¿Atinkumanchu runakuna guerrakunata ch’aqwaykunatapas tukuchiyta?
Runakunaqa ch’aqwata jatarichinku gobiernokuna contra kasqankurayku, cambiokuna kananta munasqankurayku ima. Wakintaq jallp’ata unuta jap’ikapuyta munaspa guerrakunata jatarichinku. Chaymantapas ch’aqwaykunan kallantaq sapanka llaqta jujniray kasqankurayku, askha religionkuna kasqanrayku ima. ¿Imakunatan ruwakushan chaykunata allichakunanpaq thaj kay kananpaqpas? ¿Atinkumanchu runakuna guerrakunata ch’aqwaykunatapas chinkachiyta?
Drazen_/E+ via Getty Images
IMAYMANATA RUWANKU QOLQE YAPAKUNANPAQ
¿Imapaqmi chayta ruwayta munanku? Runakuna allinta kausanankupaq, wajchapas qhapaqpas igual-lla kanankupaq, chhaynapi amaña qhawanakuy kananpaq. Chaytaqa ruwayta munanku ch’aqwaykuna pisiyananpaqmi.
¿Imaraykun mana atikunchu? Ñaupaqtaqa gobiernokunachá allinta qhawarinanku kanman imapichus qolqeta gastanqaku chayta. ¿Imaraykun chayta ninchis? 2022 watapin pachantinpi thaj kausay kananpaq gastakurqan 34.100 millones dolaresta, chay gastasqankuqa manan imapaschu karqan guerrapaq armakunapi soldadokunapi gastasqankumantaqa.
Secretario general de las Naciones Unidasmanta António Guterresmi nin: “Wajcha runakunata yanapanapaq qolqeta gastanankumantaqa astawanqa qolqeta gastakushan guerrakunapi ch’aqwaykunapi iman”, nispa.
Biblian nin: Gobiernokunapas juj programakunapas atinkumanmi wajcha runakuna yanapayta, ichaqa manan jayk’aqpas atinqakuchu wajcha kay chinkachiytaqa (Deuteronomio 15:11; Mateo 26:11).
THAJ KAY KANANPAQ ACUERDOTA RUWAYTA MUNANKU
¿Imapaqmi chayta ruwayta munanku? Guerrapi ch’aqwaypi tarikuqkuna acuerdoman jaykuspa thajpi kausanankupaq, chay ruwayqa allinninkupaqmi kanman.
¿Imaraykun mana atikunchu? Guerrapi ch’aqwaypi wakin tarikuqkunaqa manan munankuchu imaynachus piensasqankuta cambiayta. Thajpi kausanankupaqña acuerdota ruwanku chaypas mayninpiqa manan chayta junt’ankuchu.
Raymond Smithmi American Diplomacy nisqapi nin: “Thaj kay kananpaq acuerdo ruwasqankuqa manan llapanchu allinpi tukun, mayninpiqa astawanraqmi maqanakuykunata jatarichin”, nispa.
Biblian nin: “Thaj kayta maskhay”, nispa. May allinchá kanman runakuna chayta kasukunkuman chayqa (Salmos 34:14). Runakunaqa “jujkunapaq mana junt’aqkuna”, “traicionerokuna”, “mana uyakuq k’ullukuna” iman kanku (2 Timoteo 3:1-4). Chaymi gobiernokunaqa ch’aqwaykunataña allichayta munanku chaypas mana atinkuchu.
ARMAKUNATA CHINKACHIYTA MUNANKU
¿Imapaqmi chayta ruwayta munanku? Imaymana clase armakunatan bombakunatan pisiyachiyta chinkachiyta munashanku.
¿Imaraykun mana atikunchu? Gobiernokunan mana acuerdopichu kashanku armakunata chinkachinankupaq. Paykunan ninku: “Guerrapaq armayku mana kanmanchu chayqa juj nacionkunachá atipawankuman”, nispa. Chaymantapas armakunataña chinkachikunman chaypas ch’aqwaykunaqa kashallanqan.
“1991 wata pasaytan gobiernokuna rimanakurqanku armakunata chinkachinankupaq ichaqa manan chay rimasqankutaqa junt’arqankuchu. Chaytaqa rimanakurqanku runakuna amaña maqanakunankupaqmi, llapallanku thajpi kausanankupaqmi” (Securing Our Common Future: An Agenda for Disarmament [Asegurar nuestro futuro común: una agenda para el desarme]).
Biblian nin: “Runakunaqa saqepunankun armankuta”, nispa (Isaías 2:4). Manan chayllatachu ruwananku, Bibliaq nisqanman jinaqa sonqonkumantan mana allinkunata chinkachipunanku (Mateo 15:19).
GUERRA MANA KANANPAQ RIMANAKUYTA MUNANKU
¿Imapaqmi chayta ruwayta munanku? Enemigonku paykuna contra jamuqtin juj nisqalla sayarinankupaqmi. Paykunan ninku: “Askha nacionkuna juñunakusunchis chayqa manan pipas noqanchis contra maqanakuq jamunqachu”, nispa.
¿Imaraykun mana atikunchu? Juj nacionkunawanña juñunakunkuman chaypas kashallanqan maqanakuykunaqa. ¿Imarayku? Chay juñunakuq nacionkunaqa manan kaqllatachu piensanku, enemigonku jamuqtinpas manan acuerdoman jaykunkuchu imata ruwanankupaqpas.
Encyclopedia Britannica nisqapin nin: “Sociedad de Naciones nisqa organizacionpas Naciones Unidas nisqa organizacionpas gobiernokunatan kallpacharqanku rimanakuspa thajpi kausanankupaq, chaytaña ruwarqanku chaypas guerrakunaqa kashallarqanmi”, nispa.
Biblian nin: “Askha nacionkunaña juñukunkuman thajpi kausanankupaq chaypas, juj organizacionkunaña yanapakunkuman thaj kausay kananpaq chaypas manan atinqakuchu”, nispa (Eclesiastés 4:12). “Ama kamachikuqkunamanqa k’askakuychischu, ama runallamanqa jap’ipakuychischu, manan payqa qespichiyta atinchu. Wañukapuspanqa jallp’amanmi tukupun, chay p’unchaypachan yuyaykusqankunaqa chinkapun”, nispa (Salmos 146:3, 4, Diospa Simin Qelqa).
Gobiernokuna kallpachakunkuña thaj kay kananpaq chaypas kashallanmi guerrakunaqa.