„Prawo Jehowy jest doskonałe”

1, 2. Dlaczego wielu ludzi lekceważy prawo, a jak mimo to my możemy zapatrywać się na prawa Boże?

„PRAWO to bezdenna czeluść, która (...) pochłania wszystko”. Tak wypowiedział się autor pewnej publikacji wydanej w roku 1712. Potępił system prawny, w którym procesy ciągnęły się latami i rujnowały finansowo osoby szukające sprawiedliwości. Rzeczywiście, w wielu krajach sądownictwo i przepisy prawne to istny gąszcz, pełen niesprawiedliwości, uprzedzeń i niekonsekwencji. Skutkiem tego jest powszechne lekceważenie prawa.

² Dla kontrastu zwróćmy uwagę na wypowiedź zanotowaną mniej więcej 2700 lat temu: „O, jak bardzo kocham Twoje prawo!” (Psalm 119:97). Dlaczego psalmista tak kochał i wysławiał to prawo? Ponieważ pochodziło od Jehowy Boga, a nie od ludzi. Z tobą może być podobnie. Im dokładniej będziesz poznawać prawa Jehowy, tym bardziej będziesz je kochać. Wnikniesz przy tym w sposób myślenia największego Sędziego i Prawodawcy we wszechświecie.

Najwyższy Prawodawca

3, 4. Co dowodzi, że Jehowa jest Prawodawcą?

³ „Jest tylko jeden Prawodawca i Sędzia” (Jakuba 4:12). Jehowa rzeczywiście jest jedynym prawdziwym Prawodawcą. Nawet ruchem ciał niebieskich rządzą ustanowione przez Niego „prawa niebios” (Hioba 38:33, Biblia Tysiąclecia). Prawu Jehowy podlegają też miliony Jego świętych aniołów, którzy jako słudzy zorganizowani w grupy różnej rangi wykonują Jego rozkazy (Psalm 104:4; Hebrajczyków 1:7, 14).

⁴ Jehowa ustanowił prawa również dla ludzi. Każdego z nas wyposażył w sumienie, które odzwierciedla Jego poczucie sprawiedliwości. Mamy więc w swoim wnętrzu swego rodzaju prawo, pomagające nam odróżniać dobro od zła (Rzymian 2:14). Nasi prarodzice zostali obdarzeni doskonałym sumieniem, dlatego nie potrzebowali wielu praw (Rodzaju 2:15-17). Natomiast niedoskonały człowiek, chcąc spełniać wolę Bożą, musi mieć więcej wskazówek. Jehowa Bóg przekazywał je patriarchom, takim jak Noe, Abraham i Jakub, a oni — swoim rodzinom (Rodzaju 6:22; 9:3-6; 18:19; 26:4, 5). Ale w szczególny sposób stał się Prawodawcą wtedy, gdy za pośrednictwem Mojżesza dał narodowi izraelskiemu cały zbiór przepisów. Pozwalają nam one wyrobić sobie pełniejsze wyobrażenie o Bożym poczuciu sprawiedliwości.

Ogólny zarys Prawa Mojżeszowego

5. Dlaczego można powiedzieć, że Prawo Mojżeszowe nie było olbrzymim zbiorem zawiłych reguł?

⁵ Zdaniem wielu ludzi Prawo Mojżeszowe było olbrzymim zbiorem zawiłych reguł. Czy rzeczywiście? Zawierało ono przeszło 600 praw. Ktoś powie, że to dużo, ale pomyślmy: Pod koniec XX wieku prawa federalne USA zajmowały w fachowych książkach 150 000 stron. A co dwa lata przybywa dalszych 600 praw! Tak więc w porównaniu z bezlikiem przepisów ludzkich Prawo Mojżeszowe było objętościowo skromne. Regulowało przy tym dziedziny życia, o których nowożytne kodeksy nawet nie wspominają. Zapoznajmy się z nim pokrótce.

6, 7. (a) Czym Prawo Mojżeszowe różni się od innych zbiorów przepisów i które jego przykazanie jest najważniejsze? (b) Jak Izraelici mogli pokazać, że uznają władzę Jehowy?

⁶ Prawo podkreślało najwyższą władzę Jehowy. Dlatego nieporównanie góruje nad każdym innym zbiorem przepisów. Najważniejszy nakaz brzmiał: „Słuchaj, Izraelu: Jehowa, nasz Bóg, to jeden Jehowa. Masz kochać Jehowę, swojego Boga, całym sercem, całą duszą i całą siłą”. Jak członkowie ludu Jehowy mieli wyrażać tę miłość? Służąc Mu i podporządkowując się Jego władzy (Powtórzonego Prawa 6:4, 5; 11:13).

