Zdrowe rady dla dzisiejszej młodzieży
„Słuchaj, mój synu, i przyjmij me wypowiedzi. (...) Chcę cię pouczyć nawet co do drogi mądrości” (Prz. 4:10, 11).
1, 2. (a) Jakie pytania skierowano tu do młodzieży? (b) Gdzie można na nie otrzymać wiarogodne odpowiedzi?
CZY jako młody człowiek interesujesz się swoją przyszłością? Czy świat chwilami cię nie przeraża? Czy chciałbyś wiedzieć, jak pokonywać trudności życiowe i gdzie znaleźć niezawodne wskazówki oraz prawdziwą mądrość?
2 Może ci w tym pomóc pewna starożytna księga, napisana między innymi dla udostępnienia „młodzieńcowi wiedzy i umiejętności myślenia”. Co to za książka? Mamy na myśli KSIĘGĘ PRZYSŁÓW, która wchodzi w skład Pisma Świętego, to znaczy Biblii. Jeżeli jesteś teraz w młodym wieku, to powinieneś ją przeczytać, gdyż łatwiej ci będzie dzięki temu zapewnić sobie pomyślność i szczęście. Natomiast dorosłym, a zwłaszcza rodzicom, księga ta pokazuje, jak mogą najskuteczniej pomóc swoim dzieciom lub młodym przyjaciołom. W pierwszych dziewięciu jej rozdziałach znajdujemy rady udzielane jak gdyby przez kochającego ojca własnemu synowi. Czytamy: „Słuchaj, mój synu, i przyjmij me wypowiedzi. (...) Chcę cię pouczyć nawet co do drogi mądrości” (Prz. 1:1-4; 4:10, 11).
3. Jakie wiadomości użyteczne dla młodzieży zawiera Księga Przysłów?
3 Oczywiście nie każdemu zależy na takiej pomocy. Niektórzy wolą robić wszystko po swojemu. Nie życzą sobie żadnych uwag, choćby nawet pochodziły od Boga. W Księdze Przysłów, zwanej też Księgą Przypowieści, czytamy jednak: „Człowiek mądry posłucha i przyswoi sobie więcej pouczeń” (Prz. 1:5). Zawiera ona rady, jak znaleźć w życiu więcej szczęścia. Wypowiada się w sprawach moralności. Wskazuje na dobroczynne skutki właściwego postępowania. Może ci pomóc w podejmowaniu słusznych decyzji. Wyjawia, że mądrość i wiedza dają zadowolenie oraz że stroniąc od tych, którzy sieją rozterki, można wręcz ocalić życie. Udziela wielu cennych wskazówek, i to zarówno wam, młodzi, jak i dorosłym członkom rodzin.
MĄDROŚĆ I WIEDZA
4, 5. (a) Czy mądrość jest dostępna? (b) Dlaczego wiele osób nie daje jej posłuchu? (c) Jakie postępowanie uważasz za mądre? Dlaczego?
4 Bóg, który wszystko stworzył, jest zarazem źródłem wszelkiej mądrości. Chętnie też ją udostępnia. Ogłasza ją „wprost na ulicy”, aby każdy to usłyszał. Ale większość wcale nie chce słuchać. Dużo osób nie uznaje tego źródła. Księga Przysłów mówi: „Bojaźń Jehowy jest pierwszym krokiem mądrości”, a także: „Bojaźń Jehowy jest początkiem wiedzy. Mądrością i karnością gardzili tylko głupcy” (Prz. 1:20; 9:10; 1:7).
5 Sporo ludzi nie chce okazywać Bogu posłuszeństwa. Odpowiada im obecny porządek rzeczy, podczas gdy „bojaźń Jehowy oznacza nienawidzenie zła” (Prz. 8:13). Bojaźń wobec Jehowy powstrzymałaby ich od uczynków, które u Niego wywołują niezadowolenie. Mądre postępowanie polega na tym, żeby poznawać Jego drogi i zasady oraz podporządkowywać się przede wszystkim Jemu. Uchroni cię to przed posunięciami, które przysporzyłyby ci wstydu i zmartwień, naraziłyby na szkody, a nawet mogłyby cię kosztować życie.
