¿Imaraykun allinpuni Bibliapi kaq yuyaychaykuna?

1, 2. a) ¿Imaraykun Bibliamanta nisunman “chay libroqa unay tiempo libron” nispa? b) ¿Imaraykun Bibliapi yuyaychaykuna allinpuni kay tiempopaqpas?

BIBLIAQA unayñan kashan. Chay librotaqa 3.500 wata ñaupaqta jinaraqmi qelqakuyta qallarirqan. Chaymantapas chay librota qelqayta tukusqankumantaqa yaqa 2.000 wata jinañan pasarun. Chaywanpas chaypi qelqasqa simikunaqa kausashaqmi atiyniyoqtaqmi kanpas, ¿imarayku? “Diospa simin” kasqanrayku (Heb. 4:12; 2 Tim. 3:​16, 17). Waranqanpi runakunan chaytaqa allinta repararqanku, ¿imaynapi? Sasachakuyninkupi llakikuyninkupi iman Bibliaqa paykunata yanaparqan.

² Ichaqa yaqapaschá pipas ninman: “¿Imaynapitaq chhaytukuy unayña qelqasqa librori yanapawasunman?”, nispa. Chaypaqqa iskaymi razón kashan. Ñaupaq kaq, Bibliapi qelqasqa simikunaqa kausaq Diospa yuyaychasqanmi kashan. Arí, kamaqninchis tukuy yachayniyoq Diospa siminkunan kashan (1 Tim. 4:10; Rom. 16:​26, 27). Iskay, Bibliapiqa allin yuyaychaykunan kashan. Jayk’a wataña pasanman chaypas chaykunaqa manan cambianchu. Chaymi ima watapiña ima tiempopiña runakuna kausashanman chaypas chay yuyaychaykunaqa yanapanpuni, ima llakitaña pasashankuman chaypas yanapanpunin.

3. ¿Ima tapuykunamantan kaypi yachasunchis?

³ ¿Iman Bibliapi yuyaychaykuna? ¿Imaraykun allinpuni kanman noqanchispaq chaykuna? ¿Imaynatan chaykunata tarisunman Bibliata leeshaspa? Chay tapuykunamantan kaypi yachasunchis. Qhawarisunmi imaynatas Jesús allinta chaykunata reparachirqan chaytapas.

¿IMAN BIBLIAPI YUYAYCHAYKUNA?

4. ¿Iman Bibliapi yuyaychaykuna?

⁴ Bibliapi yuyaychaykunaqa ancha allinpunin, chaykunamantan paqarimun Diospa kamachikuyninkunapas. Arí, chaykunaman jinan ruwasqa kashan Diospa simin qelqapi kamachikuykunaqa. Mayninqa juj kamachikuypin sut’ita reparakun chaypi juj yuyaychay kasqanta (Mat. 22:37). Chaywanpas Bibliapi yuyaychaykunaqa aswan allinmi kamachikuykunamantaqa, kamachikuykunaqa manan yuyaychaykuna jinachu imaymanapaq. Arí, kamachikuykunaqa mayninqa juj ratullapaqmi juj tiempopaq imallan. Bibliapi yuyaychaykunan ichaqa allinta rikuchin imaynatas Jehová Dios imatapas qhawarin chayta. Ima tiempopiña, imapiña tarikusunman chaypas chaykunaqa allintan yanapawasunman (Sal. 119:111). Juj kamachikuytaqa yaqapaschá atikunman cambiayta; yuyaychaykunan ichaqa wiñaypaq manataqmi jayk’aqpas chayqa cambianmanchu (Isa. 40:8).

5. ¿Imaynapin jujniray kamachiywan yuyaychaywan? Juj ejemplota chaypaq willay (qhaway kay parrafopaq fotokunata).

