Satan asö benda?

NA YÂ mbaï ti azo, tënë ti kota tiri ti ndagigi kue so ayeke na popo ti angangu ti nzoni na ti sioni apusu awasungo mbeti na awasenda-ndara ti fa atënë ti bê ti ala nde nde na ndo ni. Ye oko, mbeni buku ayeke dä so a fa tâ na lege ni mbaï ti tiri so ayeke na popo ti Nzapa na Zabolo. Buku ni ayeke Bible. Lo fa na gigi akpengba tënë ti tiri so, na lo fa nga tongana nyen ti hinga zo so asö benda biani.

Ngoi kete na pekoni so a leke kozo koli na kozo wali, mbeni créature ti yingo so lê abâ pëpe, na so a hiri lo Satan Zabolo, adë kite na komandema ti Nzapa. Na lege wa? Na lege so lo tene na mayele so Nzapa ayeke gbanzi anzoni ye na azo so lo leke, na azo ayeke duti fade nzoni mingi ahon tongana ala zi tele ti ala na gbe ti komandema ti Nzapa.​—Genèse 3:1-5; Apocalypse 12:9.

Ngoi mingi na pekoni, tongana Job babâ ti sewa ade lani na fini, Satan akiri asigigi na mbeni kota tënë nde. Tongana lo yeke gi ti futi be-biani ti Job na mbage ti Nzapa, Satan atene: ‘Poro ti tele teti poro ti tele, biani, fade zo amû ye ti lo kue ti bata fini ti lo.’ (Job 2:4). Tënë ti lo ayeke mbeni lege ti gi tâ yanga ti azo kue biani! Na salango kusala na tënë “zo” ahon ti di iri ti Job, Satan afa so lo yeke na kite na ndo be-biani so zo oko oko ayeke na ni na mbage ti Nzapa. Lo yeke tene biani: ‘Zo ayeke sala ande ye kue ti bata fini ti lo. Zi lege na mbi, na fade mbi yeke ga na azo kue ti ke Nzapa.’

A lingbi ti hinga zo so asö benda na yâ tiri so ayeke na popo ti Nzapa na Zabolo tongana a kiri tënë na ahundango tënë use so: Zo alingbi ti komande tele ti lo mveni nzoni? Zabolo alingbi ti ga ande na azo kue ti ke tâ Nzapa?

Azo alingbi ti komande tele ti ala mveni nzoni?

Teti angu mingi, azo atara amara ti ayanga-ti-komande ndenge na ndenge. Na yâ mbaï, azo atara ayanga-ti-komande nde nde, na tapande yanga-ti-komande so agbia ayeke na li ni, yanga-ti-komande ti azo ti kota kamba, démocratie, yanga-ti-komande so na yâ ni a mû na gbia ngangu ti sala ye kue, nga na ambeni ngorogbia ti ngangu tongana ti a-Fasciste na ti a-Communiste. Tongana azo aduti lakue na nzara ti tara mbeni yanga-ti-komande so ayeke nde na ti kozo, a ye ti fa so alege nde nde ti komande so alingbi na ni pëpe; a yeke tongaso pëpe?

Na yâ buku ti lo Mbeni mbaï ti sese (Angl.), so lo sigigi na ni na ngu 1922, wasungo mbaï H. G. Wells asû na mbeti: “A-Romain alï, gi tongaso, na yâ ti mbeni kota mandango lege ti komande.” Lo tene nga na pekoni: “A yeke changé lani lakue lakue alege ti komande ni, na a wara lâ oko pëpe mbeni oko so aluti tâ mbilimbili. Na mbeni mbage, alege ti komande kue so ala tara ni alï ngu. Na mbeni mbage nde, ala hunzi lâ oko pëpe ti tara alege ti komande ni, na akodoro ti Poto nga na ti Amerika laso angbâ ti tirika lakue ti leke angangu kpale ti lege ti komande so aRomain ayeke akozo zo so atingbi na ni.”

