Mbaï ti fini
Ngia ayeke na zo so Jéhovah ayeke Nzapa ti lo
TËNË TI TOM DIDUR
A loué lani da ti bungbi ni awe. A yeke ku azo 300 tongaso ti ga na kota bungbi ni na gbata ti Porcupine Plain, ti Saskatchewan, na Canada. Na mercredi, neige ato nda ti tï, na ti si na vendredi, kota pupu aga na neige ni na ngangu si zo alingbi oko pëpe ti bâ ndo yongoro. Dê asala tâ ngangu mingi (a tï na degré 40 na gbe ti zéro). A yeke lani azo 28 si aga; na popo ni, a yeke wara ambeni molenge. A yeke lani kozo kota bungbi ti mbi tongana fini surveillant ti circonscription; mbi yeke na ngu 25 na mbi yeke gi bê ti mbi lani mingi. Kozoni si mbi fa na i tënë ti ye so asi lani, zia mbi fa tongana nyen mbi wara lege ti duti na kota matabisi ti kusala so.
A DÜ e amolenge miombe, na e kue e yeke gi akoli; mbi yeke mbasambala molenge ni. Kozo molenge ni ayeke Bill, use ni ayeke Metro, ota ni ayeke John, osio ni ayeke Fred, oku ni ayeke Mike, na omene ni ayeke Alex. A dü mbi na ngu 1925, na Wally ayeke tanga ti molenge ni. E lango lani ndulu na gbata ti Ukraina mbeni kete kodoro ti Mannitoba; a yeke na ndo so si ababâ na mama ti mbi, Michael na Anna, ayeke na mbeni kete ndo ti fango yaka. Papa ayeke mbeni wakua so kusala ti lo ayeke ti bâ ndo na ndo mbeni mbage ti lege so train ayeke hon dä. Teti so da ti lango so a zia na tele ti lege ti train teti azo ti kua ni alingbi nzoni pëpe ti tene a bata mbeni kota sewa na yâ ni, e ngbâ na yâ ndo ti e ti fango yaka. Mingi ti angoi ni, papa ayeke na kodoro pëpe, na tongaso mama ayeke na kungba ti bata e. Ngoi na ngoi, mama ayeke zia e ti gue na tele ti papa teti yenga oko tongaso, me lo sala kue ti tene e manda ti tö ye, ti sala gato wala mapa, na ti sala akusala ti da. Nga, teti so e yeke na yâ Église Catholique ti Grèce, mbeni ye so mama amû ngoi ti lo na tongo nda ni ti fa na e ayeke ti bata na li ambeni sambela na ti tene e mû mbage ti e na ambeni kusala ti église.
Mbi mä tâ tënë
A yeke lani na ngoi so mbi de pendere si nzara ti mbi ti manda Bible ato nda ti kono. Mbeni voizin ti e so ayeke Témoin ti Jéhovah ayeke ga lakue ti sala vizite na sewa ti e ti diko ambeni versê ti Bible so afa tënë na ndo Royaume ti Nzapa, Harmaguédon, nga na adeba nzoni so ayeke si na yâ fini sese. Mama asala ti lo nzara ti tënë so voizin ni ayeke fa so oko pëpe, me tënë ni anzere mingi na Mike nga na Alex. Na biani ye so ala manda apusu ala ti ke ti sala kusala ti turugu ndali ti yingo-ti-hinga ti ala na ngoi ti Use Bira so Amû Sese Kue. Tongaso, a bi Mike na da ti kanga teti mbeni kete ngoi, na a tokua Alex na kando ti kusala ti sana na Ontario. Tongana ngoi ayeke hon, Fred na Wally nga ayeda na tâ tënë. Ye oko, akozo yaya ti mbi ti koli ota ayeda na tâ tënë ni pëpe. Nga, teti ambeni ngu tongaso, mama asala même ngangu na tâ tënë ni, me na pekoni lo dö bê ti e tongana lo mû desizion ti sala na Jéhovah. Lo wara batême na ngoi so lo yeke na ngu 83. Lo kui na ngu 96. Papa kue ato nda ti bâ lani tâ tënë na nzoni lê kozoni si lo kui.