6. Co musisz czynić, żeby nabierać mądrości?
6 Jakkolwiek mądrość jest łatwo dostępna dla wszystkich, to jednak chcąc ją osiągnąć, musisz się zdobyć na pewien wysiłek. Musisz jej pragnąć, dążyć do niej i ją cenić. Wymaga to czasu i rzetelnych starań. Byłoby dobrze, gdybyś sam siebie zapytał: Czym tak naprawdę wypełniam swoje życie? Jakie cele sobie wytknąłem? Czy dużo czasu marnuję na bezużyteczne zajęcia, czy raczej pożytecznie spędzam młode lata, przeznaczając je na szukanie wiedzy i mądrości? — Mądrość jest więcej warta niż perły i „żadne klejnoty jej nie dorównają” (Prz. 8:1, 5, 6, 11, Nowy Przekład). Czy szukasz jej tak, jak kopałbyś za srebrem lub ukrytym skarbem? Natchnione przysłowie podaje: „Jeżeli szukać jej będziesz jak srebra i poszukiwać jej jak skarbów ukrytych, wtedy zrozumiesz bojaźń Pana i uzyskasz poznanie Boga; gdyż Bóg daje mądrość, z jego ust pochodzi poznanie i rozum”. Czy istotnie wkładasz taki wysiłek w poznawanie Słowa Bożego? (Prz. 2:4-6, NP).
7. (a) Co możesz zrobić, żeby łatwiej i przyjemniej ci było studiować, a więc pomnażać wiedzę? (b) Dlaczego warto dokładać takich starań?
7 Może pomyślisz sobie: Ależ ja nie lubię studiować; i w ogóle czytanie mnie nudzi! — Tymczasem im więcej byś czytał, tym łatwiej by ci to przychodziło. Im więcej wiesz, tym łatwiej ci uczyć się dalej. Kojarzysz wtedy nowe wiadomości z tymi, które już nabyłeś wcześniej, i lepiej wszystko rozumiesz. Na miarę twoich starań Bóg daje ci błogosławieństwo. Mając coraz więcej wiedzy i zrozumienia, będziesz też czerpał więcej radości ze studium, a to, co poznasz z Pisma Świętego, będzie dla ciebie stanowiło ochronę w dzisiejszym świecie. Nie są to na wiatr rzucone czcze słowa lub tak zwane pobożne życzenia, lecz niezaprzeczalne fakty, bezsporna prawda, jak o tym czytamy w Księdze Przysłów: „Kiedy mądrość wstąpi do twego serca i sama wiedza stanie się przyjemna nawet duszy twojej, wtedy po prostu zdolność myślenia będzie roztaczać opiekę nad tobą, samo rozeznanie zabezpieczy cię, aby cię wybawić od drogi złej, od człowieka mówiącego przewrotności, od tych, którzy opuszczają ścieżki prawości, by chodzić drogami ciemnymi” (Prz. 2:10-13).
WYSTĘPKI NIE POPŁACAJĄ
8, 9. Jakie problemy powszechne w dzisiejszych miastach omawia Księga Przysłów? Jakiej cennej rady udziela w tym zakresie?
8 Księga Przysłów omawia zasadzki i pokusy czyhające na młodzież nie tylko w czasach biblijnych, ale również obecnie. W dzisiejszych miastach szerzy się przestępczość i przemoc, grasują gangi młodocianych, pełno też jest ludzi żerujących na niedoświadczonej młodzieży. Jakich przestróg udziela ta starożytna księga, żeby ci oszczędzić takich kłopotów?
9 Ostrzega na przykład przed wdawaniem się w nieodpowiednie towarzystwo. Czytamy w niej: „Synu mój, jeśli grzesznicy próbują cię skusić, nie ulegaj. Jeżeli ci powiadają: ‛Chodźże z nami (...). Zdobądźmy wszelakie kosztowności. Napełnijmy domy nasze łupem. Los swój powinieneś związać z nami. Niechaj tylko jeden trzos należy do nas wszystkich’ — synu mój, nie wyruszaj z nimi w drogę. Powstrzymaj swą stopę od ich szlaku. Stopy ich bowiem są takie, że biegną do najgorszego zła, i ciągle spieszą do rozlewu krwi” (Prz. 1:10-16).
10. Co mówi Księga Przysłów o drodze nikczemników? Dlaczego jest to ważne?
10 Gdyby okoliczności miały cię zetknąć z ludźmi popełniającymi przestępstwa, powinieneś stamtąd uciec. Salomon napisał: „Nie zazdrościj złym ludziom i nie pragnij ich towarzystwa, gdyż ich serce myśli o gwałcie, a ich wargi mówią o nieszczęściu” (Prz. 24:1, 2, NP). Pamiętaj: występek nie popłaca. Nawet jeśli cię nie przyłapie nikt z ludzi, widzi to Bóg. Jakże głupio byłoby stracić życie wieczne z powodu kilku bezprawnie osiągniętych korzyści! Omawiana księga radzi zarówno młodym, jak i starszym: „Na drogę bezbożnych nie wchodź i nie krocz drogą złych ludzi! Unikaj jej i nie wchodź na nią; odwróć się od niej i omiń ją! (...) powstrzymuj swoją nogę od złego!” (Prz. 4:14, 15, 27, NP).
