Oko ‘tâ église’ ayeke dä?
“LEGEOKO tongana ti so Christ ayeke oko, a yeke wara nga tele ti Christ oko, wali ti Christ oko: ‘Église Catholique oko so alondo na abazengele.’ ”—Dominus Iesus.
A yeke tongaso si mbeni kota-bua ti église Catholique ti Rome, Joseph Ratzinger, afa tënë ti bê ti lo na ndo église, so a lingbi gi ti wara mbeni oko tâ église. Lo tene église ni so ayeke “oko Église ti Christ so ayeke Église Catholique.”
‘Ala yeke biani a-Église pëpe’
Atâa so Pape Jean Paul II atene lani ngangu so mbeti Dominus Iesus “asala pëpe baba na lê ti ambeni lege ti vorongo, wala ake pëpe ti yekia ala”, amokonzi-nzapa ti a-église ti aProtestant ake ni na ngangu. Na tapande, na ngoi ti Kota Bungbi ti église Presbytérienne na Belfast, so a sala ni na nze ti juin 2001 na Irlande ti Banga, mbeni mokonzi-nzapa ni atene so mbeti so ayeke kusala ti “mbeni kete bungbi ti angangu zo na yâ Église Catholique ti Rome . . . so mbito asala ala teti tënë ti Vatican II, so ahunda ti yeda na ambeni lege ti vorongo.”
Robin Eames, kota-bua ti Église ti Irlande, atene lani so “vundu ayeke sala lo” tongana mbeti ni aye ti “kiri na zo na ngoi so aga kozo na Vatican II.” Na ndo atënë ti Vatican so atene a-église so ake ambeni kota tënë ti mabe ti aCatholique “ayeke biani a-Église pëpe”, Eames atene: “Ti mbi, mbi bâ so ayeke tâ gi zonga la.”
Nyen la asala lani si a sigigi na Dominus Iesus? A bâ so li ti Bungbi ti amokonzi ti Église ti Rome aga kirikiri teti tënë so atene lege ti vorongo kue ayeke gi lege ti vorongo. Tongana ti so mbeti-sango The Irish Times atene, “londongo ti gbâ ti atënë nde nde na ndo atënë ti mabe, so atene mbeni lege ti vorongo so ayeke nzoni ahon amba ti lo ayeke dä pëpe, agbu lani mingi bê ti kota-bua Ratzinger.” A bâ so a yeke tënë so la si apusu lo ti sala tënë na ndo oko tâ église.
Église so mo yeke dä la ayeke kota ye?
Biani, ti ambeni zo, tënë so atene “lege ti vorongo kue ayeke gi lege ti vorongo” wala ti tene “atënë ti mabe aduti nde nde” ayeke mbeni ye so ayeke na lege ni nga agboto zo mingi ahon ambeni tënë so a tene a lingbi ti wara gi oko tâ église. Ti ala, lege ti vorongo alingbi ti duti gi tënë so abâ gi zo oko oko. Ala tene: ‘Na nda ni, ‘église so mo yeke dä la ayeke biani kota ye pëpe.’
So alingbi ti duti mbeni bango ndo so ayeda na aye kue ahon atanga ti bango ndo kue, atâa so mbeni oko ti ye ti pekoni ayeke so yâ ti lege ti vorongo akangbi kete kete ti dü gbâ ni. Ambeni zo atene so ‘alege ti vorongo so yâ ni ayeke nde nde afa gi so zo ayeke na liberté ti soro ye so bê ti lo aye.’ Me, ti wasungo mbeti Steve Bruce, mara ti “yengo dä na alege ti vorongo kue” tongaso aye biani ti tene “salango nzara ti atënë ti Nzapa pëpe.”—A House Divided: Protestantism, Schism, and Secularization.
Tongaso, tâ nzoni bango ndo ni ayeke so wa? Tâ église ayeke gi oko? A yeke gi Église Catholique ti Rome? Ambeni tanga ti église ni kue anzere na lê ti Nzapa? Teti so ahundango tënë so andu songo ti e na Wasalango e, a yeke kota ye biani ti duti na bango ndo ti lo na ndo ni. E lingbi ti sala ni tongana nyen? A yeke gi na mandango Mbeti ti Nzapa, Bible so a sala na gbe ti yingo vulu (Kusala 17:11; 2 Timothée 3:16, 17). Zia e bâ ye so lo yeke na ni ti tene na ndo tënë ti oko tâ église.