Mbaï ti Fini

Mbi gbu ngangu tongana turugu ti Christ

TËNË TI YURII KAPTOLA

Mbeni turugu ti Union Soviétique atene na mbi: “Fadeso, mbi hinga biani so mo yeke tâ na mabe!” Tënë ni so amû na mbi ngangu na mbeni ngoi so mbi yeke na bezoin ni. A dë ngbanga ti kanga mbi a ninga, na mbi toto mingi na Jéhovah ti mû maboko na mbi ndali ti so mbi hinga so mbi yeke gue ti wara mbeni kota kpale so a hunda ti tene mbi duti ndulu ti gbu ngangu na yâ ti angu mingi.

ADÜ mbi na lango 19 ti nze ti octobre 1962, na mbi kono na mbage ti do ti kodoro ti Ukraine. Na oko ngoi ni, babâ ti mbi, so iri ti lo nga ayeke Yurii, ato nda ti sala lisoro na aTémoin ti Jéhovah. Kete na pekoni, lo yeke kozo zo so aga wakua ti Jéhovah na yâ ti kete kodoro ni. Akota zo ti kodoro ni, so ala ke tënë ti aTémoin ti Jéhovah, ahinga so lo yeke Témoin ti Jéhovah.

Me mingi ti azo so alango ndulu na e akpe babâ na mama ti mbi mingi, ngbanga ti so ala yeke sala ye nzoni tongana aChrétien nga ala bi bê mingi na amba ti ala. Na yâ ti sewa ni, e amolenge ni e yeke osio. Koli oko na awali ota. Ngbele ye na ngoi so e de kete babâ na mama afa na e ti ye Nzapa, na ye so amû maboko na mbi ti hon ndo ti akpale so mbi wara na ekole. Lénine, mbeni zo ti poroso ti Russie, aga lani na mbeni kota gbiango ye na yâ ti kodoro ni na ngu 1917. Na peko ti kuâ ti lo, mbeni bungbi ayeke dä so angbâ lani ti mû peko ti abibe ti lo. A hunda na amolenge kue ti yü mbeni ye na kate ti ala ti fa so ala yeke na yâ ti bungbi ni so. Teti so mbi yeke Chrétien, a lingbi mbi duti nde. Tongaso, mbi yü ti mbi ye ni so pëpe. So ayeke mbeni kpale so mbi wara na ekole la.​—Jean 6:15; 17:16.

Na pekoni, na ngoi so mbi yeke na ngu gumbaya, a hunda na a-élève kue ti lï na yâ ti mbeni bungbi ti amaseka so aKomuniste asigigi na ni. Mbeni lâ, a ye ti mû ambeni fini maseka na yâ ti bungbi ni so. Tongaso, a hunda na klase ti e ti sigigi na ti luti na yâ ti gbagba ti ekole ni ndali ti matanga ni. Na bê ti mbi, mbi ye tënë ti matanga ni so pëpe, ngbanga ti so mbi hinga so a yeke he mbi nga a yeke suku na mbi ngangu. A-élève, awafango mbeti nga na ambeni élève ti kota da-mbeti aluti na molongo na devant ti biröo ti wayinda ti ekole ni. Azo kue aga na bengba siriki so amaseka so ayeke na yâ ti mbeni bungbi so aKomuniste asigigi na ni ayeke kanga na go ti ala. Na ngoi so a tene na a-élève ti kota da-mbeti ti kanga siriki ni na go ti e, mbi ba li ti mbi na sese. Mbi sala tongaso ti gboto lê ti azo na ndo ti mbi pëpe.

A tokua mbi ti sala kanga na ayongoro ndo

Na ngoi so mbi yeke na ngu 18, a dë ngbanga ti kanga ti ngu ota na li ti mbi ngbanga ti so mbi duti nde tongana Chrétien (Esaïe 2:4). Na kozo ngu ni, mbi sala kanga na gbata ti Trudovoye, na yâ ti kodoro-komanda ti Vinnitskaya. Kâ, mbi tingbi na ambeni Témoin ti Jéhovah 30 tongaso. Teti so akota zo ni aye si e duti ndulu na mba pëpe, ala kangbi yâ ti e use use, na ala tokua e ti sala kua na ando nde nde.

