Bibliapi yuyaychaykunawan concienciaykita educay

1, 2. a) ¿Ima regalotan Adanwan Evapiwan chaskirqanku? b) Adanwan Evawan agradecido kaspaqa, ¿imatan ruwankuman karqan?

ANIMALKUNAQA imatachá ruwanku chaypaq jinañan kamasqa karqanku. Wakin maquinakunapas programasqan kanku imapas ruwanankupaq, runakunan ichaqa mana chhaynachu kanchis. Diosqa kamawashaspanchisqa juj jatun regalotan qowarqanchis, ¿iman chay? Libre kasqanchismi. Arí, sapankanchismi libre kanchis imatas vidanchispi ruwasun chaypaq. Chaymantapas Diosqa runakunataqa kamarqan imaynachus pay chayman jinan (Gén. 1:​26, 27). ¿Imaynataq chayri? Diosqa Adanta Evataqa kamarqan allin piensaqta jinan, ichaqa libren karqanku imata ruwanankupaqpas.

² Jehová Diosqa Adanman Evamanqa manan imaymana kamachikuykunatachu qorqan. Arí, manan juj jatun listapiraqchu ima kamachikuytapas qorqan, aswanpas kay pachata cuidanankupaq wawakunayoq kanankupaq imallan nirqan. Ichaqa Diostaq kamaq karqan chayqa, willarqanmi imatas mana ruwanankuchu karqan chaytapas (Gén. 1:28; 2:​16, 17). Diospa chaykuna nisqanqa manan sasa junt’aychu karqan, paykunallamanta imatapas ruwanankupaq jina kamasqanqa may munaymi karqan. Diospa chaykuna ruwasqanqa may agradecekunapaqmi karqan. Pipas allin piensaykuq kaspaqa chaykunamantaqa maytachá Diospa sonqontaqa kusichiyta munanman karqan (Prov. 23:15).

3. ¿Imatan Adanwan Evawan ruwarqanku?

³ Bibliaq willasqanman jinaqa Adanwan Evawanqa mana allin kaqtan ajllakurqanku, manan Jehová Diosta kasukurqankuchu, Diosta munakunankumantaqa paywan agradecido kanankumantaqa paykunaq munaynillankutan ruwarqanku (Gén. 3:​1-7). Paykunaq chayta ruwasqanku kausan kunankamapas mana allinpi tarikushanchis (Rom. 5:12).

4. a) Gálatas 6:5 textopi nisqanman jina, ¿imatan sapankanchis ruwananchis? b) ¿Ima juj regalomantan kaypi yachasunchis?

⁴ Kay tiempokunapiqa aswan sasan vidaqa kapushan, sapa p’unchaymi imatas ruwasun imaynatas ruwasun chayta piensananchis (leey Gálatas 6:5). Mayninqa facilmi chaykuna mayninmi ichaqa sasa. Chhaynataq chayqa, ¿imatan ruwasun Diospa munayninman jina imatapas decidinanchispaq? Manaraq chaymanta rimashaspa kaypi piensasun, imatapas allinta ruwanapaqqa llapanchispas necesitanchispunin Diospa yanapaynintaqa (Prov. 16:3; Jer. 10:23). Jesús kikinpas mañakuqpunin Diospa yanapaynintaqa (Heb. 5:7). Chhaynataq chayqa noqanchisqa astawanraqmi mañakunanchis paypa yanapayninta. Chayraykun Jehová Diosqa juj yanapaqta qowarqanchis, ¿iman chay? Conciencianchismi. Chay munay regalomantan kunan yachasunchis.

¿IMAN CONCIENCIA?

5. a) ¿Iman conciencia? b) ¿Imaynatan conciencia yanapawanchis? (Romanos 2:​14, 15).

