Ala bâ pasi, me ala yeke na beku: mbeni kota bungbi na yâ kando ti aréfugié
KAKUMA ayeke kando ti aréfugié so ayeke na banga ti Kenya, ndulu na tele ti Soudan. Azo ahon 86 000 si ayeke lango kâ. Ndo ni kâ ahule ngangu, nga na kota lâ ndowa ayeke mingi. Salango ye ti ngangu amû ndo na popo ti azo so akpe kodoro ti ala si ague kâ. Ti mingi ti aréfugié ni, kando ni ayeke mbeni ndo so beku oko ayeke dä pëpe. Me ambeni ayeke ti ala na beku.
Na popo ti aréfugié ni, a yeke wara aTémoin ti Jéhovah so ayeke fa nzo tënë ti Royaume na wâ. Ala yeke mbage ti kete kongregation ti Lodwar, so ayo na kando ni kilomètre 120 na mbage ti mbongo. Ti si na mbeni kongregation so ayeke na peko ti Lodwar, a hunda na mbeni kutukutu ti sala ngbonga miombe.
Teti so aréfugié ni ayeke sigigi ti bê ti ala pëpe na yâ kando ni, mingi ti ala alingbi pëpe ti gue na akota bungbi so aTémoin ti Jéhovah ayeke sala. Nda ni la a leke lani ti sala mbeni kota bungbi ti lango oko na yâ kando ni.
Guengo na mbage ti banga
Ti gue na kota bungbi ni, na bê ti ala mveni aTémoin 15 ti gbata ti Eldoret, so ayo kilomètre 480 na mbage ti mbongo ti kando ni, ahunda ti sala ngangu voyage so ti gue na mbage ti banga ni so ahule mingi. A-Témoin so nga na mbeni wamandango Bible, so lo mveni lo yeda ti mû kutukutu ti lo nga na wakpengo na ni si ague lani na tambela so. Ala yeke tâ na nzara ti mû maboko na aita ti ala nga ti kpengba ala.
Ala to nda ti tambela ni na mbage ti do ti Kenya so ayeke na ndo ti ahoto na mbeni yanga ti ndapelele so ndo adë. Lege ni so ayeke nzoni pëpe ahon na yâ ti ando ti fango yaka na agbako ti si na mbage ti yando ni so ndowa ayeke dä mingi. E bâ gbâ ti angasa na achameau so ayeke te apele so angbâ gi na lê ti sese. Azo nde nde so ayeke kâ ayeke tambela na abongo ti ala ti kodoro, ambeni agbu alikongo na akokora. Na peko ti angbonga 11 so ala sala na lege, aTémoin ni asi na Lodwar, kodoro ti ndowa na ti poussière so wungo ti azo ni asi 20 000 tongaso. Na peko ti so aTémoin ti ndo ni ayamba ala nzoni, azo so aga ague ti lango tongaso si ala leke tele ti ala teti nda-yenga ni so kua ayeke dä mingi.
Na ndade ni, aTémoin 15 so afono ti bâ ambeni ndo. Kozo ye so ala bâ ayeke Lac Turkana, lac ti Kenya so akono ahon atanga ni kue. Lac Turkana, so kota yando angoro ni kue, ayeke ndo so na ndo sese kue angunde ayeke dä mingi. Pendere ngu ti lac ni ayeke bata kete wungo ti azo so asala kodoro na yanga ni. Na lakui ni, ala na aita ti ndo ni ague ti sala Ekole ti Kusala ti aChrétien nga na Bungbi ti Kusala. Ala yeke na mbeni pendere Da ti Royaume so a sala ni na ngu 2003 na lege ti kapa ti lekengo aDa ti Royaume so aTémoin azia na sese na yâ ti akodoro so mosoro amaï dä mingi pëpe.