Na nze ti août 1982, a yô mbi na Ita Eduard nga na ambeni zo ti kanga na yâ ti train so gi azo ti kanga la ayeke dä na a gue na e na mbage ti hoto ti Oural so ayeke na mbage ti banga. E sala lango miombe na lege. Na yâ ti alango miombe so, e bâ pasi na ndowa ngbanga ti so na yâ ti train ni e yeke pete tele petengo. Na pekoni e si na da ti kanga ti Solikamsk, na yâ ti kodoro-komanda ti Permskaya. Mbi na Eduard, a zia e na yâ ti asululu nde nde. Yenga use na pekoni, a kiri a gue na mbi a yo na mbage ti banga na Vels, na gbata ti Krasnovishersky.

E si kâ na bê ti bï. Ndo avuko. Me atâa so kue, mbeni turugu ni amû yanga na e ti fâ ngu na mangboko. A yeke ngangu na e ti bâ ngu ni nga na mangboko ni. Ye oko, e tatara ndo juska e si na ndo ti mangboko ni. Mbito asala e, me e fâ ngu ni. Na mbage ti ngu ni, mbeni wâ ayeke za na li ti kete hoto so ayeke ndulu na e. Tongaso, e gue na mbage ti wâ ni so. Kâ, e wara ambeni tente, me wungo ni ayeke mingi pëpe. Atente so la ayeke fini da ti e. Mbi na ambeni zo ti kanga 30 tongaso, e lango na yâ ti mbeni tente ni so akono nga mingi pëpe. Na ngoi ti dê, dê ni ayeke sala ngangu. Me mbeni nzoni ye ti sala si tele ti e amû wâ na gbe ti tente ni ayeke dä pëpe. Kua ti amba ti mbi ayeke ti dë akeke. Kua ti mbi ayeke ti leke ambeni senge da ndali ti azo ti kanga ni.

Kobe ti yingo asi na mbi kâ na yongoro ndo so

Na ndo ni kâ, gi mbi oko la mbi yeke Témoin ti Jéhovah; me Jéhovah azia mbi pëpe. Mbeni lâ, mama ti mbi, so lo ngbâ lakue na mbage ti do ti Ukraine, atokua na mbi mbeni gbâ. Tongana mbeni turugu azi yanga ni, kozo ye so lê ti lo atï na ndo ni ayeke mbeni kete Bible. Lo mû ni na lo to nda ti zi yâ ni ti bâ. Mbi ngbâ ti gi mbeni tënë so mbi lingbi ti tene tongaso si lo gbanzi Bible ni pëpe. Mo ye ti bâ, turugu ni ahunda ndo, lo tene: “Nyen la?” Kozo si mbi zi yanga, mbeni kota zo ni so aluti ndulu na e atene: “So gi mbeni bakari la!” Mbi zi ti mbi yanga mbeni pëpe (Zo-ti-fa-tene 3:7). Kota zo ni agi yâ ti tanga ti aye ni; na pekoni lo mû ni na Bible ni kue lo mû na mbi. Tele ti mbi anzere ngangu, tongaso mbi mû na lo karako so ayeke na yâ ti aye so Mama atokua. So mbi wara kungba ni awe, mbi hinga so Jéhovah agirisa mbi pëpe. Lo zia pëpe ti mû maboko na mbi nga ti bata mbi na lege ti yingo.​—aHébreu 13:5.

