Gulu Yakucita Cifuno Ca Yahova,
tsamba 134-144
Nsolo 13
‘CITANI PYONSENE TOWERA KUSIMBA MULUNGU’
NINGA anzakazi akuperekeka a Mulungu anathulwa na dzinace, tiri na kupitawirira kwa kupangiza mbiri ya Yahova m’pyonsene pinalonga na pinacita ife. Mpostolo Paulu apereka n’dida wacitsogolero mudalemba iye tenepa: ‘Imwe, mphapo, pa kudya, pa kumwa, na pa kuphata mabasa anu citani pyonsene towera kusimba Mulungu.’ (1 Akor. 10:31) Pyenepi pisaphataniza kutoweza midida yakulungama ya Yahova, yakuti ndi cipangizo ca uunthu wace waungwiro. (Akol. 3:10) Ninga anthu akucena, ife tisafunika kusangizira Mulungu.—Aef. 5:1, 2.
Pakufuna kuti Akristu adziwe kufunika kwa pyenepi, mpostolo Pedro alemba: “Khalani ana akubvera, lekani pontho kutoweza pikhasirira imwe kale, mbamudzati kupfundiswa pya maso. Mbwenye khalani anthu akuchena pa kufamba kwanu kwonsene, mbamutoweza akuchena adakuchemerani. Thangwi pyalembwa m’bukhu ya Mulungu kuti: munadzakhala akuchena, thangwi ine ndine wakuchena.” (1 Ped. 1:14-16) Ninga Israele wakale, anthu a m’mpingo Wacikristu asafunika kukhala akucena. Pyenepi pisabveka kuti iwo asafunika kukhala akusowa madamba, akukhonda kupswipiswa na madawo peno makhaliro adziko. Natenepa iwo asakhala akusiyana na dziko towera kucita basa ya Yahova.—Eks. 20:5.
Kukhala akucena kusakwanisika tingabvera miyambo na midida ya Yahova. Iyo yandandaliswa mwapakweca m’Malemba Akucena. (2 Tim. 3:16) Mukupfunza Malemba, tisapfunziswa pya Yahova na njira zace, na tisatunduka naye. Kukhala m’bodzi wa mbumba yace nee kukhali khundu yakutawira pipfunziso pingasi basi pyakutoma na buluka penepo kubatizwa m’madzi tayu. Kupfunza kwathu Biblya kwatipasa cibaso cakuti tisafunika kuikha Umambo wa Mulungu pa mbuto yakutoma na kucitisa kuti cifuno ca Yahova cikhale cakutoma mu umaso wathu. (Mat. 6:33; Arom. 12:2) Mbwenye towera kucita pyenepi, tisafunika kubvala umunthu upswa.—Aef. 4:22-24.
KUCENA KWAUZIMU NA KWAMAKHALIRO
Ndzidzi onsene kukhala maso mwakubverana na kuperekeka kwathu mukutoweza midida yakulungama ya Yahova mphyakunensa. Mpingizi wathu, Sathani Dyabo, asasaka kutipeusa ku undimomwene. M’midzidzi inango, manyengerero a dziko yakutizungulira na pipendamiro pya manungo athu akudawa pisacitisa pinthu kukhala pyakunensa. Towera kukunda pyonsene ipi tisafunika kumenya nkhondo yauzimu. Malemba asatipanga kuti tikhonde khala akudzuma tingayang’anizana na mitcingo peno mayesero. Ife tinadzathabuka thangwi ya ulungami. (2 Tim. 3:12) Tingakwanise kukhala akutsanzaya pakuthimbana na mayesero, thangwi tisadziwa kuti mayesero anewa ndi cipangizo cakuti tikucita cifuno ca Mulungu.—1 Ped. 3:14-16; 4:14-16.
