Mo yeke na ngia biani?

BIANI, a yeke na lege ni ti hunda tere ti mo tongaso: ‘Mbi yeke na ngia biani?’ Awasenda-ye so amanda ye na ndo sarango ye ti azo na popo ti ala ayeke sara kue ti hinga kiringo tënë ti mo nga na ti ambeni zo; me a yeke ngangu na ala ti hinga ni. Senge pëpe, ndali ti so ti gi ti hinga ngia so zo ayeke na ni ayeke tongana gingo ti hinga tongana nyen mbeni koli aye wali ti lo wala tongana nyen vundu asara zo na ngoi so mbeni fami ti lo akui. A yeke tâ ngangu ti hinga tongana nyen mbeni ye agbu bê ti zo wala aso bê ti lo. Ye oko, awasenda-ye ahinga mbeni ye so ayeke tâ tënë: azo kue alingbi ti duti na ngia.

Atâa so azo kue alingbi ti duti na ngia, angangu kpale aga na kota vundu na ndo ti ala. Bâ tapande so: Na yâ ti ambeni gbata, a yeke wara ndo mbeni pëpe ti lu na azo so akui na SIDA, teti akuâ ni ahon ndo ni. Tongaso, akota zo ti kodoro ni ayeda si a zi angbene dû ti kuâ ti wara place ti lu na afini kuâ ni. Na yâ ti ambeni kodoro ti Afrika, azo ti lekengo asanduku ti kuâ ayeke wara nginza mingi. Nga, atâa mo lango na ndo wa, mo yeke bâ azo so ayeke bâ pasi na angangu kobela nga ala so afami na akamarade ti ala akui so ayeke na vundu mingi.

Ka ti akodoro ti mosoro a yeke tongana nyen? Na ngoi so azo aku tere ti ala na ni pëpe, aye ti ngangu alingbi ti si hio tongaso na a sara si ala girisa nginza ti ala. Na Amerika, azo so ngu ti ala alingbi awe ti gue na wungo tere, a lingbi ala kiri asara kua ngbanga ti so ala yeke wara pëpe nginza so Letäa alingbi fade ti mû na ala. Fani mingi, futango ambeti ti hôpital amû nginza kue so mbeni sewa ayeke na ni. Mbeni wamungo wango na ndo adroit ti azo atene: “Mawa asara mbi tongana mbi bâ azo so ayeke ga ti fa akota kpale ti nginza na ti seni so ala yeke na ni. Fani mingi, ye so a lingbi mbi tene na ala ayeke so: ‘A lingbi mo kä da ti mo ti wara nginza so mo yeke na bezoin ni.’ ” Me ti azo so ayeke na nginza mingi a yeke tongana nyen? Ala nga alingbi ti duti na vundu?

Gigi ti ambeni zo ayeke tongana ti Richard Rodgers, wapikango mozoko so iri ti lo awu lani mingi. A sara tënë so na ndo lo: “A yeke azo mingi pëpe so azia ngia na bê ti gbâ ti azo tongana ti so lo sara ni.” Atâa so abia ti lo azia ngia na bê ti azo, na oko ngoi ni lo yeke na kota vundu. Lo wara lani aye use so azo mingi ayeke gi ni: nginza na yango-iri. Me lo wara tâ ngia? Mbeni wasungo mbaï ti fini ti azo atene: “[Rodgers] awara ye kue so lo gi ti wara na lege ti kua ti lo, lo wara anzoni ye kue so gigi alingbi ti mû na zo, na lo na ambeni zo awara palata [ti pikango mozoko] fani use. Me, lo yeke nga lani zo so ayeke na ngia pëpe nga mingi ni lo yeke na vundu mingi.”

Tongana ti so peut-être mo bâ awe, azo so aku ti wara tâ ngia na lege ti mosoro ahanda tere ti ala. Na yâ mbeni mbeti-sango (The Globe and Mail) ti Toronto, na Canada, mbeni wagosinga so kua ti lo ayeke ti sara tënë na ndo ti aye nde nde so azo amû nginza ti ala ndali ni ti wara mbeni ye na ndo ni afa akpale so awamosoro mingi awara. Lo tene so ala bâ so “ala yeke gi ala oko nga gigi ti ala ayeke senge senge.” Ti mbeni wamungo wango na azo ti mosoro, tongana ababâ na mama so ayeke na mosoro amû nginza na akungba gbani gbani na amolenge ti ala, “mingi ni a yeke tongo nda ti ye so aga na vundu mingi na amolenge na pekoni.”

Tâ ye ti mû ngia na zo ayeke dä?

Ti tene mbeni fleur amaï nzoni, a lingbi a lu ni na nzoni sese, ngu apika dä nzoni nga ndowa na dê asara mingi pëpe. Legeoko nga, awandara ahinga so a yeke ambeni ye la ayeke sara si ngia ti zo amaï. A yeke aye tongana nzoni seni, nzoni kua ti nginza, nzoni kobe, da na bongo. Ambeni ye ni nga ayeke sarango kua na akode ti zo ti leke na aye so lo bi bê ti lo dä nga na anzoni kamarade.

Peut-être mo yeda biani so aye so kue la alingbi ti sara si zo aduti na ngia. Me mbeni ye so ayeke kota ahon ala so kue ayeke dä. A yeke hingango ye na ndo “Nzapa so ayeke na ngia”, so iri ti lo ayeke Jéhovah (1 Timothée 1:11, NW ). Tongana nyen hingango ye so ayeke mû maboko na zo ti duti na ngia? Jéhovah la asara e, nga lo sara e na mbeni lege so e lingbi ti wara ngia. Tongaso, lo hinga ye so alingbi ti sara si e wara ngia biani. Article so aga na peko ayeke fa tongana nyen lo yeke fa lege na azo na ndo kue wala na yâ ti aye nde nde ti wara ngia teti lakue lakue.

[Kete tënë na lembeti 4]

Legeoko tongana mbeni fleur, ngia ti zo ayeke na bezoin ti ambeni ye si a maï

[Lingu ti foto na lembeti 3]

© Gideon Mendel/CORBIS