Mbaï ti Fini

Ti sala na ambeni zo adë pasi ti mbi kete

TËNË TI JULIÁN ARIAS

Na ngu 1988, mbi yeke lani na ngu 40 na mbi bâ ti mbi mbeni ye so alingbi ti buba yâ ti kua ti nginza ti mbi ande pëpe. Mbi yeke sala kua lani na yâ mbeni kota ndokua so abiröo ni ayeke na yâ akodoro mingi, na mbi yeke wayinda ti mbeni mbage ti kodoro so mbi yeke dä. Kua ti nginza ti mbi asala si a mû na mbi mbeni kutukutu ti ngele ngangu mingi, mbeni nginza ti nda ti nze so akono, na nga mbeni biröo so ayeke pendere mingi na yâ gbata ti Madrid na Espagne. Mbi bâ même na yâ ti atënë ti ala so ala ye ti zia mbi mbeni lâ tongana kota wayinda ti ndokua ti kodoro ni kue. Me mbi hinga oko pëpe so, na yâ ngoi kete, fade ye kue ayeke gbian na yâ fini ti mbi.

MBENI lâ, gi na yâ ngu ni so, docteur ti mbi atene na mbi so mbi yeke na mbeni ngangu kobela ti li so ayeke ndu ande tele ti mbi kue na so a lingbi ti sava ni pëpe. Tâ mbi woko kue tongana mbi mä tënë so. Na pekoni, tongana mbi diko ye so mara ti kobela ti mbi so alingbi ti sala na ndo ti mbeni zo, mbito ato nda ti gbu mbi ngangu.a Mbi bâ so a yeke ti mbi fadeso ti duti na kota kpale so na tele ti mbi teti tanga ti alâ ti fini ti mbi kue. Mbi yeke sala ande tongana nyen ti bata wali ti mbi, Milagros, nga na molenge ti mbi ti koli Ismaël so ayeke gi na ngu ota? Ye nyen e lingbi ti sala ti hon ndo ni? Na ngoi so mbi ngbâ ti gi akiringo tënë na ahundango tënë so, mbeni ye ti vundu nde akiri asi na mbi na pekoni.

Nze oko tongaso na pekoni so docteur ti mbi asala tënë ti kobela so na mbi, kota zo ti mbi ti place ti kua ahiri mbi na biröo ti lo, na lo tene na mbi so ndokua ni aye ti lo gi azo so “ayeke na nzoni tele”. Me tongana mbeni zo ayeke na mbeni kobela so ayeke futi gi lo futingo, même tongana kobela ni angbâ gi na tongo nda ni, zo ni alingbi pëpe na kusala ni. Ni la, tâ gi na ndembe ni so, patron ti mbi azi mbi na kua. Mo ye ti bâ gi tongaso, mbi girisa kua ti nginza ti mbi ni!

Na gbele azo ti sewa ti mbi, mbi tara ti fa so ye ni aso mbi mingi pëpe, me mbi ye tâ gi ti duti mbi oko, ti gbu li na ndo afini ye so ayeke si na mbi so, nga ti gbu li na ndo kekereke ti mbi. Mbi tara ti hon ndo ti suingo bê ti mbi so ayeke gue gi na li guengo. Me ye so aso mbi mingi ahon tanga ti aye ni kue ayeke so gi tongaso mbi ga tâ gi ye senge na lê ti azo ti ndokua ti mbi.

Mbi wara ngangu na lege ti wokongo ti mbi

A nzere na mbi mingi so gi na yâ ngoi ti kota vundu so, aye mingi amû ngangu na mbi. Angu 20 kozoni, mbi wara lege ti ga Témoin ti Jéhovah. Ni la, tâ na bê ti mbi kue, mbi sambela Jéhovah na ndo aye so amû vundu na bê ti mbi, nga na agingo bê ti mbi teti kekereke. Wali ti mbi so ayeke nga Témoin ti Jéhovah tongana mbi amû lani maboko na mbi ngangu mingi, na mbi wara nga mungo maboko na mbage ti ambeni ndeko ti mbi so nzobe na be-nzoni ti ala na mbage ti mbi asala kusala mingi na ndo mbi.​—aProverbe 17:17.

