Mbeni ngoi ti ngia na yâ akodoro ti Balkan

Na mbeni lâ ti ngu 1922, Awamandango Bible (ngbele iri ti aTémoin ti Jéhovah) ayeke sala bungbi na Innsbruck, na Autriche. Na popo ti azo so aga na bungbi ni, a yeke wara Franz Brand, mbeni maseka-koli ti gbata ti Apatin na kota vaka ti Vojvodina, na Serbie. Gi na ngoi so wamungo diskur ni ayeke di iri ti Nzapa, Jéhovah, mbeni bungbi ti azo ato nda ti dekongo ti mbana, a sala si wamungo diskur ni alingbi pëpe ti ngbâ ti sala tënë, na a kaï bungbi ni. Me ye so Franz amä apika bê ti lo ngangu mingi, na lo to nda ti fa nzo tënë ti Royaume. A yeke lani tongaso si kete na kete aye ti yingo ato nda ti maï ti gue na li ni na mbeni lege so amû ngia na bê, na yâ mbeni oko ti akodoro ti Balkan.

TI AZO mingi laso, iri ti Yougoslavie apusu zo ti pensé na bira nga na afango zo mingi. Asioni image ayeke ga na yâ li ti ala: a yeke asioni image ti alege so a fâ na azo gbâ ni, ti azo so akpe kodoro ti ala kirikiri na beku oko pëpe na bê, ti ada so a buba ni, na ti amolenge so a fâ ababâ na mama ti ala na so ayeke na yâ kota mbito. A yeke tâ ngangu biani ti fa kota ti pasi na ti vundu so aga na lege ti bira so abuba akodoro ti Balkan ti londo na ngu 1991 ti si na 1995, na so afuti beku kue teti azo ti lu mbeni kekereke ti nzoni so kpale ayeke dä pëpe. Ye ti peko ti bira ni ayeke so azo ti ngbele Yougoslavie ayeke hu pono na gbele angangu kpale ti mosoro nga na kota nzinga.a

Na gbele mara ti pasi tongaso, a yeke tâ ngangu na mbeni zo ti ku tele ti lo ti wara azo so ayeke na tâ ngia na yâ mbage ti sese so. Me atâa so a kpa ye so alingbi ti bâ ni pëpe, mara ti azo tongaso ayeke dä biani. Ti bâ nzoni, mbeni ye ti kota ngia mingi asi na ala na hunzingo ti siècle so ahon. Kamba wa ayeke na popo ti lango ti ngia so na Franz Brand, so a sala tënë ti lo na tongo nda ti article so?

Maïngo ti aye na lege ti yingo na yâ aBalkan

Afini tâ tënë so Franz Brand amä anzere biani na lo mingi, na lo bâ so a yeke ti lo ti kangbi nzoni tënë ni. Lo wara kua ti coiffeur na Maribor, mbeni gbata ti Slovénie so ayeke ndulu na Autriche, na lo to nda ti fa tënë na aclient ti lo so mingi ni ayeke duti kpô na ayeke mä tënë ni na ngoi so lo yeke fâ kuä ti yanga ti ala. Lengo ti peko ti angangu ti lo ayeke so mbeni kete bungbi ti awafango tënë ti Royaume abâ gigi na Maribor na hunzingo ti angu 1920. A yeke mû lani adiskur na yâ mbeni da ti tengo ye, so na pekoni a hiri ni Place ti tengo susu ti lamer ti Novi svet (“Fini sese”).

Tongana ngoi ayeke hon, fango nzo tënë amû yâ ti kodoro ni kue. Salango kusala na “Photo-drame de la Création” (ambeni film na diapo so fango ni amû angbonga miombe) ayeke ye so amû lege mingi na guengo na li ni so. Na pekoni, na yâ angu 1930, tongana a to nda ti sala ngangu mingi na ndo aTémoin ti Jéhovah na Zamani, apionnier so akpe kodoro ni kâ aga na amû maboko na aTémoin ti Yougoslavie. Ala zia nzoni duti ti ala mveni, na ala gue juska na ayongoro ndo ti kodoro ti ahoto so, ti fa tënë kâ. Na tongo nda ni, a bâ so azo mingi pëpe ayeda na fango tënë ni. Na tongo nda ti angu 1940, gi wungo ti awafango tënë 150 si amû rapport ti kusala ti ala.