Maseze Yezu akhali waungwiro, iye apfunza kubvera m’pinthu pidatamba iye. Nee kabodzi kene iye angonjera mayesero a Sathani peno kupangiza nzimu wakuzikuza wa dziko. (Mat. 4:1-11; Jwau 6:15) Cipo Yezu anyerezera kuswa mwambo. Maseze dziko yantcinga thangwi ya makhaliro ace akukhulupirika, ndzidzi onsene iye akhaphatisira midida yakulungama ya Yahova. Ndzidzi pang’ono Yezu mbadzati kufa, iye acenjeza anyakupfunzace kuti tenepo ninga dziko yantcinga thangwi yakukhonda kwace kucita khundu yayo, natenepa dziko mbidaatcingambo. Kutomera ndzidzi uneule kuenda kutsogolo, atowereri a Yezu Kristu athimbana na nyatwa, mbwenye iwo akhala na cipapo mu kudziwa kuti Mwana wa Mulungu akunda dziko.—Jwau 15:19; 16:33; 17:16.
Towera ife tikunde dziko, tisafunika kuphatisira midida yakulungama ya Yahova, ninga pidacita Mbuyathu. Kusiyapo kucalira dziko na makhaliro ayo onsene a ndale, ife tisafunika kukhonda makhaliro akuipa a dziko ino. Natenepa tisafunika kubvera mwacidikhodikho uphungu unagumanika pa Tyago 1:21: “Mutaye pyakunyanyasa pyonsene, pyakuipa pyonsene pina imwe mpaka ntsiku ya lero, mbamutambira na kukhurudzika mafala adabzwaliwa mwa imwe, akukhala na mphambvu zakupulumusa mizimu [peno miyoyo] yanu.” Mukubzwala ndzidzi onsene mafala a undimomwene mu ntima na m’manyerezero athu bulukira mukupfunza na kugumanika ku misonkhano, tisakhala na cikhulupiro cakuwanga, ngakhale pantsi pa mitcingo na mayesero. Maseze pinthu pya dziko piri na mphambvu ikulu kakamwe, ife nkhabe funika kutawira pinthu pinapereka iyo. Thangwi yanji? Mwapakweca nyakupfunza Tyago asacenjeza: “Kodi munadziwa tayu kuti kukhala axamwali a anthu a pantsi pano ndi kukhala anyamalwa a Mulungu? Mphapo, munthu munthu wakufuna kukhala xamwali wa anthu a pantsi pano anasanduka kudza nyamalwa wa Mulungu.” (Tgo. 4:4) Kodi musadziwa kuti thangwi yanji Biblya iri na cenjezo ineyi yakuwanga kakamwe kwa ife towera tikhale maso mwakubverana na midida yakulungama ya Yahova na kupitiriza kukhala akusiyana na dziko?
Uphungu wakupumirwa wa Mafala a Mulungu usaticenjeza kuti ticalire makhaliro akupasa manyadzo na akuipa. Usatipanga kuti ‘ulukwali na makani a ntundu onsene wa unyambvu nkhabe funika kubveka pakati pa ife, tenepa ninga pinafunikira kwa anthu akuchena.’ Natenepa ife nkhabe funika kutawirisa manyerezero athu kunyerezera pinthu pyakukhonda thema, pyakupasa manyadzo, peno pyakutsukwalisa, pontho nkhabe funika kuceza pinthu pyenepi. Ife tisafunika kucalira kuona pibalangazo pyakuipa na pyakunyanyasa. (Aef. 5:3-5) Mukucita tenepa tisapangiza kuti tisasaka kukhala na makhaliro akubverana na midida yakulungama na yakucena ya Yahova.
UNYAI WAKUMANUNGO
Kusiyapo kukhala wakucena mwauzimu na mwamakhaliro, Akristu asadzindikira kufunika kwa kukhala wakucena mwakumanungo. Mu Israele wakale, Mulungu wa uceni akhafuna kuti nsasa ukhale wakucena. (Deut. 23:15 [23:14, NM]) N’khaliro wa umaso mu ndzidzi uneule ukhafunika kukhala wakubverana na makhaliro a unyai a Yahova. Makhaliro athu asafunikambo kukhala akucena towera Yahova akhonde kuona ‘chinthu chakunyanyasa mwa ife.’
