Gingo lege ti wara ngia

ADE ti ninga pëpe, a hunda azo na France, na Grande-Bretagne nga na Amerika: “A hunda nyen ti tene zo aduti na ngia?” Na popo ti azo 400 so a hunda ala, azo 89 atene so zo alingbi ti wara ngia tongana lo yeke na nzoni seni, azo 79 afa ti ala so a yeke mbeni nzoni songo ti mariage wala dutingo na mbeni ndeko si ayeke ga na zo ngia. Ambeni 62 atene ti ala so zo alingbi ti wara ngia tongana lo yeke na amolenge. Ti ambeni 51, ala bâ ti ala so a yeke dutingo na mbeni nzoni kua ti nginza si alingbi ti sala si zo awara ngia. Atâa so azo mingi atene so nginza ayeke ga na zo ngia pëpe, azo 47 na popo ti azo 100 so a hunda ala ayeda biani so nginza ayeke ga na zo ngia. Me, aye so asi afa ni tongaso?

Kozoni, bâ kamba so a tene ayeke na popo ti nginza nga na warango ngia. Mbeni gingo nda ti ye so a sala na kodoro ti Amerika na popo ti azo 100 so ayeke na gbâ ti mosoro afa na gigi so ala yeke na ngia ahon tanga ti azo kue pëpe. Nga, tongana ti so ambeni wakode ti kobela ti li atene, azo mingi na kodoro ti Amerika amaï amosoro ti ala fani use na yâ ti angu 30 so ahon awe, me ngia ti ala awu ahon ti kozo pëpe. Biani, mbeni tondo atene: “Gi na yâ ti oko ngoi ni so, wungo ti azo so bê ti ala awoko ague na li ni mingi. Na wungo ti amaseka so ayeke fâ tele ti ala mveni ague na li ni fani ota. Nga wungo ti surungo ambeti ti mariage ague na li ni fani use.” Na yâ ti ambeni kodoro nde nde ndulu na 50, awagingo nda ti aye na ndo tënë ti kamba so ayeke na popo ti nginza nga na warango ngia atene na nda ni so zo alingbi ti vo ngia na nginza pëpe.

Ti use ni, na lege wa si aye tongana nzoni seni, nzoni dutingo ti sewa nga na nzoni kua ti nginza ayeke akota ye? Tongana zo ayeke na bezoin ti aye so kue ti tene lo duti na ngia, ka ti azo so ayeke na nzoni seni pëpe nga ti ala so ayeke na mbeni nzoni songo ti mariage pëpe, a yeke tongana nyen? Ka ti akoli na wali so asala mariage awe me adü amolenge pëpe nga ala so ayeke na nzoni kua ti nginza pëpe, ti ala a yeke tongana nyen? Azo tongaso, lege ayeke dä oko pëpe ti tene ala wara ngia? Nga, ti ala so atene so ala yeke na ngia ngbanga ti so ala yeke na nzoni seni nga na nzoni duti na yâ ti mariage, fade ngia ti ala ni ayeke girisa tongana dutingo ti ala ni agbian?

E yeke gi ngia na tâ lingu ni?

Azo kue aye ti duti na ngia. Na a yeke ye ti dongo bê pëpe teti so a fa Wasalango zo tongana “Nzapa so ayeke na ngia,” so lo sala zo na image ti lo (1 Timothée 1:11, NW; Genèse 1:26, 27). Tongaso, a yeke tâ na lege ni ti tene azo agi lege ti duti na ngia. Ye oko, azo mingi abâ so ti bata ngia ayeke ngangu legeoko tongana salango ngangu ti fû mbutu na yâ maboko ti tene a tuku pëpe, me so a lingbi hio ti yuru kue na sese.

Ye oko, a lingbi ti tene so zo ayeke sala ye ahon ndo ni na gingo ti wara ngia? Eric Hoffer, so ayeke mbeni wasenda-ndara so ayeke manda ye na ndo bungbi ti azo, ayeda na tënë so. Lo tene: “Oko ti anda ti tënë so azo ayeke na ngia pëpe ayeke ngbanga ti so ala yeke gi lakue lege ti wara ngia.” Tënë so ayeke biani tâ tënë tongana e yeke gi ti wara ngia ni na tâ lingu ni pëpe. Na salango tongaso, e yeke wara biani gi vundu na pekoni. Gingo lege ti ga zo ti mosoro, lekengo na bê ti wara gloire wala yango-iri, tombango peko ti aye ti poroso, warango kota ndo wala ziango na gbele zo ti wara aye ti mitele; même dutingo na fini gi teti zo mveni nga gingo ti wara nzerengo tele fade fade, aye so kue ayeke ga na zo ngia pëpe. A yeke ye ti dongo bê pëpe so ambeni ayeke mû peko ti abango ndo so ague nde nde so mbeni wasungo mbeti afa, lo tene: “Tongana e zia ti sala ngangu kue ti gi ti wara ngia, e lingbi ti duti kamême na ngia!”

A yeke senge pëpe si gingo nda ti ye so e sala tënë ni na tongo nda ti article so afa nga so azo 4 na popo ti azo 10 abâ so zo ayeke wara tâ ngia gi na lege ti salango nzoni nga na lege ti mungo maboko na ambeni zo. Na zo 1 na popo ti azo 4 agboto lê na ndo mango na bê na Nzapa tongana mbeni kota ye so alingbi ti sala si zo awara ngia. Biani, e yeke na bezoin ti pusu ndulu ti bâ ye so asala si zo awara tâ ngia. Article so ayeke ga na peko ayeke mû ande maboko na e ti sala tongaso.

[Foto na lembeti 3]

Ti azo mingi, nginza, nzoni dutingo ti sewa wala mbeni nzoni kua si ayeke ga na tâ ngia. Mo yeda na tënë so?