⁷ Każdy Izraelita dawał dowody takiego podporządkowania, gdy okazywał posłuszeństwo ludziom, którzy mieli nad nim władzę. Rodzice, naczelnicy, sędziowie, kapłani i w końcu sam król — wszyscy reprezentowali panowanie Boga. W Jego oczach bunt przeciwko takim ludziom był buntem przeciwko Niemu samemu. Z drugiej strony jeśli osoby sprawujące władzę traktowały innych niesprawiedliwie lub lekceważąco, też narażały się na gniew Jehowy (Wyjścia 20:12; 22:28; Powtórzonego Prawa 1:16, 17; 17:8-20; 19:16, 17). Tak więc do popierania panowania Bożego zobowiązani byli i poddani, i zwierzchnicy.

8. Jak Prawo strzegło Bożego wzorca świętości?

⁸ Prawo stało na straży Bożego wzorca świętości. Hebrajskie słowa tłumaczone na „święty” i „świętość” występują w Prawie Mojżeszowym przeszło 280 razy. Pomagało ono Izraelitom odróżniać to, co czyste, od tego, co nieczyste, ponieważ wymieniało około 70 rzeczy, które mogły skalać ich pod względem ceremonialnym. Omawiało kwestie higieny, pożywienia, a nawet usuwania odchodów. Takie przepisy skutecznie chroniły zdrowiea. Ale służyły też wznioślejszemu celowi — pozwalały ludowi Jehowy wystrzegać się grzesznych praktyk typowych dla okolicznych zdeprawowanych narodów i dzięki temu cieszyć się Jego uznaniem. Rozważmy pewien przykład.

9, 10. Jakie przepisy co do życia płciowego i porodu zawierało Prawo i jakie przynosiły one korzyści?

⁹ Według Prawa stosunki płciowe — nawet w obrębie małżeństwa — a także poród powodowały okresową nieczystość (Kapłańska 12:2-4; 15:16-18). Przepisy takie nie rzucały cienia na te czyste dary Boże (Rodzaju 1:28; 2:18-25). Stawały natomiast w obronie świętości Jehowy, chroniąc Jego czcicieli przed skalaniem. Trzeba pamiętać, że sąsiednie narody często łączyły kult religijny z seksem i obrzędami płodności. Elementem religii kananejskiej była prostytucja uprawiana przez mężczyzn i kobiety. Niosło to ze sobą powszechną demoralizację i skrajne upodlenie. Tymczasem Prawo całkowicie oddzielało wielbienie Jehowy od spraw seksualnychb. Ale przynosiło też inne korzyści.

¹⁰ Omawiane przepisy uczyły czegoś niezwykle ważnegoc. Pomyślmy: Jak grzech popełniony przez Adama przechodzi z pokolenia na pokolenie? Czy nie przez współżycie płciowe i rodzenie dzieci? (Rzymian 5:12). Tak więc Prawo nadane przez Boga przypominało Jego ludowi o wszechobecności grzechu. Wszyscy przecież rodzimy się grzeszni (Psalm 51:5). Żeby się zbliżyć do naszego świętego Boga, potrzebujemy przebaczenia i odkupienia.

11, 12. (a) Jaką ważną zasadę sprawiedliwości uwypuklało Prawo? (b) Jak Prawo chroniło przed wypaczaniem sprawiedliwości?

¹¹ Prawo było wyrazem doskonałej sprawiedliwości Jehowy. W sądownictwie nakazywało stosować zasadę ekwiwalentu: „Życie należy dać za życie, oko za oko, ząb za ząb, rękę za rękę, nogę za nogę” (Powtórzonego Prawa 19:21). W wypadku przestępstwa wymierzano karę odpowiednią do czynu. Ten aspekt sprawiedliwości Bożej przewija się przez całe Prawo, a dziś pozwala właściwie zrozumieć kwestię ofiary okupu złożonej przez Chrystusa Jezusa, co omówimy w rozdziale 14 tej książki (1 Tymoteusza 2:5, 6).

¹² Poza tym Prawo zawierało przepisy chroniące przed wypaczaniem sprawiedliwości. Żeby na przykład uwiarygodnić oskarżenie, należało powołać się co najmniej na dwóch świadków. Za krzywoprzysięstwo groziła surowa kara (Powtórzonego Prawa 19:15, 18, 19). Bezwarunkowo zabronione było też branie i przyjmowanie łapówek (Wyjścia 23:8; Powtórzonego Prawa 27:25). Również w sprawach finansowych słudzy Jehowy musieli ściśle przestrzegać Jego wzniosłych zasad sprawiedliwości (Kapłańska 19:35, 36; Powtórzonego Prawa 23:19, 20). Taki zbiór szlachetnych i sprawiedliwych praw był dla Izraelitów naprawdę wielkim dobrodziejstwem!

