‘Fa tënë ti liberté na azo ti kanga’

NA NGOI so lo to nda ti kusala ti lo, Jésus atene so mbage ti kusala ti ni ayeke “ti fa tënë ti liberté na angbâa” wala azo ti kanga (Luc 4:19). Na tapande ti Maître ti ala, atâ Chrétien ayeke fa nzo tënë ti Royaume na “azo kue” ti zi ala na kanga na lege ti yingo na ti mû maboko na ala si duti ti ala aga nzoni.​—1 Timothée 2:4.

Laso, kusala so abâ nga fango tënë na azo so ayeke angbâa biani, so ti tene azo so a kanga ala ndali ti aye ti sioni nde nde so ala sala na so aye ti wara liberté na lege ti yingo. E tisa mo ti diko aye so asi na yâ kusala ti fango tënë ti aTémoin ti Jéhovah na ada ti kanga ti Ukraine nga na ambeni ndo na Poto na ti wara ngia dä.

Ala ke mbangi ti ga aChrétien

Serhiia so lo yeke na ngu 38 asala ngu 20 na da ti kanga awe. Lo hunzi même ekole ti lo gi na da ti kanga. Lo tene: “A ninga awe so a kanga mbi ndali ti so mbi fâ zo, na mbi ngbâ ti sala kanga na ndembe so. Lani na da ti kanga, mbi yeke sala mbana na amba ti mbi mingi na tongaso tanga ti azo ti kanga ni ayeke kpe mbi kpengo.” Me, ye so asala si lo bâ tele ti lo so lo wara liberté awe? Oko pëpe. Teti ngu mingi, Serhii ayeke lani ngbâa ti mbangi, sämba na manga.

Na pekoni, mbeni mba ti lo zo ti kanga afa na lo tâ tënë so ayeke na yâ ti Mbeti ti Nzapa. Tâ tënë so asala si lê ti lo azi. Nze kete na pekoni, lo ke mbangi, sämba na manga, lo ga wafango nzo tënë na lo wara batême. Fadeso Serhii ayeke mbeni wafango tënë ti ngoi kue so ayeke fa tënë ngangu na yâ da ti kanga ni. Lo mû maboko na amba ti lo mbasambala, ala gbian salango ye ti ala na ala ga aita ti lo na lege ti yingo. Ala omene asigigi na kanga awe, me Serhii angbâ ti lo kâ. Bê ti lo aso pëpe ngbanga ti so lo yeke na ngia so lo lingbi ti mû maboko na amba ti lo ti wara liberté na lege ti yingo.​—Kusala 20:35.

Mbeni oko ti ala so Serhii amanda lani Bible na lo na da ti kanga ayeke Victor. Lo yeke mbeni ngbele zo ti kango mbangi na lo yeke nyon nga ni. Na peko ti sigingo ti lo na kanga, Victor ague na li ni nzoni na lege ti yingo na lo sala Ekole ti Formation Ministérielle na Ukraine. Laso lo yeke pionnier spécial na kodoro ti Moldavie. Victor atene: “Mbi to nda ti nyon manga na ngu 8, ti nyon sämba mingi na ngu 12, na mbangi na ngu 14. Mbi ye lani ti zia lege ti aye so, me mbi tara ni gbä. Ti si na ngu 1995, gi na ngoi so mbi na wali ti mbi e leke ti gue na mbeni ndo yongoro na asioni kamarade ti mbi, mbeni zo so ye asala li ti lo akpo wali ti mbi na zembe si lo kui. Ye so asala si mbi hinga li ti mbi na gigi ti mbi mbeni pëpe. Lakue mbi yeke hunda lani tele ti mbi tongaso: ‘Wali ti mbi ayeke fadeso na ndo wa? Ye nyen ayeke si tongana zo akui?’ Me mbi wara kiringo tënë ni pëpe. Ti girisa vundu ni, mbi nyon gi mbangi mingi. A gbu mbi na kango mbangi na a dë ngbanga ti kanga ti ngu oku na li ti mbi. A yeke kâ na da ti kanga si Serhii akiri tënë na ahundango ndo ti mbi. Mbi tara fani mingi ti ke mbangi, me gi Bible la amû maboko na mbi ti ke ni. Tënë ti Nzapa ayeke na ngangu mingi!”​—aHébreu 4:12.