Mbi zia ti fa tënë pëpe

Ambeni nze kete na pekoni, bê ti mbi adö tongana mbi wara lettre ti mbeni ita-koli. Lo yeke sala kanga a yo kilomètre 400 tongaso na ndo so mbi yeke dä. Lo hunda na mbi ti gi mbeni zo so asala nzara ti tâ tënë, so fadeso lo yeke na yâ ti kando so mbi yeke dä. Me kode so lo tokua na lettre ni ayeke salango ye na lege ti ndara pëpe, ndali ti so akota zo ti kando ni ayeke zi yanga ni ti diko. Tongaso ti tokua mbeni lettre na ti zia iri ti zo na ndo ni ayeke fade nzoni pëpe. Ni la, bê ti mbi adö pëpe tongana mbeni kota zo ti da ti kanga ni ahiri mbi na biröo ti lo na lo gboto mê ti mbi ngangu na ndo ti fango tënë. Na pekoni, lo mû yanga na mbi ti sû maboko na gbe ti mbeni mbeti so afa atene mbi yeke fa tënë na amba ti mbi pëpe. Mbi tene so mbi hinga ti mbi nda ni so a lingbi mbi sû maboko ti mbi na gbe ti mara ti mbeti ni so pëpe. Azo kue ahinga awe so mbi yeke Témoin ti Jéhovah. Mbi fa nga na lo so ambeni zo ti kanga ni aye ti hinga nda ni so a kanga mbi. Me mbi yeke tene na ala nyen? (Kusala 4:20). Lo bâ so lo lingbi pëpe ti zia mbito na yâ ti mbi, ni la lo mû desizion ti tokua mbi na mbeni ndo nde. Na tongaso a tokua mbi na mbeni kando nde.

A gue na mbi na kete kodoro ti Vaya, so a yo kilomètre 200 na kozo ndo so mbi yeke dä. Kâ, zo so ayeke bâ ndo na ndo ti kando ni ayeda na dutingo ti mbi tongana Chrétien, na lo mû na mbi akua so ayeke ti aturugu pëpe. Kozo mbi sala kua tongana zo ti kpakango keke, na pekoni tongana zo ti lekengo wâ ti dada. Me mbi wara akpale na yâ ti akua so. Mbeni lâ, a tene na mbi ti mû agbakuru ti kua na ti gue na mbeni da-malinga ti kete kodoro ni. Aturugu so ayeke kâ ayeke na ngia ti bâ mbi. Ala yeke na kpale ti leke awâ so ayeke na yâ ti da-malinga so ti tene a za nzoni na tele ti adrapeau nde nde ti aturugu so ala zia kâ. Ala ye ti tene mbi leke ni ngbanga ti so ala yeke na mbeni matanga ti aturugu ti kodoro ni so ala yeke sala ni ngu oko oko. Mbi sambela nga mbi gbu li ti mbi na ndo ye so a lingbi mbi sala. Na pekoni, mbi tene na ala so mbi lingbi ti sala mara ti kua ni so pëpe. Mbi mû na ala agbakuru ti kua ni na mbi hon. Ala kä mbi na use wayinda ti kando ni. Me ye so apika bê ti mbi ayeke so lo mä atënë so ala tene na iri ti mbi, na pekoni lo tene: “Mbi yeke kpe koli so mingi ngbanga ti salango ye ti lo so. Lo yeke sala ye gi na lege ni.”

Atënë ti mbeni turugu akpengba mbi

Na lango 8 ti nze ti juin 1984, na peko ti ngu ota so mbi sala kanga, a zi mbi. Tongana mbi kiri na Ukraine, a lingbi mbi gue ti zia iri ti mbi na mbeti ti fa so mbi sala kanga ândö. Akota zo ni atene na mbi so na yâ ti nze omene, mbi yeke kiri ti wara kpale. Tongaso, a yeke nzoni mbi zia ndo so mbi yeke dä. Ni la, mbi zia kodoro ti Ukraine na mbi wara kua na kodoro ti Lettonie. Teti ambeni ngoi, mbi wara lege ti fa tënë nga ti sala bungbi legeoko na kete groupe ti aTémoin ti Jéhovah so alango ndulu na Riga, li-kodoro ni. Me gi ngu oko na pekoni, a kiri a hiri mbi ti sala kua ti turugu. Tongana mbi si na ndokua so azo ayeke lï turugu dä, mbi tene na kota zo ni so kozo mbi ke kua ti turugu ni awe. So lo mä tongaso, lo suku ngangu, lo tene: “Mo hinga ye so mo yeke sala so? E yeke bâ tënë so mo yeke gue ande ti tene na kota zo ni kâ!”

