“I ga ndulu na Nzapa”

“I ga ndulu na Nzapa, na fade Lo ga ndulu na i.”​—JACQUES 4:8.

“NZAPA ayeke na e.” A wara atënë so na ndo abendere ti kodoro nga même na ndo abongo ti aturugu. Na lê ti anginza mingi nga na akugbe ti nginza ti laso, a yeke wara atënë tongana “E zia bê kue na Nzapa.” Azo mingi ayeke tene ka so ala yeke na mbeni kpengba songo na Nzapa. Me tongana a tene so dutingo biani na mara ti songo tongaso ahunda ye mingi ahon gi ti tene ni na yanga, wala ti sû ni dandara na ndo ti mbeni ye, mo yeke yeda na ni pëpe?

² Bible afa so lege ayeke dä ti lë songo na Nzapa. Me a hunda ti sala ngangu. A hunda même lani na ambeni Chrétien ti kozo siècle, so a sa yingo na ndo ti ala, ti kpengba songo ti ala na Jéhovah Nzapa. Jacques, so ayeke nga mbeni surveillant Chrétien, abâ lani so a lingbi lo gboto mê ti ambeni Chrétien ni na ndo tënë ti anzara ti ala ti mitele, nga na ndo dutingo nzoni-kue na lege ti yingo. Na yâ ni, lo mû mbeni kpengba wango: “I ga ndulu na Nzapa, na fade Lo ga ndulu na i.” (Jacques 4:1-12). So Jacques atene “i ga ndulu”, lo ye lani ti tene nyen?

³ Jacques asala lani kusala na mbeni tënë so azo ti kozo siècle so ayeke diko ande mbeti ni ahinga ni nzoni mingi. Giriri, Ndia ti Moïse afa na aprêtre ye so a lingbi mbilimbili ala sala ti “ga ndulu,” wala ti pusu ndulu, na Jéhovah na iri ti azo ti lo (Exode 19:22). Tongaso, na dikongo mbeti ti Jacques ni, azo alingbi lani ti bâ so gango ndulu na Jéhovah ayeke pëpe mbeni ye ti ngia. Ndo so Jéhovah aduti dä ayeke kota ahon ti azo kue.

⁴ Na mbeni mbage nde, tongana ti so mbeni zo so amanda ye na ndo ti Bible atene, “wango so [ti Jacques 4:8] afa mbeni kpengba beku.” Jacques ahinga lani so, na ndoye, Jéhovah ayeke hunda lakue na azo so ayeke mbilimbili-kue pëpe ti ga ndulu na Lo (2 Chronique 15:2). Sandaga ti Jésus azi lege na azo ti ga ndulu mingi biani na Jéhovah (aEphésien 3:11, 12). Laso, a zi lege na azo kutu mingi ti ga ndulu na Nzapa! Me tongana nyen e lingbi ti sala kusala na pendere lege so azi na e so? E yeke bâ ande na ndulu tënë alege ota so na yâ ni e lingbi ti ga ndulu na Jéhovah Nzapa.

Ngbâ ti manda ti hinga Nzapa

⁵ Na Jean 17:3 Jésus atene: “So ayeke fini ti lakue lakue: ti hinga Mo, Mo so gi Mo oko ayeke tâ Nzapa, na ti hinga Jésus Christ, Lo so Mo to Lo awe.” Bible Traduction du monde nouveau akiri peko ti versê so nde kete na ti ambeni Bible. A hon ti tene lo tene ti “hinga” Nzapa, lo sala kusala na atënë “ti manda ti hinga” Nzapa. Nga awandara mingi atene so, tongana a mû tënë ni na yanga ti Grec, andu ye mingi. A ndu mbeni ye so a lingbi zo angbâ lakue ti sala ni, mbeni ye so alingbi ti gue même na lo ti hinga mba ti lo nzoni mingi.

