Mbäi ti fini

“Ye so anzere ayeke na koti ti Mo lakue lakue”

TËNË TI LOIS DIDUR

‘Tongana mbi hinga ândö ka mbi mû desizion so ape.’ Fani oke la mo tene mara ti tënë so awe? Ye oko, na yâ ti ngu 50 so mbi sara na yâ ti kua ti ngoi kue, mbi wara pëpe na maboko ti Jéhovah ti koli mbeni ye so anzere na mbi ape so aninga. Zia mbi fa na ala ndani so mbi tene tongaso.

A DÜ mbi na ngu 1939. Mbi yeke na aita ti wali osio na ti koli oko e kono na kete kodoro ti Saskatchewan na Canada. Sarango kodoro na mbeni ndo so ayeke benyama anzere. Mbeni lâ, aTémoin ti Jéhovah aga na yanga-da ti e na ala sara lisoro na babâ ti mbi, na mbi hunda ala wala Nzapa ayeke na iri. Ala fa na e Jéhovah so ayeke na Psaume 83:19. Ye so asara si mbi ye ti hinga ye mingi na ndo ti Nzapa nga na tënë ti lo so ayeke na yâ ti Bible.

Na ngoi ni kâ, amolenge kue ti kete kodoro ni ayeke gue na ekole so klasse ni ayeke gi oko; mo yeke wara amolenge ti da oko ti kete da-mbeti ti si na da use ti kota da-mbeti kue na yâ ni. Lege ti ekole ni ayo akilomètre mingi, na ala yeke gue na ambarata wala na gere. Asewa ti a-élève ni la ayeke bâ lege ti abezoin ti maître ti ekole ni. Na mbeni ngu, a yeke tour ti babâ na mama ti mbi ti bâ lege ti John Didur, fini maître ti ekole ni.

Mbi hinga ape so maître ni so, so ade maseka aye nga tënë ti Bible. Mbeni lâ mbi yeke tene nzoni tënë ti Communisme na Socialisme so babâ ti mbi kue ayeda na ni. Me na lê ni lê ni John ake lo tene: “Zo ayeke na droit ti komande na ndo ti amba ti lo zo ape. Gi Nzapa la ayeke na droit ni.” Ye so asara si e sara apendere lisoro mingi na pekoni.

Teti so a dü John na ngu 1931, lo mä tënë ti apasi so bira aga na ni. Lo hunda na akota zo nde nde ti a-eglize ndani so ala bi tere ti ala na yâ ti Bira ti Korée so asungba lani na ngu 1950. Ala kue atene so a yeke na lege ni ti tene aChrétien asara bira. Na pekoni, lo hunda oko tënë so na aTémoin ti Jéhovah. Ala fa na lo ye so Mbeti ti Nzapa atene na ndo ti bira, so akozo Chrétien amû pekoni. John awara lani batême na ngu 1955. Na ngu so aga na pekoni mbi wara nga batême. E use kue e ye lani mingi ti sara na Jéhovah na ngangu ti e kue nga na fini ti e kue (Ps. 37:3, 4). Na juillet ngu 1957, Mbi na John e sara mariage.

Mingi ni na yâ ti ngu oko oko, lango so e sara na mariage ti e lani ayeke tï ka na ngoi so e yeke na kota bungbi ti district. A nzere na e lani mingi ti duti na popo ti aita ti e saki na saki so abâ mariage na nene ni. Kozo assemblée internationale so e gue lani dä ayeke na ngu 1958 na New York. Na Saskatchewan e oku la e mû oto e gue. Na yâ ti yenga oko, e yeke kpe na oto na kota lâ, na bï e yeke lango na yâ ti mbeni tente. Na mbeni bï tere ti e anzere na ngoi so e wara mbeni ita-koli na Bethléhem, na Pennsylvanie, so atisa e ti lango na yâ ti da ti lo. Sarango ye ti ita so na nzoni bê amû lege na e ti si na New York na saleté pëpe. Kota assemblée so asara si e yeke na kota ngia ti sara na Jéhovah. Tongana ti so zo ti sungo psaume atene “ye so anzere ayeke na koti ti Mo lakue lakue.”​—Ps. 16:11.

KUSALA TI PIONNIER

Ngu oko na pekoni, na ngu 1959 e mû kua ti pionnier na e gue e mû mbeni kete da so aroue ayeke na gbe ni so ayeke na li ti mbeni kete hoto na Saskatchewan. Kâ, mo lingbi ti bâ ndo ayo akilomètre mingi, na ambeni ndo ni so ayeke na yâ ti territoire ti e.