JEHOWA NA PIERWSZYM MIEJSCU
11. Jakich błogosławieństw dostąpisz, chodząc drogą prawości, trzymając się wskazań Jehowy?
11 Wielka jest różnica między postępowaniem grzesznym a drogą mądrości. Księga Przysłów zapewnia, że Jehowa „jest tarczą tym, którzy chodzą w niezłomnej prawości” i że „strzec będzie po prostu drogi lojalnych wobec Niego” (Prz. 2:7, 8). Kto czyni to, co słuszne, ma z Jego strony obietnicę życia wiecznego. „Bo prawi, ci będą przebywać na ziemi, a nienaganni, ci będą pozostawieni na niej” (Prz. 2:21). Postawiwszy u siebie na pierwszym miejscu Jehowę, zaskarbisz sobie obfite błogosławieństwa. „Oddawaj szacunek Jehowie tym, co masz wartościowego, i pierwocinami wszystkich swoich plonów. Wówczas spichrze twe będą napełnione dostatkiem, a młode wino przelewać się będzie z kadzi twojej tłoczni” (Prz. 3:9, 10).
12. Jakie mógłbyś przytoczyć przykłady młodych ludzi, u których przede wszystkim liczy się Jehowa? Jak zostali za to nagrodzeni?
12 Wielu młodych naprawdę dziś wprowadza to w czyn. Jehowa zajmuje pierwsze miejsce w ich życiu. Spędzają swą młodość w służbie pełnoczasowej, będąc pionierskimi głosicielami ewangelii lub pracując w Domach Betel, gdzie produkuje się Biblie i książki ułatwiające bliźnim poznawanie Boga. Zapytaj ich, czy Jehowa im błogosławi. Szczerze ci odpowiedzą, że odczuli to w nadzwyczajnej obfitości i że o wiele więcej zyskali pod względem duchowym niż ich rówieśnicy, którzy za cel obrali sobie materialny dobrobyt (Prz. 10:9; 15:16).
POKUSY DO NIEMORALNOŚCI
13, 14. (a) Do czego jeszcze odwołuje się Szatan? (b) Czy w twoim środowisku jest to poważny problem?
13 Specjaliści od reklamy, chcąc upchnąć swoje towary, odwołują się do seksu. Tą samą metodą posługiwał się już nieraz Szatan przy kuszeniu sług Bożych. A na przykład tysiące Izraelitów, którzy spędzili długie lata na pustyni i wreszcie dotarli w pobliże Ziemi Obiecanej, dopuściło się wskutek tego nierządu i straciło życie (Liczb 25:1-9).
14 Osoby przeciwne ostrzeganiu młodzieży przed tym niebezpieczeństwem po prostu przymykają oczy na warunki panujące dziś w świecie. Na ulicach i w innych miejscach publicznych bez trudu można się natknąć na plugawe czasopisma, drastyczne filmy, sklepy z pornografią, a także na prostytucję. Pierwsze rozdziały Księgi Przysłów zawierają stanowczą przestrogę przed takimi pokusami wiodącymi do niemoralności.
15. Jakiej przestrogi udzielono w Księdze Przysłów co do niemoralności?
15 Czytamy w nich między innymi o niemoralnej kobiecie, która wabi ku sobie niedoświadczonych młodzieńców: „Miód wycieka z warg obcej, podniebienie jej gładkie jak olej; lecz w końcu będzie gorzka niby piołun i ostra jak miecz obosieczny. Jej nogi zstępują ku śmierci (...); idź drogą swą od niej daleko, pod drzwi jej domu nie podchodź, byś obcym swej sławy nie oddał, a lat swych okrutnikowi” (Prz. 5:3-14, Biblia Tysiąclecia; 2:16-19; 6:27-29, 32).
16. Co może się przytrafić temu, kto nie ucieka natychmiast od niemoralnych propozycji?
16 Jest tam również mowa o prostodusznym młodzieńcu, któremu nie dostaje rozumu i który pod wpływem chytrych, upajających słów haniebnie traci panowanie nad sobą. „Swoją gładką mową usidliła go. Omamiony poszedł tuż za nią jak wół, który idzie na rzeź, (...) nie przeczuwając, że chodzi o jego życie”. Nie on jeden utracił w ten sposób łaskę Jehowy, dając się poprowadzić ku śmierci, ponieważ „liczni są ci, których zamordowała” (Prz. 7:6-27, NP).
