¿Manejashanallaykichu carrota?
Carroq rijurimusqanmantaqa unayñan kashan. Carroyki motoyki kan chayqa munaypunin carroykita apariykuspa maytapas tranquilo pasayqa ¿riki? Ichaqa kuraqñataq kashasuman chayqa yaqapaschá familianchispas amigonchiskunapas noqanchismanta llakikushankuman. “Amaña manejanmanchu” nishankupaschá. Noqanchisqa manapaschá paykunata entiendeyta atishanchischu.
Chhaynapi tarikushanki chayqa, ¿iman yanapasunkiman carrota manejashallankichus manachus chay decisionta ruwanaykipaq?
Wakin nacionkunapiqa pipas kuraqña kashan manejananpaq chayqa manan vencesqa brevetetaqa ratullachu cambiarunku. Aswanmi autoridadkunaqa imaymana papelkunataraq mañanku; doctorkunaman iman rinanku, chayman jina jujmanta breveteta qonankupaq mana qonankupaqpas. Chay nacionkunapi tiyaq iñiqkunaqa respetanankun autoridadkunaq churasqan leykunataqa (Rom. 13:1). Tiyasqayki ladopi kanña chay ley manaña chaypas, allintan qhawarikunayki atiwaqraqchus manejayta icha manañachus chayta.
ALLINTA QHAWARIKUY
Estados Unidos nacionpi kaq Instituto Nacional sobre el Envejecimiento nisqa organizacionmi kuraqkunata nin kay tapuykunapi piensanankupaq:
¿Imaynatan ñawiyki tuta horas rikun, arphatachu carreterapi señalkunata rikun?
¿Sasatachu kunkaykita kuyurichinki lloq’epi pañapi espejokunata qhawanaykipaq?
¿Ima kaqtinpas apuraychu makiykipas chakiykipas kuyurin? ¿Apuraychu chakiykita cambiawaq acelerador nisqamanta freno nisqaman icha sasatachu?
¿Despaciollawanchu manejanki, carrokunapas colataraqchu qhepaykipi ruwanku?
¿Manejashaspa yaqa-yaqachu imawanpas chokanki, jayk’aqllapas juj carrota o imatapas qheturparirankichu?
¿Jayk’aqllapas policía sayachirqasunkichu imaynachus manejasqaykita reparaspa?
¿Jak’aqllapas manejashaspa puñupurqankichu?
¿Jark’ashasunkichu allin manejanaykita ima pastilla tomasqaykipas?
¿Imaninkun familiayki amigoykikunapas carrota manejasqaykimanta? ¿Llakisqachu kashanku, “amaña manejanmanchu” nishankuchu?
Juj tapuytapas otaq iskay tapuytapas arí niranki chayqa, yaqapaschá imallapipas cambianayki kanqa. Yaqapaschá manaña nishutachu manejanayki kanqa, astawanqa tuta horaskunapaschá pisita manejanayki kanqa. Chaymantapas yaqapaschá maynin-mayninpi piensariwaq imaynas kashanki chaypi. Yaqapaschá mayqen familiaykitapas otaq amigoykitapas tapuriwaq allintaraqchus manejashanki icha manañachus chayta nisunaykipaq, capacitacionta imapaschá chaskinayki kanqa. Ichaqa sichus chay tapuykunamanta askhaman arí nirqanki chayqa, yaqapaschá amaña manejawaqchu.a
BIBLIAPI YUYAYCHAYKUNAN YANAPASUNKI
Mayninqa manapaschá reparakusunchu imaynas mana ñaupaqpi jinañachu manejashanchis chayta. Sasapaschá kanqa chaypi piensaypas, chaymanta jujkunawan rimaypas. Chaypaq qhawarisunchis Bibliapi iskay yuyaychaykunata, chaykunan yanapawasun ama comuntachu chayta qhawarinapaq, aswanpas allinta piensaspa, allin yuyaywanpuni ima desiciontapas ruwanapaq.
“Jatunchakuq kayqa pisichasqa kaytan apamun” (Prov. 11:2). LLapapas kuraqman tukupuspaqa manañan igualñachu kanchis, ñawinchispas manan allintañachu rikun, ninrinchispas manan allintañachu uyarin, cuerponchispas khipusqaman jinan tukupun. Chayraykun wakinqa manaña deporte nisqatapas ruwankuchu, ima accidentepas pasanantan manchakunku. Chayqa pasallanmantaqmi carrota manejaqtinchispas. Sichus chayta reparakunchis chayqa humilde sonqotaq kanchis chayqa, yaqapaschá manaña manejasunchu. Kuraqñataq yuyaqñataq kashasunman chayqa, accidentepi imapaschá tarikusunman (Prov. 22:3). Pipas niwasunman “llakisqan kashani, accidente imapaschá pasasunki” nispa chayqa, uyarikunanchismi chayta (tupanachiy 2 Samuel 21:15-17 textowan).
Manan piqpa wañusqanmantapas juchayoqchu kasun (Deut. 22:8). Manachus allinta manejasunman chayqa carroqa arma jinan kanman. Chayrayku, sichus kuraqña kasunman manataq cuerpopas allinñachu kanman manejanapaq chayqa yaqapaschá wañuyta ima tarisunman, jujkunata imapaschá wañuchisunman. Chhaynapitaq jujkunaq wañusqanmanta juchayoq kasunman.
Sichus allinta piensarispa manaña manejankichu chayqa, manan pisipaqchu ni mana valeqpaq jinachu qhawarikunayki. Jehová Diosqa munakusunkin, payqa humilde sonqo kasqaykita rikuspa jujkunapi piensasqaykita ima rikuspan astawanraq kusikunqa. Chaymantapas manan payqa jinatachu qhawarparisunki, yanapasunkipunin (Isa. 46:4). Mañakullaypuni Diosmantaqa, payqa allin yuyayta yachayta iman qosunki, chhaynapi carro manejayta allin yuyaywan qhawarinaykipaq.
a Astawan yachanaykipaq qhaway “¿Corre usted un gran riesgo de sufrir accidentes de tránsito?” nisqata, 2002 watapi 22 agostopi lloqsimuq ¡Despertad! revistapi.