⁵ Concienciaqa ukhunchispin kashan, chaymi reparachiwanchis imas allin imas mana allin chayta. Diosta mana reqsiq runakunapas concienciayoqmi kanku (2 Cor. 4:2). Chay concienciaqa juez jinan noqanchispi kashan, chaymi imatapas allinta ruwaqtinchisqa o piensaqtinchisqa “allinmi kashan” niwanchis, mana allinta ruwaqtinchistaq llakiwan ñit’iwanchis (leey Romanos 2:​14, 15). Chaymantapas concienciaqa mana allin kaqmanta cuidakunanchispaqmi yanapawanchis (1 Sam. 26:​8-11). Chaymantapas allin kaqta ruwananchispaqmi kallpachawanchis. Libreña kanchis imata ruwananchispaq chaypas, manan chayllawanqa Diospa munayninman jinaqa imatapas ruwasunmanchu. Concienciapunin allinta yanapawanchis imas allin imas mana allin chayta allinta reparanapaq.

6. ¿Imaynapin conciencianchis mayninpi mana allintachu pusawasunman?

⁶ Ichaqa juchasapa runakunataq kanchis chayqa, manan concienciaqa allinpunichu kashan. Yaqapaschá imayna uywasqas karqanchis, ima costumbreyoqsi kanchis, imakunas gustawanchis chaykunaman yachasqa kashanman. Bibliaq willasqanman jinaqa concienciaqa mayninqa “pisi kallpas kashanman”, mayninqa “qhellimansi tukupunman”. Chaymantapas mayninqa “fierro pariwan marcasqa jinas concienciaqa mana sienteq kapunman”, chaymantapas mayninqa mana allinmansi tukupunman (1 Cor. 8:12; Tito 1:15; 1 Tim. 4:2; Heb. 10:22). Chhayna conciencianchis kashanman chayqa, manan allintachu pusawasunman. Wayachisqa otaq malograsqa balanza jinan chayqa kashanman, allinta yanapawananchispaqqa allichanan chayta (1 Ped. 3:16). Ichaqa, ¿imaynatan chayta ruwasunman?

¿IMAYNATAN CONCIENCIANCHISTA EDUCASUNMAN?

7, 8. a) ¿Iman yanapawasunman conciencianchista allinta educananchispaq? b) ¿Imaynatan yanapawasun Bibliapi kaq yuyaychaykuna? Juj ejemplota willay (qhaway kay parrafopaq dibujota).

⁷ ¿Imaynatan conciencianchista educasunman? Chaypaqqa allintan yachananchis imas allin imataqsi mana allin chayta. Chayta yachanapaqqa Bibliatan estudiananchis, chhaynapin yachasunchis imaynatas Jehová Dios imatapas qhawarin chayta. Ichaqa ñaupaqpi yachamusqanchis jina Bibliapi wakin partepiqa kamachikuykunan kashan, chaykunaqa juj tiempopaq juj ratupaq imallan wakinqa. Chaymi allinta reparananchis imaraykus Jehová Dios chay kamachikuyta qorqan chayta. Chhaynapin allinta yachasun imaynatas Jehová Dios imatapas qhawarin chayta (Isa. 55:9).

⁸ Kay vida kausayqa ch’in ladopi, carreteraq mana kasqanpi, ñankunaq mana kasqanpi puriy jinan. Maypichá inti kashan maypichá ch’askakunapas kashan chaykunaqa yanapawasunmanmi maychus rinanchisman chayananchispaq. Ichaqa juj mapanchis kanman, chaypitaq señalkuna kanman maychus rinanchisman chayanapaq chayqa allinmi kanman ¿riki? Chay mapaq yanapayninwanqa rectotan purisunman maychus rinanchisman, pantarusunmanña ñanmanta chaypas kaqtan kutirampusunman. Chhaynan Diospa ñanninpi puriypas. Llapa iñiqkunapas Jehová Dios allinpaq qhawariwananchistan munanchis ¿riki? Diospa allin qhawarisqan kayman chayanapaqqa Biblian juj mapa jina yanapawasunchis. Bibliapi kaq yuyaychaykunan juj mapapi señalkuna jina, chay señalkunaman jina purisun chayqa sumaqtan Diosqa qhawariwasunchis.

9. Romanos 9:1 textoq nisqanman jina, ¿iman yanapawallasunmantaq conciencianchista allinta educanapaq?

⁹ Diospa espiritunpas allintan yanapawasunman concienciata allinta educanapaqqa (leey Romanos 9:1). Chay espirituq yanapayninwanmi allinta reparasun imaynatas Jehová Dios imatapas qhawarin chayta. Chaymantapas kallpata valorta iman qowasun Diospa munayninman jina imatapas ruwananchispaq (Filip. 2:13). Ichaqa, ¿imatan ruwananchis chay espíritu yanapawananchispaq?

