Czy w twoim życiu widać „mądrość pochodzącą z góry”?

1-3. (a) Jak Salomon dowiódł niezwykłej mądrości, rozstrzygając spór kobiet o dziecko? (b) Co Jehowa nam obiecuje i jakie nasuwają się pytania?

ROZSTRZYGNIĘCIE tej sprawy było trudne — dwie kobiety spierały się o niemowlę. Mieszkały pod jednym dachem i w odstępie paru dni urodziły synów. Kiedy jeden chłopiec zmarł, obie zaczęły się podawać za matkę tego, który żyła. Nie miały żadnych świadków. Sprawa zapewne była już rozpatrywana przez sąd niższej instancji, ale bezskutecznie. W końcu trafiła do Salomona, króla Izraela. Czy on będzie w stanie wykryć prawdę?

² Salomon chwilę posłuchał kłócących się kobiet, po czym zażądał miecza. Z pozorną stanowczością kazał rozciąć niemowlę na dwie części i każdej kobiecie dać połowę. Prawdziwa matka, która kochała swojego synka, natychmiast zaczęła błagać króla, żeby oddał go tej drugiej. Ta natomiast chciała, żeby chłopca rozcięto. Teraz Salomon znał już prawdę. Wiedział, jak czule matki kochają swoje dzieci, i wykorzystał to do rozwiązania sporu. Możemy sobie wyobrazić ulgę kobiety, która odzyskała synka po rozstrzygnięciu króla: „Ona jest jego matką” (1 Królów 3:16-27).

³ Czy nie świadczyło to o nadzwyczajnej mądrości Salomona? Kiedy ludzie usłyszeli o jego decyzji, byli zdumieni, „bo dostrzegli, że otrzymał od Boga mądrość”. Rzeczywiście, to Jehowa dał Salomonowi „serce mądre i odznaczające się zrozumieniem” (1 Królów 3:12, 28). A co z nami? Czy nam również może udzielić mądrości? Salomon napisał pod natchnieniem: „Jehowa daje mądrość” (Przysłów 2:6). Bóg obiecuje obdarzyć mądrością — umiejętnością właściwego korzystania z wiedzy, zrozumienia i rozeznania — wszystkich, którzy szczerze jej szukają. Jak możemy zdobyć taką mądrość? I jak powinniśmy robić z niej użytek w codziennym życiu?

‛Nabywaj mądrości’ — w jaki sposób?

4-7. Jakie cztery wymagania trzeba spełnić, żeby nabyć mądrości?

⁴ Czy chcąc otrzymać mądrość od Boga, musimy być wybitnie inteligentni lub gruntownie wykształceni? Nic podobnego! Jehowa jest gotowy nam jej udzielić niezależnie od naszego pochodzenia i wykształcenia (1 Koryntian 1:26-29). Musimy jednak wykazać inicjatywę, ponieważ Biblia zachęca, ‛żebyśmy nabywali mądrości’ (Przysłów 4:7). Jak to robić?

⁵ Po pierwsze, musimy odczuwać bojaźń przed Bogiem. W Księdze Przysłów 9:10 czytamy: „Bojaźń przed Jehową jest pierwszym krokiem do zdobycia mądrości”. Stanowi więc fundament prawdziwej mądrości. Dlaczego? Jak zapewne pamiętamy, mądrość to między innymi umiejętność właściwego korzystania z wiedzy. Bojaźń wobec Boga nie ma nic wspólnego z panicznym, obezwładniającym strachem — przeciwnie, oznacza podziw, szacunek i zaufanie. Wywiera na nas silny, zdrowy wpływ. Pobudza do zharmonizowania życia z tym, co wiemy o Bogu i Jego metodach działania. To najmądrzejsze, co możemy zrobić, bo trzymanie się zasad Bożych zawsze przynosi najwięcej korzyści.

⁶ Po drugie, musimy być pokorni i skromni. Bez tych przymiotów nie można nabyć mądrości Bożej (Przysłów 11:2). Dlaczego? Gdy jesteśmy pokorni i skromni, łatwo nam przyznać, że nie wiemy wszystkiego, że możemy się w czymś mylić i że musimy poznawać pogląd Jehowy na różne sprawy. „Bóg przeciwstawia się wyniosłym”, ale pokornym chętnie udziela mądrości (Jakuba 4:6).

⁷ Po trzecie, niezbędne jest studiowanie spisanego Słowa Bożego, bo właśnie w nim kryje się mądrość Jehowy. Nabywanie jej wymaga pilnych poszukiwań (Przysłów 2:1-5). I po czwarte, konieczna jest modlitwa. Jeśli szczerze prosimy Boga o mądrość, szczodrze nam jej udzieli (Jakuba 1:5). Wysłucha też naszych modlitw o Jego ducha. A ten duch ułatwi nam znalezienie w Słowie Bożym cennych rad, które pomagają rozwiązywać problemy, unikać niebezpieczeństw i podejmować mądre decyzje (Łukasza 11:13).