⁶ Ti manda ti hinga Nzapa nzoni mingi ayeke lani pëpe mbeni fini tënë na ngoi ti Jésus. Na tapande, na yâ mbeti ti Nzapa so asû na yanga ti Hébreu, a tene na e so tongana Samuel ade lani maseka-koli, ‘lo de lo hinga L’Eternel pëpe’. (1 Samuel 3:7). Tënë so aye ti tene so Samuel ahinga lani ye mingi pëpe na ndo Nzapa? Oko pëpe. Na kite oko pëpe, babâ na mama ti lo nga na aprêtre afa lani ye mingi na lo na ndo ni. Me, mbeni wandara atene so “a lingbi ti sala kusala na tënë ti Hébreu so ayeke na yâ versê so ti sala tënë ti mbeni zo so mba ti lo ahinga nzoni.” Samuel ade ahinga lani Jéhovah nzoni pëpe, tongana ti so lo yeke hinga ande na Jéhovah nzoni na ngoi so lo ga watokua ti Lo. Na ngoi so Samuel ayeke kono yeke yeke, lo hinga Jéhovah nzoni mingi na lo lë mbeni kpengba songo na Lo.​—1 Samuel 3:19, 20.

⁷ Mo yeke manda ti hinga Jéhovah, si mo lingbi kpengba songo ti mo na lo? Ti sala ni, a lingbi mo “sala nzara” ti kobe ti yingo so Nzapa amû (1 Pierre 2:2, Tene ti Nzapa, Fini Mbuki). Ngbâ pëpe gi na ndo ti akozo gere ti fango ye ti Bible. Gi ti manda ambeni kpengba ye so Bible afa (aHébreu 5:12-14). Mo yeke sala mbito ti mara ti afango ye tongaso? Mo tene so akpengba mingi? Tongana a yeke tongaso, girisa pëpe so Jéhovah ayeke “Kota Wafango ye”. (Esaïe 30:20, NW). Lo hinga tongana nyen ti sala si azo so ayeke mbilimbili-kue pëpe agbu nda ti akpengba tâ tënë ti Bible. Na lo lingbi ti hiri deba nzoni na ndo angangu so mo yeke sala na bê kue ti gbu nda ti aye so lo yeke fa na mo.​—Psaume 25:4.

⁸ Na ndo tënë ti ambeni ‘kpengba ye ti Nzapa’, ngbanga ti nyen pëpe ti gi ti bâ tele ti mo mveni na yâ ni? (1 aCorinthien 2:10, NW). A yeke pëpe atënë so adë gi dengo, tongana ti so awandara ti lege ti vorongo nga na amokonzi ni ayeke pika peut-être patara na ndo ni. A yeke atënë ti mabe so anzere, so na lege ni e lingbi ti manda aye mingi na ndo Babâ ti e ti ndoye. Na tapande, bâ atënë tongana kota ngele, “tënë ti ndagigi so a honde giriri,” nga na mara ti ambele nde nde so Jéhovah asala na kusala giriri ti hiri deba nzoni na ndo azo ti lo, na ti sala si ye so lo ye aga tâ tënë. Aye so kue, nga na ambeni ye nde tongaso anzere, na a lingbi zo agi ti manda na ti hinga ye na ndo ni.​—1 aCorinthien 2:7.

⁹ Na ngoi so hingango ye ti mo na ndo akpengba tâ tënë ti yingo ayeke kono, sala hange na mbeni ye so alingbi ti ga legeoko na hingango ye: baba (1 aCorinthien 8:1). Baba ayeke sioni mingi, teti a yeke gue na zo yongoro na Nzapa (aProverbe 16:5). Bâ kete, mbeni ye ti tene apusu zo ti pika kate ndali ti hingango ye so lo yeke na ni ayeke dä pëpe. Na tapande, bâ tënë so mbeni mbeti atene na ndo guengo na li ni ti senda-ye na ngoi ti e: “Na ngoi so e ga ti hinga ye mingi na ndo ti ambeni ye, e bâ so e hinga lani ye gi kete. . . . Ye kue so e manda ayeke senge senge tongana a haka ni na ye so e de ti manda pëpe.” A nzere mingi ti bâ mara ti salango tele kete tongaso. Ka ti kota hingango ye ti Jéhovah Nzapa, a yeke tongana nyen? Ti so, e yeke na raison so ahon atanga ni kue ti sala tele ti e kete. Ngbanga ti nyen?

