Ne azo

1. Ngbanga ti nyen la a nzere na azo tongana a ne ala? (aProverbe 22:1).

ESKÊ tongana azo ane mo anzere na mo? Kite ayeke dä ape so a nzere na mo. Azo kue abezoin ti bâ so a ne ala. E yeke na ngia tongana azo ane e. Ndani ni la Bible atene so “ti duti zo so a ne lo ayeke nzoni ahon argent na lor.”—Diko aProverbe 22:1.

2-3. Ngbanga ti nyen la a yeke lakue kete ye ape ti ne azo? Nyen la e yeke bâ na yâ ti article so?

² Na ambeni ngoi, a yeke kete ye ape ti ne azo. Mbeni raison ni ayeke so e kue e yeke bâ afaute ti mba. Nga laso, azo mingi ayeke ne azo ape. Me e doit ti duti ti e nde. Ngbanga ti nyen? Ngbanga ti so Jéhovah aye si e ne “mara ti azo nde nde kue”.—1 Pi. 2:17.

³ Na yâ ti article so, e yeke bâ ye so aye ti tene ti ne azo nga tongana nyen la e peut ti ne (1) azo ti sewa ti e, (2) amba ti e aChrétien nga (3) azo so ayeke aTémoin ape. E yeke luti mingi na ndö ti ye so e peut ti sara ti ne azo na angoi so a yeke ngangu ti sara ni.

TI NE ZO AYE TI TENE NYEN?

4. Ti ne zo aye ti tene nyen?

⁴ Ti mo, ti ne zo aye ti tene nyen? Tënë “ne zo” aye ti sara tënë ti bango ndo ti e na ndö ti azo nga na sarango ye ti e na mbage ti ala. Tongana e bâ anzoni sarango ye ti mbeni zo, anzoni kua so lo sara wala komandema so lo yeke na ni, e yeke ne lo. Me, a yeke kota ye ti tene e ne lo ndali ti so e ye biani ti sara ni.—Mat. 15:8.

5. Nyen la apeut ti pusu e ti ne azo?

⁵ Jéhovah aye ti tene e ne azo; ti vrai ni, lo hunda na e ti ne “akota zo ti komande so ayeke na ndö ti [e]”. (aRom. 13:​1, 7). Me ambeni zo apeut ti tene: “Mbi yeke na ngia ti ne azo tongana ala lingbi na ni.” Eskê nzoni bango ndo la? Ên-ën. E hinga so e doit ti ne azo atâa nyen la ala sara, ndali ti so Jéhovah aye ti tene e sara ni na e ye ti zia ngia na bê ti lo.—Jos. 4:14; 1 Pi. 3:15.

6. Eskê mo peut ti ne mbeni zo so ane mo ape? Fa ndani so mo tene tongaso. (Bâ nga foto.)

⁶ Ambeni zo ahunda terê ti ala, atene: ‘Eskê mbi peut ti ne mbeni zo so ane mbi ape?’ En, mo peut. Bâ ambeni tapande ni. Gbia Saül azia kamene na lê ti molenge ti lo Jonathan na lê ti azo (1 Sam. 20:​30-34). Me Jonathan angbâ lani ti ne babâ ti lo na lege so lo tiri na terê ti lo na ngoi ti bira juska na lango ti kuâ ti Saül (Ex. 20:12; 2 Sam. 1:23). Kota prêtre Éli abi tënë na li ti Hannah atene lo soulé (1 Sam. 1:​12-14). Me Hannah asara tënë na Éli na nengo zo, atâa so azo kue ti Israël ahinga so lo kiri na amolenge ti lo na nzoni lege ape, ye so lo doit lani ti sara (1 Sam. 1:​15-18; 2:​22-24). Nga, ambeni koli ti Athènes azonga lani bazengele Paul, ala iri lo “zo ti dikongo kpere-kpere”. (Kus. 17:18). Me Paul asara tënë na ala na nengo zo (Kus. 17:22). Atapande so afa so tongana e ye Jéhovah mingi nga e kpe mbeto ti lo, a peut ti pusu e ti ne azo na ngoi so a yeke ngangu ape ti sara ni nga na ngoi so a yeke ngangu ti sara ni. Zia e bâ fadeso azo wa la a yeke nzoni e ne ala nga ngbanga ti nyen.

