Jéhovah ‘afa nda ti ye na lâ ni so ye ni akomanse’

“Mbi so Mbi lingbi fa nda ti ye na lâ ni so ye ni akomanse; na lâ ti giriri, Mbi fa tënë ti ye so ade asi pëpe.”​—ESAÏE 46:10.

NA BÏ, aturugu so ayeke awato ahon yeke yeke na yâ ti Ngu ti Euphrate ti gue ti lï na yâ ngangu kodoro ti Babylone. Tongana ala yeke pusu nduru na yanga ti kodoro ni, lê ti ala atï na ndo mbeni ye so apika bê ti ala. Akota porte use ti gbagba ti Babylone angbâ na zingo ni! So ala sigigi na yâ ngu ni awe, ala lï na yâ kodoro ni. Hio tongaso, kodoro ni atï. Cyrus, so ayeke na li ti ala, amû hio komandema ti kodoro ni nga na pekoni lo to mbeni mbela so azi azo ti Israël so ayeke ngbâa. Ala saki mingi mingi akiri na kodoro ti ala ti kiri na vorongo ti Jéhovah na place ni na Jérusalem.​—2 Chronique 36:22, 23; Esdras 1:1-4.

² Aye so asi na ngu 539 ti si na 537 kozo ti Christ, na laso awasungo mbaï ayeda na ni. Ye so apika bê ayeke so a hinga tënë ti aye so ngu 200 tongaso kozoni si asi. Yingo ti Jéhovah apusu prophète ti lo Esaïe ti fa tënë ti tingo ti Babylone ngu mingi kozoni (Esaïe 44:24–​45:7). Nzapa afa gi pëpe aye so angoro tingo ti Babylone, me nga iri ti mokonzi so fade amû kodoro ni.a Na azo ti Israël so ayeke lani atémoin ti lo, Jéhovah atene: “I dabe i na kozo ye ti giriri; teti Mbi yeke Nzapa, na mbeni ayeke pëpe; Mbi yeke Nzapa, na mbeni tongana Mbi ayeke pëpe, Mbi so Mbi lingbi fa nda ti ye na lâ ni so ye ni akomanse; na lâ ti giriri, Mbi fa tënë ti ye so ade asi pëpe.” (Esaïe 46:9, 10a). Jéhovah ayeke biani mbeni Nzapa so ahinga kozoni ye so fade asi.

³ Juska ndo wa Nzapa ahinga ye na ndo kekereke? Jéhovah ahinga kozoni ye so fade e oko oko e yeke sara? Ti tâ tënë ni, a fa kozoni awe ye so ayeke si na kekereke ti e? Fade e yeke bâ akiringo tënë ti Bible na ahundango tënë so nga na ambeni so ague oko na ni na yâ article so nga na yâ article ti peko.

Jéhovah: Nzapa ti prophétie

⁴ Teti Jéhovah ayeke na ngangu ti hinga kozoni ye so ayeke si, lo pusu awakua ti lo ti giriri ti sû aprophétie mingi, so amû lege na e ti hinga kozoni ye so Jéhovah aleke ti sara. Jéhovah atene: “Bâ, tënë ti giriri aga tâ tënë, na Mbi fa tënë ti fini fadeso; Mbi fa tënë na i kozoni si ye ni asi.” (Esaïe 42:9). Bâ kota matabisi so a mû gi na mara ti Nzapa!

⁵ Prophète Amos amû na e zendo so: “Fade Seigneur L’Eternel asara ye oko pëpe tongana Lo fa tënë ti lingo ti bê ti Lo na aboi ti Lo aprophète kozoni pëpe.” Hingango ye kozoni tongaso aga na kungba ti lo. Bâ kpengba tapande so Amos amû na pekoni: “Bamara atoto awe; zo nyen ayeke na mbeto pëpe?” Tâ gi tongana ti so toto ti bamara ayeke yengi fade fade zo na nyama so ayeke nduru na lo, tongaso aprophète tongana Amos afa hio tënë ti Jéhovah. “Seigneur L’Eternel asara tënë awe; zo nyen alingbi ke ti fa tënë na iri ti Nzapa?”​—Amos 3:7, 8.