17. Jak ciężkim przewinieniem z punktu widzenia Jehowy jest rozpusta?
17 Powyższe ostrzeżenia, chociaż skierowane do młodych mężczyzn, w równej mierze odnoszą się do młodych kobiet. Niezależnie od tego, co o skutkach wyuzdania myślą ludzie, pogląd Jehowy na tę sprawę nie budzi najmniejszych wątpliwości. Droga ta prowadzi do śmierci. Istotnie, może ci zagrodzić wejście do Raju, który Bóg zamierza przywrócić na ziemi. „Czyż nie wiecie, że niesprawiedliwi nie posiądą królestwa Bożego? Nie łudźcie się! Ani rozpustnicy, ani bałwochwalcy, ani cudzołożnicy, ani rozwięźli, ani mężczyźni współżyjący ze sobą (...) nie odziedziczą królestwa Bożego” (1 Kor. 6:9, 10, BT; Efez. 5:5).
18. (a) Czy rady biblijne co do życia moralnego są jakimś ciężarem? Dlaczego tak odpowiadasz? (b) Jakich cennych wskazówek udziela w tym względzie Księga Przysłów?
18 Nikt nie powinien uważać, że stosowanie się do mądrych rad biblijnych z zakresu moralności w życiu płciowym jest zbytecznym brzemieniem. Mniej przecież dzięki nim rozwodów, rozbitych domów i dzieci wchodzących w konflikt z prawem, mniej scen zazdrości, mniej prostytucji, ale za to więcej szczęścia w rodzinach i radości w życiu. W pięknych, poetyckich słowach Księga Przysłów zachęca do pójścia tą słuszną drogą. Tłumaczy, żeby nie szukać przyjemności na ulicy, u kogoś kto prowadzi się niemoralnie, ani w ogóle u różnych obcych; przyrównuje to do trwonienia zasobów swego źródła poza domem. Zaleca tym, którzy wstąpili już w stan małżeński, by czerpali radość z tej swojej wspólnoty, a nie dawali się wiarołomnie usidlić komu innemu. Ulec pożądaniu zmysłów może każdy słabeusz, ale prawdziwy chrześcijanin do chwili zawarcia małżeństwa wstrzymuje się od współżycia cielesnego, a potem prowadzi je tylko ze swym prawowitym partnerem (Prz. 5:15-23).
PRACA ORAZ WYNIOSŁOŚĆ
19. Jaką radę znajdujemy w Księdze Przysłów odnośnie do pracy?
19 Księga Przysłów jest pomocna także w innych sprawach. Doradza na przykład coś, co wielu młodym niezbyt przypada dziś do gustu, mianowicie rzetelny wysiłek. Dotyczy to szkoły, pracy zarobkowej, a także chrześcijańskiej służby pełnoczasowej. „Idź do mrówki”, czytamy. „Przypatrz się jej postępowaniu, abyś zmądrzał”. Chrześcijanin, podobnie jak skrzętna mrówka, będzie cały dzień uczciwie pracował, mimo że nikt go nie pilnuje (Prz. 6:6-11, NP; Efez. 6:5; Tyt. 2:9, 10; Hebr. 6:10-12).
20. (a) Czego jeszcze nienawidzi Jehowa? (b) Jak zastosowałbyś to pouczenie w swoim życiu?
20 Ważne jest też, żeby się nie unosić pychą i nie wywoływać nieporozumień. „Tych sześć rzeczy nienawidzi Pan, a tych siedem jest dla niego obrzydliwością: Butne oczy, kłamliwy język, ręce, które przelewają krew niewinną, serce, które knuje złe myśli, nogi, które śpieszą do złego, składanie fałszywego świadectwa i sianie niezgody między braćmi” (Prz. 6:16-19, NP).
TWOJA RODZINA
21. Jakiej rady udziela ci Księga Przysłów, jeśli chodzi o rodziców? Dlaczego jest to takie ważne?
21 Nie można również pominąć faktu, że doznajesz pomocy od rodziny. Przysłowie głosi: „Zachowuj, synu mój, przykazanie swego ojca i nie odrzucaj nauki swojej matki! (...) Gdy pójdziesz, będzie ci towarzyszyć, strzec cię będzie w czasie twojego snu, a gdy się obudzisz, odezwie się do ciebie” (Prz. 6:20-22, NP). Słuszność jego potwierdza się zwłaszcza wtedy, gdy twoi rodzice służą Bogu. Ale jeśli nawet nie należą do wierzących, to przecież widzieli sporo rzeczy, z którymi ty się nie zdążyłeś zetknąć, i wskazówki ich mogą ci oszczędzić mnóstwa kłopotów.