Kucena na unyai wakumanungo ndi mafala akulandana m’Biblya. Mwacitsanzo, Paulu alemba: “Imwe anthu anafuna ine . . . tikhonde mphapo midonthi yonsene ya manungo athu na ya nzimu [peno moyo] wathu, mbatikhala anthu akuchena akugopa Mulungu.” (2 Akor. 7:1) Natenepa, Akristu andimomwene asafunika kuwangisira towera akhale akucena mwakumanungo mu kufula mwakukhonda phonya nguwo zawo na kusamba. Ngakhale kuti makhaliro a dziko na dziko mbakusiyana, amuna na akazi Acikristu kazinji kene angakwanise kusaka sabau na madzi towera kusamba na kusambisa anawo.
Na thangwi ya utumiki wathu wapakweca, kazinji kene ife tisadziwika kakamwe pa cisa cinakhala ife. Nyumba yakucena na yakukhunganywa mwadidi nkati na kunja, ingakwanise kupereka umboni kwa anyakuendekana. Pyenepi ndi pinthu pyakuti banja yonsene ingakwanise kucita khundu. Amuna na ababa asafunika kutsalakana mwadidi nyumba na nkhundu-nkhundu mwayo, mbadziwa kuti cintalo cakucena na nyumba yakukhunganywa mwadidi pisapereka umboni wadidi kwa ale anaiona. Misolo ya banja isadzindikira kuti pyenepi, pabodzi na kutsogolera kwawo m’pinthu pyauzimu, ndi cipangizo cakuti iwo akutsogolera mwadidi banja yawo ene. (1 Tim. 3:4, 12) Akazi na amama ali na kupitawirira towera kutsalakanambo pinthu, makamaka nkati mwa nyumba. (Tito 2:4, 5) Ana akupfunziswa mwadidi asacita khundu yawo mu kukhala iwo ene akucena pabodzi na makwartu awo akucena na akukhunganywa mwadidi. Natenepa banja yonsene isaphata basa pabodzi mu kukulisa makhaliro na citsanzo ca uceni unafuna kudzakhala mu dziko ipswa pantsi pa Umambo wa Mulungu.
Azinji a anzakazi a Yahova lero asaphatisira miotokala towera kuenda ku misonkhano na ku basa ya m’munda. Ku mbuto zinango motokala ndi wakufunika kakamwe mu utumiki. Natenepa, iwo usafunika kukhala wakucena na wa kutsalakanwa mwadidi. Nyumba na miotokala yathu isafunika kupangiza kuti tisacita khundu ya anthu a Yahova akucena na a unyai.
Mabvaliro na makhunganyikiro athu asafunika kubverana na midida yaumulungu. Ife nkhabe kuenda pamaso pa munthu wa cidzo khala tabvala mu njira yacipwazo peno yakukhonda khala yacidikhodikho. Tisafunika kukhala akudzudzumika tani mphapo munatumikira ife Yahova, kumuimirira mu utumiki wa m’munda peno pa platifomu! Makhunganyikiro na ntundu wa nguwo zathu pingakwanise kukhuya maonero a anango ku ulambiri wa Yahova. Mwandimomwene nee pinakhala pyakuthema tayu kubvala nguwo zakuti zinacitisa anango kunyerezera pyakuipa. (Mik. 6:8; 1 Akor. 10:31-33; 1 Tim. 2:9, 10) Natenepa, munakhunganyika ife towera kuenda ku utumiki wa m’munda peno kugumanyikana towera kulambira ku misonkhano ya mpingo, misonkhano ya cisa na misonkhano ya gawo, tisafunika kukumbuka pinalonga Malemba thangwi ya unyai wakumanungo na mabvaliro akuthema, towera ndzidzi onsene tilemedze na kupasa mbiri Yahova.
N’dida ubodzibodzi usafunikambo kuphatisirwa munaenda ife kaona ofesi ya filiali ya Mboni za Yahova. Kumbukani, dzina yakuti Beteli nkhubveka “Nyumba ya Mulungu.” Natenepa, nguwo zathu, mabvaliro na makhaliro athu asafunika khala mabodzibodzi na ale anadikhirwa ife kuti tikhale nawo munaenda ife ku misonkhano towera kalambira pa Nyumba ya Umambo.
MASENZEKERO NA PIBALANGAZO PYAKUTHEMA
Pisadziwika kuti kupuma na kumenyerwa na mphepo ndi pyakufunika. Mu ndzidzi unango Yezu acemera anyakupfunzace towera aende nawo ku mbuto yawo okha towera ‘apume pang’ono.’ (Mko. 6:31) Ndzidzi wa kupuma na wa masenzekero peno pibalangazo ungakwanise kupasa citsanzayo cakuthema. Iwo ungakwanise kutiwangisa towera tipitirize na mabasa athu a ntsiku na ntsiku.