Tongana mbi wara ngu 17, mbi gue na gbata ti Winnipeg ti gi kua na ti bungbi oko na ala so alingbi ti mû maboko na mbi ti manda Bible. A kanga lege lani na kusala ti aTémoin ti Jéhovah na ngoi ni so, me a yeke sala abungbi lakue lakue. Kozo bungbi so mbi ga dä ayeke na yâ da ti mbeni zo. Teti so a bata mbi na yâ lege ti vorongo ti Église Catholique ti Grèce, aye so mbi mä na tongo nda ni na ngoi ti bungbi ni so ayeke tâ fini ye na mê ti mbi. Me yeke yeke, mbi wara lege ti hinga nzoni mingi ngbanga ti nyen a gue oko pëpe na Mbeti ti Nzapa ti tene a duti na ambeni mokonzi na yâ église so ayeke komande na ndo tanga ti azo ni, nga mbi hinga nzoni mingi ngbanga ti nyen Nzapa ayeda pëpe so amokonzi ti lege ti vorongo ayeke hiri deba nzoni na ndo ngangu so azo amû ti sala bira (Esaïe 2:4; Matthieu 23:8-10; aRomain 12:17, 18). Na lê ti mbi, ti duti na yâ Paradis na ndo sese alingbi tâ na ni mingi, na akpa ye so ayeke tâ na lege ni mingi ahon tënë ti guengo na mbeni ndo yongoro ti wara fini ti lakue lakue dä.
Tongana mbi bâ so tâ lege ti tâ tënë ni la, mbi mû tele ti mbi na Jéhovah na mbi wara batême na ngu 1942 na gbata ti Winnipeg. Na ngu 1943, a zi lege na kusala ti aTémoin ti Jéhovah na Canada, na kusala ti fango tënë ague na li ni hio. Tâ tënë ti Bible ayeke sala nga ngangu mingi na ndo bê ti mbi. Mbi wara matabisi ti sala kusala tongana ancien na yâ mbeni kongregation nga ti mû mbage na akapa ti mungo molongo ti adiskur na yâ territoire ni, na nga ti sala kusala na yâ aterritoire so a mû na mbeni kongregation pëpe. Guengo na akota assemblée na Amerika asala ye mingi ti mû maboko na mbi ti maï na lege ti yingo.
Mbi kono yâ ti kusala ti mbi teti Jéhovah
Na ngu 1950, mbi mû kusala ti pionnier, na ti si na nze ti décembre ti ngu ni, a tisa mbi ti ga surveillant ti circonscription. A yeke Charlie Hepworth, mbeni ita-koli so ahinga ye mingi na so ayeke be-ta-zo si afa na mbi tongana nyen ti sala kusala ti circonscription so, na mbi wara fango lege so ndulu na Toronto; ye so aduti tâ ye ti nzoni mingi teti mbi. Mbi wara nga ngia ti hunzi mandango kusala so na tele ti ita ti mbi Alex so ato nda ni kozo awe na yâ kusala ti circonscription na Winnipeg.
Kozo bungbi ti circonscription so lani mbi mû li ni dä angbâ lakue na yâ li ti mbi, tongana ti so mbi fa ni na tongo nda ni. Mbi yeke gi bê ti mbi lani tâ na lege ni na ndo ye so ayeke si na nda ni. Atâa so kue, surveillant ti district ti e, Ita Jack Nathan, asala si e duti na kusala mingi nga na ngia. Na lege ti aita so amû mbage ti ala na ni, e kiri na programme ti kota bungbi ni ndulu. E fa na peko ti tele ambeni ye so asi, tongana nyen ti fa tënë da na da, ti sala afini vizite, na ti manda Bible na azo na ndo ti ala. E he abia ti Royaume. Kobe asi singo lani. Lakue na peko ti angbonga use tongaso, e yeke wara kawa nga na gato. Ambeni alango na ndo abanc nga na ndo estrade ni, na ambeni nga alango na sese na yâ da ni. A si na dimanche, kota pupu ti neige ni adë kete si na ngoi ti kota diskur ni, e wara azo 96. Ye so asi lani afa na mbi ti luti na gbele ambeni ye ti ngangu tongana aga.
