Digintenna Kiilo Lainohunni Halaale Afa

1. Diginte, bitanna ayyaana layira mageeshsha halaꞌlitino?

AFIRIKUNNITA Budu Ammaꞌno yinanni maxaafi togo yaanno: “Afiriku manna, ayyaana layiꞌranno manni noonso dino yee xaꞌma gowwimmate; [korkaatuno] duuchunku garihu Afiriku mannira ayyaana layira lowo geeshsha hasiisanno coyeeti.” Lowonta tamaarino mannino ikko mittoreno tamaarinokkihu digintenna bita horoonsiꞌranno, hattono ayyaana layiꞌranno. Isilaamunniti ikko Suꞌmu Kiristinni marootino togoore ammantanno.

2. Batinyu manni ammananno garinni, digintete wolqa hiikkiinni dagganno?

² Afirikunnihu batinyu manni, mannu wolqara aleenni ikkitinoti mitte dahaabbinoti ayyaanaame wolqa no yee ammananno. Insa ammantanno garinni, Maganu tenne wolqara aliidiho. Ekeranna biꞌree annuwa tenne wolqa horoonsidhanno. Qoleno mitu manni tenne wolqa afiˈranno gara, hattono woloota kaaꞌlate woyi gawajjate horoonsiꞌranno gara egennino.

3. Mannu bushare assate hiittoo diginte horoonsiꞌranno? Qoleno, togoo diginte ma assitanno yee ammananno?

³ Mannu woloota gawajjitanno diginte horoonsiꞌrannohu baarigaaransa gawajjateeti. Mannu, tini diginte noonsari woloota gawajjate rarraatte, cea, billaachanna wole saada sokkanno yee ammananno. Rooru manni, mannu giwamannohu, ila baꞌꞌannohu, xiwamannohu, wole agurina reyannohu digintetenniiti yee ammananno.

4. Batinyu manni qaalloole ma ikkitanno yee ammananno? Qaalloole ikke kae agurino manni mayyiino?

⁴ Tenne ledo lowo xaado afiˈrinohu kiiloho. Mite Afiriku gobbara mannu, qaalloole hashshiro bisonsa agurte wole qaalloole ledo xaaddara woyi woloota shitara buubbanno yee ammananno. Qaalloolete bisi maꞌna gatanno daafira, tenne ammanara taje assine shiqinshannihu qaalloole ikke kae agurino manni coyiꞌranno coyeeti. Lawishshaho mitte Afiriku borro, qaalloole ikkite kaꞌe agurtinori (rooru aja seenneeti) togo yitinota coyidhanno: “Dhoqidhoqqete adaginni 150 manna gudoomma.” “Onte qaaqquulle mundeensa gudise xuuxe shoomma.” “Baxante kaꞌe agurtinoe daafira sase qeedho shoomma.”

5. Bushurinni agartanno yinanni diginte hiittoote? Mannu togoo diginte horoonsiꞌrannohu hiittoonniiti?

⁵ Mannu, woloota xaqqantanno yinanni diginte bushurinni agartanno yee ammananno. Togoo diginte noonsari, digintete wolqa afidhino cuue woyi gume wodhitanno. Qolteno bushurinni agartanno yinanni xagga agganno woyi bisoho buudhitanno. Mininsa giddo woyi baattote giddo bushurinni agaranno yinanni uduunne waaꞌmitanno. Qolteno Quraanu woyi Qullaawu Maxaafi xiqisubba borreessinoonni quraama wodhitanno.

Kaphonna Doga

6. Sheexaanunna agaaninte biꞌree yannara ma assitino? Wolqansa mageeshshita ikkitino gede assine heda dihasiissannonke?

⁶ Sheexaanunna agaaninte kaajjadda mannu baarigaarra ikkitinoti dikaandannite. Insara mannu surrenna heeshsho ewelumma hunate wolqa noonsa; qolteno, biꞌree waro mannunna saadate giddora eꞌe annattino. (Maatewoosi 12:43-45) Insara noonsa wolqa shiimate yaano hoongummoro, quwa saꞌinota ikkitino gede assine heda dihasiissannonke.