8. Co dowodzi, że ktoś naprawdę nabył mądrości od Boga?

⁸ Jak wspomniano w rozdziale 17 tej książki, mądrość Jehowy ma wartość praktyczną. Kto naprawdę jej nabył, dowodzi tego w całym swoim postępowaniu. Uczeń Jakub tak to opisał: „Mądrość pochodząca z góry jest przede wszystkim czysta, następnie usposobiona pokojowo, rozsądna, gotowa okazywać posłuszeństwo, pełna miłosierdzia i dobrych owoców, bezstronna, nieobłudna” (Jakuba 3:17). Omówmy teraz wymienione tu cechy mądrości Bożej. W trakcie tej analizy zadawaj sobie pytanie: „Czy w moim życiu widać ‚mądrość pochodzącą z góry’?”.

„Czysta, następnie usposobiona pokojowo”

9. Co to znaczy być czystym i dlaczego tę cechę mądrości słusznie wymieniono na pierwszym miejscu?

⁹ „Przede wszystkim czysta”. Nie chodzi tu po prostu o to, co widać na zewnątrz, tylko o nasze wnętrze. Biblia wiąże mądrość z sercem, ale niebiańska mądrość nie ‛zagości w sercu’ skalanym niegodziwymi myślami, pragnieniami i pobudkami (Przysłów 2:10; Mateusza 15:19, 20). Jeśli jednak nasze serce jest czyste — w stopniu możliwym dla niedoskonałych ludzi — to ‛odwracamy się od zła i czynimy dobro’ (Psalm 37:27; Przysłów 3:7). Słusznie więc w opisie mądrości wymieniono czystość na pierwszym miejscu. Czy naprawdę moglibyśmy przejawiać pozostałe cechy mądrości, gdybyśmy nie byli czyści pod względem moralnym i duchowym?

10, 11. (a) Dlaczego to takie ważne, żebyśmy byli ‛usposobieni pokojowo’? (b) Jak możesz pokazać, że zależy ci na pokoju, gdy zauważysz, że uraziłeś współwyznawcę? (Zobacz też przypis).

¹⁰ „Następnie usposobiona pokojowo”. Mądrość niebiańska każe nam zabiegać o pokój, który jest owocem ducha Bożego (Galatów 5:22). Staramy się nie robić niczego, co mogłoby zerwać „więź pokoju” łączącą sług Jehowy (Efezjan 4:3). Jeśli pokój zostanie zakłócony, ze wszystkich sił dążymy do tego, żeby go przywrócić. Dlaczego to takie ważne? W Biblii czytamy: „Wciąż (...) żyjcie ze sobą w pokoju, a Bóg miłości i pokoju będzie z wami” (2 Koryntian 13:11). Jak widać, nasz sposób traktowania współwyznawców ma bezpośredni wpływ na naszą więź z Jehową. Ale jak możemy pokazać, że zabiegamy o pokój? Rozważmy pewien przykład.

¹¹ Co powinieneś zrobić, gdy czujesz, że uraziłeś współwyznawcę? Jezus powiedział: „Gdybyś więc przyniósł dar do ołtarza, a tam sobie przypomniał, że twój brat ma coś przeciwko tobie, zostaw swój dar przed ołtarzem i odejdź. Najpierw pogódź się z bratem, a dopiero potem wróć i złóż dar” (Mateusza 5:23, 24). Zastosujesz się do tej rady, jeśli z własnej inicjatywy pójdziesz do urażonego brata. Z jakim zamiarem? Żeby ‛się z nim pogodzić’b. Dlatego może będziesz musiał przyznać — zamiast zaprzeczać — że zraniłeś jego uczucia. Jeżeli zaczniesz rozmowę z myślą o odbudowaniu pokojowych relacji i będziesz pamiętał o tym celu, na pewno uda wam się wyjaśnić wszelkie nieporozumienia oraz zdobyć się na stosowne przeprosiny i przebaczenie. Gdy więc robisz, co możesz, żeby zabiegać o pokój, dajesz dowód, że kierujesz się Bożą mądrością.

„Rozsądna, gotowa okazywać posłuszeństwo”

12, 13. (a) Co znaczy wyraz oddany w Liście Jakuba 3:17 jako „rozsądna”? (b) Jak możemy pokazać, że jesteśmy rozsądni?