Use ndo so a tokua mbi dä tongana surveillant ti circonscription ayeke na banga ti Alberta, Colombie-britannique, nga na territoire ti Yukon, kete kodoro so lâ ayeke ngbâ ti su dä même na bebi. A hunda na mbi ti gbu ngangu na ti sala hange mingi tongana mbi londo na Dawson Creek ti gue juska na Whitehorse na Yukon (akilomètre 1 400 na ndo ni), na mungo kota lege ti Alaska Highway so ayeke kirikiri, na tongana mbi yeke fa tënë na lege na ngoi so mbi yeke gue. Ambeni kpale nga ayeke dä: na ambeni ndo, neige ni so abungbi gbâ ni na li ti ahoto ayeke tuku si akanga lege; a yeke wara nga ambeni ndo na yâ ahoto ni so, na hongo ni, zo alingbi ti tï hio dä; na nga kpale ti bango ndo yongoro ndali ti tingo ti neige.
Bê ti mbi adö ti bâ tongana nyen tâ tënë alï juska na Grand Nord. Na mbeni ngoi, tongana e yeke fa tënë, mbi na Walter Lewkowicz, e si na mbeni kete da so ayeke ndulu na kete kodoro ti Lower Post, na tele ti lege ti Alaska Highway ndulu na yanga ti territoire ti Yukon. E hinga so mbeni zo alango na yâ kete da ni teti so e lingbi ti bâ na yâ mbeni kete fenêtre ti da ni mbeni kete lumière so ayeke za. A yeke ngbonga gumbaya tongaso ti bï, na e pika yanga-da ni. Mbeni zo atene na e na kota go ti lï, na tongaso e lï. Bê ti e adö ti bâ mbeni mbakoro-koli so ayeke lango na ndo gbogbo; lo yeke diko Tour ti Ba Ndo! Biani, périodique so lo yeke na ni ayeke fini ni ahon ti so e yeke fa. Lo tene so lo wara ni na lapara. Teti so e zia kongregation ni e hon teti alango ahon miombe, e de ti wara andangba périodique ni pëpe. Koli ni atene so iri ti ni ayeke Fred Berg, na atâa so lo sala abonema na apériodique ni teti angu mingi awe, a yeke kozoni teti lo la ti wara vizite ti aTémoin ti Jéhovah. Fred amû lege na e ti lango na bï ni so na ndo so. Ye so amû lege na e ti fa na lo atâ tënë mingi na yâ Mbeti ti Nzapa, na ti leke ti tene ambeni Témoin aga lakue na ndo so ti bâ lo.
Teti angu mingi, mbi sala kusala na yâ akete circonscription ota. A yeke lani aterritoire so alondo na Grande Prairie na Alberta na mbage ti tö, ti gue juska na Kodiak na Alaska na mbage ti do, na ye so ayo akilomètre 3 500.