10. ¿Imatan ruwananchis santo espíritu yanapawananchispaq? (Lucas 11:​10, 13).

¹⁰ Jehová Diostan mañakunanchis espiritunta qowananchispaq (leey Lucas 11:​10, 13). Yachasqanchis jinapas Jehová Diosqa mana jark’akuspan espirituntaqa qowasunchis (Juan 3:34). Diosqa pay sonqo runakunamanqa askhanpin imatapas qon (Prov. 1:23; Sant. 1:5). ¿Imapiwanmi yanapawasunman conciencianchista educananchispaq?

11. a) ¿Imata ruwananchispaqmi kallpachakunanchis llapa iñiqkuna? b) ¿Imaraykun conciencianchis allin educasqapuni kanan?

¹¹ Kallpachakusun Jehová Diospa munayninman jinapuni imatapas ruwananchispaq (Prov. 8:​34, 35). Arí, sapa p’unchaymi chaypaqqa kallpachakunanchis. Chaypiqa conciencianchismi allinta yanapawasunchis. Ichaqa conciencianchis allinta yanapawananchispaqqa Jehová Dios jinan piensananchis, sonqonchispas paypa munaynin ruwaymanmi tanqawananchis. Yachasqanchis jinapas, sinchi sasa tiempokunan chayamuwashanchis, imaymanan ruwana kan, imaymanapaqmi piensananchis. Mayninqa Bibliapiqa manan chaykunamantaqa imatapas willanchu, chaymi conciencianchisqa allin educasqa kanan. Mayninqa imawansi kusirikusun, imapis llank’asun, ima educaciontas chaskisun, imaynatas runamasikunawan kausasun, chaykunapin piensana kanqa. Chhaynataq chayqa, ¿imatan ruwasunman chaykunapi Diospa munayninman jinapuni imatapas ruwananchispaq? (2 Cor. 1:12). Chayta qhawarisun.

12. ¿Iman yanapawasunman conciencianchis yanapawashanchischus manachus chayta allinta reparanapaq? (Efesios 5:10).

¹² Diospa siminta leespan tukuy yuyay chaypi piensananchis (Sal. 49:3). Arí, Bibliata leespaqa kallpachakunanchismi imaynatas Jehová Dios imatapas qhawarin chayta allinta reparananchispaq (leey Efesios 5:10). Chayta ruwasun chayqa ima llakipiña ima sasachakuypiña tarikusun chaypas, allinta piensaspan imatapas ruwasun. Chaymantapas Bibliata leeyqa allintan yanapawasun conciencianchis yanapawashanchischus manachus chayta allinta reparanapaq (Prov. 2:​4-9, 11-13). Imaynachus kashan chayman jinataqmi astawan conciencianchistapas educasun, chhaynapi allinta yanapawananchispaq (Heb. 5:14).

13. ¿Israel runakunaq iman ruwasqankutan mana ruwananchischu?

¹³ Manaraq imatapas ruwashaspan allintapuni qhawarinanchis imatas Jehová Dios piensan chayta. Chayta entiendenapaq piensasun ñaupa tiempo Israel runakunapi. Manaraq Jesús jamushaqtinmi 607 watapi Jerusalén llaqta thunisqa karqan, ichaqa qhepakurqankun wakin Israel runakunaqa. Paykunan Jeremiasta nirqanku: “Jehová Diosniyki niwachunku maynin ñanninta rinaykuta ima ruwanaykutapas”, nispa (Jer. 42:​3-6). Ichaqa ñan paykunaqa piensaykusqakuña imatas ruwanqaku chayta, chaymi Jehová Dios imachus ruwanankuta niqtinqa mana kasukurqankuchu, manan paykunamanqa gustarqanchu chayqa. Imatachá yuyaykurqankuña chayman jinan ruwarqanku, chhaynapin mana allinpi tarikurqanku (Jer. 42:​19-22; 43:​1, 2, 4). Manan munasunmanchu chay Israel runakuna jina kaytaqa ¿riki? Aswanmi noqanchisqa manaraq imatapas ruwashaspa ñaupaqta Bibliapi yuyaychaykunataraq maskhananchis. Imaynatas Jehová Dios chayta qhawarin chaytan allinta reparananchis, chaymantañan imata ruwananchispaqpas piensaykunanchis.