¹² „Rozsądna”. Co to znaczy być rozsądnym? Grecki wyraz oddany w Liście Jakuba 3:17 jako „rozsądna” jest zdaniem biblistów trudny do przełożenia. Niesie w sobie myśl o ustępliwości. Tłumacze oddają go też takimi słowami, jak „łagodna”, „wyrozumiała” czy „życzliwa”. Jak możemy pokazać, że w codziennym życiu przejawiamy rozsądek?

¹³ List do Filipian 4:5 zachęca: „Niech wasz rozsądek stanie się znany wszystkim ludziom”. W innym przekładzie czytamy: „Miejcie opinię ludzi rozsądnych” (J. B. Phillips, The New Testament in Modern English). Zwróćmy uwagę, że nie chodzi o to, za jakich sami siebie uważamy, ale o to, jak widzą nas inni — jaką mamy opinię. Człowiek rozsądny nie upiera się przy literze prawa ani nie próbuje postawić na swoim. Chętnie słucha drugich i gdy to tylko stosowne, ustępuje, spełniając ich życzenia. Jest też wobec nich łagodny, a nie szorstki czy nieuprzejmy. Chociaż mają tak postępować wszyscy chrześcijanie, szczególnie dotyczy to starszych zboru. Ponieważ łagodność przyciąga, dzięki niej starsi stają się przystępni (1 Tesaloniczan 2:7, 8). Każdy z nas powinien się więc zastanowić: „Czy mam opinię osoby życzliwej, ustępliwej i łagodnej?”.

14. Co świadczy o tym, że jesteśmy ‛gotowi okazywać posłuszeństwo’?

¹⁴ „Gotowa okazywać posłuszeństwo”. Grecki odpowiednik tego sformułowania nie występuje w żadnym innym miejscu Chrześcijańskich Pism Greckich. Według pewnego biblisty „często jest używany w odniesieniu do dyscypliny wojskowej”. Kryje w sobie sens: „łatwo dający się przekonać” i „podporządkowany”. Kto kieruje się „mądrością pochodzącą z góry”, ten chętnie podporządkowuje się wszystkiemu, co mówi Biblia. Nie jest znany z tego, że jeśli raz podejmie decyzję, to obstaje przy niej, odrzucając wszelkie fakty, które ją podważają. Jest gotowy zmienić zdanie, gdy ktoś wykaże mu na podstawie Biblii, że zajął złe stanowisko lub wyciągnął błędne wnioski. Czy ty jesteś tak postrzegany?

„Pełna miłosierdzia i dobrych owoców”

15. Czym jest miłosierdzie i dlaczego w Liście Jakuba 3:17 słusznie wymieniono je razem z „dobrymi owocami”?

¹⁵ „Pełna miłosierdzia i dobrych owoców”c. Skoro o „mądrości pochodzącej z góry” powiedziano, że jest „pełna miłosierdzia”, to stanowi ono ważny jej aspekt. Jak widzimy, cechę tę wymieniono razem z „dobrymi owocami”. Zupełnie słusznie, bo w Biblii słowo „miłosierdzie” najczęściej odnosi się do troski o innych wyrażonej działaniem, do współczucia, które wydaje obfity plon w postaci życzliwych uczynków. Według pewnej definicji chodzi o „smutek wywołany czyjąś trudną sytuacją połączony z próbą niesienia ulgi”. Tak więc mądrość Boża nie jest chłodna, nieczuła ani akademicka. Przeciwnie, cechuje ją ciepło, serdeczność i wrażliwość. Jak możemy pokazać, że jesteśmy ‛pełni miłosierdzia’?

16, 17. (a) Co oprócz miłości do Boga pobudza nas do głoszenia dobrej nowiny i dlaczego? (b) Jak możemy dowieść, że jesteśmy ‛pełni miłosierdzia’?

¹⁶ Z pewnością bardzo ważne jest dzielenie się z innymi dobrą nowiną o Królestwie Bożym. Co nas do tego pobudza? Przede wszystkim miłość do Boga. Ale w grę wchodzi też miłosierdzie, czyli współczucie dla ludzi (Mateusza 22:37-39). Obecnie często są oni ‛złupieni i porzuceni niczym owce bez pasterza’ (Mateusza 9:36). Zaniedbywani przez fałszywych pasterzy, w sensie symbolicznym żyją w ciemności — nie wiedzą, jakie mądre rady zawiera Słowo Boże ani jakie błogosławieństwa już wkrótce przyniesie ziemi panowanie Królestwa Bożego. Gdy rozmyślamy o potrzebach duchowych takich ludzi, szczerze im współczujemy i chcemy gorliwie mówić im o wspaniałym zamierzeniu Jehowy.