Azo atara alege ti komande nde nde na yâ siècle 20 kue. A si na nda ti siècle ni, azo ayamba komandema ti démocratie mingi ahon ti kozo. Na tënë ti yanga, démocratie agi ti mû lege na zo oko oko ti mû mbage ti lo na yâ komandema ni. Me démocratie ayeke fa so tongana zo azi tele na gbe ti komandema ti Nzapa, lo lingbi ti komande tele ti lo mveni nzoni? Jawaharlal Nehru, ngbele gbenyon gbia ti Inde, atene so démocratie ayeke nzoni, me lo tene na pekoni: “Mbi tene tongaso ngbanga ti so tanga ti alege ti komande ni ayeke sioni mingi ahon ni.” Valéry Giscard d’Estaing, so ayeke lani président ti France, atene: “E yeke na gbele mbeni ngangu kpale so andu azo so amû li ni na yâ démocratie.”

Même na siècle oku K.N.E., wasenda-ye ti Grèce Platon abâ mbeni wokongo na yâ lege ti komande ti démocratie. Buku A History of Political Theory afa so lo sala sioni tënë mingi na ndo “azo ti poroso so ahinga ye oko pëpe na so ayeke na nzoni kode ti komande pëpe, ye so ayeke tâ ye ti mawa mingi so alingbi ti bâ na mbage ti adémocratie.” Mingi ti akota zo ti poroso ti laso ayeke dema tele teti kpale ti warango anzoni zo so alingbi biani ti sala kua na yâ ngorogbia. Mbeti-sango The Wall Street Journal atene so azo “ayeke na ngonzo teti amokonzi so a bâ so ala lingbi pëpe na ngoi so akpale so [azo ni a] yeke tingbi na ni ayeke tâ kota biani.” Lo tene na pekoni: “A fun sen na lê ti ala ti bâ so na ngoi so ala yeke gi nzoni fango lege, mungo nzoni desizion akara amokonzi ni, na petengo goro ahon ndo ti ala.”

Fadeso, tara ti bâ komandema ti Gbia Salomon na ngoi ti Israël ti giriri. Jéhovah Nzapa amû na Salomon mbeni ndara so a wara mara ni use pëpe (1 aGbia 4:29-34). Aye ti nzoni wa mara ti Israël awara na gbe ti komandema ti Salomon so aninga angu 40? Bible akiri tënë: “Azo ti Juda na ti Israël ayeke mingi mingi tongana mbutu so ayeke na tele ti kota ngu ti ingo; ala te na ala nyon, na ala yeke na ngia.” Tondo ni atene nga na pekoni: “Azo ti Juda na ti Israël aduti na siriri, azo oko oko kue aduti na gbe ti vigne ti ala mveni na gbe ti keke ti figue ti ala mveni na lâ ti Salomon kue, akomanse na Dan juska na Béer-Séba.” (1 aGbia 4:20, 25). Teti so a yeke mbeni gbia ti ndara si ayeke komande lani na ndo ti ala ge na sese na iri ti Jéhovah Nzapa so ayeke Kota mokonzi ti ndagigi kue so lê abâ pëpe, mara ni awara mbeni nzoni duti, mbeni maïngo ti aye nga mbeni ngia so a wara ni lâ oko pëpe.

So tâ kota kangbi si ayeke na popo ti komandema ti zo na komandema ti Nzapa! Mbeni zo alingbi na bê kue ti tene so Satan asö benda na ndo kota tënë so a bâ gigi, so andu lege ti komande? Oko pëpe, teti prophète Jérémie atene tâ na lege ni: “O L’Eternel, mbi hinga lege ti zo ayeke na tïtî lo mveni pëpe; na a yeke na bê ti zo so atambela ti fa lege na gere ti lo nga pëpe.”​—Jérémie 10:23.

Satan alingbi ti ga na azo kue ti ke Nzapa?

Satan awara lege biani ti ga na azo kue ti ke Nzapa, tongana ti so lo tene na ni? Na aHébchapitre 11 ti buku ti aHébreu, bazengele Paul afa iri ti gbâ ti akoli na awali be-ta-zo so aga kozoni na ngoi ti aChrétien. Na pekoni, lo tene: “Fade l’heure amanke mbi ti fa tënë ti Gédéon, Barak, Samson, Jephté, David, Samuel, na aprophète”. (aHébreu 11:32). Paul asala tënë ti awakua be-ta-zo ti Nzapa gi tongana ‘atémoin mingi mingi’. (aHébreu 12:1). Tënë ti Grec so a sala na kusala ge aye ti tene “mbinda”; me a yeke pëpe mbeni mbinda so atele ni asigigi pendere, me mbeni ngbongboro mbinda so tele ni ayeke kirikiri. Tapande so alingbi na ni ngbanga ti so awakua be-ta-zo ti Nzapa giriri ayeke mingi mingi a sala si ala yeke tongana mbeni ngbongboro mbinda. Biani, teti angu mingi, gbâ ti azo so a lingbi diko wungo ti ala pëpe asala kusala na ngangu ti sorongo ye ala mveni, ti sala na Jéhovah Nzapa na be-biani.​—Josué 24:15.