⁵ Imaynapis jujniray kamachikuywan yuyaychaywan chayta allinta entiendenapaq, kaypi piensarisun: Juj mamas juch’uy chikuchanta ninman: ¡“Aman ninata llaminkichu”!, nispa. Chayta nispaqa kamachishanmi wawanta ¿riki? Ichaqa, ¿ima yuyaywanmi pay wawanta chayta nishan? Mana ruphachikunanpaqmi ¿riki? Chaymantapas chayta nispaqa manan cocinapi ninallamantachu rimapayashan, aswanpas ama ima ruphatapas llaminanpaq iman yuyayta qoshan. Chaymantapas wasipiña maypiña imapas rupha kaqta ama llaminanpaq iman yuyayta qoshan. Ichaqa chay wawaqa wiñaspaqa ninawanpunichá wayk’ukunqapas, chaywanpas allinta cuidakuspachá chaytaqa ruwanqa. Chhaynaqa manaña erqe kashaqtin mamanpa kamachisqanman jinachu ninata mana llaminqa chaypas, imaraykus chayta kamachirqan chaytaqa yuyallanqan.

¿IMARAYKUN ALLINPUNI BIBLIAPI YUYAYCHAYKUNA?

6. a) ¿Imaynatan Jehová Dios yanapawanchis Bibliawan? b) ¿Imaynatan Jehová Dios rikuchin noqanchispi confiasqanta?

⁶ Jehová Diosqa munakuwasqanchisraykun imaymana kamachikuykunata qowanchis, chhaynapi ama mana allinkunapi tarikunanchispaq (Sant. 2:11). Chaymantapas allintan reparachiwanchis imaraykus ima kamachikuytapas qowanchis chayta. Chaymantapas manaña Bibliapi llapa imapaqchu kamachikuy kan chaypas, kashanmi yuyaychaykuna allinta piensaspa imatapas ruwananchispaq. Chay yuyaychaykunata qowaspanchismi Jehová Diosqa rikuchiwanchis noqanchispi confiasqanta, payqa confianmi libreña kanchis chaypas munayninman jina imatapas ruwananchista (Gál. 5:13).

7. ¿Imaynatan Bibliapi yuyaychaykuna yanapawanchis? Juj rijch’anachiywan chayta willay (qhaway kay parrafopaq dibujota).

⁷ Imaynatas Jehová Diospa yuyaychayninkuna yanapawanchis chayta allinta entiendenapaq, carro manejaqkunapaq churasqanku señalkunapi juj chhikanta piensarisun. Carro manejaqkuna multata ama churachikunankupaqqa kasukunankun chay señalkunata. Ichaqa, ¿iman chay señalkunapi kashan? Wakin señalkunapiqa kamachikuykunan kashan. Wakinpin willashan jayk’a kilometrotas phawananku chayta, wakinpitaq sayanankupaq willashan. Wakin señalkunataq ama ima accidentepas pasananpaq willashan, chaykunamanta wakinpin willashan uywakunaq kasqanpi susigollawan manejanankupaq, wakinpitaq willashan imaynas chayneqpi pistaqa lluskha kashan chayta. Chayta qhawaspan carro manejaqkunaqa allin yuyaywan manejanku. Paranmanña rit’inmanña chaypas, chayman jinan manejanku. Chhaynallataqmi pasan noqanchiswanpas. Arí, Dios sonqo runakunaqa kasukunchismi Jehová Diospa llapa kamachikuyninkunata. Ichaqa manan chayllatachu ruwananchis, aswanpas imakunas apawasunman mana allin ruwaykunaman chaykunata iman allin yuyaywan qhawarinanchis. Chaypaqqa sut’itan reparananchis Jehová Diospa yuyaychasqankunata. Chaymi qhawarikunanchis imakunapis piensashanchis, imaynatas imatapas ruwashanchis chaykunata.

8. Romanos 12:​1, 2 textoq nisqan jina, ¿imaynatan yanapawasunman Bibliapi kaq yuyaychaykuna?

⁸ Bibliata leeshaspaqa kallpachakunanchismi yuyaychaykunata tarinanchispaq, chhaynapi chaykunaman jina kausananchispaq. Chaymantapas chayta ruwaspaqa Jehová Dios jinan ima ruwaytapas qhawarisun. Ichaqa, ¿imakunatan ruwasunman Bibliapi yuyaychaykunata tarinapaq? Chaypaqqa yaqapaschá tapukusunman: “¿Imaraykun Jehová Dios kaykunata qelqachinman karqan? ¿Imaynatan kay yachasqay kausayniypi yanapawanman?”, nispa. Chaykunata tapukuspaqa allinta piensaspan imatapas ruwasun. “Chhaynapin allinta yachasunchis Diospa munayninqa allinpuni, junt’asqapuni, sonqonpaq jinapuni kasqanta” (leey Romanos 12:​1, 2).a

9. ¿Imayna kananchispaqmi yanapawallasuntaq Bibliapi kaq yuyaychaykuna? (Hebreos 5:​13, 14).