Ti bâ tele ti mbi so mbi yeke na kungba na mbage ti ambeni zo amû nga maboko na mbi mingi. Mbi ye lani ti bata molenge ti mbi nzoni, ti fa ye na lo, ti sala ngia na lo, na ti leke lo na yâ kusala ti fango tënë. Ni la, mbi ye lani ti dö ye kue ti zia pëpe. Na ndo ni, mbi yeke lani ancien na yâ mbeni kongregation ti aTémoin ti Jéhovah, na aita ti mbi ti koli na ti wali Chrétien na yâ kongregation ni ayeke ku na mbage ti mbi ti mû maboko na ala. Tongana mbi zia si vundu ti mbi ahon ndo ti mabe ti mbi, tapande wa mbi yeke zia ande na ala?

Fini ti mbi agbian na lege ti mitele nga na lege ti mosoro, na mbeni ye ti sala ayeke dä pëpe. Na yâ ambeni lege ni, aye ni agbian gi ti ga tâ sioni mingi teti fini ti mbi; me na yâ ambeni lege ni nga, aye ni agbian gi teti nzoni ti mbi na yâ fini. Mbi mä mbeni lâ mbeni docteur so atene: “Kobela ayeke futi zo pëpe; nde na so, a yeke gbian gi zo ni.” Nga, mbi manda so agbiango ye ni kue ayeke gi sioni pëpe.

Kozoni kue, ‘kî so ayeke na tele ti mbi’ amû maboko na mbi ti gbu biani nda ti akpale ti seni so ambeni zo ayeke na ni, na ti bâ mawa ti ala (2 aCorinthien 12:7). Mbi wara lege ti gbu nda ti atënë ti aProverbe 3:5 nzoni mingi: “Zia bê ti mo kue na L’Eternel, na zia bê ti mo na hingango ye ti mo mveni pëpe.” Na ndo ni kue, afini ye so asi na mbi afa na mbi tâ ye so ayeke kota mingi na yâ fini, nga ye so amû na zo tâ ngia na nengo tele. Aye mingi ayeke dä so mbi lingbi lakue ti sala na yâ bungbi ti Jéhovah. Mbi bâ tâ tënë ti atënë ti Jésus so: “Ngia ayeke na zo so amû ye, ahon ngia ti lo so akamata ye.”​—Kusala 20:35.

Mbeni fini ye ti sala na yâ gigi ti mbi

Ngoi kete na pekoni so a wara kobela so na tele ti mbi, a tisa mbi na mbeni bungbi na Madrid; kâ, a fa na aChrétien so ayeda ti ga, tongana nyen ti sala si mango tele aduti dä na popo ti adocteur na azo ti kobela ti ala so ayeke aTémoin. Na pekoni, a bungbi aChrétien so na yâ aKomite nde nde ti bango lege ti songo na ada-nganga. Ti mbi, bungbi so atï tâ na ngoi ni biani. Mbi wara mbeni tâ nzoni kua ti salango ni; na kua so ayeke ga ande na mbi ngia mingi ahon kusala kue ti dengo buze.

Na bungbi ni, e manda so a lingbi fini Komite so a zia na sese ti bâ lege ti songo na ada-nganga asala vizite na yâ ti ahôpital, ahunda atënë na adocteur, na afa ambeni ye na azo ti salango kua na yâ ada-nganga, aye so kue ti tene mango tele aduti dä na ti kpe atënë so alingbi ti ga na kpale. Aita so ayeke sala kusala na yâ ti akomite ni ayeke mû maboko na aita ti ala so ayeke aTémoin ti wara adocteur so ayeke yeda ti sala kusala na kode kue, me pëpe na mênë, ti kaï kobela na tele ti ala. Biani, teti so mbi yeke gi fini zo na yâ mandango ye so, a yeke ti mbi ti manda afini tënë so adocteur ayeke sala na kusala, akpengba-ndia so andu akusala nde nde ti awanganga, nga na lege so a leke na akusala na yâ ada-nganga. Me atâa so kue, tongana mbi hunzi séminaire ni awe, mbi kiri na yanga-da tongana mbeni fini zo so awara aye so alingbi teti mbeni fini kusala ti salango ni so amû ngia na mbi mingi.