Nakuti pana mitundu mizinji ya masenzekero lero, Akristu asafunika kusankhula na kupangiza cidziwiso caumulungu m’pyakucita pyawo. Maseze ubalangazi ndi wakufunika, iwo nkhabe funika kukhala pa mbuto yakutoma mu umaso. Ife tisacenjezwa kuti mu “ntsiku zakumalisa” anthu ‘anadzafuna pyakutsanzayisa kupita kufuna Mulungu.’ (2 Tim. 3:1, 4) Pinthu pizinji pinalongwa lero kuti ndi “masenzekero” na “pibalangazo” ndi pyakudawika kwa ale anafuna kukhala maso mwakubverana na midida yakulungama ya Yahova.
Akristu akutoma akhafunika kucalira makhaliro akukhonda thema acikunja a dziko yakusaka pibalangazo ikhaazungulira. Ku nyumba za masenzekero Zaciroma, anyakuona akhabalangazika thangwi ya kuona kuthabuka kwa anango. Usumankha, kuphana, na makhaliro aulukwali pikhali pinthu pyakutoma m’masenzekero a anthu azinji, mbwenye Akristu akutoma akhacalira pinthu pyenepi. Khundu izinji ya pibalangazo pya dziko ino lero pisacitisambo anthu kucita pyakuipa. Ife tisafunika kucita ‘mphole-mphole na machitiro athu,’ mbiticalira pibalangazo pinafudza makhaliro adidi. (Aef. 5:15, 16; Sal. 11:5) Maseze pibalangazo pyenepi pikhale pyakutawirika, kazinji kene makhaliro na manyengerero a anthu a dziko anagumanika penepo ndi akuipa.—1 Ped. 4:1-4.
Pana mitundu yadidi yakusiyana-siyana ya masenzekero na pibalangazo pyakuti Akristu angakwanise kupicita towera kutsanzaya na kupumisa manungo na mphambvu ya manyerezero awo. Azinji aphindula mu kutowezera uphungu wa Malemba na maonero akulinganira akuti angakwaniswe kugumanwa m’mabukhu a Mboni za Yahova.
M’midzidzi inango, mabanja anango angakwanise kucemerwa kuenda ku nyumba ya m’bale towera kucita ubalangazi Wacikristu. Panango abale na alongo anacemerwa towera akagumanike pa phwando yakumanga banja peno ubalangazi unango. (Jwau 2:2) M’pyakucitika pyenepi, pisafunika kuti anaciro nyumba apibve kukhala akupitawirira ku pyonsene pinafuna kucitika penepo. Na pyenepi m’manyerezero, Akristu a luso asadziwa kufunika kwa kuikha madire a ndzidzi na kuinjipa kwa anthu anafuna kugumanyikana penepo. Khala pyakumwa pyakuledzeresa pinapaswa anthu onsene, pisafunika kumwiwa mwakulinganira. (Afil. 4:5) Pyonsene pingacitwa towera kuti kugumanyikana kweneku kukhale kwadidi na kwakuwangisa mwauzimu, pyakudya na pyakumwa pyakuledzeresa nkhabe khala pinthu pyakufunika maka tayu.
Inde, tisafunika kucita mphole-mphole anthu azinji angagumanyikana. Kukhala waufulu pa kugumanyikana kweneku kusacitisa anthu anango kupiringana madire a makhaliro Acikristu, mbatoma kudya na kumwa kwakupiringana midida, ngakhale kucita madawo anango makulu.
Kukhala wakutambira alendo ndi cinthu cadidi. (1 Ped. 4:9) Tingacemera anango kuti adze kadye kunyumba kwathu, kasenzeka, kamenyerwa na mphepo, na kaceza, tisafunika kukumbukira ale a m’mpingo akuti ndi akusowa. (Luka 14:12-14) Khala ndife alendo ku pyakucitika pyenepi, makhaliro athu asafunika kubverana na uphungu unagumanika pa Marko 12:31. Ndzidzi onsene mphyadidi kupereka takhuta ku udidi wa anango.