Ye nyen e bâ na ngoi ti e? Wungo ti aTémoin ti Jéhovah na ndo sese kue ague na li ni ti si kutu omene, atâa so a sala ngangu na ala mingi na a gi ti kanga lege na ala na yâ siècle 20. Ambeni zo nde so wungo ti ala asi kutu gumbaya tongaso ayeke bungbi oko na ala, na mingi ti ala ayeke leke tele ti kpengba songo ti ala na Nzapa.

A yeke Molenge ti Nzapa mveni, Jésus Christ, si amû tâ mbilimbili kpengba kiringo tënë na tënë ti Satan so atene lo lingbi ti ga na azo ti ke Nzapa. Même tâ pono ti ngangu so lo hu na ndo keke ti pasi afuti pëpe be-biani ti lo. Na ndangba ngoi ti fini lo, Jésus adekongo: “Babâ, Mbi zia yingo ti Mbi na tïtî Mo.”​—Luc 23:46.

Satan ayeke sala kusala na ye kue so lo yeke na ni, a londo na atara ti si na asalango ngangu so ayeke dandara, ti tara ti bata azo gi na gbe ti komandema ti lo. Na salango kusala na “nzara ti mitele, nzara ti lê, na fandara ti fini” ti handa na azo, Satan agi ti bata ala yongoro na Jéhovah wala ti gue na ala ti ke Lo (1 Jean 2:16). Satan asala nga si “bibe ti ala [so amä na bê pëpe] aga ziba, si ala lingbi bâ lumière pëpe, lumière ti Tene-nzoni ti gloire ti Christ, Lo so ayeke image ti Nzapa.” (2 aCorinthien 4:4). Nga, Satan ayeke ndulu ti sala kusala na alege so azia mbito na bê ti zo, na ti sala kusala na mbito ti mba ti lo so zo ayeke na ni na yâ bê ti lo ti si na ye so lo ye.​—Kusala 5:40.

Ye oko, ala so ayeke ti mbage ti Nzapa ayeke zia pëpe si Zabolo ahon ala na ngangu. Ala wara lege ti hinga Jéhovah Nzapa, na ti ‘ndoye lo na bê ti ala kue, na âme ti ala kue, na bibe ti ala kue.’ (Matthieu 22:37). Biani, ngangu be-biani ti Jésus Christ nga na ti azo mingi mingi so a lingbi diko ala pëpe afa polele na gigi so na yâ tiri ni, Satan Zabolo atï tâ ngangu mingi.

Ye nyen ayeke si kekereke?

Azo ayeke ngbâ ande lakue ti tara ayanga-ti-komande na peko ti tele? Prophète Daniel atene giriri: “Na lâ ti agbia so, fade Nzapa ti yayu ayä royaume so afuti lâ oko pëpe, na Lo zia royaume ni na tïtî ambeni zo nde pëpe; me fade royaume so afâ mbeni royaume so kue ndulu ndulu, na a sala si royaume nde nde so kue awe; na fade royaume so angbâ lakue lakue.” (Daniel 2:44). Royaume so Nzapa ti yayu azia ni ayeke mbeni yanga-ti-komande kâ na yayu so Jésus Christ ayeke na li ni. A yeke gi na ndo oko Royaume so si Jésus afa na adisciple ti lo ti sambela ndali ni (Matthieu 6:9, 10). Fade Royaume so ayeke futi ande ayanga-ti-komande kue ti azo na sese na “kota lâ ti Nzapa, Lo Ti Ngangu Ahon Kue” so ayeke ga, na fade a yeke gbian aye na ndo sese kue.​—Apocalypse 16:14, 16.