Atâa so kobela ti mbi ayeke gue yeke yeke ti woko mbi kue, akungba so mbi yeke yô tongana oko ti azo ti Komite so abâ lege ti songo na ada-nganga ayeke gue ti lo gi na li ni. A yeke mû na mbi nginza ti pension so a yeke mû ka na ala so alingbi pëpe ti sala kusala teti kobela awoko ala awe; tongaso, mbi wara ngoi ti sala avizite na yâ ada-nganga. Atâa so ngoi na ngoi, ambeni vizite ni ayeke bi vundu na bê ti mbi, mingi ni avizite ni ayeke ngangu pëpe nga aga na ye ti nzoni mingi ahon ye so mbi ku tele ti mbi fade na ni. Atâa so mbi yeke fadeso gi na ndo mbeni ngende so a pusu ni pusungo, ye so akanga lege mingi pëpe na kusala ti mbi. Mbeni ita so ayeke nga na yâ komite ni legeoko na mbi ayeke lakue na tele ti mbi tongana mbi yeke sala avizite ni. Na ndo ni, adocteur ayeke sala ka tënë lakue na azo so ayeke na yâ angende tongaso, na ngoi na ngoi, mbi bâ so ala ye ti mä tënë ni na yekiango ndo mingi tongana ala bâ ngangu so mbi yeke mû ti sala vizite na ala.

Na yâ angu bale-oko so ahon, mbi sala vizite na adocteur ngbangbo mingi. Ambeni ayeke lani ndulu ti mû maboko na e même gi na tongo nda ni. Tapande ni ayeke ti Docteur Juan Duarte, mbeni wanganga so abâ tënë ti salango a-opération ti bê na so ayeke na Madrid. A nzere ka na lo mingi ti sala ye alingbi na yingo-ti-hinga ti zo ti kobela ti lo ni, na lo yeda lani hio so lo ye ti mû maboko na e. Ti londo na ngoi ni so juska fadeso, lo sala a-opération ahon 200 na ndo azo ti kobela so ayeke aTémoin na so alondo na ambage nde nde ti Espagne, na lo sala kusala oko pëpe na mênë na ngoi ti a-opération ni. Tongana ngoi ayeke hon, adocteur mingi mingi ato nda ti sala a-opération na ndo azo me na salango kusala pëpe na mênë. Avizite so e yeke sala lakue amû lege si ambeni docteur ni ayeda ti sala tongaso, me biani a yeke ndali ti guengo na li ni ti senda-ye so andu kaïngo kobela nga anzoni ye ti peko ti a-opération so a sala ni me na salango kusala pëpe na mênë, si a wara lege ti sala nzo kusala so. Nga, e hinga na bê ti e biani so Jéhovah ahiri deba nzoni na ndo angangu ti e.

Mbeni ye so akpengba mbi mbilimbili ayeke salango ye ti ambeni docteur so ayeke bâ tënë ti salango a-opération ti bê, na so ayeke sala kusala ti ala mingi ni na ndo amolenge. Teti angu use, e sala vizite na mbeni bungbi ti adocteur use na mbeni zo so ayeke sala kusala na tele ti ala ti mû yorö na zo ti kobela ni ti tene lo lango na ngoi ti a-opération. E mû na ala ambeti ti da-nganga so afa na ala ye so ambeni docteur ayeke sala na ndo ye so. E bâ nzoni lengo ti peko ti kusala ti e ni na ngu 1999 na ngoi ti mbeni Kota bungbi ti awanganga na ndo a-opération ti bê so asala na amolenge. Awanganga use so, na lege ti mungo maboko ti mbeni wanganga so alondo na Angleterre, asala mbeni ngangu opération na ndo ti mbeni bébé ti aTémoin ti Jéhovah; a ye lani ti gbian ye kete na ndo mbeni kota kamba ti bê ti lo so mênë ayeke londo dä ti sigigi.b Mbi wara ngia legeoko na ababâ na mama ti molenge ni, tongana mbeni oko ti adocteur ni asigigi na yâ kubu ti opération ni ti tene na e so opération ni atambela nzoni, na a sala ye alingbi na yingo-ti-hinga ti sewa ni. Fadeso, adocteur so ayeke yamba lakue azo ti kobela Témoin so alondo na ambage nde nde ti Espagne.