Lo gue na mbi na mbeni kubu na kozo étage ni, ndo so kota zo ni, so lo yeke mbeni turugu ti kota kamba, aduti na yanga ti mbeni yongoro table. Lo mä atënë kue so mbi tene na lo na ndo dutingo ti mbi. Na pekoni lo tene na mbi so mbi yeke na ngoi ti kiri ti bâ yâ ti desizion ti mbi nzoni kozo si mbi si na gbele ti bungbi so abâ tënë ti mungo azo na kua ti turugu ni. Na ngoi so e yeke sigigi na biröo ti turugu ti kota kamba so, lo turugu ni so lo gue na mbi kâ, lo tene: “Fadeso, mbi hinga biani so mo yeke tâ na mabe!” Tongana mbi si na gbele bungbi ti azo so abâ tënë ti mungo azo na kua ti turugu, mbi kiri mbi tene na ala so mbi ye pëpe. Na ala zia mbi.

Na ngoi ni so, mbi yeke lango lani na yâ ti mbeni hôtel. Na mbeni lakui, mbi mä so a pika yanga-da ni yeke yeke tongaso. Mbi zi ni. Zo so mbi tingbi na lo ayeke mbeni koli so lo yü kazaka nga lo gbu ambeni mbeti na maboko ti lo. Lo fa tele ti lo, lo tene: “Mbi yeke sala kua na Ndokua so abâ tënë ti siriri ti yâ ti kodoro. Mbi hinga so mo yeke na akpale nga a yeke gue na mo ande na gbele ngbanga.” Mbi tene na lo: “A yeke tongaso.” Lo kiri lo tene: “Tongana mo yeda ti sala kua ngbanga ti e, e lingbi ti sala mbeni ye ndali ti mo.” Mbi tene na lo: “Mbi lingbi ti sala ni pëpe. Mbi yeke ngbâ gi na atënë ti mabe ti mbi.” Lo zi yanga mbeni pëpe na lo hon.

A kiri a kanga mbi, na mbi kiri ti fa tënë kâ

Na lango 26 ti nze ti août 1986, Kota da-ngbanga ti Riga afâ ngbanga ti kanga ti ngu osio na ti kua ti ngangu na li ti mbi. Tongaso, a gue na mbi na Kota da ti kanga ti Riga. A zia mbi na ambeni zo ti kanga 40 na yâ ti mbeni kota sululu. Mbi tara ti fa tënë na zo ti kanga oko oko kue so ayeke na yâ ti sululu ni. Ambeni atene so ala mä na bê na Nzapa; ambeni ahe ti ala gi ngia. Na mbeni ngoi, mbi bâ so amba ti mbi azo ti kanga ni akangbi yâ ti tele ti ala na agroupe nde nde. Yenga use na pekoni, amokonzi ti agroupe ni atene na mbi so ala ye si mbi fa tënë pëpe ngbanga ti so mbi yeke kpe andia so ala azo ti kanga ni azia na sese so pëpe. Mbi fa na ala so a yeke ngbanga ti so mbi yeke kpe pëpe andia so azo asigigi na ni, ni la si a kanga mbi. Andia so mbi yeke kpe ni ayeke nde.