Fade “tënë” ti Jéhovah “awu”

⁶ Na lege ti prophète ti lo Esaïe, Jéhovah atene: “Fade wango ti Mbi angbâ, na fade Mbi sara ye kue so bê ti Mbi aye.” (Esaïe 46:10b). “Wango” ti Nzapa, so ti tene ye ti bê ti lo wala ye so lo leke awe ti sara na ndo ti Babylone, andu iringo Cyrus ti kodoro ti Perse ti ga ti mû Babylone. Jéhovah afa tënë ti ye so angu mingi kozoni. Tongana ti so e tene fade awe, ye ni aga tâ tënë na ngu 539 kozo ti Christ.

⁷ Angu ngbangbo osio tongaso kozoni si Cyrus ahon Babylone na ngangu, azo ti Ammon na ti Moab abungbi tere ti ala ti ga na bira na ndo ti Gbia Josaphat ti sese ti Juda. Na bê kue lo sambela: “O L’Eternel, Nzapa ti akotara ti e, Mo yeke Nzapa so ayeke na yayu pëpe? na Mo yeke Zo ti komande aroyaume ti amara kue pëpe? Ngangu ayeke na tïtî Mo si ye oko alingbi luti na gbele Mo pëpe.” (2 Chronique 20:6). Esaïe afa nga mara ti ziango bê so tongana lo tene: “L’Eternel Ti Sabaoth aleke ye so na bê ti Lo, na zo nyen alingbi sara si ye so aga senge? Lo ye tïtî Lo, na zo nyen alingbi sara si tïtî Lo akiri?” (Esaïe 14:27). Na pekoni, na lâ ni so li ti lo aga nzoni na peko ti fou so asara lo, na tâ be-ti-molenge Gbia Neboukadnetsar ti Babylone ahinga tënë so: “Zo oko alingbi gbanzi tïtî [Nzapa] pëpe, wala tene na Lo, Mo sara nyen?” (Daniel 4:35). Biani, Jéhovah amû zendo so na azo ti lo: “Fade tënë so asigigi na yanga ti Mbi . . . akiri na Mbi senge pëpe, me a sara ye so Mbi ye, na fade tënë ni awu na kusala so Mbi to lo dä.” (Esaïe 55:11). Zia e hinga biani so fade “tënë” ti Jéhovah aga lakue tâ tënë. Ye so Nzapa aleke ti sara alingbi tï na ngu pëpe.

⁸ Na yâ mbeti ti lo na aChrétien ti Ephèse, bazengele Paul atënë Nzapa ayeke na “ye so Lo leke na bê ti Lo giriri kozoni teti lakue lakue ti sara”. (aEphésien 3:11). So ayeke gi mbeni kusala so a leke awe ti sara pëpe, mo bâ mo tene a lingbi fade Nzapa asara mbeni plan ti aye so lo ye ti sara. Nde na so, tënë ni andu desizion so Jéhovah amû awe ti sara ye so lo leke giriri kozoni ndali ti azo kue nga na sese (Genèse 1:28). Ti mû maboko na e ti hinga so ye so Jéhovah aleke awe ti sara ayeke tï ka na ngu pëpe, zia e bâ kozo prophétie ti Bible.

⁹ Zendo so ayeke na Genèse 3:15 afa so hio na peko ti so Adam na Eve asara siokpari, Jéhovah amû desizion ti tene wali ti lo na lege ti fä adü mbeni hale, wala mbeni molenge-koli. Jéhovah abâ nga kozoni ye ti peko ti kengo tere so ayeke na popo ti wali ti lo na Satan nga na popo ti ahale ti ala. Atâa so Jéhovah ayeke zi ande lege ti tene a mboko nda-gere ti Hale ti wali ti Nzapa ni, fade na ngoi so Nzapa adiko awe, Hale ni ayeke mboko ngbo ni, wala Satan Zabolo, na li ti lo. Me kozoni na ngoi so, fade ye so Jéhovah aleke ti sara ayeke gue biani na li ni na lege ti ahale so Jéhovah asoro juska na gango ti Jésus tongana Messie ti zendo ni.​—Luc 3:15, 23-​38; aGalate 4:4.