Ye so mbi bâ na so a mû ngia na mbi mingi na yâ aye so kue ayeke so mbi lingbi ti mû maboko na aita ti mbi Chrétien. Mingi ni, tongana aita ni ahunda mungo maboko ti mbeni Komite so abâ lege ti songo na ada-nganga, a yeke na mbeni ngoi so ayeke ngangu mingi ahon tanga ni kue na yâ fini ti aita so. A hunda ti sala opération na ala, na adocteur ti da-nganga ni na ndo so ala yeke dä aye pëpe wala ala yeke na ngangu pëpe ti sala opération ni na hongo nde na mênë. Me tongana aita ni amä so ge na Madrid, a yeke wara adocteur so ayeke na hingango ye na yâ akode nde nde ti kaïngo kobela na so ayeda ti sala opération na zo na salango kusala pëpe na mênë, bê ti aita ni adë ngangu. Mbi bâ awe tongana nyen lê ti mbeni ita so kozo ayeke na gingo bê agbian ti duti kpô gi na bango e na tele ti lo na da-nganga ni.

Ajuge nga na akpengba-ndia so andu akusala ti awanganga

Na yâ angu so ahon, aita ti aKomite so abâ lege ti awanganga asala nga avizite na ajuge. Na ngoi ti avizite so, e mû na ala mbeni oko ti mbeti so li ti tënë ni ayeke Soins familiaux et gestion des dossiers médicaux des Témoins de Jéhovah, so a leke ni mbilimbili ti fa na mara ti akota zo tongaso bango ndo ti e na ndo salango kusala na mênë nga ti fa so ayorö ayeke dä so a lingbi ti sala kusala na ni na place ti mênë. A yeke kota ye mingi ti sala avizite so, teti giriri a yeke si ka ti tene na Espagne, ajuge amû yanga na adocteur ti mû mênë na mbeni zo ti kobela atâa so lo ye pëpe.

Abiröo ti ajuge ni ayeke ando so adö bê mingi, na tongana mbi sala kozo vizite ti mbi, mbi bâ tele ti mbi kete tongana mbi yeke hon na yâ da ni na ndo ngende ti mbi. Kpale ni akiri akono mingi tongana e sala mbeni kete ndao si mbi londo na ndo ngende ni mbi tï na ndo likuni ti mbi. Ambeni juge na a-avocat so abâ ye so asi na mbi aga na amû maboko na mbi na nzobe; me kamene agbu mbi kete na gbele ala.

Atâa so ajuge ni ahinga mbilimbili pëpe ngbanga ti nyen e sala vizite na ala, mingi ti ala asala ye na nzobe na mbage ti e. Kozo juge so mbi sala vizite na lo atene so ni gbu li ti ni kozoni awe na ndo bango ndo ti e, na lo tene so lo ye ti sala lisoro na e aninga. Na vizite ti e ti peko, lo mveni apusu ngende ti mbi ni na mbi na ndo ni juska na yâ andokua ni, na lo mä e nzoni. Anzoni ye so e wara na peko ti kozo vizite ti e amû ngangu na mbi nga na afon mbi ti hon ndo ti ambito ti e, na ngoi kete na pekoni, e bâ aye ti nzoni mingi so aga na ndo ni.