7. Sheexaanu mayine ammannammora hasiꞌranno? Tenne lawishshunni kuli.

⁷ Sheexaanu manna dogate fullahinoho. Isi manna noosi wolqanni aliidi wolqa noosi yee hedanno gede asse doganno. Lawishshaho, muli yannara mitte Afiriku gobbara olu kaeenna wottaaddaru diinnansa waajjishiishate qoonqote massaara horoonsiꞌrino. Kuni wottaaddari diina qasara albaanni, waajjishanno massaarinna xiyyiitete qoonqo qaddaꞌnoonni massaara lowo geeshsha luulanno gede assanno. Togo assannohu diinnansa lowoha kabbaade olu massaara afiˈrino wottaaddari qasanni noonke yite heddara hasiꞌreeti. Hatteente gede, Sheexaanuno mannu wolqasi gawalo nookkite yee hedara hasiꞌranno. Togo assannohu, mannu Yihowa fajjo agure iso waajje fajjosi assanno gedeeti. Hanni Sheexaanu mannu ammanara hasiꞌrannoha sase kapho laꞌno.

8. Sheexaanu tareessannohu mittu kaphi hiikkonneeti?

⁸ Sheexaanu tareessannohu mittu kaphi, ‘gawajjannohu ayee coyino mulla kae diꞌꞌikkanno, xaaddote assino manni nookkiha ikkannohu bushu coyi baalunku ikkannohu dahaabbino wolqanniiti’ yaannoho. Lawishshaho mitto qaaqqo shekkeere shitino gede assite hedi. Qaaqqu ama shekkeerete xiwana abbitannoti biinne ikkitinota affino. Ikkollana, biinne dagge qaaqqose qassanno gede digintetenni soyinohu noo gede assite ammantara dandiitanno.

9. Qullaawu Maxaafi baalanka qarra abbannohu Sheexaane ikkinokkita kulannohu hiittoonniiti?

⁹ Sheexaaneho mito qarra abbanno wolqa noosiha ikkirono, baalanka qarra abbannohu isooti yee ammana kayinni digaraho. Qullaawu Maxaafi togo yaanno: “Rakke doda dandiitannori qolchitanno yaa diꞌꞌikkino, wolqaataammuno olantanno yaa diꞌꞌikkino, hayyootu sagale afidhanno yaa, woyi wodancha noonsari durooꞌmitanno yaa, woyi egenno noonsari ayirrinye afidhanno yaa diꞌꞌikkino; korkaatuno yannanna hendoonnikki ikkito baalunkura iillitanno.” (Mekibibi 9:11) Qolchamanno manni giddo mittu baalunkunni roore jawaata ikke heeꞌrenni, qolcha hoogara dandaanno. Mite “hendoonnikki ikkito” qolchansho agure fulanno gede assitasira dandiitanno. Miteekke gufichu ganeennasi uwara, woyi xissamara woyi lekka miicirara dandaanno. Togoori ayee manchirano iillara dandaanno. Tenne assannohu ayewoteno Sheexaaneho woyi digintete yaa diꞌꞌikkino, hedeweelcho ikkara dandaannoreeti.

10. Mannu qaalloole ma ikkitanno yaanno? Tini kapho ikkitinota mayinni anfeemmo?

¹⁰ Sheexaanu tareessannohu layinki kaphi, qaalloole hashshiro bisonsa agurte wole qaalloole ledo xaaddara woyi woloota shitara buubbanno yaannoho. Hanni ateneeto togo yite xaꞌmi: ‘Qaalloole tenne assa dandiitannoha ikkiro, biso agure haꞌrannori nooni?’ Albaanni ronsummonte gede, lubbote yaa manchuwiinni baxxe fulannore ikkikkinni mancho umosiiti. Qoleno, foolu bisoho wolqa aannoho heeshshote wolqaati; kayinni bisuwiinni baxxe mittoreno assa didandaanno.

11. Qaalloole bisonsa agurte hadhannokkita mayinni anfeemmo? Ati tenne ammanatto?

¹¹ Lubbono ikko foolu bisuwiinni baxxe dancha ikko bushare mittoreno assa didandaanno. Konni daafira qaalloole bisonsa agurte dihadhanno. Assinoommo yite coyidhannore woyi heddannore diassitino.