Na mbeni lege so ayeke pendere mingi, mbi manda so na yâ ando so ayo mingi, nga na yâ ambeni ndo nde, nzobe ti Jéhovah ayeke teti azo kue, na yingo ti Lo ayeke pusu na kusala ala so ayeke na mbilimbili dutingo so a hunda teti fini ti lakue lakue. Mbeni oko ti azo so ayeke Henry Lepine so alango na gbata ti Dawson City na Yukon, na so laso a hiri ni Dawson. Henry alango na mbeni ndo so ayo. Biani, teti angu 60 na ndo ni, lo gue lâ oko pëpe yongoro na ndo ti gingo lor so lo yeke dä. Ye oko, yingo ti Jéhovah apusu koli ti ngu 84 so ti gue na voyage teti akilomètre 1 600 juska na Anchorage teti mbeni kota bungbi ti circonscription, atâa so lo ga na mbeni bungbi ti kongregation lâ oko pëpe. Bê ti lo adö mingi na programme ni, na tele ti lo anzere mingi teti azo so lo bungbi oko na ala. Tongana lo kiri na Dawson City, Henry angbâ be-ta-zo juska na kuâ ti lo. Mingi ti ala so ahinga Henry ayeke hunda lani tele ti ala na ye so apusu mbakoro-koli so ti sala mara ti yongoro voyage tongaso. Teti ala ye ti hinga tënë mingi na ndo ni, ambeni mbakoro ni ayeda na tâ tënë. Tongaso, na mbeni lege so lo hinga ni pëpe, Henry awara lege ti mû nzoni fango tënë na ala.
Mbi wara nzoni na lege ti nzobe ti Jéhovah
Na ngu 1955, bê ti mbi anzere ti wara mbeni tisango ndo so ahiri mbi ti gue na klase 26 ti Guiléad, Ekole ti Mandango Bible ti Société Watchtower. Ye so a fa na mbi na ekole ni akpengba mabe ti mbi na amû maboko na mbi ti ga ndulu na Jéhovah mingi ahon ti kozo. Tongana ekole ni ahunzi awe, a hunda mbi ti ngbâ ti sala kusala tongana surveillant ti circonscription na Canada.
Teti ngu oko tongaso, mbi sala kusala na Ontario. Na pekoni, a kiri a tokua mbi na yâ pendere ndo ti Alaska. Mbi lingbi lakue ti bâ na yâ li ti mbi apendere lege so ahon na tele ti alende ti ngu so lê ni avulu pendere, na so ahon nga na popo ti gbâ ti ahoto so neige ayeke na li ni. Na yâ anze ti juin ti si na août, apopo-hoto ni na apele ti ndo ni akpa mbeni pendere tapis so a zia akongo ti nzoroko nde nde dä. Pupu ni so aya adë nzoni mingi, na ngu ni ayeke nga nzoni. A-ours, ambo ti ngonda, nga na ambeni nyama ti ngonda nde nde ayeke tambela ti bê ti ala na yâ ando ni, na mbeni ye ti sala mbito na ala ayeke pëpe.
Ye oko, Alaska aga na akpale biani, na kpale ni ayeke pëpe gi gbiango ti dê wala ti ndowa ni, me nga konongo ti territoire ni. Circonscription ti mbi akono akilomètre 3 200 ti londo na tö ti gue na do. Na ngoi ni lani, a de ti leke ye pëpe ti tene asurveillant ti circonscription aduti na kutukutu. Aita ti ndo ni aleke na bê ti ala mveni ti gue na mbi na kutukutu na mbeni kongregation nde tongana mbi hunzi na mbeni. Me ngoi na ngoi, a yeke ti mbi ti sala maboko ti mbi na akota kutukutu wala akutukutu ti azo so aga ti bâ kodoro ni, ti hunda na ala ti tene tongana lege ayeke dä, ala zia mbi na ndo so mbi ye ti gue dä.