Na ngu 1941, a to nda ti sala ngangu mingi na aTémoin, na ye so aninga juska na ngu 1952. So tâ ye ti mungo ngia tongana, ti si na lango 9 ti nze ti septembre, ngu 1953, na gbe ti komandema ti acommuniste ti ngorogbia ti Général Tito, ndia azi lege na kusala ti aTémoin ti Jéhovah! Na ngu ni so lani, wungo ti awafango nzo tënë ayeke 914, na ague na li ni hio. Na ngu 1991, wungo ti awafango tënë ague na li ni asi 7 420, na azo 16 072 aga na Mémorial na ngu ni so.

Ti londo na lango 16 ti si na 18 ti nze ti août, ngu 1991, a sala kozo assemblée internationale ti aTémoin ti Jéhovah na yâ kodoro so na Zagreb, na Croatie. Azo kue ti kodoro ni nga ti kodoro wande so abungbi asi 14 684. Kota bungbi so zo alingbi ti girisa ni lâ oko pëpe ayeke leke lani azo ti Jéhovah teti atara so ayeke ga na pekoni. Na popo ti andangba kutukutu so ahon place ti contrôle na popo ti Croatie na Serbie, a lingbi ti wara abus so ayeke yô aita ti Serbie ti kiri na ala na ndo ti ala. Tongana ndangba bus ni ahon awe, a kanga lege ni biaku, na bira asungba.

Azo ti Jéhovah ayeke na anda ti tënë ti duti na ngia

Na yâ angoi ti bira ni so, aTémoin ti Jéhovah awara atara ti ngangu mingi na yâ aBalkan. Me atâa so kue, ala yeke na nda ti tënë ti duti na ngia ngbanga ti so Jéhovah ahiri deba nzoni na ndo azo ti lo na lege so ala gue na li ni ngangu. Ti londo na ngu 1991, wungo ti awafango tënë ti Royaume na ndo so ngbele Yougoslavie ayeke lani dä ague na li ni mingi si na nda ni, tongana fade a yeke awafango tënë 100 si ayeke dä na tongo nda ni, a yeke wara fadeso awafango tënë 180. Na ngu ti kusala 2001, a bâ kota wungo ti awakua ni so asi 13 472.

A yeke andokua ti aTémoin ti Zagreb nga na ti Belgrade (Serbie) si ayeke bâ lani lege ti kusala ti aTémoin ti Jéhovah na yâ ngbele kodoro ti Yougoslavie ni kue. Teti wungo ti awafango tënë ni ague na li ni mingi nga teti agbiango ye so asi na lege ti poroso, a hunda lani ti zi afini ndokua na Ljubljana (Slovénie), na Skopje (Macédoine), nde na warango afini ndokua na Belgrade nga na Zagreb. A yeke azo ndulu na 140 si ayeke sala kusala na yâ andokua so. Mingi ti ala ayeke apendere, na ala yeke na wâ nga na ndoye mingi teti Jéhovah. Mingi na popo ti ala ayeke sala kusala ti sungo peko ti ambeti ti Nzapa na yanga ti Croate, ti Macédonien, ti Serbe, na ti Slovène. A yeke tâ ye ti kota ngia ti bâ so mingi ti apériodique na ambeti ti aTémoin ti Jéhovah na yâ ayanga so ayeke sigigi legeoko na ti yanga ti Anglais ni. Ambeti so amû maboko na azo mingi ti wara dengo bê na beku.

Mbeni ye nde so amû nga ngia ayeke mungo maboko so gbâ ti awakua ti ngoi-kue ti ambeni kodoro nde aga na ni. A leke apendere Da ti Royaume mingi na yâ ti angu so ahon, na ye so aga na ngia mingi ahon na yâ akongregation. Me ambeni ye nde ti mungo ngia na zo angbâ ti ku ala. A lingbi ti duti nyen?

A zia na sese mbeni kusala so ayeke nde na atanga ni kue

Lege mingi, awafango tënë mingi ayeke hunda tele ti ala: ‘Fade e yeke wara ande Traduction du monde nouveau na yanga ti kodoro ti e la?’ Na ngu oko oko so ayeke hon, ala yeke na wâ ti mä mbeni lâ mbeni tokua tongaso na mbeni kota bungbi ti district. Ye oko, teti so a de ti ninga mingi pëpe si a zia na sese bungbi ti aita so ayeke sû peko ti ambeti na ndo Bible na ayanga ti kodoro so, na wungo ti ala ayeke mingi pëpe, tongana nyen si a lingbi ti sala ande mara ti kota kua tongaso?