Ala so aye ti kpe ndia pëpe agbian

Vasyl anyon mbangi lâ oko pëpe, me lo sala kanga. Lo fa nda ni: “Kua ti mbi ândö ayeke kpongo gobo. Mbi manda kode ti pikango azo me ti zia kä na tele ti ala pëpe.” Vasyl amû sioni kode ti lo so ti nzi na azo. “Mbi sala kanga fani ota, na wali ti mbi ake mbi ngbanga ni. Na yâ ti ndangba kanga ti ngu oku so mbi sala, mbi diko ambeti ti aTémoin ti Jéhovah. Ye so apusu mbi ti diko Mbeti ti Nzapa, me mbi ngbâ lakue ti sala ye so mbi ye mingi: ti kpo gobo na lege ti andia ni pëpe.

“Ye oko, na peko ti nze omene so mbi diko Bible, mbeni ye agbian na yâ bê ti mbi. Atâa tongana mbi tiri si mbi sö benda, tele ti mbi anzere tongana ti kozo pëpe. Mbi to nda ti haka salango ye ti mbi na Esaïe 2:4 na mbi bâ so tongana mbi changé pëpe, mbi yeke hunzi gigi ti mbi kue gi na da ti kanga. Tongaso, mbi bi aye ti kpongo na gobo ni kue na ngonda, na mbi to nda ti gbian salango ye ti mbi. A yeke lani ngangu, me gbungo li na sambela amû maboko na mbi yeke yeke ti zia lege ti asioni salango ye ti mbi. Ngoi na ngoi, mbi toto na Jéhovah ti mû na mbi ngangu ti kiri ti tiri pëpe. Na ndani, mbi zia lege ni.

“Na peko ti so mbi sigigi na kanga, mbi kiri na yâ sewa ti mbi. Fadeso mbi yeke sala kua ti gingo mosoro ti gbe ti sese so a hiri ni charbon. Ye so azia na mbi ngoi mingi ti fa tënë mbi na wali ti mbi na ti yô akungba ti mbi na yâ kongregation.”

Mykola na akamarade ti lo anzi nginza na yâ ti abanque mingi na Ukraine. Tongaso a kanga lo ngu bale-oko. Kozo si lo gue na kanga, lo gue na église gi fani oko ti gi lege ti nzi église ni. Me lo gi lege gbä ti sala ni. Ye oko, ye so Mykola abâ kâ na église asala si na lê ti lo, peut-être Mbeti ti Nzapa asi singo na asenge tënë ti abua ti Église Orthodoxe, tënë ti abougie na ti amatanga ti Église. Lo tene: “Mbi hinga nda ni mbilimbili pëpe, me gi tongaso mbi to nda ti diko Bible. Bê ti mbi adö ti bâ so aye ni ayeke nde mingi na ti so mbi pensé kozo!” Lo hunda ti manda Bible na lo wara batême na ngu 1999. Na bango lo laso, li ti mo ayeke kpe kue ti mä so nzoni serviteur ti mungo maboko so ayeke ândö mbeni zo so amû ngombe ti nzi na abanque!

Ti Vladimir, a dë ngbanga ti kuâ na li ti lo. Na ngoi so lo yeke ku lango ti fango lo, lo sambela Nzapa na lo deba yanga ti lo ti voro Nzapa tongana a fâ lo pëpe. Ti ku na lango ni so, a gbian yâ ti andia ni, na tongaso ala gbian ngbanga ti kuâ ni na kanga ti kpu na kpu. Ti sala ye alingbi na zendo ti lo, Vladimir ato nda ti gi tâ bungbi ti nzapa. Lo to nda ti manda Mbeti ti Nzapa na lege ti ambeti so a yeke tokua na lo na lo wara kota mbeti ni na maboko ti azo ti Église Adventiste. Me aye ni andu bê ti lo kue pëpe.