Gi na yâ ngu ni so, e zia mbeni mbeti ti Soins familiaux oko na mbeni juge ni nde so ayamba e nzoni; lo mû yanga ti diko atënë ti yâ ni. Mbi mû numéro ti téléphone ti mbi na lo ti tene lo pika singa na mbi tongana kpale ayeke dä. Ayenga use na pekoni, lo pika singa na mbi ti tene so mbeni docteur ti ndo ni ahunda na ni ti mû yanga si a mû mênë na mbeni Témoin so a ye ti opéré lo. Juge ni atene na e so lo ye si e mû maboko na lo ti tene a mû desizion so amû lege ti sala ye alingbi na yingo-ti-hinga ti Témoin ni so aye mênë pëpe. E wara kpale pëpe ti wara mbeni da-nganga nde so adocteur ni asala opération ni nzoni na salango kusala oko pëpe na mênë na ye ni atambela nzoni. Juge ni awara ngia mingi tongana lo mä so ye ni atambela nzoni, na lo dë bê ti e so fade lo yeke sala tongaso nga tongana mara ti kpale ni akiri asi kekereke.

Na ngoi ti avizite ti mbi na yâ ada-nganga, fani mingi, tënë ayeke londo na ndo akpengba-ndia so andu kusala ti awanganga, teti so e ye si adocteur asala ye alingbi na adroit nga na yingo-ti-hinga ti azo ti kobela ti ala. Mbeni da-nganga na Madrid so ayeda ti sala kusala maboko na maboko na e atisa mbi ti mû mbage na mbeni fango ye so ala leke ti mû na ndo akpengba-ndia so andu akusala ti awanganga. Fango ye so amû lege na mbi ti fa na akota wanganga mingi bango ndo ti e so aluti na ndo Bible. A mû nga maboko na mbi ti gbu nda ti gbâ ti angangu desizion so a hunda na adocteur ti mû.

Mbeni oko ti awafango ye ni, Diego Gracia, ayeke leke ka lakue ti fa na adocteur ti Espagne angangu ye na ndo kusala ti awanganga, na lo ga mbeni kpengba zo ti mungo mbage ti droit ti e ti fa tënë ti bê ti e na ndo mungo mênë.c Warango tele ti e lakue na lo asala si a tisa ambeni ita ti ga na iri ti filiale ti aTémoin ti Jéhovah ti Espagne, ti fa bango ndo ti aTémoin ti Jéhovah na ambeni élève ti Pakara Gracia so ayeke na senda-gi; a bâ ambeni na popo ti ala tongana anzoni docteur ahon atanga ni kue ti kodoro ni.

Mbi tingbi na akpale lê na lê

Biani, nzoni kusala so mbi yeke sala teti aita ti mbi na yâ vorongo asala pëpe si akpale ti mbi kue ahon. Kobela ti mbi ni angbâ gi ti woko mbi wokongo. Me ye ti nzoni ni ayeke so li ti mbi angbâ lakue ti hinga aye. Na lege ti nzoni so wali ti mbi na molenge ti mbi ti koli asala na mbi na demango tele ti ala lâ oko pëpe, mbi lingbi lakue ti yô akungba ti mbi. Tongana fade ala mû maboko na mbi pëpe, ka mbi wara lege oko pëpe ti sala aye so. Mbi lingbi même pëpe ti kanga abouton ti pantalon ti mbi, wala même ti yü mbeni bongo ti dê. Mbi ye mingi ti fa tënë na asamedi oko oko na tele ti molenge ti mbi ti koli Ismaël so ayeke pusu mbi na ngende ti mbi ni ti gue na atambela si mbi lingbi ti sala lisoro na azo nde nde. Nga, mbi lingbi lakue ti yô akungba ti mbi ti ancien na yâ kongregation.