Mbi ngbâ lakue ti fa tënë, me na hange. Ni la tongana mbi wara lani ambeni zo so asala nzara ti tënë ti Nzapa biani, mbi sala étude na ambeni osio. Na ngoi ti a-étude ni, ala yeke sû angbongboro tënë so Bible afa na yâ ti mbeni mbeti ti ala. Nze kete na pekoni, a tokua mbi na mbeni da ti kanga na gbata ti Valmiera. A yeke mbeni da ti kanga so lê ti aturugu akpengba na ndo ni ngangu. Kâ, mbi sala kua tongana zo ti lekengo wâ ti dada. Mbi wara lege ti manda Bible na mbeni mba ti mbi zo ti lekengo wâ ni. Ngu osio na pekoni, lo ga Témoin ti Jéhovah.

Na lango 24 ti nze ti mars 1988, a zi mbi na da ti kanga so na a tokua mbi na mbeni da ti kanga nde. A yeke mbeni kota pasa mingi so a tokua mbi kâ, ndali ti so a zia lege na mbi mingi ti sala ambeni ye. A zia mbi ti sala kua na ando nde nde so a leke ada ti lango dä. Na ndembe ni, mbi yeke gi alege nde nde so azi ti fa tënë. Mingi ni, mbi sigigi na yâ ti kando ni, mbi yeke fa tënë juska l’heure ahon si mbi ga ti kiri. Me mbi wara nga kpale lâ oko pëpe tongana mbi kiri na yâ ti kando ni.

Jéhovah ahiri deba nzoni mingi na ndo ngangu so mbi sala. Mbeni kete wungo ti aTémoin ayeke lango ndulu na kando ni, me na yâ ti gbata ni so kando ni ayeke dä, Témoin ti Jéhovah ayeke gi oko. A yeke mbeni ita-wali mbakoro so iri ti lo ayeke Vilma Krūmina. Mbi na lo, e to nda ti manda Bible na amaseka. Ngoi na ngoi, ambeni ita ayeke londo na Riga ti ga ti fa tënë legeoko na e, na ambeni pionnier ayeke londo même na Leningrad (so aga fadeso Saint-Pétersbourg) ti ga. Jéhovah amû maboko na e, na e manda Bible na gbâ ti azo. Kete na pekoni, mbi ga pionnier, so ti tene nze oko oko mbi mû angbonga 90 ti fa tënë.

Na lango 7 ti nze ti avril 1990, Da-ngbanga ti Valmiera akiri abâ lege ti tënë ti mbi. Na ngoi so fango ngbanga ni ato nda ni, mbi ga ti hinga lê ti zo so ayeke bi tënë na li ti azo wala Procureur ni. A yeke mbeni maseka-koli so kozo mbi na lo e sala lisoro na ndo ti Bible. Lo kue lo hinga mbi na lo he ngia, me lo zi yanga pëpe. Mbi ngbâ ti dabe ti mbi na ye so wafango ngbanga ni atene na lango ni so: “Yurii, desizion so azo ni amû si ala kanga mo ngu osio so, ndia ake ni. Ala lingbi fade ti kanga mo pëpe.” Mo bâ mo tene ye ti ngia, andâ a zi mbi awe.

Turugu ti Christ

Na nze ti juin 1990, a lingbi mbi kiri na ndokua so azo ayeke sû iri ti azo na mbeti dä ti wara mbeni mbeti so ayeke mû lege na mbi ti sala kodoro na Riga. Mbi lï na oko biröo so mbi wara lani turugu ti kota kamba so dä a sala ngu osio awe. Ti so ni so, lo turugu ti kota kamba ni lo londo, lo bara mbi, lo yengi maboko ti mbi, na lo tene: “A yeke ye ti kamene so aye so kue asi na mo. A so mbi mingi so aye ni asi tongaso.”