14. ¿Imaraykun Bibliapi yuyaychaykunaman jinapuni imatapas ruwananchis?

¹⁴ Bibliapi yuyaychaykunaman jinapuni imatapas ruwasun (Mat. 7:​24-29; Sant. 1:​23-25). Chayta ruwasun chayqa Diospa espiritunmi pusawasunchis, chayman jinan imatapas ruwasunchis, chayta ruwaqtinchistaq astawanraq Jehová Diosqa espiritunta qowasunchis (Hech. 5:32). Ichaqa sichus imatapas comunta ruwasunman manataq espirituq munasqanman jinachu chayqa, chay espiritutan llakichishasunman. Arí, chay espíritu contran ruwashasunman (Efes. 4:30; Isa. 63:10; Hech. 7:51). Chayta ruwaqtinchisqa Jehová Diosqa espiritunta imapaschá qechupuwasunman (Sal. 51:11; 1 Tes. 5:19). Chayqa may llakin kanman ¿riki? ¿Iman noqanchismanta kanman manachus Diospa espiritunta chaskisunman chay? (Efes. 3:16).

¿IMATAN RUWASUNMAN BIBLIAQ NISQANMAN JINA IMATAPAS RUWANAPAQ?

15, 16. a) ¿Imaynatan Bibliawan yanapachikusunman? b) ¿Bibliapi ima yuyaychaykunan juj estudianteta yanapanman amaña fumananpaq?

¹⁵ Estudianapaq yanapaykunawanmi yanapachikunanchis. Bibliapi yuyaychayman jina imatapas ruwanapaqqa, Bibliata leeshaspan allinta reparana ima yuyaychaykunas chaypi kashan chayta. Chaypaq piensasun juj estudiantepi, yaqapaschá paypaqqa sasa kashan cigarro saqey. Yaqapaschá ninman: “Bibliapiqa manamá willanchu cigarro fumaymantaqa, ¿imaraykutaq Testigokunari chayta prohibinku?”, nispa. ¿Imaynatan chhaynata piensaq estudianteta yanapasunman Diospa yuyaychasqanman jina imatapas ruwananpaq? Chaypaqqa yaqapaschá Guía de estudio para los testigos de Jehová, nisqa qelqawan yanapachikusunman. Chaypin kashan “Tabaco” nisqa simi, chayman jaykuqtinchismi rijurinqa: “¿Qué piensa Dios del tabaco?” nisqa yachachikuy, chayqa kashan 2014 watapi 1 junio killapi lloqsimuq La Atalaya revistapin. ¿Bibliapi ima yuyaychaykunan chaypi kashanman? Chayta qhawarisun.

¹⁶ Chaypin kashan allin yuyaychaq pisqa textokuna. 1) Manan munasunmanchu wañuyman apaq ruwaykunaq kamachin kaytaqa (Rom. 6:16). 2) Manan munasunmanchu cuerponchista qhellichaq ruwaykuna ruwaytaqa (2 Cor. 7:1). 3) Jehová Diosqa tukuy sonqowan tukuy almawan servinatan munan (Mat. 22:37). 4) Manan munasunmanchu noqanchispa kausanchispi jujkuna mana allinpi tarikunankuta (Mat. 22:39; 1 Cor. 10:24). 5) Jehová Diosmi kallpata qowasun allin kaqta ruwananchispaq (Filip. 4:13). Rikusqanchis jina Bibliapi mañana rimanchu cigarro fumaymanta chaypas, kashanmi allin yuyaychaykuna estudiantenchis Jehová Dios jina imatas qhawarinanpaq.

17. ¿Imaynatan casarakuy munaq Testigokuna tarinkuman allin yuyaychaykunata?