Mbeni lâ, mbeni pendere lettre alondo na filiale aga. Mbi sigigi na loro mbi gue na peko ti John na ndo so lo yeke leke masini ti fango yaka so abuba. Na yâ ti lettre ni a tisa e ti sara kua tongana pionnier spécial na Red Lake na Ontario. Teti so e hinga ndo so kodoro ni ayeke dä pëpe, hio e mû mbeni carte ti gi ndo ni.

Ndo ni ayeke tâ nde na ndo so e yeke dä kozo so mo lingbi ti bâ ndo ayo. Fadeso, e yeke bâ akota gbako nga na akete kodoro so a leke ni nduru na ando so azo ayeke gi lor dä. Na kozo lango ni, na ngoi so e yeke gi ndo ti lango, mbeni kete molenge-wali amä lisoro so e yeke sara na voizin ti ala. Lo kpe lo gue lo sara tënë ni na mama ti lo. Mama ni asara nzoni bê lo mû na e ndo ti lango dä na bï ni so. Gbogbo ni ayeke na yâ ti mbeni chambre so ayeke na gbe ti sese na a cimenté nga yâ ni ape. Na ndade ni, e wara mbeni da ti keke ti chambre use, so ngu ayeke dä ape nga aye tongana table wala fauteuil ayeke dä ape; gi mbeni ye ti tingongo wâ dä. E gue na yâ ti mbeni magasin e vo ambeni ye so azo asara kua na ni kozo awe nga hio e wara ngia na yâ ti ye so e yeke na ni.

Ti londo na ndo ni so juska kilomètre 209, congrégation ayeke dä pëpe. Azo mingi so asara kua na ando ti gingo lor ni so alondo na Poto, na ala yeke hunda wala e lingbi ti gi na ala Bible na yanga ti kodoro ti ala. Gi na yâ ti kete ngoi, e wara apendere étude 30. Na yâ ti nze omene, mbeni kete congrégation abâ gigi.

Koli ti mbeni wali so e yeke manda Bible na lo airi prêtre ti eglize ti lo na téléphone ti ga ti fa na wali ni so aye so e fa na lo so ayeke mvene. Na ngoi so prêtre ni aga lo tene so a lingbi e fa na azo atënë tongana tënë ti Nzapa Babâ, Nzapa Molenge, na Nzapa Yingo vulu. Wali ni ague aga na Bible ti ala ti aCatholique na lo hunda na prêtre ni ti fa na lo aye ni so na lege ti Bible. Lo pusu Bible ni na ndo ti table, lo tene so lo yeke na bezoin ti fa ye oko ape. Na hongo ti lo, lo tene na yanga ti Ukrainien so a lingbi ala tomba e na yâ ti da ti ala na ala zia e kiri ge mbeni pëpe. Lo hinga ape so John amä yanga ti Ukrainien.

Kete na pekoni, e zia Red Lake ndali ti so John ague ti tene a fa na lo kua ti surveillant ti circonscription. Me, ngu oko na pekoni, na ngoi so John ayeke mû diskur ti batême na mbeni kota bungbi ti district, koli ti wali so ayeke na popo ti azo so aga ti wara batême. Ye so asi lani na ngoi so prêtre so aga so la apusu lo wani ti gi ti manda Bible.

KUSALA TI CIRCONSCRIPTION

Na ngoi so e yeke sara kusala ti circonscription, e wara lege ti duti na asewa nde nde; a yeke mbeni pasa so mara ni ayeke dä pëpe. Songo ti e na aita so azia ndo ti ala ti tene e lango dä nga so amû maboko na e akiri akpengba mingi. Mbeni lâ, e lango na yâ ti mbeni chambre so ayeke na étage so mbeni ye ti chauffengo yâ ni na ngoi ti dê ayeke dä pëpe. Hio na ndapre, e yeke mä go ti gere ti mbeni ita-wali mbakoro so ayeke ga yeke azia na yâ ti chambre ti e mbeni ye so lo tingo wâ dä ti tene a chauffé yâ ti chambre ni. Kete na pekoni, lo kiri lo ga na ngu ti wâ na yâ ti mbeni bassine tongaso si e lingbi ti leke tere ti e ndali ti lango ni. So lo yeke nduru ti sara ye yeke nga na nzoni bê apusu mbi ti manda ye mingi na lege ni.