Ye so Jéhovah adiko giriri kozoni

¹⁰ Na ndo kusala ti Jésus na yâ ye so Nzapa aleke giriri ti sara, bazengele Pierre asû tënë so: “Nzapa ahinga [Jésus] biani giriri kozoni si A sara gere ti sese, me A fa Lo na gigi na ngoi ti nda ni teti i.” (1 Pierre 1:20). So ti tene Jéhovah afa kozoni awe na tongo nda ni so fade Adam na Eve ayeke sara siokpari na so fade a yeke hunda ti wara mbeni sandaga, na lege ti Jésus Christ, ti futa ndali ni? Oko pëpe. Tënë “sara gere” ayeke kiringo peko ti mbeni tënë na Grec so nda ni aye ti tene “bingo hale ni na sese.” Mbeni “bingo hale ni na sese”, wala mbeni mengo ngo ti mbeni zo wala hale aduti lani dä kozoni si Adam na Eve asara siokpari? Oko pëpe. A yeke lani gi na peko ti kengo yanga ti ala si Adam na Eve adü amolenge (Genèse 4:1). Tongaso, a yeke na peko ti kengo yanga me kozoni ti tene Adam na Eve adü molenge si Jéhovah adiko tënë ti gango ti “hale” ni. Kui ti Jésus na londongo ti lo na popo ti akuâ asara si sandaga ti lo, so a leke na ndoye ti zi azo, abâ gigi; na lege ti mênë ti lo so fade a lungula siokpari so adü zo na ni nga na akusala kue ti Satan.​—Matthieu 20:28; aHébreu 2:14; 1 Jean 3:8.

¹¹ Nzapa adiko giriri kozoni nga tënë ti mbeni ye so andu gango tâ tënë ti ye so lo leke ti sara. Tënë ni asigigi na yâ mbeti so Paul asû na aÉphésien, so bê ti Nzapa aye “ti bungbi ye kue na yâ Christ, ye ti ayayu, na ye ti sese.” Na pekoni, na ndo tënë ti “ye ti ayayu”, so ti tene ala so a soro ala tongana afon Christ na yâ ye ti héritier ti lo, Paul atene: “A diko e giriri kozoni na lege ti tënë ti bê ti Lo, na Lo sara ye kue tongana bê ti Lo aye.” (aEphésien 1:10, 11). Biani, Jéhovah adiko giriri kozoni ti tene mbeni wungo ti azo aduti ande na yâ use mbage ti hale ti wali ti Nzapa si legeoko na Christ ala kangbi anzoye ti ye so Nzapa amû ti zi zo (aRomain 8:28-30). Bazengele Pierre asara tënë ti ala tongana “mara ti nzoni-kue”. (1 Pierre 2:9). Bazengele Jean awara lani matabisi ti hinga na lege ti mbeni suma wungo ti ala so fade ayeke bungbi na Christ ti ga afon héritier ti lo: 144 000 (Apocalypse 7:4-8; 14:1, 3). Na tere ti Christ so ayeke Gbia ni, ala yeke sara kusala teti “sepelango gloire ti [Nzapa].”​—aEphésien 1:12-14.

¹² Wungo ti azo 144 000 so a diko giriri awe aye ti tene pëpe so ambeni zo ayeke dä so a diko ala kozoni tongana azo so ayeke sara na Nzapa be-ta-zo. Tâ tënë, gbotongo mê ti Mbeti ti Nzapa so a sû na yanga ti Grec ayeke kozoni kue ti fa lege na ti kpengba ala so a sa yingo na ndo ala ti bata be-biani na ti bata tere ti ala ti lingbi na iringo ndo ti gue na yayu (aPhilippien 2:12; 2 aThessalonicien 1:5, 11; 2 Pierre 1:10, 11). Jéhovah ahinga kozoni so fade azo 144 000 ayeke lingbi ti sara kusala ti ye so lo leke awe. Me ti tene azo so a iri ala alingbi, a bâ ye so ala soro ti sara na fini ti ala; a yeke mbeni desizion so a lingbi zo oko oko na popo ti ala amû.​—Matthieu 24:13.

