ትፈልጥዶ፧

እቲ ኣብ ሕጊ ሙሴ ዝነበረ መሰረታዊ ስርዓታት፡ ነቲ ኣብ ጥንታዊት እስራኤል በብመዓልቱ ዜጋጥም ዝነበረ ሕጋዊ ምጕት ንምፍታሕ ይውዕል ነይሩ ድዩ፧

እወ፡ ሓድሓደ ግዜ ይውዕል እዩ። ሓደ ኣብነት እስከ ንርአ። ዘዳግም 24:14, 15፡ “ንሽጉር ወይ ንድኻ ወዓላይ፡ ሓደ ኻብ ኣሕዋትካ ዀነ፡ ወይ ኣብ ምድርኻ . . . ዘሎ ጓና፡ ኣይትዓምጾ። . . . እንተ ዘይኰነስ፡ ናብ የሆዋ ኺጠርዓልካ እዩ፡ ሓጢኣት ድማ ኪዀነካ እዩ” ትብል።

ኣብ ሻውዓይ ዘመን ቅ.ክ. ከም እተጻሕፈ ዚግመት፡ ነዚ ጕዳይ እዚ ዚምልከት ጥርዓን ዝሓዘ መዝገብ ኣብ ጥቓ ኣሽዶድ ተረኺቡ እዩ። እዚ ኣብ ገልዒ እተጻሕፈ መዝገብ እዚ፡ ንሓደ ኻብኡ ዚሕተት መጠን እኽሊ ኼረክብ ከም ዘይከኣለ ንእተኸስሰ ኣብ ግራት ዚዓዪ ወዓላይ ብምውካል እተጻሕፈ ኪኸውን ይኽእል እዩ። ከምዚ ድማ ይብል፦ “ቅድሚ ሒደት መዓልትታት፡ ጊልያኻ [እቲ ጥርዓን ዜቕርብ ዘሎ] ምህርቲ ሓፊሰን ኣብ ማዕከን ኣእትየን ምስ ወዳእኩ፡ ሆሻያሁ ወዲ ሾባይ መጺኡ ኽዳን ጊልያኻ ወሰደ። . . . እዚ ዝብሎ ዘለኹ ሓቂ ምዃኑ፡ . . . ኵሎም እቶም ኣብ ሃሩር ጸሓይ ምሳይ እኽሊ ኺሓፍሱ ዝወዓሉ ኺምስክሩ ይኽእሉ እዮም። ካብ ዝዀነ በደል ንጹህ እየ። . . . ሹም፡ ክዳን ጊልያኡ ኸም ዚምለስ ኪገብር ግዴታኡ ዀይኑ እንተ ዘይተሰሚዕዎ፡ ካብ ድንጋጽ ተላዒሉ ይግበሮ። ጊልያኻ ብዘይ ክዳን ኪተርፍ ስቕ ኣይትበል።”

ሲሞን ሻማ ዝስሙ ጸሓፍ ታሪኽ፡ እዚ ጥርዓን እዚ፡ “እቲ ዓያዪ [ኽዳኑ] ንምምላስ ካብ ዓቕሊ ጽበት ተላዒሉ ብዛዕባ ዝገበሮ ነገር ጥራይ ዘይኰነስ፡ እቲ ጥርዓን ዘቕረበ ሰብ ብዛዕባ እቲ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ዚርከብ ሕጊ፡ ብፍላይ ከኣ ብዛዕባ እቲ ኣብ ዘሌዋውያንን ዘዳግምን ዚርከብ ድኻታት ከይግፍዑ ዚእዝዝ ትእዛዝ እተወሰነ ፍልጠት ከም ዝነበሮ እውን ይነግረና እዩ” ይብል።