Tuje muri Kamerune

ABATWA bo muri Kamerune, abitwa kandi Ababaka, bashobora kuba ari bo batanguye kugerera muri ico gihugu. Mu nyuma, mu myaka ya 1500, haciye haza Abanyaportigale. Haheze ibinjana nka bingahe, abitwa Abafulani, bakaba bari abisilamu, barigaruriye uburaruko bwa Kamerune. Muri iki gihe, ibice 40 kw’ijana vy’Abanyakamerune bavuga ko ari abakirisu, 20 kw’ijana bakavuga ko ari abisilamu, ibice 40 bisigaye bakaba bari mu madini ya kera yo muri Afrika.

Ababa mu ntara zo hagati mu gihugu usanga ari abantu bakirana cane. Iyo haje umushitsi baramuramutsa bagaca bamuha ikaze mu nzu, hanyuma bakamuzimana ibifungurwa n’amazi. Mu gihe umushitsi atemeye ko bamuzimana babona ko ari agasuzuguro, mugabo yemeye bakabona ko abateye iteka.

Imbere y’uko uganiriza abo ugendeye, ubanza kuramutsa abagize umuryango, ukababaza amakuru yabo. Mu mico yaho biramenyerewe ko umuntu abaza n’amakuru y’ibitungwa vyabo. Imvukira yo muri ico gihugu yitwa Joseph avuga ati: “Hageze ko umushitsi ataha, kuvuga gusa ngo ‘ni agasaga’ ntibihagije. Akenshi, uwakwakiriye aca akurenza imitwe y’inzuzi, agenda arakuganiriza. Haragera igihe akagusezera, agaca asubira muhira. Iyo umushitsi batamugiriye gutyo ashobora kubona ko bamwinuvye.”

Mu gufungura, hari igihe abagenzi baja hamwe bakarira kw’isahani imwe, rimwe na rimwe bakarisha iminwe. Aho muri Kamerune, uwo mugenzo ni ikimenyetso gikomeye c’ubumwe. Mbere rimwe na rimwe, baragira ico kintu kugira ngo bahuze abantu usanga ubugenzi bwabo bwaratosekaye. Twovuga ko ukwo gusangirira hamwe ari uburyo bwo kuvuga ngo: “Ubu twasubije hamwe.”