Przepisy kładące nacisk na miłosierdzie i bezstronność

13, 14. Jak Prawo dbało o sprawiedliwe traktowanie złodzieja i poszkodowanego?

¹³ Prawo Mojżeszowe w żadnym wypadku nie było zbiorem surowych, bezdusznych przepisów. Król Dawid pod natchnieniem od Boga napisał: „Prawo Jehowy jest doskonałe” (Psalm 19:7). Dobrze wiedział, że Prawo zachęcało do miłosierdzia i bezstronności. W jaki sposób?

¹⁴ Obecnie w niektórych krajach prawo okazuje chyba więcej względów przestępcom niż ich ofiarom. Na przykład złodziej może na jakiś czas trafić do więzienia, a poszkodowany, który nieraz nie odzyskuje straty, musi jeszcze płacić podatki zapewniające skazanemu utrzymanie i lokum. W starożytnym Izraelu nie istniały takie więzienia jak dzisiaj. Wymierzanie kary było ściśle regulowane przepisami (Powtórzonego Prawa 25:1-3). Złodziej musiał dać pokrzywdzonemu odszkodowanie za ukradzione mienie. Ale ponosił jeszcze dodatkowe koszty. Jakie? Nie zawsze takie same. Sędziowie najwyraźniej brali pod uwagę szereg czynników, chociażby skruchę grzesznika. To wyjaśnia, dlaczego według Księgi Kapłańskiej 6:1-7 złodziej miał dać znacznie mniejsze odszkodowanie niż według Księgi Wyjścia 22:7.

15. Jak Prawo gwarantowało miłosierny i sprawiedliwy osąd nieumyślnemu zabójcy?

¹⁵ Poza tym w Prawie miłosiernie uwzględniono fakt, że były też przestępstwa nieumyślne. Gdy Izraelita zabił kogoś przypadkowo, nie musiał oddać życia za życie, jeśli tylko posłusznie uciekł do jednego z miast schronienia, znajdujących się w różnych częściach kraju. Po rozpatrzeniu sprawy przez odpowiednich sędziów był zobowiązany pozostać w mieście schronienia do śmierci arcykapłana. Potem mógł zamieszkać, gdzie chciał. W ten sposób odnosił korzyść z miłosierdzia Bożego. Przepis ten jednocześnie podkreślał wielką wartość życia ludzkiego (Liczb 15:30, 31; 35:12-25).

16. Jak Prawo strzegło pewnych dóbr osobistych?

¹⁶ Prawo stało też na straży dóbr osobistych. Zastanówmy się, jak chroniło dłużnika. Wierzyciel nie mógł wejść do jego domu, żeby wziąć coś stamtąd w zastaw. Miał czekać na zewnątrz, aż dłużnik sam mu to przyniesie. Nie wolno więc było naruszyć cudzej prywatności. A jeśli wierzyciel zabrał w zastaw wierzchnią szatę, musiał ją zwrócić przed nocą, bo dłużnik zwykle potrzebował jej jako przykrycia (Powtórzonego Prawa 24:10-14).

17, 18. Czym i dlaczego Izraelici różnili się od innych narodów, jeśli chodzi o prowadzenie wojen?

¹⁷ Przepisy Prawa regulowały nawet sposób prowadzenia wojen. Izraelici nie walczyli dla zaspokojenia żądzy władzy i podbojów. Walczyli raczej w „wojnach Jehowy”, byli narzędziem w Jego rękach (Liczb 21:14). Często musieli najpierw ogłosić miastu warunki kapitulacji. Jeśli nie chciało się poddać, mogli je oblegać — jednak zgodnie ze wskazówkami Boga. Wojownikom izraelskim nie wolno było gwałcić kobiet ani dokonywać okrutnych, bezsensownych rzezi, jak to w ciągu dziejów robiło wielu żołnierzy. Mieli nawet szanować przyrodę i nie wycinać drzew owocowych wrogad. Inne armie nie znały takich ograniczeń (Powtórzonego Prawa 20:10-15, 19, 20; 21:10-13).

¹⁸ Czy nie wzdrygasz się na myśl o tym, że w pewnych krajach rekrutuje się żołnierzy spośród dzieci? W starożytnym Izraelu nie wcielano do wojska mężczyzn poniżej 20 roku życia (Liczb 1:2, 3). A nawet dorosłych zwalniano z tego obowiązku, jeśli byli zbyt strachliwi. Poza tym przez cały rok nie powoływano młodego męża, żeby przed podjęciem tak niebezpiecznej służby mógł się doczekać narodzin dziedzica. Jak wyjaśniono w Prawie, dzięki temu ‛pozostawał w domu i sprawiał radość żonie’ (Powtórzonego Prawa 20:5, 6, 8; 24:5).