Ye oko, na peko ti so lo diko Tour ti Ba Ndo na Réveillez-vous! na ndo so azo ti kanga ayeke diko ambeti dä, Vladimir atokua mbeti na filiale ti aTémoin ti Jéhovah ti Ukraine ti tene mbeni zo aga abâ lo. Tongana aita asi na lo, ala bâ so ti lo, lo bâ tele ti lo tongana mbeni Témoin ti Jéhovah na lo to nda ti fa tënë awe na yâ da ti kanga ni. Aita amû maboko na lo ti ga mbeni wafango tënë ti Royaume so alingbi. Ti fadeso, Valdimir na ambeni mbasambala na da ti kanga so ayeke ku ti wara batême. Me mbeni kpale ayeke dä. Na da ti kanga kâ, a yeke zia na ndo oko ala so kanga ti ala ayeke ti kpu na kpu alingbi na église ti ala. Tongaso, Valdimir ayeke ndo oko na amba ti lo so lo na ala asala nzapa oko. So ye ni ayeke tongaso, zo wa si ala yeke fa tënë na lo? Ala yeke fa nzo tënë na aturugu ti da ti kanga ni nga na lege ti alettre.

Nazar azia Ukraine ti gue ti sala kodoro na République tchèque. Kâ, lo lï na yâ mbeni bungbi ti azo ti nzi. Ye so asala si a kanga lo ngu ota na ndambo. Kâ na da ti kanga, lo yeda si aTémoin ti Jéhovah ti gbata ti Karlovy Vary aga abâ lo, lo manda tâ tënë na lo gbian fini ti lo kue. Tongana mbeni turugu ti da ti kanga ni abâ ye so asi, lo tene na ambeni mba ti Nazar: “Tongana fade ala kue ayeke tongana zo ti Ukraine so, ka mbi yeke sala mbeni kua nde.” Mbeni nde atene: “A-Témoin ti Jéhovah ayeke biani azo ti kode. Zo ti sioni alï na da ti kanga, na sigingo ti lo, lo sigigi nzoni zo.” Laso Nazar asigigi na kanga awe. Lo manda kua ti kpakango keke na lo mû wali, na ala yeke sala kua ti fango tënë ti ngoi kue. Tele ti lo anzere mingi so aTémoin ti Jéhovah ague abâ lo lani na da ti kanga!

Akota zo ni ayeda na kua ti ala

A yeke gi pëpe azo ti kanga si akiri singila na aTémoin ti Jéhovah ndali ti ye so ala sala. Miroslaw Kowalski, wayanga ti mbeni da ti kanga na Pologne, atene: “Avizite ti ala anzere mingi. Ambeni zo ti kanga awara aye ti vundu mingi kozo. Peut-être a sala ye na ala tongana azo pëpe. . . . Maboko so [aTémoin] amû ayeke nzoni ye mingi ngbanga ti so e yeke na awafango ye mingi pëpe na popo ti e.”

Wayinda ti mbeni da ti kanga na Pologne asû mbeti na biröo ti aTémoin ti Jéhovah ti tisa ala ti ga ti sala kua mingi ahon ti kozo na yâ ti da ti kanga so lo yeke na ndo ni. Ngbanga ti nyen? Lo mveni lo fa nda ni, lo tene: “Tongana aTémoin ti Jéhovah aga ge fani mingi, a lingbi ti mû maboko na azo ti kanga ni ti duti na anzoni salango ye na popo ti ala, nga a lingbi ti sala si salango ye ti ngangu so ayeke na popo ti ala ahunzi.”

Mbeni mbeti-sango ti Ukraine asala tënë ti mbeni zo ti kanga so vundu ahon ndo ti lo si lo tara ti fâ tele ti lo, me so na pekoni aTémoin ti Jéhovah aga amû maboko na lo. Mbeti ni atene: “Ti ndembe so vundu ti koli so ayeke hon yeke yeke. Lo yeke sala fadeso ye kue so a hunda na azo ti kanga ti sala na lo yeke nzoni tapande teti amba ti lo.”

Aye ti nzoni so angbâ gi na yâ ti da ti kanga pëpe

Aye ti nzoni ti peko ti kusala ti aTémoin ti Jéhovah angbâ gi na yâ ti da ti kanga pëpe. Ala ngbâ ti mû maboko na azo ti kanga ni na peko ti so a zi ala. Brigitte na Renate, so ayeke aTémoin ti Jéhovah, amû maboko tongaso a sala ngu mingi awe. Mbeni mbeti-sango ti kodoro ti Zamani (Main-Echo Aschaffenburg) asala tënë so na ndo ti ala: “Teti nze ota ti si na oku, ala yeke gue ti bâ awali so a zi ala na kanga ti wa ala si ala wara mbeni nzoni ye ti sala na yâ gigi ti ala. . . . A bâ ala tongana azo so ayeda na bê ti ala ti bâ lege ti azo so asigigi na kanga. . . . Ala na akota zo ti ada ti kanga ayeke mä nga tele nzoni.” Mara ti mungo maboko so asala si ambeni ngbele zo ti kanga amû fini ti ala ti sala na Jéhovah.