Ye so Jéhovah ahinga giriri kozoni

¹³ Teti Jéhovah ayeke Nzapa ti prophétie na ti ye so lo leke awe ti sara, tongana nyen lo yeke sara kusala na ngangu ti lo ti hinga ye kozoni? Kozoni kue, zia e hinga so alege kue ti Nzapa ayeke tâ tënë, mbilimbili nga ayeke ndoye. Lani so lo sû mbeti na aChrétien Hébreu ti ngoi ti akozo Chrétien, bazengele Paul ayeda so deba ti Nzapa na zendo ti lo ayeke ‘aye use so alingbi changé pëpe (Nzapa alingbi sara mvene na yâ aye so pëpe)’. (aHébreu 6:17, 18). Na yâ mbeti ti lo na Tite, Paul asara nga tënë ni, tongana lo tene so Nzapa “alingbi sara mvene pëpe”.​—Tite 1:2.

¹⁴ Na ndo ni, atâa so Jéhovah ayeke na ngangu ahon kue, lo sara ye kirikiri lâ oko pëpe. Moïse afa Jéhovah tongana “Nzapa ti be-biani, Lo yeke na sioni oko pëpe, Lo yeke mbilimbili na nzoni-kue.” (Deutéronome 32:4). Ye kue so Jéhovah asara ague oko na nzoni sarango ye ti lo. Akusala ti lo afa na gigi kamba so alingbi kue so ayeke na popo ti akota sarango ye ti lo so ayeke ndoye, ndara, mbilimbili na ngangu.

¹⁵ Bâ tongana nyen tënë ti aye so kue asigigi na yâ ye so asi lani na yaka ti Eden. Tongana Babâ ti ndoye, Jéhovah amû lani na azo ye kue so ala yeke na bezoin ni. Lo mû na Adam ngangu ti gbu li, ti bi bê na ndo tënë na lege ni, na ti mû desizion. Nde na nyama so asara ye gi tongaso, Adam ayeke lani na ngangu ti soro popo ti aye. Ni la tongana Nzapa na ndo trône ti lo na yayu kâ abi lê ti lo na sese ti ‘bâ ye kue so Lo sara, bâ, a yeke nzoni mingi.’​—Genèse 1:26-31; 2 Pierre 2:12.

¹⁶ Lâ ni so Jéhovah alu ndia na Adam ti te pëpe “keke ti hinga nzoni na ti hinga sioni,” lo mû wango nzoni si Adam alingbi hinga mbilimbili ye wa ti sara. Lo zi lege na Adam ti te “le-keke kue ti yaka” ni, me pëpe mbeni oko na lo gboto mê ti lo na ndo sioye ti peko ti tengo le-keke ti keke so lo gbanzi ni (Genèse 2:16, 17). Lo fa polele na Adam aye ti peko ti akusala ti lo. Fade Adam asara nyen?

¹⁷ Biani Jéhovah asoro pëpe ti hinga kozoni ye so fade Adam (nga na Eve) asara, atâa so lo yeke na ngangu ti hinga ye kue so fade asi kozoni. Tongaso tënë ni ayeke pëpe ti bâ wala Jéhovah alingbi ti hinga tënë ti ye so ayeke si kekereke, me ti bâ wala lo soro ti sara tongaso. Na ndo ni, e lingbi ti tene so Jéhovah, teti lo yeke Nzapa ti ndoye, lo yeke ye fade pëpe na lo yeke fa fade kozoni pëpe na mbana tënë ti kengo yanga so asi nga na asioye kue so aga na pekoni (Matthieu 7:11; 1 Jean 4:8). Tongaso, tongana mbeni tënë andu ngangu ti Jéhovah ti hinga ye kozoni, Jéhovah ayeke soro popo ti aye ni.

¹⁸ So Jéhovah ayeke soro popo ti aye si lo sara kusala na ngangu ti lo ti hinga ye kozoni, aye ti tene so kamême ambeni ye atia lo? Oko pëpe. Moïse afa Jéhovah tongana “Tênë ni,” na lo kiri lo tene: “Kusala ti Lo alingbi kue.” Nzapa ayeke na gunda ti asioye so siokpari ti zo aga na ni pëpe. Aye ti vundu so e kue e hinga laso ayeke ndali ti Adam so ake yanga na mbana. Bazengele Paul atene lani polele so “siokpari aga na sese so na lege ti zo oko, na kui aga na lege ti siokpari, tongaso kui asi na azo kue, teti azo kue asara siokpari.”​—Deutéronome 32:4, 5; aRomain 5:12; Jérémie 10:23.

