Atënë so azo ahunda
Akpale ota so Jésus agboto mê dä na Matthieu 5:22 ayeke so wa?
Na yâ tënë so lo fa na ndo ti hoto, Jésus Christ agboto mê ti adisciple ti lo, lo tene: “Mbi tene na i, zo so ngonzo ti lo alondo na tere ti ita ti lo, fade ngbanga atï na li ti lo; na zo so azonga ita ti lo, fade a iri lo na tribunal; na zo so atene, Mo buba, fade lo gue na ndo-ti-wa.”—Matthieu 5:22.
Jésus afa aye so aJuif ahinga ni nzoni ti fa na ala mara ti ngbanga nde nde so ayeke tï na li ti mbeni zo alingbi na asiokpari nde nde so lo sara. A yeke aye tongana ngbanga, tribunal na ndo-ti-wa.
Kozoni, Jésus atene zo so ngonzo angbâ ti sara lo na tere ti ita ti lo, fade lo yeke gue na gbele “ngbanga”, so ti tene ndo ti fango ngbanga ti gbata ni. Atënë ti akotara ti aJuif afa so ando ti fango ngbanga ni so ayeke lani na yâ ti agbata so wungo ti akota koli na yâ ni asi 120 wala ahon ni (Matthieu 10:17; Marc 13:9). Ajuge ti ndo ti fango ngbanga so ayeke na ngangu ti fâ ngbanga même na ndo atënë so andu fango zo (Deutéronome 16:18; 19:12; 21:1, 2). Na lege so, Jésus ayeke fa so tongana mbeni zo angbâ ti bata ngonzo na bê ti lo na tere ti ita ti lo, lo yeke sara mbeni kota siokpari la.
Use ni, Jésus atene “zo so azonga ita ti lo, fade a iri lo na tribunal”. Tënë ti Grec so a kiri pekoni ge na “zonga” ayeke rha·kaʹ,na aye ti tene “yâ ni ayeke senge” wala “zo so ye oko ayeke na yâ ti li ti lo pëpe”. Mbeni buku (The New Thayer’s Greek-English Lexicon of the New Testament) atene so “na ngoi so Christ ayeke lani na sese, aJuif ayeke zonga mba na tënë ni so.” Na lege so, Jésus ayeke fa tongana nyen a yeke tâ sioni ti fa bê ti ke so mo yeke na ni na tere ti ita ti mo na zongango lo na mara ti tënë tongaso. Jésus aye ti fa nga so mbeni zo so lo tene mara ti tënë so, a yeke fâ ngbanga ti lo na yâ ti gbata ni pëpe, me na tribunal wala Sanhédrin so ayeke kota da-ngbanga na Jérusalem; so na yâ ni a yeke wara kota prêtre ni, nga a-ancien na amaître ti ndia so ala kue ayeke 70.—Marc 15:1.
Ota ni, Jésus afa so tongana mbeni zo atene na mba ti lo atene “Mo buba,” a lingbi ti bi lo na ndo-ti-wa. Na yanga ti Hébreu, tënë so a kiri pekoni ge na “ndo-ti-wa” ayeke gé hinnom, na aye ti tene “popo-hoto ti Hinnom”. A yeke lani mbeni ndo na mbongo-do ti ngbene gbata ti Jérusalem. Na ngoi ti Jésus, popo-hoto so aga lani ndo ti tukungo azende nga na akuâ ti asioni zo so a bâ a tene ala lingbi pëpe ti tene a lu ala nzoni. Tongaso, tënë “ndo-ti-wa” ni ayeke mbeni ye so alingbi nzoni na fä ti futingo ti lakue lakue.
Ka, tënë “Mo buba” aye ti tene nyen? Tënë so a sara na kusala ge, nda ni ayeke oko na mbeni tënë na yanga ti Hébreu so aye ti tene “zo ti kpengba-li” wala “wabingo kpale”. Tënë ni andu mbeni zo so azo abâ sarango ye ti lo na nene ni pëpe, mbeni apostat nga mbeni zo so ayeke sara kpengba-li na Nzapa. Tongaso, tongana zo airi mba ti lo “Mo buba”, a yeke mo bâ mo tene lo ye ti tene so mba ti lo ni alingbi ti wara sengo ndo so alingbi na zo so asara kpengba-li na Nzapa; sengo ndo so ayeke futingo ti lakue lakue. Ti Nzapa, zo so adë mara ti ngbanga tongaso na li ti mba ti lo, lo la lo lingbi mbilimbili na ngangu ngbanga so, so ayeke futingo ti lakue lakue.—Deutéronome 19:17-19.
Tongaso, Jésus ayeke zia lani na adisciple ti lo akpengba-ndia so ayeke kota mingi ahon ala so ayeke na peko ti Ndia so a mû na lege ti Moïse. Atâa so azo abâ ti ala atene tongana mbeni zo afâ mba ti lo si “fade ngbanga atï na li ti lo”, Jésus afa nga ye so ayeke na yâ bê ti zo na so ayeke gue na lo ti fâ mba ti lo. Lo fa so a yeke nzoni adisciple ti lo akpe ti bata ngonzo na bê ti ala na tere ti aita ti ala.—Matthieu 5:21, 22.