¹⁰ Bâ ambeni tënë so Bible atene na ndo Jéhovah. “Bibe ti Mo alï mingi!” (Psaume 92:6). “Nda ti ndara ti [Jéhovah] ayeke pëpe.” (Psaume 147:5). “Zo alingbi gi nda ti ndara ti [Jéhovah] pëpe.” (Esaïe 40:28). “Mosoro na ndara na hingango ye ti Nzapa ayeke kota mingi!” (aRomain 11:33). Tâ tënë, e lingbi ande lâ oko pëpe ti hinga ye kue na ndo Jéhovah (Zo-ti-fa-tene 3:11). Lo fa na e gbâ ti apendere ye, me atâa so kue, e yeke duti lakue na gbâ ti aye ti manda. Tënë so adö bê ti e na apusu e ti bâ tele ti e kete pëpe? Tongaso, tongana e yeke manda ye, zia si e mû lakue hingango ye ti e ti pusu ndulu na Jéhovah na ti mû maboko na azo ti sala tongaso nga. Me zia si e mû ni lâ oko pëpe ti yä na tele ti e na ndo azo.​—Matthieu 23:12; Luc 9:48.

Fa so mo ye Jéhovah

¹¹ Tongana bazengele Paul azia kamba na popo ti hingango ye nga na ndoye, a yeke na lege ni. Lo sû na mbeti: “Mbi sambela teti tënë so, si ndoye ti i alingbi wu mingi ahon mingi ahon na lege ti hingango ye na ndara”. (aPhilippien 1:9). A hon ti tene baba ahon ndo ti e, zia si atâ tënë kue so e manda na ndo Jéhovah, nga na ndo aye so lo leke, so ayeke ti ngele ngangu, akono ndoye ti e teti Babâ ti e ti yayu.

¹² Biani, azo mingi so atene ala ye Nzapa, ti tâ tënë ni ala ye lo pëpe. Peut-être atënë so ala tene alondo na bê ti ala kue. Tongana a gue oko na tâ hingango ye, abibe tongaso ayeke nzoni na a lingbi na gonda. Me atënë ni so mveni alingbi pëpe na dutingo na tâ ndoye teti Nzapa. Ngbanga ti nyen? Bâ lege so Mbeti ti Nzapa afa na nda ti mara ti ndoye tongaso: “So ayeke ndoye ti Nzapa; e bata komandema ti Lo.” (1 Jean 5:3). Tongaso, e yeke fa so e ye Jéhovah biani gi tongana e sala ambeni ye so afa so e mä yanga.

¹³ Kpengo mbito ti Nzapa ayeke mû ande maboko na e ti mä yanga ti Jéhovah. Tongana e manda ti hinga Jéhovah, ti hinga ambeni lengo ti lo so nda ni ayeke pëpe, na tapande dutingo ti lo ti nzoni-kue, gloire ti lo, ngangu ti lo, fango ngbanga ti lo ti mbilimbili, ndara ti lo nga na ndoye ti lo, a yeke pusu e ti kpe mbito ti lo, na ti yekia lo. A lingbi zo awara mara ti mbito tongaso ti ga ndulu na lo. Biani, bâ tënë so Psaume 25:14 atene: “L’Eternel afa tënë ti bê ti Lo na ala so akpe mbito ti Lo”. Tongaso, tongana e yeke na nzoni kpengo mbito ti sala ye so Babâ ti e ti yayu ake, e lingbi ti ga ndulu na lo. Kpengo mbito ti Nzapa ayeke mû ande maboko na e ti sala ye alingbi na wango ti ndara so ayeke na aProverbe 3:6: “Mo bi bê ti mo na Lo na lege ti mo kue, na fade Lo sala si lege ti mo aga mbilimbili.” A ye ti tene nyen?

¹⁴ Lâ oko oko, mo yeke na adesizion ti mû, akota ni nga na akete ni. Na tapande, mara ti alisoro wa mo yeke sala na azo ti place ti kua ti mo, akamarade ti mo ti ekole, nga na avoizin ti mo? (Luc 6:45). Tongana a mû na mo mbeni kua ti sala, mo yeke bi tele ti mo dä kue wala mo yeke gi ti kpe ni? (aColossien 3:23). Mo yeke ga ndulu na azo so aye tënë ti Jéhovah oko pëpe wala gi kete? Mo yeke gi ti kpengba songo ti mo na azo so akpengba na lege ti yingo? (aProverbe 13:20). Fade mo yeke sala nyen, même na yâ akete kete ye, ti maï aye so andu Royaume ti Nzapa? (Matthieu 6:33). Tongana akpengba-ndia ti Bible, tongana ti so a fa ge, afa lege na adesizion ti mo ti lâ oko oko, ye so afa biani so mo bi bê na Jéhovah “na lege ti mo kue”.