Même akota zo ti ada ti kanga awara nzoni na lege ti kusala ti aTémoin ti Jéhovah so ayeke fango Mbeti ti Nzapa na azo. E yeke na tapande ti Roman, mbeni turugu ti kota kamba nga wanganga ti akpale ti bibe na mbeni da ti kanga na Ukraine. Tongana aTémoin ti Jéhovah asi na da ti lo, lo yeda ti manda Mbeti ti Nzapa. Na pekoni lo mä so a ke na aTémoin ti Jéhovah ti gue ti bâ azo na da ti kanga so lo yeke sala kua dä. Tongaso lo hunda wayinda ni ti zi lege na lo ti sala kua na Mbeti ti Nzapa tongana lo ga ti bâ azo ti kanga ni. A yeda na lo, na ye so lo sala agbu bê ti azo ti kanga bale-oko tongaso. Lakue lakue, afini ye so Roman amanda na yâ ti Mbeti ti Nzapa lo yeke ga ti fa ni na azo ti kanga so; na ngangu so lo sala aga na aye ti nzoni. Na peko ti so a zi ala, ambeni zo ti kanga ni ague na li ni nzoni juska ala wara batême. Tongana lo bâ ngangu ti Tënë ti Nzapa, Roman amû bê ti lo mingi na mandango ye ti lo. Lo zia kua ti turugu ni na lo ngbâ na yâ kusala ti fango ye na azo na ndo Tënë ti Nzapa. Laso, lo na mbeni ngbele zo ti kanga si ayeke fa tënë.

Mbeni zo ti kanga asû mbeti, lo tene: “Ye so abata e ge nzoni ayeke Bible, ambeti ti nzapa nga na mandango ni.” Atënë ti lo afa biani so na yâ ti ambeni da ti kanga, a yeke tâ na bezoin ti ambeti ti nzapa. Mbeni kongregation na Ukraine afa peko ti kusala ti fango tënë Nzapa so ala sala na yâ mbeni da ti kanga: “Akota zo ni akiri singila mingi ndali ti ambeti so e mû na ala. E yeke mû na ala anuméro oko oko ti Tour ti Ba Ndo na Réveillez-vous! bale-omene, bale-omene.” Mbeni kongregation nde atene: “E yeke bâ lege ti mbeni da ti kanga so akete ndo ti dikongo mbeti bale-use ayeke dä. E zia na yâ ti ada so oko oko akota mbeti ti e so e yeke sala ka na kusala. Ambeti so kue asi acarton 20.” Na mbeni da ti kanga, aturugu ni ayeke zia a-Tour ti Ba Ndo na Réveillez-vous! na ndo oko nga na molongo ni si azo ti kanga ni alingbi ti diko ni kue.

Na ngu 2002, filiale ti Ukraine asigigi na mbeni Biröo so abâ lege ti ada ti kanga. Ngbele ye kâ ti si laso, Biröo so abâ ada ti kanga 120 na ala mû ni na akongregation nde nde ti bâ lege ni. Nze oko oko, ala yeke wara alettre 50 tongaso ti azo ti kanga; mingi ti ala ahunda mbeti wala mbeni zo ti tene amanda Mbeti ti Nzapa na ala. Filiale ayeke tokua na ala abuku, a-Tour ti Ba Ndo na Réveillez-vous! na abrochure juska ti si na ngoi so aita ti ndo ni ague abâ ala.

Bazengele Paul asala mbeti na amba ti lo wamabe, lo tene: “I dabe i na azo ti kanga.” (aHébreu 13:3). Lo yeke sala lani tënë ti ala so a kanga ala ndali ti mabe ti ala. Laso, aTémoin ti Jéhovah ayeke dabe ti ala lakue na azo ti kanga, ala yeke gue na da ti kanga ti “fa tënë ti liberté na angbâa” wala azo ti kanga.​—Luc 4:19.

[Kete tënë na gbe ni]

[Foto na lembeti 9]

Gbagba ti da ti kanga ti Lviv, na Ukraine

[Foto na lembeti 10]

Mykola

[Foto na lembeti 10]

Vasyl na wali ti lo Iryna

[Foto na lembeti 10]

Victor