⁹ Bibliaq yuyaychasqanman jina kausaspaqa, allin yuyayniyoq iñiqmanmi tukupusunchis. Chayta ruwaspan astawanraq Jehová Dioswan amigontin kapusun (leey Hebreos 5:​13, 14). Yachasqanchis jina, juch’uy erqechakunaqa kamachinataraqmi suyanku imatapas ruwanankupaqqa. Chaymantapas wakinninkuqa castigasqa kayta manchakuspallan kasukunku. Arí, chhaynan kanku erqechakunaqa. Ichaqa Jehová Diosqa manan juch’uy erqechakunata jinachu qhawariwanchis, aswanpas payqa allin yuyayniyoq runata jinan qhawariwanchis, chaymi noqanchispi confian. Yachanmi imatapas paypa munayninman jina ruwananchista. Chaymantapas paypa munayninman jina imatapas ruwaspaqa sonqontan kusichisunchis (Sal. 147:11; Prov. 23:​15, 26; 27:11).

¿IMAKUNATAN RUWASUNMAN BIBLIAPI YUYAYCHAYKUNATA TARINAPAQ?

10. ¿Imakunatan ruwasunman Bibliapi kamachikuykunapas willakuykunapas allinta yanapawananchispaq?

¹⁰ Bibliapiqa yachachikuykuna, kamachikuykuna, yuyaychaykuna iman kashan. Tukuy chaykunan yanapawanchis imaynatas Jehová Dios imatapas qhawarin chayta allinta entiendenanchispaq. Chaymi Bibliata estudiashaspa ima kamachikuytapas tarispaqa, imaraykus Jehová Dios chayta kamachiwanchis chaypi piensarinanchis, chhaynapin sut’ita reparasun imatas yuyaychawashanchis chayta. Ichaqa, ¿imatan chaypaq ruwasunman? Chaypaqqa manaraq Bibliata estudiashaspan Jehová Diosmanta mañakunanchis, chhaynapi paypa piensayninta allinta reparananchispaq (Prov. 2:​10-12). Chaymantapas yaqapaschá tapukusunman: “¿Imaraykun Jehová Dios kay kamachikuyta churaran? Manataq Jehová Dios munanmanchu kaykuna ruwanata chayqa, ¿imaninmanmi juj chhayna ruwaykunamanta? ¿Imatan kaymanta yachayman? ¿Imaynatan kay yachasqay yanapawanman kausayniypi?”, nispa. Chay tapuykunan yanapawasun imaraykus Bibliapi ima kamachikuypas kashan, imaraykus ima willakuypas kashan chayta allinta reparanapaq. Chhaynapin imatapas allin yuyaywan ruwasunchis, Jehová Diospa munayninman jinataqmi ruwasunpas.

11. ¿Imaynatan Jesús orqo patapi kashaspa Bibliapi yuyaychaykunamanta yachachirqan? (Qhaway dibujota ).

¹¹ Orqo patapi yachachishaspan Jesusqa willarqan imaynatas yuyaychaykunata tarisunman chayta. Chaykunamanta kinsata kunan qhawarisun. Sapanka yachachikuypin ñaupaqtaqa kamachikuymanta rimarqan, chaymantataq willarqan imaraykus chay kamachikuy kashan chayta. Chaykuna yachachisqanpi allinta piensasun chayqa, allintan chay yuyaychaykunaqa yanapawasun.

12. Mateo 5:​21, 22 textopi Jesuspa willasqanman jina, ¿imatan yachasunman Diospa qosqa jujnin kamachikuymanta? (Qhaway kay parrafopaq fotota).