¹⁵ Biani, na adesizion oko oko so e yeke mû, zia abibe so afa lege na ni: ‘Jéhovah aye mbi sala nyen? Tambela wa ayeke nzere na lo mingi?’ (aProverbe 27:11). Kpengo mbito ti Jéhovah tongaso ayeke mbeni pendere lege ti fa so e ye lo. Mbito ti Nzapa ayeke pusu ande e nga ti duti na saleté pëpe na lege ti yingo, ti salango ye, nga na ti mitele. Girisa pëpe so, na yâ oko versê so Jacques awa aChrétien dä ti “ga ndulu na Nzapa,” lo tene nga: “I sukula maboko ti i, i awasiokpari; i sukula bê ti i, i azo ti bê use.”​—Jacques 4:8.

¹⁶ Tâ tënë, ti fa so e ye Jéhovah ahunda ti tene e sala ye ti sioni pëpe. Me a ngbâ gi ge pëpe. Ndoye ayeke pusu nga e ti sala ye so ayeke nzoni. Na tapande, teti so Jéhovah amû aye mingi, e bâ ni tongana nyen? Jacques asû na mbeti: “Matabisi kue ti nzoni na matabisi kue so alingbi kue alondo na nduzu azu, a londo na tïtî Babâ ti lumière”. (Jacques 1:17). Biani, tongana e mû aye ti e na Jéhovah, e yeke sala pëpe si lo ga zo ti mosoro. Aye kue so ayeke ge ayeke ti lo (Psaume 50:12). Na tongana e mû ngoi ti e nga na ngangu ti e na Jéhovah, e yeke mû na lo pëpe mbeni ye so ahon ngangu ti lo. Même tongana e ke ti fa nzo tënë ti Royaume ti Nzapa, lo lingbi ti sala si atênë adekongo! Tongaso, ngbanga ti nyen ti mû mosoro ti e, ngoi ti e, nga na ngangu ti e na Jéhovah? Kozoni kue, a yeke ngbanga ti so tongana e sala ni, e yeke fa so e ye lo na bê ti e kue, na âme ti e kue, na bibe ti e kue, nga na ngangu ti e kue.​—Marc 12:29, 30.

¹⁷ Tongana e mû ye na Jéhovah, a lingbi e mû ni na ngia, “teti Nzapa andoye zo so amû matabisi na ngia.” (2 aCorinthien 9:7). Kpengba-ndia so ayeke na Deutéronome 16:17 alingbi ti mû maboko na e ti mû ye na ngia. A tene: “[Azo] kue amû ye alingbi na ye so ayeke na ala, na lege ti nzoye so L’Eternel Nzapa ti ala amû na ala.” Tongana e bâ lege so Jéhovah ayeke mû ye na e na bê kue, e yeke duti nga na nzara ti mû ye na lo na bê ti e kue nga na ngia. Legeoko tongana ti so mbeni kete molenge amû ye na babâ na mama ti lo, même tongana ye ni ayeke kete, na ye ni so azia ngia na bê ti ala, mungo ye tongaso azia nga ngia na bê ti Jéhovah. Tongana e fa so e ye Jéhovah na lege so, a yeke ga na e ndulu na lo.

Ti kpengba songo ti mo na Nzapa, sambela

¹⁸ Angoi so e yeke mû ti sambela Nzapa gi e oko azi na e mbeni lege so ayeke ti ngele ngangu mingi. A sala si e wara lege ti sala tënë na Babâ ti e ti yayu, gi e na lo use (aPhilippien 4:6). Teti so sambela ayeke kota ye so na lege ni zo alingbi ti ga ndulu na Nzapa, a yeke nzoni ti luti kete na ti bâ nene ti asambela ti e. A hunda pëpe ti tene e gi ti tene gi angbongboro tënë na yâ sambela ni, wala ti leke sambela ni nzoni mingi, me a lingbi a londo na bê. Ye nyen e lingbi ti sala si asambela ti e aga nzoni ahon ti kozo?