¹⁷ Jak jeszcze możemy dowieść, że jesteśmy ‛pełni miłosierdzia’? Przypomnijmy sobie przypowieść Jezusa o miłosiernym Samarytaninie. Natknął się on w drodze na podróżnego, którego obrabowano i pobito. Zrobiło mu się go żal i „postąpił wobec niego miłosiernie” — opatrzył mu rany i zaopiekował się nim (Łukasza 10:29-37, przypis). Czy przykład ten nie pokazuje jasno, że miłosierdzie polega na udzielaniu praktycznej pomocy potrzebującym? Biblia zachęca nas, żebyśmy ‛wyświadczali dobro wszystkim, a zwłaszcza tym, którzy są z nami spokrewnieni w wierze’ (Galatów 6:10). Oto kilka możliwości: Starszy wiekiem współwyznawca nie ma czym dojeżdżać na chrześcijańskie zebrania. Wdowie ze zboru przydałaby się pomoc przy naprawie czegoś w domu (Jakuba 1:27). Ktoś zniechęcony potrzebuje „dobrego słowa”, które podniosłoby go na duchu (Przysłów 12:25). Gdy w takich sytuacjach okazujemy miłosierdzie, potwierdzamy, że kierujemy się „mądrością pochodzącą z góry”.

„Bezstronna, nieobłudna”

18. Co musimy wykorzenić z serca, jeśli kierujemy się „mądrością pochodzącą z góry”, i dlaczego?

¹⁸ „Bezstronna”. Mądrość Boża wznosi się ponad uprzedzenia rasowe i dumę narodową. Pobudza nas do wykorzenienia z serca wszelkich skłonności do faworyzowania ludzi (Jakuba 2:9). Nie wyróżniamy nikogo z powodu jego wykształcenia, zamożności czy zadań w zborze. Nie patrzymy z góry na żadnego współwyznawcę, choćby wydawał się mało znaczący. Skoro sam Jehowa darzy takie osoby miłością, to niewątpliwie zasługują też na naszą miłość.

19, 20. (a) Co kryje w sobie grecki odpowiednik słowa „obłudnik”? (b) Jak pokazujemy, że ‛szczerze kochamy jedni drugich jak braci’, i dlaczego jest to takie ważne?

¹⁹ „Nieobłudna”. Greckie słowo tłumaczone na „obłudnik” może oznaczać „aktora grającego jakąś rolę”. W starożytnych teatrach greckich i rzymskich aktorzy występowali w dużych maskach. Dlatego wspomniany grecki wyraz zaczęto odnosić do osoby dwulicowej, udającej kogoś, kim nie jest. Fakt, że mądrość Boża jest nieobłudna, powinien wpływać nie tylko na to, jak traktujemy współwyznawców, ale też co o nich myślimy.

²⁰ Apostoł Piotr wspomniał, że „dzięki posłuszeństwu prawdzie” będziemy ‛szczerze kochać jedni drugich jak braci’ (1 Piotra 1:22). Nasza miłość do braci nie może być udawana. Nie nosimy masek, nie odgrywamy żadnych ról, żeby kogoś oszukać. Przejawiamy wobec innych szczerą, serdeczną miłość. W rezultacie nasi współwyznawcy mają do nas zaufanie, bo wiedzą, że jesteśmy tacy, za jakich się podajemy. Taka szczerość jest podstawą otwartej, swobodnej wymiany myśli wśród chrześcijan i pozwala stworzyć w zborze atmosferę zaufania.

„Strzeż praktycznej mądrości”

21, 22. (a) Jak Salomon przestał ‛strzec mądrości’? (b) Jak możemy ‛strzec mądrości’ i jakie to przyniesie nam korzyści?

²¹ Mądrość od Boga to cenny dar, o który należy dbać. Salomon zachęcał: „Mój synu, (...) strzeż praktycznej mądrości i umiejętności myślenia” (Przysłów 3:21). Niestety, on sam o tym zapomniał. Był mądry, dopóki miał posłuszne serce. Z czasem jednak pod wpływem cudzoziemskich żon odwrócił się od czystego wielbienia Jehowy (1 Królów 11:1-8). Późniejsze życie Salomona pokazuje, że wiedza ma niewielką wartość, jeśli nie korzysta się z niej właściwie.

²² Jak więc możemy ‛strzec praktycznej mądrości’? Musimy nie tylko regularnie czytać Biblię i oparte na niej publikacje „niewolnika wiernego i roztropnego”, ale też wprowadzać w czyn to, czego się dowiadujemy (Mateusza 24:45). Mamy mnóstwo powodów, żeby kierować się mądrością Bożą. Już teraz zapewnia nam ona lepsze życie. Pozwala również „mocno uchwycić [się] nadziei na rzeczywiste życie” — życie w Bożym nowym świecie (1 Tymoteusza 6:19). A co najważniejsze, pielęgnowanie „mądrości pochodzącej z góry” zbliża nas do Źródła wszelkiej mądrości, do Jehowy Boga.