22. (a) Jakie znaczenie ma w wieku młodzieńczym darzenie rodziców zaufaniem? (b) Czego możesz się nauczyć z Listu do Hebrajczyków 12:11 oraz z Księgi Przysłów 4:10-13?
22 Za żadną cenę nie pozwól, żeby wiek dorastania — okres między dzieciństwem a osiągnięciem dojrzałości — odgrodził cię od rodziców, jak się to stało u tylu innych młodych ludzi. Może przychodzi ci nieraz na myśl, że ojciec i matka są jakby niedzisiejsi, a więc staroświeccy. Ale przy ich pomocy łatwiej ci będzie w tym przejściowym okresie zachować równowagę. Dużo rozmawiaj z nimi. Staraj się, żeby wysłuchiwali twoich zwierzeń. Na pewno nie chcą cię krępować ani zatruwać ci życia, lecz raczej je ułatwić. To prawda, że młodzi wolą robić wszystko po swojemu i często nie lubią słuchać pouczeń, niemniej jednak pokora może ich zabezpieczyć przed licznymi rozczarowaniami. Człowiek pokorny wie, że popełnia błędy, i ceni sobie wysiłki tych, którzy chcą mu pomóc. Salomon napisał: „Udziel napomnienia mądremu, a będzie cię miłował” (Prz. 9:8, 9; Hebr. 12:11; Prz. 4:10-13).
23. Jakie według ciebie są główne myśli tego artykułu?
23 A zatem młodzież może dziś nabywać mądrości Bożej. Nawet jeśli nie masz zbyt wiele doświadczenia, możesz się uczyć i coraz lepiej rozumieć życie. Mądrość woła do ciebie. Mówi o „rzeczach wzniosłych” i „żaden klejnot nie jest jej równy” (Prz. 8:6, 11, BT). Chcąc zdobyć wiedzę i nabrać mądrości, musisz studiować i szukać pilnie, jak się kopie w poszukiwaniu bezcennego skarbu. „Kto bowiem (...) znajduje [mądrość], ten na pewno znajdzie życie, i pozyskuje dobrą wolę u Jehowy” (Prz. 8:35). Po przeczytaniu tego artykułu niewątpliwie zechcesz również zapoznać się dokładnie z rozdziałami od 1 do 9 Księgi Przysłów, na których oparto jego treść.
Czy pamiętasz te myśli?
◻ W czym Księga Przysłów może być pomocna dzisiejszej młodzieży?
◻ Dlaczego tyle osób nie chce takiej pomocy?
◻ Jak możliwość nabycia mądrości powinna się odbić na twoim życiu?
◻ Przed jakimi pokusami, których pełno w dzisiejszych miastach, ostrzega Księga Przysłów?
◻ Dlaczego rady biblijne co do moralnego życia nie są ciężarem?
◻ Jaką pomoc może uzyskać młodzież od własnej rodziny?
[Ramka na stronie 14]
Wiedza, mądrość i zrozumienie
Księga Przysłów w dużej mierze posługuje się tymi trzema pojęciami. Czym różnią się one między sobą?
WIEDZA jest to znajomość faktów, o których się można dowiedzieć przez studium, obserwację lub z osobistego doświadczenia. „Mądrzy gromadzą wiedzę” i potem czerpią z jej zasobów (Prz. 10:14, NP).
MĄDROŚĆ to połączenie wiadomości ze zdrowym rozsądkiem. Jest to zdolność właściwego użytkowania wiedzy, umożliwiająca rozwiązywanie problemów i chroniąca przed niebezpieczeństwem. Zakłada posiadanie rozległej wiedzy i głębokiego zrozumienia, które umożliwiają dokonanie wnikliwej oceny oraz wyciągnięcie słusznych wniosków. Gdybyś miał wiedzę, lecz nie potrafił jej wyzyskać, znaczyłoby to, że brak ci mądrości. „Mądrość to rzecz podstawowa”, gdyż bez niej i wiedza niewiele jest warta (Prz. 4:7).
ZROZUMIENIE. Ze zrozumieniem teraz odnosisz się do różnicy między wiedzą a mądrością. Potrafisz rozróżnić te pojęcia, czyli je rozeznać. Niekiedy decydujesz się na określone postępowanie dlatego, że tak kazał Bóg, jeśli jednak zrozumiesz, jakie były powody wydania tego nakazu, jakim celom on służy i jakie przynosi korzyści, to twoje postanowienie okaże się znacznie silniejsze. Księga Przysłów podaje praktyczne wskazówki, z których możesz nie tylko się dowiedzieć, co jest słuszne, a co złe, ale również zrozumieć, dlaczego.