¹⁹ Na yâ lisoro ti e juska ge, e bâ so mbeni ye ti kirikiri ayeke na yâ Jéhovah pëpe (Psaume 33:5). Nde na so, ngangu ti Jéhovah, akpengba sarango ye ti lo na akpengba-ndia ti lo ague oko na ye so lo leke awe ti sara (aRomain 8:28). Teti lo yeke Nzapa ti prophétie, Jéhovah ‘afa nda ti ye na lâ ni so ye ni akomanse; na lâ ti giriri, lo fa tënë ti ye so ade asi pëpe.’ (Esaïe 46:9, 10). E bâ nga so lo yeke sara kusala na ngangu ti lo ti hinga ye kozoni na yâ ti aye kue pëpe. Tongaso, tongana nyen tënë ni andu fini ti e? Tongana nyen e lingbi ti hinga so adesizion ti e alingbi biani na ye so Nzapa aleke awe na ndoye ti sara? Na adeba nzoni wa fade e wara na sarango tongaso? Fade article ti peko ayeke bâ ahundango tënë so.

[Akete tënë na gbe ni]

Mo lingbi ti fa nda ni?

• Atapande wa ti giriri afa so “tënë” ti Nzapa “awu” lakue na kusala ni?

• Ye wa Jéhovah adiko awe so ague oko na “ye so Lo leke na bê ti Lo giriri kozoni teti lakue lakue ti sara”?

• Na lege wa Jéhovah asara kusala na ngangu ti lo ti hinga ye kozoni si a si?so

[Ahundango tënë ti manda na ye]

1, 2. Ye ti dongo bê wa ayeke na yâ ti aye so andu tingo ti Babylone? Ye so afa nyen na ndo ti Jéhovah?

3. Akiringo tënë na ahundango tënë wa fade e yeke bâ ni?

4. Aprophétie so a fa pekoni na yâ Bible alondo na Zo wa?

5. Hingango ye so Jéhovah aleke ti sara aga na kungba wa?

6. Na lege wa “wango” ti Jéhovah aga tâ tënë ti lingbi na tënë ti mungo Babylone?

7. Ngbanga ti nyen e lingbi ti hinga biani so “tënë” ti Jéhovah ayeke ga lakue tâ tënë?

8. ‘Ye so Nzapa aleke na bê ti lo giriri teti lakue lakue ti sara’ ayeke nyen?

9. Tongana nyen Genèse 3:15 ague oko na ye so Nzapa aleke giriri ti sara?

10. Jéhovah adiko kozoni awe na tongo nda ni so fade Adam na Eve ayeke sara siokpari? Fa nda ni.

11. Ye wa so Jéhovah adiko giriri kozoni andu gango tâ tënë ti ye so lo leke ti sara?

12. E hinga tongana nyen so azo 144 000 ayeke azo so Nzapa adiko ala oko oko giriri kozoni pëpe?

13, 14. Ngangu ti Jéhovah ti hinga ye kozoni ague oko na nyen? Ngbanga ti nyen?

15, 16. Aye wa Jéhovah azia lani na gbele Adam na yâ yaka ti Eden?

17. Ngbanga ti nyen e lingbi ti tene so Jéhovah ayeke sara kusala na ngangu ti lo ti hinga ye kozoni na yâ ti aye kue pëpe?

18. So Jéhovah ayeke soro popo ti aye si lo sara kusala na ngangu ti lo ti hinga ye kozoni, ngbanga ti nyen a fa pëpe so mbeni ye atia lo?

19. Ahundango tënë wa fade e yeke bâ na yâ article ti peko?

[Foto na lembeti 22]

Josaphat azia bê ti lo na Jéhovah

[Foto na lembeti 23]

Nzapa afa kozoni tënë ti kui ti Jésus nga na zingongo ti lo

[Foto na lembeti 24]

Jéhovah adiko biani kozoni ye so fade Adam na Eve asara?