¹² (Leey Mateo 5:​21, 22). Jesusmi nirqan: “Uyarirqankichischá ñaupa taytanchiskunaman: Aman pitapas wañuchinkichu, nispa nikusqantaqa”, nispa. Ichaqa, ¿ima ninantan Jehová Dios nishanman karqan chayta kamachispa? Payqa manan munarqanchu runamasinta pipas cheqnikunanta. Manan pipas rimasqanpipas ni sonqonpipas runamasinta cheqnikunanchu karqan. Chaytan Jesusqa sut’ita willarqan. Arí, paypa willasqan jina pipas juj runata manaña wañuchinmanchu chaypas, chay runamasinta cheqnikuspaqa Diospa kamachikuynintapas mana kasukushanmanchu jinan karqan. Chaymi nirqan: “Pipas wayqenpaq sinchi phiñasqalla kaqqa juzganapin cuentata qonqa”, nispa. Ichaqa, ¿manapunichu allin jujkunata cheqnikuy? Manan allinchu, ¿imarayku? Cheqnikuymi runataqa apan runamasin wañuchiyman (1 Juan 3:15).

13. ¿Imaynatan yanapawasunman Mateo 5:​21, 22 textopi Jesuspa willasqan? (Qhaway kay parrafopaq fotota).

¹³ ¿Imaynatan yanapawasunman Mateo 5:​21, 22 textopi Jesuspa willasqan? Manan pipaqpas phiñasqaqa kananchischu ni cheqnipakunanchischu (Lev. 19:18; Job 36:13). ¿Imarayku? Pitapas cheqnipakusunman chayqa millaytan payta qhawarisunman, mana allinkunata iman paymanta rimasunman (Prov. 10:12). Mayninqa yaqapaschá cuentota payta ruwasunman, mana kaqta imapaschá paymanta rimasunman, chhaynapitaq jujkunawan malta qhawarichisunman (Prov. 20:19; 25:23). Jesucristo chhayna cheqnikuymanta rimashaqtinqa manan karqanraqchu internetpas, celularpas ni computadorapas, chaywanpas Jesuspa yuyaychasqanta kasukuspaqa, manan celularpipas ni computadorapipas ni maypipas jujkunamantaqa maltaqa rimasunchu. Manan munasunmanchu “pitapas wañuchiytaqa” ¿riki? Chhaynaqa amapuni maltaqa pimantapas rimasunchu ni celularpipas ni maypipas.

14. Mateo 5:​27, 28 textopi Jesuspa nisqanman jina, ¿imatan yachasunman Diospa qosqan jujnin kamachikuymanta? (Qhaway kay parrafopaq fotota).

¹⁴ (Leey Mateo 5:​27, 28). Jesusmi nirqan: “Uyarirqankichischá aman jujwan pantankichu nispa nikusqantaqa”, nispa. ¿Imapin Jehová Dios piensashanman karqan chay kamachachikuyta qospa? Yachasqanchis jinapas, Jehová Diosqa manan munanchu pipas jujwan pantanantaqa. Ichaqa manan chay ruwayllatachu Jehová Diosqa cheqnikun, paymanqa manan gustanchu chayman apaq piensaykunapas. Chaytan Jesusqa sut’ita willarqan qatikuqninkunaman. Paypa willasqanman jinaqa, mayqen casarasqa runapas juj warmita qhawapayashan munapayashan chayqa, ñas sonqonpi juchallikushanña. Chaymi casarasqa runaqa manapuni warminmanta juj warmitaqa qhawapayananchu ni mana allin ruwaykunapipas piensananchu (Mat. 5:​29, 30). Chay yuyaychayqa soltero hermanokunapaq iman kashan.

15. ¿Imaynatan yanapawasunman Mateo 5:​27, 28 textopi Jesuspa willasqan? (Qhaway kay parrafopaq fotota).