Akristu asakomerwa na miyoni mizinji ya Mulungu na asadziwa kuti iwo angakwanise ‘kudya na kumwa na kuona basa ya manja awo.’ (Koel. 3:12, 13) Mukukhala na cibaso cakuti mabasa anewa na anango asacitwa ndzidzi onsene towera kusimba Mulungu, anaciro nyumba pabodzi na alendo anadzakumbuka midzidzi ineyi yakugumanyikana, tayu na cikumbuntima cakulemera, mbwenye na citsanzayo cakuwangiswa mwauzimu.
MABASA A KU XIKOLA
Ana a Mboni za Yahova asaphindula na mapfunziro akutoma a xikola yadziko. Munaenda iwo ku xikola, cifuno cawo cisakhala kupfunza kuleri na kulemba mwadidi. Pinthu pinango pinapfunziswa ku mapfunziro akutoma na makulu pingakwanise kuphedza aphale na atsikana munasaka iwo kugumana pifuno pyauzimu. Nkati mwa piaka pyawo pya xikola, iwo asafunika kuwangisira kakamwe towera ‘kukumbuka Mulungu wawo’ mu kuikha pinthu pyauzimu pa mbuto yakutoma mu umaso.—Koel. 12:1.
Khala ndimwe mphale peno ntsikana Wacikristu wakuenda ku xikola, musafunika kukhala na citsalakano cakupambulika. Munacita aphale na atsikana adziko makhaliro akupanduka, imwe nkhabe funika kucita nawombo tayu. (2 Tim. 3:1, 2) Pantsi pa makhaliro anewa, pana pizinji pyakuti mungakwanise kucita towera kucalira manyengerero adziko. Yahova nkhabe siya na m’bodzi ene wa ife pangozwi mbakhonda kutipasa citsidzikizo cakufunika. (Sal. 23:4; 91:1, 2) Natenepa, banzani masasanyiro a Yahova; pyenepi pinadzakukoyani.—Sal. 23:5.
Towera kukhala akusiyana na dziko mu ndzidzi wa xikola, aphale na atsikana Amboni asafunika kudziwa ngozwi ya kucita mabasa anango pakumala kupfunza. Anzanu a kuxikola na apfunzisi m’midzidzi inango angakwanise kukhonda kubvesesa cisankhulo canu cakukhonda kucita khundu m’pinthu pyenepi. Mbwenye, kukomeresa Mulungu ndi cinthu cakufunika kakamwe. Pyenepi pisaphemba kuphatisira cikumbuntima canu cakupfunziswa na Biblya na kukhala wakuwanga ntima ku cisankhulo canu cakukhonda kucita khundu ku mapika peno mabasa adziko, akuti asaswa midida ya Biblya. (Agal. 5:19, 26) Mukubvesera uphungu wa Malemba unaperekwa na anyakubala Acikristu na kuphindula na uxamwali wadidi pabodzi na cipfunziso ca mpingo, imwe aphale na atsikana munadzaphedzeka towera kuphatisira midida yakulungama ya Yahova.
BASA YADZIKO NA UXAMWALI
Misolo ya banja iri na cikakamizo ca Malemba cakutsalakana pyakufuna pya banja yawo ene. (1 Tim. 5:8) Ngakhale tenepa, ninga atumiki iwo asadziwa kuti pifuno pya Umambo pisafunika kukhala pa mbuto yakutoma na basa yawo yadziko pa mbuto yaciwiri. (Mat. 6:33; Arom. 11:13) Mukukhala wakuperekeka kwaumulungu na wakukomerwa na cakudya na cakubvala, iwo asacalira pidzudzumiso na misampha yakufuna umaso wampfuma wakuti usagumanika konsene kwene mu dziko.—1 Tim. 6:6-10.