Mbi dabe mbi na mbeni ye tongaso, so asi na mbi tongana mbi yeke mû mbeni mbage ti kota lege ti Alaska Highway na popo ti Tok Junction, nga na Mile 1 202, wala Scotty Creek. Biröo ti douane ti Tok Junction ayo akilomètre 160 na biröo ti douane so ayeke na Mile 1 202. Mbi hon biröo ti douane ti Amerika na Tok, na mbi mû kutukutu so ague na mbi teti akilomètre 50 tongaso si a zia mbi. Na pekoni, mbi ku gbä me kutukutu oko asi pëpe; tongaso mbi pika na gere teti angbonga bale-oko tongaso, na mbi tambela akilomètre ahon 40. A yeke gi na pekoni si mbi mä so ngoi kete na pekoni so mbi hon biröo ti douane ni, a kanga lege na akutukutu kue ti hon na ndo mbage ti lege so ngbanga ti gbâ ti neige so alondo na li ti ahoto atï, si a kanga lege na mbeni place so ayo kete na ndo so biröo ti douane ni ayeke dä. Na bebi, dê ni aga mingi (a tï na degré 23 na gbe ti zéro), na ndulu ndo so mbi lingbi ti bata tele ti mbi dä ayo na ndo so mbi yeke dä akilomètre 80 tongaso. Mbi ye tâ gi ti wara mbeni ndo so mbi lingbi ti hu tele ti mbi dä.
Tongana mbi yeke tirika ti tambela, mbi bâ mbeni kutukutu kâ so a dö ni a zia na tele ti lege, na so neige amû tele ni kete. Mbi tene na bê ti mbi so tongana mbi wara lege ti lï na yâ ni na ti lango na ndo ti acoussin ni, fade mbi yeke hon ndo ti dê ni. Mbi sala ngangu kue ti lungula ambeni neige ni ti zi yanga ti kutukutu ni; ye oko, tongana mbi zi yanga ni awe, mbi bâ so a zi acoussin ti yâ ni kue, a ngbâ gi awen ni. Me ye ti nzoni ni ayeke so ndulu na lege ni, mbi bâ mbeni senge da so zo ayeke na yâ ni pëpe. Mbi sala ngangu ti gue dä na ti zia wâ na yâ ni, na tongaso mbi wara lege ti hu tele ti mbi teti ambeni ngbonga kete. Na ndapelele ni, mbi sala maboko ti mbi na mbeni kutukutu ti tene a zia mbi na da ti pekoni, na kâ mbi wara kamême kobe alingbi na ni, na mbi kanga aye na ndo alï ti maboko ti mbi so a fâ kä.
Jéhovah asala si ye amaï na Alaska
Kozo vizite so mbi sala na Fairbanks ayeke ye so akpengba mbi mingi ahon atanga ni kue. E wara aye ti nzoni mingi na yâ kusala ti fango tënë, na azo 50 tongaso aga ti mä diskur na dimanche ni. E sala bungbi ni na yâ kete da ti amissionnaire so Vernor na Lorraine Davis alango dä. Azo ayeke yôro go ti ala na yâ afenêtre ti cuisine ni, ti chambre ni, na ti da ti missionnaire ni ti mä diskur. E hinga gi na bango nzoni salango ye ti azo ni so, tongana a leke mbeni Da ti Royaume na ndo so, fade a yeke sala si kusala ti fango tënë aluti nzoni na Fairbanks. Ni la, na lege ti mungo maboko ti Jéhovah, e vo mbeni kota da so ayeke mbeni ngbele da ti dongo dodo giriri; e zi ni na e gue na ni si e zia na ndo mbeni sese so alingbi na ni nzoni. A zi mbeni dungu na ndo so, na a leke ambeni ndo ti sukulango ngu na a zia nga mbeni masini ti mungo ndowa na yâ da ni. Gi na yâ ngu oko, a to nda ti sala kusala na mbeni Da ti Royaume na Fairbanks. Na pekoni so a leke mbeni cuisine na ndo so, a sala kusala na da ni teti mbeni kota bungbi ti district na ngu 1958, na azo 330 si aga.