¹⁹ Peut-être a yeke nzoni e gbu li ti e kete kozoni si e sambela. Tongana e gbu li ti e nzoni kozoni, e lingbi ti sala si sambela ti e andu mbeni mbilimbili ye, na so e sala ni senge senge pëpe. Tongana e sala tongaso, e yeke tene pëpe lege mingi a-oko tënë so aga lakue na yanga ti e, nga so akiri hio na li ti e (aProverbe 15:28, 29). Tongana e gbu li ti e na ndo atënë so Jésus afa na yâ sambela so lo mû tongana tapande, nga tongana e bâ na lege wa atënë so andu dutingo ti e, a lingbi peut-être ti mû maboko na e (Matthieu 6:9-13). Na tapande, peut-être e lingbi ti hunda tele ti e tongaso, ‘Na yâ ti ye so Jéhovah aye ti sala na sese ge, mbi lingbi ti mû mbage ti mbi na ni kete tongana nyen?’ E lingbi ti fa na Jéhovah so e yeke na nzara ti tene lo sala kusala na e tongana ti so bê ti lo aye, na ti hunda maboko ti lo na yâ salango kusala so lo mû na e ti sala? Atënë ti aye ti mitele aso e mingi? E yeke na bezoin ti pardon teti asiokpari wa? Na zo wa a lingbi e pardone lo mingi? Tara wa asi na e? Nga, e bâ so a lingbi Jéhovah abata e na yâ ni?

²⁰ Na ndo ni, e lingbi peut-être ti pensé na azo so e hinga ala, so ayeke mbilimbili na bezoin ti wara mungo maboko ti Jéhovah (2 aCorinthien 1:11). E girisa pëpe so kota tënë ni ayeke ti mû merci. Tongana e luti kete na e gbu li ti e na ndo ni, biani e yeke wara araison mingi ti mû merci na Jéhovah, na ti sepela lo lâ oko oko ndali ti nzobe ti lo so awu mingi (Deutéronome 8:10; Luc 10:21). Salango tongaso ayeke ga nga na mbeni ye ti nzoni nde: a lingbi ti mû maboko na e ti bâ fini na nzoni lê nga na nene ni ahon ti kozo.

²¹ Mandango ye alingbi ti sala nga si asambela ti e aga nzoni mingi. Na yâ Tënë ti Nzapa, e yeke wara anzoni tapande ti sambela so akoli na awali be-ta-zo azia ni. Na tapande tongana mbeni kota kpale ayeke ku e, so a zia bê ti e na nduzu, na e sala mbito teti nzoni ti e wala ti azo so e ye ala, e lingbi ti diko sambela so Jacob asala lani na ngoi so lo ga ndulu ti tingbi na ita ti lo Esaü, so ayeke na bibe ti futa kula (Genèse 32:9-12). Wala e lingbi ti gi nda ti sambela so Gbia Asa asala tongana aturugu ti Ethiopie, so azo ni asi ndulu na kutu oko, aga ti sala bira na azo ti Nzapa (2 Chronique 14:11, 12). Tongana e yeke na gbele mbeni kpale so aye ti bi zonga na ndo iri ti Jéhovah, a yeke nzoni ti bâ sambela ti Elie na gbele awavorongo Baal na Hoto ti Carmel, nga na sambela ti Néhémie na ndo sioni dutingo ti Jérusalem (1 aGbia 18:36, 37; Néhémie 1:4-11). Tongana e diko na e gbu li na ndo mara ti asambela tongaso, a lingbi ti kpengba mabe ti e nga ti fa na e tongana nyen e lingbi ti fa na Jéhovah nzoni mingi atënë so ane na ndo ti e.