Mbi tene na lo: “Mbi yeke turugu ti Christ, a yeke ti mbi ti sala kua so a mû na mbi. Bible alingbi ti mû maboko na mo nga ti wara ye so Christ amû zendo ni na adisciple ti lo. Ye ni ayeke mbeni gigi ti kekereke so ngia ayeke dä nga so a ngbâ lakue lakue.” (2 Timothée 2:3, 4). Lo kiri lo tene: “Mbi vo mbeni fini Bible ade ti ninga pëpe, na mbi yeke diko ni fadeso.” Na ngoi ni so, mbi yeke na buku Mo lingbi ti douti la koue la koue na paradis na ndo sesse na maboko ti mbi.a Mbi zi ni na chapitre so asala tënë na ndo aye so ayeke si na lâ ti nda ni, na mbi fa na lo tongana nyen aprophétie ti Bible andu ngoi ti e. Turugu ti kota kamba so amû singila mingi. Lo kiri lo gbu maboko ti mbi, lo yengi ni na lo sambela ti tene kua ti mbi atambela nzoni.

Na ngoi ni kâ, na Lettonie, le-kobe ti yaka abe alingbi ti tene a fa ni awe (Jean 4:35). Na ngu 1991, mbi ga ancien. Lani, na yâ ti kodoro ni kue a-ancien ayeke gi use senge! Ngu oko na pekoni, wungo ti azo ague na li ni hio mingi, na a sala si kongregation aga use na Lettonie. Mbeni kongregation ni ayeke ti yanga ti Letton na mbeni ayeke ti yanga ti Russe. Mbi wara matabisi ti duti na yâ ti kongregation ti yanga ti Russe ni. Wungo ti azo akiri ague na li ni mingi. Ye so asala si na ngu so aga na pekoni, yâ ti kongregation ni akangbi aga ota. A yeke polele so Jéhovah lo mveni si afa lege na azo ti lo so ala yeke tongana angasangbaga ti ga na yâ ti bungbi ti lo.

Na ngu 1998, a hiri mbi ti sala kua tongana pionnier spécial na Jelgava, mbeni gbata so ayo na Riga kilomètre 40 na mbage ti mbongo-do. Gi na oko ngu ni so, mbi ga kozo zo so na Lettonie, a tisa lo ti gue na Ekole ti Formation Ministérielle so a sala ni na yanga ti Russe na gbata ti Solnetchnoïe, ndulu na Saint-Pétersbourg, na kodoro ti Russie. Kâ na ekole ni la si mbi ga ti hinga so ti tene mo wara nzoni na yâ kusala ti fango tënë, a yeke kota ye ti duti na ndoye na mbage ti azo. Na ndo ti aye so afa na e na ekole ni, mbeni ye so apika bê ti mbi mingi ayeke ndoye nga na kode so sewa ti Béthel nga na awafango ye ni afa so ala bi bê na e.

Mbeni kpengba ye asi na nga na yâ ti fini ti mbi na ngu 2001. Mbi sala mariage na Karina. Lo kue lo ga na tele ti mbi na yâ ti kua ti pionnier spécial ni. Nga, lâ oko oko, tongana mbi bâ Karina so lo londo na fango tënë lo kiri na ngia na yanga ti lo, a yeke mbeni ye so akpengba mbi. Tâ tënë, ti sala na Jéhovah ayeke ye ti kota ngia mingi. Aye ti ngangu so awara mbi na gbe ti aKomuniste afa na mbi ti zia bê ti mbi kue na Jéhovah. Tongana mbeni zo aye ti ngbâ lakue kamarade ti Jéhovah nga ti mû mbage ti kota yanga-ti-komande ti lo, mbeni ye ti hon ni ayeke pëpe. Ti mû maboko na azo ti hinga ye na ndo ti Jéhovah asala si gigi ti mbi ayeke gi tongaso pëpe. A yeke ye ti gonda mingi tënë ti mbi ti sala na Jéhovah “tongana nzo turugu ti Christ”.​—2 Timothée 2:3.

[Kete tënë na gbe ni]

[Foto na lembeti 10]

A dë ngbanga ti kanga ti ngu osio na ti kua ti ngangu na li ti mbi, na mbi sala ni na Riga

[Foto na lembeti 12]

Mbi na Karina na fango tënë