Na pekoni so ala gbu li ti ala ngangu na ndo atënë so, Wabatango Bungbi ayeda ti zia na sese mbeni kusala so na yâ ni aita so ayeke sû peko ti ambeti na yanga ti Croate, ti Macédonien, na ti Serbe, ayeke sala ande kusala maboko na maboko, na tongaso ala yeke wara ye ti nzoni na lege ti akusala na awango ti mba. Ala so ayeke mû ande li ni ayeke aita so abâ lege ti sungo peko ti ambeti na yanga ti Croate.

Mbeni lango ti kota ngia

A-Témoin ti Jéhovah ti aBalkan ayeke girisa ande lâ oko pëpe lango 23 ti nze ti juillet, ngu 1999. A leke ti tene akota bungbi ti district “Tënë ti prophétie ti Nzapa” atambela legeoko na Belgrade, na Sarajevo (Bosnie-Herzégovine), na Skopje, nga na Zagreb. A si na mbeni ngoi, azo apensé so a lingbi ande pëpe ti sala assemblée na Belgrade teti na ngoi so alapara ti bira ti OTAN (bungbi ti angorogbia ti Amerika ti banga na ti Poto ti do) ayeke bi lani abombe na ndo Yougoslavie, a gbanzi lege na azo kue ti sala abungbi polele. So tâ kota ngia si aita ayeke lani na ni ti kiri ti sala bungbi na peko ti anze mingi so ala pensé ala lingbi ande pëpe ti sala ni! Me tâ ye so asi ahon aye so ala ku tele ti ala na ni.

Na lakui ti lango ti vendredi ni, na yâ agbata osio kue so a yeke sala akota bungbi so dä, a tene mbeni tokua so ayeke tâ nde mingi. Azo so aga, so wungo ti ala asi 13 497, aduti kpô ti mä tënë so aye fa na ala. Tongana wamungo diskur ni na nda ti diskur ti lo afa tënë ti sigingo ti Les Écritures grecques chrétiennes — Traduction du monde nouveau (so ti tene Matthieu asi na Apocalypse) na yanga ti Croate nga na ti Serbe, na lo tene so ti yanga ti Macédonien ni angbâ ti gue na li ni nzoni, azo so aga alingbi mbeni pëpe ti kanga ngia ti ala. Ala pika tâ maboko ngangu, a sala si wamungo diskur ni awara lege pëpe ti hunzi tokua so lo yeke mû. Na kota bungbi ti Sarajevo, azo so aga aduti kozoni kue tâ gi kpô teti ala ku tele ti ala na tokua ni pëpe. Na pekoni, ala to nda ti pika maboko aninga. Angule ti ngia ayuru na lê ti azo mingi na Belgrade, na apikango maboko na peko ti tele asala si wamungo diskur ni azia ti sala tënë fani mingi kozoni si lo lingbi hunzi tanga ti tokua ni. So tâ kota ngia si azo kue awara!

Mbeni ye nde amû nga kota ngele mingi na matabisi so: a yeke so aTémoin ti Jéhovah awara lege, alingbi na ndia ti kodoro ni, ti pete aBible so ambeni zo nde akiri pekoni kozoni na yanga ti Croate nga na ti Serbe. Tongaso, tongana a mû, na tapande, Bible ti yanga ti Croate ni: kozo mbage ni, Genèse asi na Malachie, alondo na Bible so azo ti gigi asala ni; na use mbage ni, Matthieu asi na Apocalypse, alondo na Traduction du monde nouveau. A sala legeoko tongaso nga teti Bible ti yanga ti Serbe, me ti Bible so, a pete lo na agere ti mbeti ti Romain na ti Cyrillique.

Na kiringo singila teti aye ti nzoni nga fango lege kue so ala wara, azo ti Jéhovah so ayeke na yâ aBalkan ayeda biani na atënë ti David so: “Biani, même tongana mbi hon na popo-hoto ti bingo ti kui, mbito ti sioye asala mbi pëpe, teti Mo [Jéhovah, Mo] yeke na mbi”. Atâa aye ti ngangu kue so ala ngbâ ti luti na gbele ni, ala leke na bê ti ala kue ti sala si ‘ngia ti Jéhovah aduti ngangu ti ala.’​—Psaume 23:4; Néhémie 8:10.

[Kete Tene na Gbe Ni]

[Foto na lembeti 20]

Kozo bungbi ti awafango tënë ti Maribor, Slovénie; ala yeke fa tënë na yâ yongoro ndo