Kusala ti circonscription amû maboko na mbi ti ga nduru mingi na Jéhovah. Na yâ ti mbeni circonscription ti Alberta, a yeke wara nga mbeni gbata so azo ni ayeke sara kua ti amosoro ti gbe ti sese; mbeni ita-wali ayeke na yâ ti gbata ni so. Bungbi ti Jéhovah abâ ita so ayeke gi lo oko na yongoro ndo so tongana nyen? Fani oko na yâ ti nze omene, e yeke gue kâ e mû yenga oko ti fa tënë nga ti sara abungbi na lo tâ gi tongana ti mbeni kota congrégation so ayeke na yâ ti gbata. Ye so adabe ti mbi na bingo bê so Jéhovah ayeke bi na ndoye na ndo ti zo oko oko kue so ayeke tongana akete ngasangbaga.

Lani e yeke sû mbeti lakue na aita so e lango na ndo ti ala. Ye so adabe ti mbi na kozo cadeau so John amû lani na mbi: mbeni boîte so nzoroko ayeke na tere ni so gbâ ti afeuille ti sungo mbeti ayeke na yâ ni. A nzere na e lani mingi ti ngbâ lakue nduru na aita ti e na mungo afeuille so ti sû mbeti na ala. Juska laso mbi ngbâ ti ye boîte so.

Na ngoi so e yeke sara kusala ti circonscription na Toronto, mbeni ita na Béthel ti Canada apika singa ti hunda wala e yeke yeda ti gue ti sara kua na Béthel. E hunda lo wala lo ye ti wara kiringo tënë ni lawa? Lo tene “na ndade ni tongana lege ayeke dä.” Na ndade ni e fa na lo so e yeda.

NA BÉTHEL

Akua nde nde so e sara na yâ ti bungbi ti Jéhovah asara si e bâ ambage nde nde ti aye ti nzoni so zo ayeke wara na yâ ti maboko ti Jéhovah ti koli. E ngbâ ti bâ ni na ngoi so e gue na Béthel na ngu 1977. Dutingo ndo oko na ambeni Chrétien so a soro ala ti gue na yayu amû lege na e ti bâ asarango ye ti tere ti ala nde nde me nga ti bâ so ala bâ Bible na nene ni mingi.

Fini programme so e yeke na ni na Béthel anzere na e mingi. Na tapande, fadeso e yeke zia abongo ti e na yâ ti tiroir ahon ti zia ni na yâ ti valise nga e yeke na yâ ti mbeni congrégation oko. Na mbage, kua ti mbi so ayeke ti sara vizite na azo so aga ti bâ Béthel ayeke lakue mbeni ye so amû ngia na mbi. Mbi yeke fa na ala kua so a yeke sara na Béthel, mbi yeke mä acommentaire ti ala nga mbi yeke kiri tënë na atënë so ala hunda.

Angu ayeke hon hio hio. A ga ti si na 1997, a tisa John ti gue na Ekole ti amembre ti Komite ti Filiale na Patterson na New York. Na pekoni, a hunda e wala e yeke yeda ti gue na Ukraine. A wa e ti gbu li nzoni na ndo ni nga ti zia tënë ni na yâ ti sambela. Na bï ni e mû desizion ti gue.

E GUE NA UKRAINE

Na ngu 1992, e gue lani na kota assemblée internationale na St. Petersburg na Russie nga na ngu 1993 e gue na mbeni na Kiev na Ukraine. A-assemblée so asara si e ye aita ti e ti Poto ti Tö mingi. Fini ndo so e lango lani dä na Lviv na Ukraine ayeke na kozo étage ti mbeni ngbene da. Tongana mo luti na lê ti fenêtre ni mo yeke bâ na gigi mbeni kete jardin, mbeni kota bengba koli-kondo nga na gbâ ti amama ti kondo. Ye so adabe ti mbi na ndo ti e ândö na Saskatchewan. E bale-oko na use la e lango na yâ ti da ni so. Lakue na ndapre e yeke hon na yâ ti gbata ni si e gue na kua na Béthel.

E bâ dutingo ti e na Ukraine tongana nyen? E bâ lani tere ti e kete ti duti na popo ti aita ni ndali ti so gbâ ti ala ahon na yâ ti atara, ambeni abâ pasi na angoi so a kanga lege na kusala ti e nga a kanga ambeni. Ye oko, mabe ti ala angbâ lakue ngangu. Tongana e gonda ala, ala yeke tene: “E sara ni ndali ti Jéhovah.” Lâ oko ala bâ pëpe so a zia ala gi tongaso. Même laso, tongana mo kiri singila na mbeni ndali ti nzoni bê ti lo, lo yeke tene, “Mû merci na Jéhovah” ti fa so Jéhovah la ayeke Lingu ti anzoni ye kue.