12. Sheexaanu mannu assinokkire assinoommo yee ammananno gede assannohu hiittoonniiti?

¹² Qaalloole ikkite kaꞌe agurtinori assinoommo yite coyidhannori hiittootiyya? Sheexaanu, mannu assinokkire assinoommo yee ammananno gede assa dandaanno. Sheexaanu mannu lainokkire laino gede asse, macciishshinokkire macciishshino gede asse, hattono assinokkire assino gede asse hedanno gede ajuujishanno. Konni garinni manna Yihowawiinni xeertisatenna Qullaawu Maxaafi soꞌrote yee hedanno gede assate woꞌnaalanno.

13. (a) Bushurinni agartanno yinanni diginte danchate? (b) Qullaawa Borro digintennire mayitanno?

¹³ Sayikki kaphi kayinni, manna bushurinni agartanno yinanni diginte danchate yaannoho. Qullaawu Maxaafi diginte danchatenna bushate yee dibabbadanno. Baalanti diginte effiˈne gimbannita ikkitinota kulanno. Hanni digintenna diginte horoonsiꞌranno manna lainohunni Yihowa Isiraeelete uyino higguwa laꞌno:

• “Diginte horoonsidhinoonte.”—Zelewaawuyaani 19:26.

• “Mittu manchira woyi manchora agaanintete ledo xaadisanno ayyaani woyi kiilu ayyaani nooseta buunxiro, hili mararro nookkiha shaa hasiissanno.”—Zelewaawuyaani 20:27.

• “Bitaamu woyi hellee laꞌꞌannohu woyi agaanintete wolqanni maalale loosannohu, woyi manna gojirannohu, agaanintete ledo xaadisannore horoonsiꞌrannohu woyi albaage ikkannore kulatenni fullahinohu woyi reyitinore coyishiishannohu ayee manchino mereerokki heeꞌroonke.”—Marro 18:10-14.

14. Yihowa diginte horoonsiꞌra hooltanno higge uyinohu mayiraati?

¹⁴ Tini higguwa Maganu mannisi diginte horoonsiꞌrara hasiꞌrannokkita xawisse kultannote. Yihowa tenne higguwa uyinohu mannasi baxannohuranna mannisi waajjatenna haafa ammanora borojje ikkara hasiꞌrannokki daafiraati. Isi agaaninte mannasi coqqontara dihasiꞌranno.

15. Qullaawu Maxaafi Yihowara Sheexaane roore wolqa noosita kulannohu hiittoonniiti?

¹⁵ Qullaawu Maxaafi agaaninte assa dandiitannorinna assa dandiitannokkiri maatiro tittire kulannokkiha ikkirono, Yihowara noosi wolqa Sheexaanehonna agaanintete noonsa wolqanni lowo geeshsha roortinota ikkitinota kulannonke. Yihowa Sheexaane iiminni uullara tugino. (Ajuuja 12:9) Qoleno Sheexaanu Iyyoobi fatanate Magano fiqaade xaꞌmiꞌrinotanna Iyyoobi shaannokki gede Maganu hajajinosi hajajo ayirrisinota huwati.—Iyyoobi 2:4-6.

16. Agarooshshe afiˈrate ayewa shiqa hasiissannonke?

¹⁶ Lawishsha 18:10 togo yitanno: “Yihowa suꞌmi kaajjado gimbeeti. Keeraanchu manchi isiwa xooqe, agarooshshe afiˈranno.” Konni daafira agarooshshe afiˈrate Yihowawa shiqa hasiissannonke. Maganu soqqamaano Sheexaanunna agaaninte abbitannoha busha coye gargadhate quraama diwodhitanno woyi xagga dibuudhitanno; qolteno bita diwaajjitanno. Insa Qullaawu Maxaafi aantete yaannore ammantanno: “Woꞌmu wodaninsanni iso addaxxitannorira jawaantesi aara, Yihowa ille uulla woꞌmate aana kawanna kaꞌa laꞌanno.”—2 Zeena 16:9.

17. Yaaqoobi 4:7 mayite sheshifachishshannonke? Ninkena maa assa hasiissannonke?

¹⁷ Atino Yihowara soqqamattoha ikkiro, beꞌe yiittokki konni garinni heeꞌra dandaatto. Yaaqoobi 4:7 togo yitanno: “Maganoho galle, Sheexaane kayinni gibbe kiꞌnewiinnino xooqannona.” Halaalaanchu Maganira maahoyye yite galte isira soqqamattoha ikkiro, Yihowa agarannoheta addaxxa dandaatto.