¹⁵ ¿Imaynatan yanapawasunman Mateo 5:​27, 28 textopi Jesuspa willasqan? Manan ima qhelli ruwaytapas qhawanachu (2 Sam. 11:​2-4; Job 31:​1-3). Arí, juj allin yuyayniyoq iñiqqa manan qhawanchu ni pornografía nisqatapas ni chayman rijch’akuq imatapas. Manan ninchu: “¡Qhawashallanimá, manamá chaytaqa ruwanichu!” nispapas. Manapunin chaykunataqa normalpaqchu qhawarin, nitaqmi ninchu: “Manamá kayqa pornografiachu, manan nishu millaychu” nispaqa. Jesuspa tiemponpiqa manan karqanchu celularpas, peliculakunapas ni fotokunapas, chaywanpas paypa yuyaychasqanmi allinta rikuchiwanchis imaynatas Jehová Dios qhawarin chaykunapi rijurimuq mana allin ruwaykunata chayta. Chaymantapas kay tiempopi wakin runakunaqa celularnintan apachinakunku q’alalla fotokunata; millay ruwaykunata iman chayninta ruwanku. Jesuspa willasqanman jinaqa chay ruwaykunapas manapunin Jehová Diosmanqa gustanchu. Casarasqakunaqa manapunin imaraykupas traicionanakunankuchu ni engañanakunankuchu (Mal. 2:15). Jesuspa willasqanqa casadoña solteroña kanchis chaypas, allintan yanapawanchis qhelli ruwayman apaq ruwaykunamanta cuidakunanchispaq (Prov. 5:​3-14).

16. Mateo 5:​43, 44 textopi Jesuspa nisqanman jina, ¿imatan yachasunman Diospa qosqan jujnin kamachikuymanta? (Qhaway kay parrafopaq fotota).

¹⁶ (Leey Mateo 5:​43, 44). Jesusmi nirqan: “Uyarirqankichischá runamasiykitan munakunki enemigoykitataq cheqnikunki nisqa rimayta” nispa. “Runamasiykitan munakunki” nispaqa Jehová Diosmi kamachirqan. Ichaqa, ¿imapin Jehová Dios piensashanman karqan chayta kamachispa? Jehová Diosqa llapa runamasinchista munakunanchistan munan. Ichaqa Jesuspa tiemponpi judío runakunaqa manan Jehová Dios jinachu chay kamachikuyta qhawarirqanku, paykunaqa “enemigotan ichaqa cheqnikuna” nispan yachachiqku. Jesusqa allintan yacharqan Jehová Dios mana chay yuyaywanchu chay kamachikuy qosqanta. Yacharqanmi papanqa llapa runakunata munakusqanta. Arí, maymantaña imayna costumbreyoqña kanku runamasinchis chaypas, llapankutan munakunanchis (Mat. 5:​45-48).

17. ¿Imaynatan yanapawasunman Mateo 5:​43, 44 textopi Jesuspa willasqan? (Qhaway kay parrafopaq fotota).

¹⁷ ¿Imaynatan yanapawasunman Mateo 5:​43, 44 textopi Jesuspa willasqan? Munakunchistaq runamasinchista chayqa manan noqanchisqa participasunchu ima guerrapipas ni ima ch’aqwaypipas (Isa. 2:4; Miq. 4:3). Chaymantapas may llaqtamantaña runamasinchis kanman chaypas, ima nacionmantaña kanman chaypas, ima religionmantaña kanman chaypas, respetowanmi sumaqtan paytaqa qhawarinanchis (Hech. 10:​34, 35). Chaymantapas piña noqanchistapas o familianchistapas k’aminman, imataña ruwawasunman chaypas perdonapunanchismi (Mat. 18:​21, 22; Mar. 11:25; Luc. 17:​3, 4).

KALLPACHAKUSHALLASUN BIBLIAPI YUYAYCHAYKUNAMAN JINA KAUSANANCHISPAQ

18. a) ¿Imata ruwananchispaqmi tukuy atisqanchista kallpachakunanchis? b) ¿Imamantan qatiq yachachikuypi yachasunchis?

¹⁸ ¡May munaypunin Jehová Dios wawakunata jina qhawariwananchismantaqa yuyayniyoq runakunata jina qhawariwasqanchisqa ¿riki?! Chayraykun payqa Bibliapi yuyaychaykunata qowanchis, chayman jina kausananchistataqmi munan (1 Cor. 14:20). Chay yuyaychaykunata estudiaspaqa allintan piensananchis “imatas Jehová Dios munan” chaypi (Efes. 5:17). Chaymantapas munakunchistaq Jehová Diosta chayqa, munayninman jinan imatapas ruwasunchis, manan castigota manchakusparaqchu paytaqa kasukusunchis. Paypa munayninman jina imatapas ruwanapaqqa, juj regalotawanmi Jehová Diosqa qowarqanchis. ¿Iman chay regalo? Conciencianchismi. Chaymantan qatiq yachachikuypi yachasunchis.