Kota bungbi ti lango oko ni
Dimanche ayeke lango so a soro ti sala na kota bungbi ti lango oko so. A mû yanga na kongregation ti Lodwar nga na aita so aga ti lï na yâ kando ni na ngbonga miombe ti ndapelele. Ni la, aTémoin aye lani ti londo hio ti gue kâ. E mû lege ni so ahon na yâ ti ando so ayeke gi polele tongaso ti gue na katikati ti Soudan. Akota hoto so ayeke na tele ti lege ni ayeke tongana mbeni gbagba. A yeke na ngoi so e si na kete kodoro ti Kakuma si e bâ ndo polele. Ngu apika na amû ndo ti ambeni lege ti yâ ti kando ni so a leke ni gi na bengba sese. A leke mingi ti ada ni na brique nga a kanga li ni na tôle wala na bâche. Azo ti Éthiopie, ti Somalie, ti Soudan na ambeni zo so ayeke kâ, ala oko oko kue alango na ndo ti ala alingbi na kodoro so ala londo dä. Aréfugié ni ayamba nzoni mingi azo so aga.
A sala kota bungbi ni na yâ ti mbeni da so azo ayeke manda ye dä. Adessin so ayeke na tele ti mur ti da ni afa apasi so aréfugié ayeke bâ, me lê ti azo so ayeke na yâ ni na lango ni so afa so ala yeke na beku. A mû adiskur ni kue na yanga ti Anglais nga na Swahili. Awamungo diskur so ahinga ayanga ti kodoro use so amû adiskur ti ala wala na Anglais na ala mveni akiri pekoni na Swahili, wala na Swahili na ala kiri pekoni na Anglais. Mbeni ita-koli so ayeke réfugié ti Soudan si amû kozo diskur ni so li ti tënë ni ayeke “E gi nda ti bê ti e na lege ti fä.” A-ancien so aga gango amû ambeni diskur ni.
Na akota bungbi kue, ngoi so ayeke nde mingi ayeke ngoi ti batême. Na nda ti diskur ti batême ni, lê ti azo kue ayeke gi na ndo ti mbeni zo oko so aye ti wara batême tongana lo londo. A yeke Gilbert, so lo na babâ ti lo akpe kodoro ti ala na ngoi ti sioni bira ti ngu 1994. Kozoni, ala yeke na beku ti wara nzoni duti na Burundi, me na pekoni ala bâ so sioni alingbi ti wara ala kâ. Gilbert akpe ague na Zaïre, na pekoni na Tanzanie (so ngoi na ngoi lo honde tele ti lo na yâ ti gbako), nga na nda ni lo si na Kenya. Mingi ti azo ni, ngu ti lê ti ala aga tongana wamungo diskur ni atene na lo gango nzoni tongana ita na yâ kongregation ni. Na gbele azo 95 so aga, Gilbert akiri tënë na kota go nga na bê kue “Ndiyo!” (so ti tene “En!” na yanga ti Swahili) na atënë use so wamungo diskur ni ahunda na lo. Kozo na lango ti batême ni, lo na ambeni ita-koli azi mbeni dû, nga lo mû bâche so kozo ayeke na li ti da ti lo, si ala zia na yâ ti dû ni. Ti fa tongana nyen tënë ti batême ti lo agbu bê ti lo ngangu, na kota ndapelele ni, lo mveni lo to ngu juska asi yâ ti dû ni.
Mbeni oko ti akota ye so asi na kapa ti peko ti midi ayeke fango peko ti aye so asi na aTémoin réfugié so dutingo ti ala ayeke tâ nde mingi. Mbeni ita-koli afa tongana nyen lo fa tënë na mbeni koli so ayeke hu tele ti lo lani na gbe ti mbeni keke.
“Mbi ye ti hunda mo: ‘Zo alingbi ti duti nzoni na gbe ti mbeni keke na ngoi kue na ye oko asala lo pëpe?’ ”
Koli ni akiri tënë: “En.” Na pekoni lo kiri lo tene: “Me na bï pëpe.”
Ita-koli ni adiko na lo Michée 4:3, 4: “Fade azo oko oko kue aduti na gbe ti vigne ti ala mveni, na gbe ti keke ti figue ti ala mveni; zo oko ti mû mbito na ala ayeke pëpe.” Na lo tene: “Mo bâ, na yâ fini sese ti Nzapa, zo ayeke duti nzoni na ngoi kue na ye oko ayeke sala lo pëpe.” Koli ni ayeda ti mû mbeni mbeti ti mandango na Bible.