Ye nyen ayeke ku Satan? Bible afa tënë ti ye so ayeke si ande na lo tongaso: “[Mbeni ange ti Jéhovah a] gbu kota ngbo ni, ngbo ti giriri, so ayeke Zabolo na Satan, lo kanga lo ngu saki oko, lo bi lo na yâ bukulugbu-ti-bingo, na lo kanga yanga ni na ndo lo na lo zia sceau dä, si lo lingbi handa amara mbeni pëpe juska ngu saki oko so awe.” (Apocalypse 20:1-3). A yeke gi na pekoni so a bi Satan awe na yâ bukulugbu-ti-bingo, si Komandema ti Ngu Saki Oko ti Jésus Christ ayeke to nda ni.

Na pekoni, fade sese ayeke ga tâ pendere ndo biani! Fade aye ti sioni nga na ala so ayeke na gunda ni ayeke hon. Bible amû zendo so: “Fade A lungula azo so asala sioni . . . Me azo so ayeke na tâ be-ti-molenge, fade sese ni aga ye ti héritier ti ala, fade ala wara ngia na yâ siriri so awu mingi.” (Psaume 37:9-11). Fade mbeni zo wala mbeni nyama so ayeke gi ti lungula siriri ti ala ayeke duti dä pëpe (Esaïe 11:6-9). Même azo kutu mingi so giriri amû mbage ti Zabolo ngbanga ti so ala hinga pëpe wala ala wara pëpe lege ti hinga Jéhovah, fade a yeke zingo ala na popo ti akuâ na a yeke fa lege ti Nzapa na ala.​—Kusala 24:15.

Na hunzingo ti Komandema ti Ngu Saki Oko, fade a yeke sala si sese aga mbeni ndo ti paradis, na fade a sala si azo so ayeke na ndo ni aga mbilimbili-kue. Na pekoni, fade a yeke zi Satan “teti mbeni kete ngoi”, me na nda ni a yeke futi lo teti lakue lakue, lo nga na ala so kue ake lege ti komande ti Nzapa.​—Apocalypse 20:3, 7-10.

Fade mo yeke mû mbage ti zo wa?

Siècle 20 ayeke lani mbeni ngoi so Satan abuba tâ aye mingi na ndo sese. Ye oko, aye so asi na sese aye ti fa pëpe so lo sö benda, me a yeke mbeni fä so e yeke na ngoi ti lâ ti nda ni ti sese ti sioni so (Matthieu 24:3-14; Apocalypse 6:1-8). A yeke pëpe konongo ti aye ti sioni na sese wala bango ndo ti mingi ti azo si ayeke fa zo so asö benda ni. Aye so amû lege ti hinga na zo so asö benda ayeke tënë ti lo so komandema ti lo ayeke nzoni ahon ti atanga ni, nga wala mbeni zo asala na Nzapa na bibe ti ndoye. Tongana a bâ peko ti akota tënë use so, a yeke biani Jéhovah si asö benda.

Tongana ngoi so Nzapa amû lege na Satan ti ngbâ na fini afa awe so lo yeke wamvene, ngbanga ti nyen Nzapa azia si sioni angbâ ti gue? Jéhovah angbâ ti fa be-nze-pepe teti “Lo ye mbeni zo oko akui pëpe, me Lo ye azo kue achangé bê ti ala.” (2 Pierre 3:9). Ye so bê ti Nzapa aye ayeke ti tene “azo kue awara salut, na ahinga tene-biani mbilimbili.” (1 Timothée 2:4). Beku ti e ayeke ti tene mo sala kusala na tanga ti ngoi so angbâ, ti manda Bible na ‘ti manda ti hinga tâ Nzapa, na lo so Lo to lo, Jésus Christ.’ (Jean 17:3). A-Témoin ti Jéhovah ayeke duti ande na ngia ti mû maboko na mo ti wara hingango ye so, si mo kue mo lingbi ti bungbi oko na azo kutu mingi so aluti ngangu na mbage so asö benda.

[Afoto na lembeti 5]

Na dutingo be-ta-zo, aTémoin ti Jéhovah ayeke fa nga so Satan atï tâ ngangu mingi na yâ tiri ni

[Foto na lembeti 7]

Jéhovah ayeke na azo mingi ti be-biani so ayeke na mbage ti lo