Fini: Ye ti ngele ngangu wala pëpe?
“Teti so a sala zo na image ti Nzapa, ti fâ mbeni zo ayeke futingo mbeni ye ti ngele ngangu mingi, ye so ayeke ti nzoni-kue ahon tanga ti aye na ndo sese so.”—Fango nzoni salango ye na asenge zo (Angl.), buku ti William Barclay.
‘YE TI ngele ngangu mingi na ndo sese so.’ Mo yeke bâ fini legeoko tongaso? Na bango lege so azo ayeke sala na ye, a yeke polele so mingi ti ala ayeda pëpe na tënë ti William Barclay so. Azo ti salango ngangu, so azia na gbele ala aye ti kion na so abi bê na ndo nzoni ti amba ti ala pëpe, ayeke futi na mbana fini ti azo kutu mingi.—Zo-ti-fa-tene 8:9.
A bâ fini ti ala tongana senge ye
Kozo Bira so Amû Sese Kue ayeke tâ mbeni tapande ni. Wasungo mbaï Alan John Percival Taylor atene so fani mingi na yâ ti mara ti abira tongaso “a mû azo a gue na ala ti kui senge senge.” Na tombango peko ti yango-iri na gloire, aturugu ti kota kamba ayeke sala kusala na aturugu mo bâ mo tene fini ti aturugu ni ayeke biani mbeni senge ye. Gi na yâ bira so a sala ni ndali ti mungo Verdun na France, azo ahon 500 000 si awara lani kuâ. Taylor asû na mbeti: “Mbeni [nzoni ye ti wara na mungo kodoro ni] ayeke dä pëpe, gi azo so a fâ ala nga na gloire ti hongo na ngangu.”—Kozo Bira so Amû Sese Kue (Angl.).
Mara bango ndo tongaso, so a bâ fini na nene ni pëpe, angbâ ti mû ndo kue. Wandara Kevin Bales afa so, na yâ angu so ahon a ninga pëpe, “ndali ti so wungo ti azo ayeke gue na li ni mingi ye so asala si azo ti nzinga kutu mingi ayeke gi ti sala ngangu kua ti wara gi ye kete na pekoni.” Na yâ gigi ti ala kue, ala yeke tiri ti ngbâ na fini na yâ ti mbeni kode ti dengo buze so a bâ fini tongana ye ti “ngele ngangu pëpe.” Bales atene so azo so ayeke sala kusala na ala ti wara ye na lege ti ala,
asala ye na ala mo bâ mo tene ala yeke angbâa, “mbeni kungba ti kua so a sala kusala na ni ti wara na nginza si na pekoni a bi ni na ngonda.”—Azo so a bâ fini ti ala tongana senge ye (Angl.).
“Tombango pupu senge”
Ambeni nda ti tënë mingi ayeke dä so ngbanga ni azo kutu mingi abi bê so fini ti ala ayeke ye oko pëpe, na so na lê ti ambeni zo atâa ala ngbâ na fini wala ala kui a sala ye oko pëpe. Na tele ti bira nga na ye ti kirikiri, a yeke wara asioni ye ti peko ti akota buru, kota nzara, kobela, vundu so aga na peko ti kuâ ti mbeni zo so e ye lo mingi nga na ambeni ye so ayeke sala sioni na azo na so a lingbi ti diko ni kue pëpe. Ye so asala si ambeni zo ayeke hunda tele ti ala wala a yeke tâ kota ye ti duti na fini.—Zo-ti-fa-tene 1:8, 14.
Biani, a yeke azo kue pëpe si ayeke na yâ ti tâ nzinga na kota vundu. Me, fani mingi, même ala so abâ pasi pëpe ndali ti asioni komandema ayeda na atënë ti Salomon, Gbia ti Israël ti giriri, so ahunda atënë so: “Zo awara nyen na lege ti kusala kue na vundu ti bê ti lo, na kusala kue so lo sala na gbe ti lâ?” Na gbungo li na ndo tënë so, azo mingi ayeda so gbâ ti aye so ala sala kozo aga “ye senge senge na ayeke tombango pupu senge.”—Zo-ti-fa-tene 2:22, 26.
Na bingo lê na ndo gigi ti ala ti biri, mingi ti azo ahunda tele ti ala: “A yeke tâ tënë? Fini ayeke biani gi ye senge senge?” Biani, azo oke so akui awe abâ so ‘ngu ti ala alingbi na bê ti ala’ tongana ti Abraham, babâ ti sewa ti giriri? (Genèse 25:8). Mingi ti azo abâ so fini ti ala ayeke ye senge senge. Ye oko, fini alingbi ti duti mbeni ye so ayeke senge senge pëpe. Nzapa abâ fini ti azo oko oko kue tongana ye ti ngele ngangu na lê ti lo, na lo ye si e oko oko kue e wara mbeni gigi so anzere mingi, so ayeke na ngia. Ye so alingbi ti ga tâ tënë tongana nyen? Bâ ye so article ti peko ayeke tene na ndo tënë so.