Mbeni ita-wali agirisa lani afami ti lo ota ade ti ninga pëpe si lo ga na Kakuma. Na salango tënë ti aita so ayeke na yâ kando ni, lo tene: “A yeke mbeni ndo so akpale ahon ndo ni; me ala ngbâ ti bata mabe ti ala ngangu. Ala yeke lango na mbeni ndo so ngia ayeke dä oko pëpe, me ala yeke sala na Jéhovah na ngia. Ala yeke na siriri na Nzapa. Ye so apusu mbi ti bata siriri ti mbi na ti sala na Jéhovah. Mbi yeke nga na mbeni ye oko pëpe ti dema tele dä!”
Tâ gi kete na pekoni, kota bungbi ni ayeke hunzi. Na yâ ndangba diskur ni, wamungo ni atene so azo so aga alondo na akodoro miombe. Mbeni oko ti aTémoin réfugié atene so kota bungbi ni afa tâ beoko na ndoye so ayeke na popo ti aTémoin ti Jéhovah na yâ sese so akangbi. Songo ti ala afa so ala yeke biani mbeni sewa ti aita Chrétien.—Jean 13:35.
[Encadré/Foto na lembeti 25]
AMOLENGE TI SOUDAN SO AYEKE GI ALA OKO
Ngbele ye na ngu 1983 so bira alondo na popo ti azo ti Soudan, azo kutu oku si ayeke na da ti lango pëpe. A yeke wara na popo ti ala amolenge 26 000 so ala na asewa ti ala akangbi. Ambeni saki mingi na popo ni akpe ague na akando ti aréfugié so ayeke na Éthiopie, ndo so ala duti lani dä ngu ota tongaso. Teti so ye ni asava na ala kâ pëpe, ala tambela ngu oko ti hon na yâ ti Soudan ti gue na banga ti Kenya. Na yâ ti angangu tambela so, so ambeni akui na maboko ti aturugu, asioni zo, na lege ti akobela nga na anyama ti ngonda, gi ndambo ti amolenge so si asö kuâ. A yeke na ndo ti ala si kando ti Kakuma abâ gigi. Andokua so ayeke bâ lege ti mungo maboko na azo ahiri ala amolenge ti Soudan so ayeke gi ala oko.
Ti fadeso, aréfugié ti kando ti Kakuma ayeke ala so alondo na Soudan, Somalie, Éthiopie nga na ambeni kodoro. Na singo ti lo na yâ kando ni, a yeke mû na mbeni réfugié agbakuru ti leke na da nga na bâche ti ziango na li ni. Fani use na yâ ti nze oko, réfugié oko oko ayeke wara kilo omene ti fuku, kilo oko ti ariko, mafuta ti tongo na ye nga na ingo. Mingi ti aréfugié ni ayeke kä mbage ti aye so a mû na ala ti vo na ambeni ye nde so atia ala.
Ambeni molenge so ayeke gi ala oko akiri na asewa ti ala wala ala sala kodoro na mbeni ndo nde. Na lege ti Biröo so ayeke bâ lege ti mungo ando na aréfugié, “amolenge so saki mingi angbâ na yâ kando ti aréfugié na Kakuma, so poussière na angungu ahon ndo ni, ndo so ala yeke pika li ti wara kobe nga ti manda mbeti.”
[Lingu ni]
Na nzobe ti Refugees International
[Carte na lembeti 23]
(Ti bâ ni mbilimbili, bâ buku ni.)
KENYA
Kando ti Kakuma
Lac Turkana
Lodwar
Eldoret
Nairobi
[Foto na lembeti 23]
Dutingo ti azo na yâ ti kando ni ayeke ngangu
[Foto na lembeti 23]
A yeke kangbi ngu kete kete na yâ kando ti Kakuma
[Foto na lembeti 23]
A-Témoin ti Kenya asala ngangu voyage ti gue na mbage ti banga ti kpengba aita ti ala
[Foto na lembeti 24]
Mbeni missionnaire ayeke kiri peko ti diskur ti mbeni pionnier spécial
[Foto na lembeti 24]
Dû ti batême ni
[Lingu ti foto na lembeti 23]
Kangbingo ngu na Kando ti aréfugié ti Kakuma: ndali ti nzobe ti Refugees International