Si misolo ya banja basi tayu mbwenye Akristu onsene akuperekeka akuti asafuna kuphata mabasa adziko asafunika kukumbuka midida ya Malemba. Towera tikhale na pyakufuna pyathu mu njira ya ulungami tisafunika kucalira mabasa akuti asaswa mwambo wa Mulungu peno wa dziko. (Arom. 13: 1, 2; 1 Akor. 6:9, 10) Pontho, ndzidzi onsene tisafunika kukhala akudziwa ngozwi yakucita uxamwali wakuipa. Ninga anyankhondo a Kristu, ife tisacalira kupita m’malonda akuti asaswa midida Yacikristu peno kuikha pangozwi uzimu wathu. (2 Tim. 2:4) Pina ife nkhabe funika kupita n’cibverano na uphemberi unaida Mulungu, “Babilonya wankulu.”—Apok. 18:2, 4; 2 Akor. 6:14-17.
Kukhala mwakubverana na midida yakulungama ya Mulungu kunadzaticitisa kucalira kubverana pinthu pyathu pyene peno pya malonda pa mbuto inagumanika ife na akristu anzathu towera kulambira Mulungu. Cifuniro ca kugumanikana kwathu na anango pa misonkhano Yacikristu pa mpingo wa pa cisa na munagumanika ife pa misonkhano ya cisa na ya gawo ndi ca kulambira Yahova basi, mbitidyeswa pa meza yace yauzimu na kutsanzaya na pibalangazo pyakuwangisa. (Arom. 1:11, 12; Aheb. 10:24, 25) Kugumanyikana kweneku kusafunika kukhale kwa pinthu pyauzimu basi.
KUKHALA MU UBODZI WACIKRISTU
Midida yakulungama ya Yahova kwa mbumba yace isaphemba kuti iwo atsalakane mwadidi pya “kukhala na nzimu ubodzi ene na ntendere.” (Aef. 4:1-3) Mbuto mwakusaka kukomereseka okhene, m’bodzi na m’bodzi asafunika kusaka kucitira anango udidi. Mwakukhonda penula unoyu ndi nzimu unaona imwe munagumanyikana imwe na mpingo Wacikristu. Mwakukhonda tsalakana ntundu wa khanda yathu, ntupo wathu, makhaliro athu, upfumi peno makuziro athu, tonsene tisatongwa na midida ibodzi ene ya ulungami. Ngakhale anthu akunja asaona kuti unoyu ndi n’khaliro wakupambulika wa mbumba ya Yahova.—1 Ped. 2:12.
Mukugomezera phata ya ubodzi unoyu, mpostolo Paulu alemba: ‘Pana manungo mabodzi, nzimu ubodzi, mbamuchemerwa kuti mukhulupirire cibodzibodzi. Mbuya alipo mbodzi, kubvera peno kukhulupira kulipo kubodzi, batismu ilipo ibodzi, Mulungu alipo mbodzi, ndiye Baba wa onsene, anapiringana onsene, anapasa mphambvu onsene, anakhalambo muli onsene.’ (Aef. 4:4-6) Mwandimomwene pyenepi pisaphemba ubodzi mukubvesesa pipfunziso pyakutoma na pipfunziso pinango pikulu pya Biblya m’mpingo mukudzindikira cifuno na mphambvu na utongi ukulu wa Yahova! Inde, Yahova apasa mbumba yace cilongero cakucena ca undimomwene, cakuti cisaacitisa kutumikira mu njira yakubverana.—Sof. 3:9.
Ubodzi na ntendere wa mpingo Wacikristu lero ndiwodi phata ya cithondoso kwa onsene analambira Yahova. Ife tikuona kukwanirisika kwa mapikiro a Yahova: “Ine ndinadzakugumanyisani imwe . . . ninga nkumbizi anapitisa mabira ache n’thanga.” (Mik. 2:12) Ife tisafunika kukoya ubodzi unoyu wa ntendere mukukhala maso ntsiku na ntsiku ninga mbumba yakucena, mbatiphatisira ndzidzi onsene midida yakulungama ya Yahova.
Akutsanzaya ndi ale adatawirwa m’mpingo wakucena wa Yahova! Kucemerwa na dzina ya Yahova ndi cinthu ca ntengo ukulu kakamwe kupiringana cinthu consene cakuti tingakwanise kukhala naco. Munakoya ife uxamwali wathu na Yahova, tinadzawangisira mwacidikhodikho towera kuphatisira midida yace yakulungama na kuipangambo anango.—2 Akor. 3:18.