Na yâ nze ti juin ti si na août ti ngu 1960, mbi sala mbeni yongoro voyage na kutukutu ti gue juska na Kota Ndokua ti aTémoin ti Jéhovah na New York ti manda afini ye so a leke ni teti asurveillant so ague na ndo nde nde kue ti Amerika na ti Canada. Na ngoi so mbi yeke kâ, Ita Nathan Knorr na ambeni ita so ayeke na kungba ahunda tënë na mbi ti bâ wala lege ayeke dä ti zi mbeni filiale na Alaska. Anze kete na pekoni, e wara ngia ti mä so ti londo na lango oko ti septembre ngu 1961, Alaska ayeke wara filiale ti lo mveni. A tokua Ita Andrew K. Wagner ti bâ lege ti akusala na yâ filiale ni. Lo na wali ti lo Vera asala lani kusala na Brooklyn teti angu 20 na ala hinga ye mingi na ndo kusala ti asurveillant so ague na ndo nde nde. Ziango na sese filiale ti Alaska ayeke mbeni ye so amû ngia mingi, teti a sala si wungo ti avoyage ti surveillant ti circonscription ni akiri na peko kete, na amû lege na lo ti luti mingi na ndo ambilimbili ye so atia akongregation na aterritoire so ayo mingi.
Ngoi ti juin ti si na août ti ngu 1962 ayeke lani mbeni ngoi ti ngia mingi na Alaska. Na ngu ni so, a zi yanga-da ti filiale ti Alaska, na a leke mbeni kota bungbi ti district na Juneau. A leke afini Da ti Royaume na Juneau nga na Whitehorse, na a zia nga na sese afini groupe na yâ ando nde nde.
Mbi kiri na Canada
Teti angu mingi, mbi na Margareta Petras so ayeke na Canada e yeke tokua mbeti na popo ti e. Reta, tongana ti so a hiri ka na lo lakue, ato nda ti kusala ti pionnier na ngu 1947. Lo wara kota mbeti na Ekole ti Guiléad na ngu 1955, na lo sala kusala tongana pionnier na mbage ti tö ti Canada. Mbi hunda lo na mariage na lo yeda. E sala mariage na Whitehorse na février ngu 1963. Na popo ti septembre na novembre ti ngu ni so, a tokua mbi tongana surveillant ti circonscription na yâ mbage ti do ti Canada, na e wara ngia ti sala kusala na ndo so teti angu 25.
Ndali ti kpale ti seni, na ngu 1988 a tokua e tongana pionnier spécial na Winnipeg. Kusala ti e kâ ahunda nga ti bâ ndo na ndo mbeni Da ti Assemblée teti angu oku tongaso. A lingbi na ngangu ti e, e ngbâ lakue juska fadeso ti mû mbage ti e na kusala so amû ngia mingi ti salango adisciple. Na yâ kusala ti circonscription, e to nda ti amandango Bible mingi so e zia na ambeni zo nde ti sala ni na peko ti e. Fadeso, na lege ti nzobe ti Jéhovah, e yeke to nda ti mandango Bible na azo, na e wara ngia na pekoni ti bâ ala so e manda Bible na ala na guengo na li ni juska ti mû tele ti ala na Nzapa na ti wara batême.
Mbi hinga na bê ti mbi biani so ti sala na Jéhovah ayeke tâ nzoni lege so ahon atanga ni kue na yâ fini. A yeke mbeni ye so anzere mingi na amû ngia mingi, na a kono ndoye ti e teti Jéhovah lâ na lâ. A yeke ye so si aga na tâ ngia. Atâa kungba so a mû na e na yâ ti bungbi ayeke so wa, wala atâa ndo so e yeke dä, e yeda na tënë ti wasungo psaume so: “Ngia ayeke na azo so [Jéhovah] ayeke Nzapa ti ala.”—Psaume 144:15.
[Foto na lembeti 24, 25]
Na yâ kusala ti circonscription
[Foto na lembeti 25]
E sala vizite na Henry Lepine na Dawson City. Mbi yeke na mbage ti wali
[Foto na lembeti 26]
Kozo Da ti Royaume na Anchorage
[Foto na lembeti 26]
Mbi na Reta na ngu 1998