Na Ukraine, aita mingi ayeke gue na bungbi na gere, ye so asara si ala yeke na ngoi ti sara lisoro nga ti kpengba mba. Ala lingbi ti tambela ngbonga oko wala ahon so. Na Lviv wungo ti acongrégation ahon 50, so 21 na popo ni ayeke sara bungbi na yâ ti akota Da ti Royaume. Na adimanche, a nzere mingi ti bâ gbâ ti aita so ayeke tambela ti ga na bungbi.

Hio tongaso e yeke na ngia ti duti ndo oko na aita ti e so ayeke na anzoni sarango ye nga so ayeke nduru ti bi bê na amba ti ala. Juska laso ade mbi hinga yanga ti Ukrainien nzoni ape. Tongana a si so mbi mä yâ ti mbeni tënë ni nzoni ape, aita ni ayeke kanga bê ti ala na mbi. Mingi ni gi bango lê ti ala afa na mo tënë so ayeke na bê ti ala.

Mbeni tapande so afa so aita ahinga biani ti zia bê ti ala na Nzapa asi na ngoi ti assemblée internationale na Kiev na ngu 2003. So e si gi tongaso na ndo so gbâ ti azo ayeke luti ti mû train dä mbeni maseka-wali aga yeke na tere ti e atene: “Mbi girisa. Mbi hinga ndo so âta ti mbi ti wali ayeke dä ape.” Maseka-wali ni abâ badge ti e na lo hinga so e yeke aTémoin. Lo hinga ti kanga bê nga lo toto pëpe. Na nzoni bê, wali ti surveillant ti circonscription so ayeke na tere ti e amû lo akiri na lo na ndokua ti aye so agirisa si a wara ni ti stade ni. Kete na pekoni, maseka-wali so awara âta ti lo. Ziango bê so maseka-wali so azia kue na Nzapa, même na popo ti gbâ ti azo, andu bê ti mbi mingi.

Na mai 2001, aita alondo na akodoro mingi aga na Ukraine ndali ti matanga ti mungo fini filiale ti e na Nzapa. Na peko ti diskur so ayeke nde so a mû ni na stade na dimanche na ndapre, gbâ ti aita aga na gere ti bâ fini Béthel ni. Biani mbi yeke girisa ye so lâ oko ape! Tongana mbi bâ aita so ayeke kpô nga so asara ye na lege ni, a ndu bê ti mbi mingi. A sara si mbi kiri mbi bâ na nene ni mingi aye ti nzoni so zo ayeke wara na sarango na Nzapa.

MBENI NGANGU GBIANGO YE

Mawa ni ayeke so, na ngu 2004, John awara kobela ti cancer. E gue na Canada ti tene lo mû yôro ndali ti kobela ti lo ni. Angangu yôro so a mû na lo ahon ngangu ti lo, ye so asara si lo ninga mingi na réa. Ye ti nzoni ayeke so lo kiri lo hinga tere ti lo. Atâa so sarango tënë ayeke ngangu na lo, lakue tongana azo aga ti bâ lo, na lege ti lê ti lo lo yeke fa so vizite ti ala ni anzere na lo mingi.

Teti so kobela ni ahon ndo ti lo, lo wara kuâ na lango 27 ti novembre ngu 2004. Fadeso mbi yeke gi mbi oko. Mbi na John e yeke na ngia mingi ti bungbi oko ti sara na Jéhovah. Mbi yeke sara tongana nyen? Mbi soro ti kiri na Ukraine. Ndoye so sewa ti Béthel nga na azo ti congrégation afa na mbage ti mbi anzere na mbi mingi.

E wara vundu lâ oko na yâ ti gigi ti e pëpe ndali ti adesizion so e mû lani. Fini ti mbi anzere na mbi mingi nga mbi yeke na anzoni kamarade. Mbi hinga so aye mingi angbâ ti tene mbi manda na ndo ti nzoni bê ti Jéhovah, na mbi ye ti ngbâ na yâ ti kusala ti Jéhovah lakue ndali ti so mbi wara biani ‘ye so anzere so ayeke na koti ti Jéhovah lakue lakue.’

[Kete tënë na lembeti 6]

“E wara vundu lâ oko na yâ ti gigi ti e pëpe ndali ti adesizion so e mû lani”

[Foto na lembeti 3]

Na ngoi ti mariage ti mbi na John

[Foto na lembeti 4]

Na ngoi so mbi yeke pionnier spécial na Red Lake na Ontario

[Foto na lembeti 5]

Mbi na John na Ukraine na ngu 2002