²² Biani, mbeni ye ti yekia ni mingi wala ti tomba pekoni mingi ahon batango wango so Jacques amû ti “ga ndulu na Nzapa” ayeke pëpe (Jacques 4:8). Zia e bata wango ni na salango si hingango ye ti e na ndo Nzapa ague lakue na li ni, na gingo ti fa so e ye lo lakue mingi ahon ti kozo, nga na lengo mbeni kpengba songo na lo na yâ ti asambela ti e. Na yâ ti ngu 2003, na ndembe so e yeke bata na li Jacques 4:8 so ayeke versê ti ngu ni, zia e ngbâ lakue ti bâ wala e yeke ga ndulu na Jéhovah. Me, ti ndangba mbage ti versê ni so, a yeke tongana nyen? Jéhovah ayeke ‘ga ndulu na e’ tongana nyen? Ye ti nzoni wa e yeke wara na pekoni? Article ti peko ayeke fa ande na e tënë na ndo ni.

Mo dabe mo na ni?

• Ngbanga ti nyen a lingbi e bâ na nene ni gango ndulu na Jéhovah?

• Na ndo tënë ti manda ti hinga Jéhovah, ambeni ye so e lingbi ti zia na gbele e ti sala ayeke so wa?

• Tongana nyen e lingbi ti fa so e ye Jéhovah biani?

• Na alege wa e lingbi ti lë kota songo na Jéhovah na yâ sambela?

[Ahundango Tene ti Manda na Ye]

1, 2. (a) Tënë wa azo ayeke tene ni mingi? (b) Wango wa Jacques amû, nga ngbanga ti nyen?

3, 4. (a) Na dikongo mbeti ti Jacques, peut-être tënë “ga ndulu na Nzapa” adabe ti azo ti kozo siècle na nyen? (b) Ngbanga ti nyen e lingbi ti tene so zo alingbi biani ti ga ndulu na Nzapa?

5, 6. Tongana nyen tapande ti maseka Samuel afa ye so tënë “manda ti hinga” Nzapa aye ti tene?

7, 8. (a) Ngbanga ti nyen a lingbi e zia si akpengba tënë ti Bible azia mbito na bê ti e pëpe? (b) A yeke nzoni e gi ti hinga nda ti ambeni kpengba tâ tënë wa ti Bible?

9, 10. (a) Ngbanga ti nyen baba ayeke sioni? Ye nyen ayeke mû ande maboko na e ti kpe ni? (b) Na ndo tënë ti hingango ye ti Jéhovah, ngbanga ti nyen a lingbi e sala kue ti sala tele ti e kete?

11, 12. (a) A lingbi hingango ye ti e na ndo Jéhovah asala nyen na ndo ti e? (b) Ye nyen afa atene mbeni zo aye Nzapa biani?

13. Tongana nyen kpengo mbito ti Nzapa ayeke mû ande maboko na e ti fa so e ye Jéhovah?

14, 15. (a) Ambeni desizion wa a lingbi e mû na yâ fini ti e ti lâ oko oko? (b) E lingbi ti sala tongana nyen ti tene adesizion so e mû afa so e kpe mbito ti Nzapa?

16. Na mungo ye na Jéhovah, ye nyen e lingbi ti sala ni lâ oko pëpe? Me atâa so kue e lingbi ti sala nyen?

17. Ye nyen alingbi ti pusu e ti mû ye na Jéhovah na ngia?

18. Ngbanga ti nyen a yeke nzoni ti bâ lege so e lingbi ti sala ti tene asambela ti e aga nzoni ahon ti kozo?

19, 20. Ngbanga ti nyen a yeke nzoni ti gbu li kozoni si e sambela? Ambeni nzoni tënë wa alingbi e gbu li ti e dä?

21. Tongana e ga ndulu na Jéhovah na yâ sambela, atapande wa ti Bible e lingbi ti manda ni?

22. Versê teti ngu 2003 ayeke so wa? Nga tënë wa a lingbi e hunda ngoi na ngoi na tele ti e na yâ ngu ni so?

[Kete Tene na lembeti 12]

Versê teti ngu 2003 ayeke duti ande: “I ga ndulu na Nzapa, na fade Lo ga ndulu na i.” ​—Jacques 4:8.

[Foto na lembeti 8, 9]

Tongana lo ga koli awe, Samuel aga ti hinga Jéhovah nzoni mingi

[Foto na lembeti 12]

Sambela ti Elie na Hoto ti Carmel ayeke mbeni nzoni tapande teti e