¹⁷ ¿Imaynatan casarakuy munaq Testigokuna yanapayta tarinkuman allinta piensaspa imatapas ruwanankupaq? Chaypaqqa yaqapaschá jaykunkuman INTERNETPI QELQANCHISKUNA nisqaman, chaypitaq qelqankuman “Casarakuy”, nispa. Chaypin rijurimunqa askha qelqakuna, chay qelqakunapin allin yuyaychaykuna kashan casarakuyta imaynata aparinankupaq. Chaymantapas paykunapaq kay soqta yuyaychaykunata qhawarisunchis. 1) Casarakuyninkuqa Jehová Diosta jatunchanapaq jinan kanan (1 Cor. 10:​31, 32). 2) Allin yuyaywanmi p’achakunanku. Arí, p’achankuqa manan Diosta mana serviq runakunaq jinachu kanan (1 Tim. 2:9; 1 Ped. 3:​3, 4). 3) Manan Diosta mana reqsiq runakuna jinachu alabakuq jina ni jatunchaq jina imatapas ruwananku (Juan 17:14; Sant. 1:27; 1 Juan 2:​15, 16). 4) Tukuy imapas allin organizasqan kanan, ordenpin ruwakunan (1 Cor. 14:40). 5) Fiesta kaqtinpas chayqa allillanmi aparikunan, manan machaychu imachu kanan (Gál. 5:21). 6) Allinmi kanman chay fiestapi juj encargakuqta churayqa (Juan 2:​8, 9).

18, 19. a) ¿Ima yanapaymi kashallantaq concienciata allinta yachachinapaq? b) ¿Fiestakunamanta ima yuyaychaykunan chay libropi kashan? (Qhaway ¿Allintachu reparanki imatas Dios piensan chayta? nisqa willakuyta).

¹⁸ Kashanmi juj yanapaypas. Chayqa kashan Allinta kausanapaq Bibliapi yanapaykuna nisqan libron. Chaypin imaymanamanta rimaq textokuna listapi churasqa kashan. Chaymantapas imamantachá rimashan chayman jinan tapuykuna kashan, kashanmi chay tapuykunaman jina textokunapas. Chaypaq kaypi piensasun, yaqapaschá juj iñiq tapukunman juj aniversarioman otaq fiestaman rinmanchus manachus chayta. Chaypaqqa chay libropin maskhanman “Fiestakunamanta” nisqata, chaypin kashan “¿Ima fiestakunatan cristianokuna mana ruwanankuchu?” nisqa, chaypin tarinqa chaymanta rimaq askha textokunata.

¹⁹ Chayllapitaqmi kashan “¿Imaraykun pantasqa religionkunaq ruwasqanku fiestakunapi mana participanachu?” nisqa tapuy (1Co 10:21; 2Co 6:​14-18; Ef 5:​10, 11). Chayllapitaqmi willashan wakin fiestakunamantapas. Kashanmi “Llaqtakunaq p’unchayninta yuyarinapaq fiestakuna” nisqapas. Chaypin kashan chaymanta rimaq textokuna, chay textokunan yanapawasun imata yuyariqtinkupas chayman juj iñiq rinmanchus manachus chayta yachananpaq. Ima guerrata yuyariqtinkupas, mayqen allin reqsisqa runata yuyariqtinkupas chaykunaman juj iñiq rinmanchus manachus chayta yachananpaq. ¡May allinpunin Diospa llaqtanpi chay yanapaykuna lloqsimusqanqa ¿riki?! Chaykunawanmi conciencianchista allinta yachachisunchis.

CONCIENCIATAQA ALLINTAPUNI EDUCASUN

20. ¿Imaynatan rikuchisunman conciencianchis allin educasqa kasqanta?

²⁰ Kaypi yachasqanchis jina sapankanchismi libre kanchis imata ruwananchispaqpas. Ichaqa allin yuyaywan imatapas ruwananchispaqqa allintan conciencianchista educananchis. Conciencianchista allinta educasun chayqa, Jehová Diosta jatunchanapaq jinan imatapas ruwasunchis. Chaymantapas Diospa munayninman jina imatapas ruwanapaqqa, espirituntan mañakunanchis chay espiritunwantaq pusachikunanchis. Concienciata allinta educanapaqqa Bibliapi yuyaychaykuna iman yanapawasunchis. Llapa chaykunawan Bibliawanpas yanapachikusun chayqa, Diospa munayninman jinan imatapas ruwasunchis (2 Tim. 3:​16, 17; Heb. 4:12).