Atënë so azo ahunda

Na peko ti Kota Moa, Noé ato na gigi ti arche mbeni bungu so akiri na “kugbe ti keke ti olive”. Ndeke ni awara lani kugbe so na ndo wa?

Bible atene na e so “ngu asuku mingi, ahon ndo ti sese; a hon li ti akota hoto kue so ayeke na gbe yayu kue.” (Genèse 7:19). Tongana angu ti moa so ayeke kiri na gbe ni, na yâ yenga oko Noé atokua mbeni bungu na gigi ti arche, na lo sala tongaso lege ota. Na use guengo ni, bungu ni akiri, na “fini kugbe ti keke ti olive so lo fâ ayeke na yanga ti lo; tongaso Noé ahinga ngu aga kete na ndo sese.”​—Genèse 8:8-11.

Biani, fadeso lege ayeke dä oko pëpe ti hinga teti ngoi oke ngu amû ndo ti mbeni mbage ti sese, teti so Kota Moa agbian biani ndo lê ti sese. Ye oko, ngu amû peut-être ndo ti kota mbage ti sese a ninga mingi si akeke mingi akui. Me ambeni angbâ peut-être na fini, ye so amû lege na ala ti sigigi na afini kugbe tongana ngu ni akiri na gbe ni.

Na ndo keke ti olive, mbeni bakari (The New Bible Dictionary) atene: “Tongana a dë na sese keke ti olive, afini kugbe ayeke to nda ti sigigi na tele ti gere ni, na tongaso afini kete keke oku alingbi ti maï na tele ni. Mingi ni akeke ti olive so aga [ndulu ti hule] ayeke maï tongaso nga.” Mbeni kota bakari (The New Schaff-Herzog Encyclopedia of Religious Knowledge) atene so “a yeke mo bâ mo tene a lingbi pëpe ti futi ngangu ti mbeni keke ti olive ti ngbâ na fini.” Laso, mbeni zo oko ahinga pëpe akete kete tënë kue na ndo ngu ti moa so. Na tapande, zo ahinga pëpe tongana nyen ngu ni ayeke ingo, a yeke wâ wala dê. Ni la, e lingbi ti hinga kue pëpe ngangu so ngu ni alingbi ti sala na ndo akeke ti olive nga na ambeni keke nde.

Ye oko, keke ti olive ti ngonda alingbi pëpe ti ngbâ na fini tongana dê ayeke mingi na ndo so lo yeke dä, na tapande na li ti ahoto so ayo mingi. Lakue keke ti olive ayeke maï na ando so ayo na nduzu ahon pëpe mètre 1 000, so wâ ti ndo ni ahon degré 10. Mbeni buku (The Flood Reconsidered) atene: “Tongaso, na lege ti fini kugbe ti keke ti olive so, Noé alingbi lani ti hinga so ando so ayeke na gere ti ahoto ayeke gue ti hule.” Yenga oko na pekoni, na ngoi so Noé atokua bungu ni, lo kiri pëpe. Ye so a fa so lo wara gbâ ti akeke na apele, nga na ando so lo lingbi ti duti dä.​—Genèse 8:12.