NE AZO TI SEWA TI MO

7. Nyen la apeut ti sara si a yeke ngangu na e ti ne azo ti sewa ti e?

⁷ Kpale ni. E yeke passé ngoi mingi na azo ti sewa ti e. Tongaso, e hinga anzoni sarango ye ti ala nga na awokongo ti ala. Peut-être kpale ti seni so ambeni ayeke na ni asara si a yeke kete ye na e ape ti bâ lege ti ala, wala peut-être ambeni ayeke gï bê ti ala mingi. Ambeni apeut même ti tene atënë wala ti sara aye so ason bê ti e. A yeke nzoni e bâ so e yeke nzoni na ngoi so e yeke na terê ti azo ti sewa ti e. Me tongana azo ti mbeni sewa ane terê ape, bê ti ala apeut ti son na terê ti mba. Ye so apeut ti sara si azo ni ayeke mä terê nzoni ape. E peut ti haka sewa na terê ti zo. Mbeni kobela apeut ti kanga lege na terê ni ti sara kua nzoni. Legeoko nga, tongana amembre ti mbeni sewa ane terê ape apeut ti kanga lege na azo ni ti sara kua maboko na maboko.

8. Ngbanga ti nyen la a yeke kota ye ti ne azo ti sewa ti e? (1 Timothée 5:​4, 8).

⁸ Ngbanga ti nyen ti ne mba? (Diko 1 Timothée 5:​4, 8.) Na yâ ti kozo lettre ti Paul na Timothée, lo sara tënë na ndö ti lege so azo ti mbeni sewa adoit ti bâ lege ti mba. Lo tene so a yeke nzoni e ne azo ti sewa ti e ndali ti so e yeke “voro Nzapa na bê ti [e] kue”, me pëpe ndali ti so e doit gï ti sara ni. So ti tene e yeke sara ni ndali ti so e ye Jéhovah nga e bâ so a yeke mbage ti vorongo ti e. Jéhovah lâ acréé sewa ni (aÉph. 3:​14, 15). Tongaso, tongana e ne azo ti sewa ti e, ti vrai ni e yeke ne Jéhovah, Lo so sewa abâ gigi na lege ti lo. So ayeke mbeni kota raison ti ne azo ti sewa ti e.

9. Tongana nyen la mbeni koli na wali ti lo apeut ti ne mba? (Bâ nga afoto.)

⁹ Fason so acouple ayeke ne mba. Mbeni koli so ane wali ti lo ayeke fa so lo ye lo mingi na ngoi so ala yeke gï ala use nga na lê ti azo (aProv. 31:28; 1 Pi. 3:7). Lo yeke pika lo ape, lo yeke zia kamene na lê ti lo ape wala lo yeke sara pëpe si lo bâ so lo yeke ye oko ape. Ariel,a so ayeke na Argentine, atene: “Kobela ti wali ti mbi asara si, na ambeni ngoi, lo yeke tene atënë ti songo bê. Na angoi tongaso, mbi dabe ti mbi so a yeke vrai tënë ti bê ti lo la ape. Mbi tara ti dabe ti mbi na 1 aCorinthien 13:5 na a-aidé mbi ti sara tënë na lo na nengo zo me na ngonzo ape.” (aProv. 19:11). Mbeni wali so ane koli ti lo ayeke tene anzoni tënë ti lo na azo (aÉph. 5:33). Lo yeke tene atënë ti mbana na lo ape, lo yeke he lo ape nga lo yeke zia asioni iri na ndö ti lo ape; lo hinga so mara ti asarango ye so ayeke buba mariage ti ala (aProv. 14:1). Koli ti mbeni ita-wali so ala yeke na Italie ayeke gi bê ti lo. Ita-wali ni atene: “Na ambeni ngoi, mbi bâ so lo yeke gi bê ti lo ahon ndö ni. Ândö, fason so mbi yeke sara tënë na lo nga mbi yeke sara lê ti mbi afa so mbi ne lo ape. Me so mbi duti na terê ti akamarade ti mbi so ayeke sara tënë ti azo na nengo zo, a aidé mbi. Ye so apusu mbi ti ne koli ti mbi ahon ti kozo.”

10. Tongana nyen la amolenge apeut ti fa so ala ne ababâ na amama ti ala?

¹⁰ Amaseka, ala sara ye alingbi na andia so ababâ na amama ti ala azia na sese (aÉph. 6:​1-3). Ala sara tënë na ala na nengo zo (Ex. 21:17). Na ngoi so ngu ti ababâ na amama ti ala ayeke gue na li ni, ala mû na ala aye so ala bezoin ni. Sara kue ti bâ lege ti ala nzoni. Bâ tapande ti Marie so babâ ti lo ayeke Témoin ti Jéhovah ape. Na ngoi so babâ ti lo atï kobela, a yeke lani ngangu na Marie ti bâ lege ti lo ndali ti so lo babâ ni asara ye na lo na nzoni bê ape. Lo tene: “Mbi sambela lani ti tene mbi ne babâ ti mbi nga sarango ye ti mbi afa ni. Mbi tene so, so Jéhovah ahunda na mbi ti ne babâ na mama ti mbi, lo yeke mû na mbi ngangu ti sara ni. Na pekoni, mbi comprendre so babâ ti mbi adoit pëpe ti changé sarango ye ti lo si mbi ne lo.” Tongana e ne azo ti sewa ti e même na ngoi so a yeke ngangu ti sara ni, e fa so e ne Jéhovah so acréé sewa ni.