Mbi wara ambeni ngoi ti ngangu mingi na yâ angu 12 so ahon. Ngoi na ngoi, gi ti bâ tongana nyen kobela ti mbi ni ayeke sala ngangu na ndo sewa ti mbi amû vundu na mbi mingi ahon tâ kobela ni mveni. Mbi hinga so ala yeke bâ pasi, atâa so ala zi yanga pëpe. A ninga mingi pëpe, mama ti wali ti mbi nga na babâ ti mbi akui gi na yâ ti ngu oko. Gi na yâ ngu ni so, mbi bâ so mbi lingbi oko pëpe ti kangbi na ngende ti mbi ni tongana mbi ye ti gue na mbeni ndo. Babâ ti mbi, so ayeke lango lani da oko na mbi, akui na mbeni kobela nde me so a yeke buba zo nga yeke yeke. Ti Milagros, so ayeke bata lani lo, aye so kue asi ayeke mo bâ mo tene lo yeke bâ ye so ayeke si ande na mbi kekereke.

Ye oko, ye ti nzoni ni ayeke so sewa ti e kue abungbi oko na ngoi so e yeke tiri na akpale ni. Na place ti mbata ti mbi ti wayinda, mbi wara mbeni ngende so a pusu ni pusungo; me fini ti mbi ayeke nzoni mingi ahon ti kozo fadeso ngbanga ti so mbi mû ni kue ti sala gi na amba ti mbi. Ti sala na amba ti mo alingbi biani ti dë pasi ti zo kete, na Jéhovah abata biani zendo ti lo ti kpengba e na ngoi ti ngangu. Legeoko na Paul, mbi lingbi biani ti tene: “Mbi lingbi sala ye kue na yâ Lo so asala si mbi wara ngangu.”​—aPhilippien 4:13.

[Akete tënë na gbe ni]

[Kete tënë na lembeti 24]

Tënë ti bê ti wali ti Julián

Ti duti na mbeni koli so ayeke na mbeni kobela so ayeke buba aye ti mongoli ti lo ayeke tâ ngangu mingi teti mbeni wali; a yeke ngangu na lege ti bibe, na yâ bê, nga na lege ti mitele. A yeke ti mbi ti sala ye na lege ni na yâ ye so mbi leke ti sala nga a lingbi mbi duti ndulu ti tomba na yâ bê ti mbi agingo bê senge senge na ndo kekereke (Matthieu 6:34). Ye oko, tongana mbeni zo ayeke bâ pasi, ye so alingbi ti fa na gigi anzoni lengo mingi so zo ni ayeke na ni. Mariage ti e akpengba ahon ti kozo, na mbi ga nga ndulu mingi na Jéhovah ahon ti kozo. Mbaï ti fini ti ambeni zo so ahinga mara ti aye ti ngangu tongaso akpengba nga mbi mingi. Mbi kangbi ngia so Julián awara na peko ti nzoni kusala so lo sala teti aita, na mbi bâ so Jéhovah azia e lâ oko pëpe, atâa so lâ oko oko alingbi ti ga na afini kpale.

[Kete tënë na lembeti 24]

Tënë ti bê ti molenge ti Julián

Nzoni bango ndo so babâ ti mbi abata ni, nga gbungo ngangu ti lo aduti nzoni tapande mingi teti mbi, na mbi bâ so kusala ti mbi ayeke senge pëpe na ngoi so mbi yeke pusu lo na ndo ngende ti lo ni ti gue na mbeni ndo. Mbi hinga so mbi lingbi lakue pëpe ti sala ye so mbi ye ti sala. Laso mbi yeke gi maseka, me tongana mbi kono ande, mbi ye ti sala kusala na yâ mbeni Komite so abâ lege ti songo na ada-nganga. Azendo ti Bible amû lege na mbi ti hinga so ti hu pono ayeke gi teti kete ngoi, na aita ti koli na ti wali mingi ayeke hu pono ahon e.

[Foto na lembeti 22]

Wali ti mbi amû ngangu na mbi mingi

[Foto na lembeti 23]

Mbi yeke sala lisoro na Docteur Juan Duarte so ayeke bâ tënë ti akobela so andu bê

[Foto na lembeti 25]

Mbi na molenge ti mbi na yâ kusala ti fango tënë