NE AMBA TI MO ACHRÉTIEN

11. Nyen la asara si a peut ti duti ngangu na e ti ne amba ti e aChrétien?

¹¹ Kpale ni. Aita ti e ayeke sara ye alingbi na andia ti Bible, me na ambeni ngoi, ambeni apeut ti sara ye na e na nzoni bê ape, ala peut ti tene atënë na ndö ti e so ayeke na lege ni ape wala ti son bê ti e. Tongana mbeni ita asara si e yeke na ‘tënë ti dema na terê ti lo,’ a peut ti sara si a yeke ngangu na e ti ngbâ ti ne lo (aCol. 3:13). Nyen la apeut ti aidé e ti ngbâ ti ne lo?

12. Ngbanga ti nyen la a yeke kota ye ti ne amba ti e aChrétien? (2 Pierre 2:​9-12).

¹² Ngbanga ti nyen ti ne mba? (Diko 2 Pierre 2:​9-12.) Na use mbeti ti Pierre, lo tene so ambeni zo ti yâ ti congrégation ayeke tene atënë so ane zo ape na ndö ti “azo so Nzapa amû na ala gloire,” so ti tene a-ancien. A-ange so ayeke be-ta-zo asara ye lani tongana nyen? “Ndali ti so ala kpe mbeto ti Jéhovah”, ala tene sioni tënë oko ape na ndö ti azo so. Imaginé: A-ange so ayeke mbilimbili-kue ake ti tene sioni tënë ti azo ti baba so. Me ala zia ni na Jéhovah ti fâ ngbanga na ndö ti ala nga ti suku na ala (aRom. 14:​10-12; bâ Jude 9.) E peut ti manda ye na lege ti a-ange so. Tongana e doit ti ne même azo so asara ye na lege ni ape, a yeke kota ye mingi ti ne amba ti e aChrétien. A yeke nzoni e sara kue ti duti “azo so amû li ni kozo” ti ne aita ti e (aRom. 12:10). Tongana e sara ni, e yeke fa so e ne Jéhovah.

13-14. Tongana nyen la e peut ti ne aita ti congrégation? Mû ambeni tapande ti fa ni. (Bâ nga afoto.)

¹³ Fason ti fa so e ne mba. A-ancien, ala gi ti fa ye na ndoye (Phm. 8, 9). Tongana ala bezoin ti mû wango na mbeni zo, ala sara ni na nzoni bê nga na mbeni ngoi so bê ti ala ason ape. Aita-wali, ala peut ti aidé aita ti congrégation ti ne mba tongana ala diko kpere-kpere ape wala ala pa zo ape (Tite 2:​3-5). E kue e peut ti ne a-ancien na lege so e sara kua maboko na maboko na ala, e kiri singila ndali ti ngangu kua so ala yeke sara ti mû li ni na yâ ti abungbi nga na fango tënë nga ti aidé aita so amû “sioni lege”.—aGal. 6:1; 1 Tim. 5:17.

¹⁴ Mbeni ita-wali so iri ti lo ayeke Rose abâ lani so a yeke ngangu na lo ti ne mbeni ancien so amû na lo wango. Lo tene: “Bê ti mbi ason ndali ti so mbi bâ so lo sara tënë na mbi na nzoni bê ape. Na yanga-da, mbi tene sioni tënë ti lo. Na bê ti mbi kâ, mbi pensé so lo ye lani biani ti aidé mbi ape tongaso mbi ke wango ti lo.” Nyen la a-aidé Rose? Lo tene: “Na ngoi so mbi yeke diko Bible, mbi tï na ndö ti 1 aThessalonicien 5:​12, 13. Na ngoi so mbi hinga so mbi ne ita ni so ape, conscience ti mbi akomanse ti dérangé mbi. Mbi sambela Jéhovah nga mbi sara recherche na yâ ti ambeti ti e ti wara ambeni mbilimbili tënë so apeut ti aidé mbi ti changé bango ndo ti mbi. Yeke yeke, mbi comprendre so kpale ni ayeke ita ni ape, me baba so asara mbi. Fadeso mbi hinga so tongana mbi sara terê ti mbi kete ape, a yeke duti ngangu na mbi ti ne azo. Mbi yeke gi lakue ti ne azo mingi nga mbi bâ so a-effort so mbi yeke sara azia ngia na bê ti Jéhovah.”

NE AZO SO AYEKE ATÉMOIN APE

15. Ngbanga ti nyen la a peut ti duti ngangu na e ti ne azo so ayeke aTémoin ape?

¹⁵ Kpale ni. Fani mingi, na fango tënë e yeke wara azo so, na bango ni, tënë ti Nzapa wala ti Bible agbu bê ti ala ape (aÉph. 4:18). Ambeni zo ake ti mä tënë so e yeke fa ndali ti ye so a fa na ala na ngoi so ala de kete. Peut-être amba ti e ti place ti kua wala ti ekole asara ye na e na nzoni bê ape, nga peut-être patron ti e wala awafango mbeti na e abâ a-effort so e yeke sara na nene ni ape. A peut ti sara si e ne ala encore ape nga e sara ye na ala na nzoni bê encore ape.

16. Ngbanga ti nyen la a yeke kota ye ti ne azo so ade avoro Jéhovah ape? (1 Pierre 2:12; 3:15).

¹⁶ Ngbanga ti nyen ti ne azo? Girisa ape so Jéhovah ayeke bâ fason so e yeke sara ye na mbage ti azo so avoro lo ape. Bazengele Pierre adabe ti aChrétien so nzoni sarango ye ti ala apeut ti pusu azo ti “mû gloire na Nzapa”. Ndani la lo wa ala ti fa nda ti atënë ti mabe ti ala “na ngangu pëpe nga na nengo zo mingi.” (Diko 1 Pierre 2:12; 3:15.) Atâa so aChrétien adoit ti fa nda ti atënë ti mabe ti ala na devant ti mbeni juge wala mbeni zo nde, ala doit lakue ti ne azo ni. Ala hinga so Jéhovah ayeke bâ ala, lo yeke mä tënë so ala yeke tënë nga na fason so ala yeke tene ni. So ayeke mbeni kpengba raison ti sara ye na nzoni bê na azo so ayeke aTémoin ape.

17. Tongana nyen la e peut ti ne azo so ayeke aTémoin ape?

¹⁷ Fason ti fa so e ne ala. Na fango tënë, e ye lâ oko ape ti sara si azo abâ so, so ala hinga ye gï kete wala ye oko ape na ndö ti Bible, ala hinga ndo ape. Me e ye ti bâ ala tongana aye ti ngangu ngere na lê ti Nzapa nga tongana azo so ayeke kota ahon e (Ag. 2:7; aPhil. 2:3). Tongana mbeni zo azonga mo ndali ti ye so mo mä na bê na ni, kanga bê ti mo. E yeke tene pëpe mbeni tene so ayeke sara si ala bâ so ala hinga ndo ape (1 Pi. 2:23). Tongana mo tene mbeni tënë so na pekoni mo regretté, hio hunda pardon. Tongana nyen la mo peut ti ne amba ti mo ti place ti kua? Sara kua ngangu na gi ti duti na nzoni bango ndo na ndö ti azo so mo na ala ayeke sara kua (Tite 2:​9, 10). Tongana mo yeke sara ye na lege ni, mo yeke sara kua ngangu nga na bê ti mo kue, a peut ti nzere na azo wala ti nzere na ala ape, me a yeke nzere ande biani na Nzapa.—aCol. 3:​22, 23.

18. Ngbanga ti nyen la a yeke nzoni e duti azo so ane azo nga e fa so e ne ala?

¹⁸ E yeke na gbâ ti anzoni raison ti ne azo nga ti fa so e ne ala. Tongana ti so e bâ fade, tongana e ne mba na yâ ti sewa, e yeke ne Jéhovah, Lo so sewa abâ gigi na lege ti lo. Legeoko nga, tongana e ne aita ti e ti bungbi, e yeke ne Babâ ti e ti yayu. Nga tongana e ne azo so ayeke aTémoin ape, e yeke sara si a yeke ngangu na ala ape ti tene mbeni lâ ala gonda, wala ala ne, Nzapa ti e so ayeke kota mingi. Même tongana ambeni zo ane e ape, a yeke lakue kota ye ti ne ala. Ngbanga ti nyen? Ngbanga ti so Jéhovah ayeke sara tufa na ndö ti e. Lo tene: “Azo so ane mbi, mbi yeke ne ala.”—1 Sam. 2:30.