19. Jak Prawo chroniło kobiety, dzieci i całe rodziny, a także wdowy i sieroty?

¹⁹ W Prawie widoczna była również troska o kobiety, dzieci i całe rodziny. Nakazywało ono rodzicom poświęcać dzieciom nieustanną uwagę i szkolić je pod względem duchowym (Powtórzonego Prawa 6:6, 7). Pod karą śmierci zabraniało wszelkich form kazirodztwa (Kapłańska, rozdział 18). Zakazywało też cudzołóstwa, które tak często rozbija rodziny, ograbia je z godności i poczucia bezpieczeństwa. Poza tym w szczególny sposób ujmowało się za wdowami i sierotami i surowo zabraniało je krzywdzić (Wyjścia 20:14; 22:22-24).

20, 21. (a) Dlaczego Prawo Mojżeszowe dopuszczało wśród Izraelitów poligamię? (b) Dlaczego przepisy Prawa dotyczące rozwodu różniły się od wzorca, który później przywrócił Jezus?

²⁰ Ktoś mógłby jednak zapytać: Dlaczego Prawo dopuszczało poligamię? (Powtórzonego Prawa 21:15-17). Przepisów takich nie możemy rozpatrywać w oderwaniu od epoki. Kto ocenia Prawo Mojżeszowe na podstawie dzisiejszych zwyczajów, ten na pewno go nie zrozumie (Przysłów 18:13). Według wzorca ustanowionego przez Jehowę w Edenie małżeństwo miało być trwałym związkiem jednego mężczyzny i jednej kobiety (Rodzaju 2:18, 20-24). Ale gdy Bóg nadawał Prawo Izraelowi, poligamia była już od stuleci mocno zakorzenioną praktyką. Jehowa wiedział, że ten ‛uparty lud’ często będzie łamał nawet najbardziej podstawowe przykazania, takie jak zakaz bałwochwalstwa (Wyjścia 32:9). Mądrze więc zdecydował nie ingerować wtedy w każdy aspekt życia małżeńskiego Izraelitów. Pamiętajmy jednak, że to nie On wprowadził poligamię. Posłużył się Prawem Mojżeszowym, żeby w tym narodzie ją uregulować i zapobiec złemu traktowaniu kobiet.

²¹ Prawo Mojżeszowe pozwalało też mężczyźnie rozwieść się z żoną z różnych ważnych przyczyn (Powtórzonego Prawa 24:1-4). Jezus nazwał to ustępstwem, które Bóg zrobił dla Żydów ‛z powodu zatwardziałości ich serc’. Ale takie ustępstwa były tymczasowe. Wśród swoich naśladowców Jezus przywrócił wzorzec małżeństwa ustanowiony przez Boga na początku (Mateusza 19:8).

Prawo zachęcało do miłości

22. Jak Prawo Mojżeszowe zachęcało do okazywania miłości i kogo należało nią objąć?

²² Czy znasz jakiś nowożytny system prawny, który by zachęcał do okazywania miłości? W Prawie Mojżeszowym było to najważniejsze. W samej Księdze Powtórzonego Prawa słowa tłumaczone na „miłość”, „kochać” i tym podobne pojawiają się ponad 20 razy. Drugie z największych przykazań Prawa brzmiało: „Masz kochać swojego bliźniego jak samego siebie” (Kapłańska 19:18; Mateusza 22:37-40). Taką miłością Izraelici mieli darzyć nie tylko siebie nawzajem, ale też cudzoziemców, pamiętając, że kiedyś sami mieszkali w obcym kraju. Podobnie mieli odnosić się do ubogich i pokrzywdzonych — pomagać im materialnie i nie wykorzystywać ich trudnej sytuacji. Nawet zwierzęta juczne musieli traktować z życzliwością i rozwagą (Wyjścia 23:6; Kapłańska 19:14, 33, 34; Powtórzonego Prawa 22:4, 10; 24:17, 18).

23. Do czego miłość skłaniała pisarza Psalmu 119 i co my powinniśmy robić?

²³ Czy którykolwiek inny naród otrzymał tak wspaniały kodeks prawny? Nic dziwnego, że psalmista napisał: „O, jak bardzo kocham Twoje prawo!”. Ale miłość ta nie ograniczała się jedynie do sfery uczuć. Skłaniała go do działania, do usilnych starań, żeby żyć zgodnie z tym prawem. Dalej psalmista wyznał: „Cały dzień o nim rozmyślam” (Psalm 119:11, 97). Regularnie poświęcał więc czas na analizowanie praw Jehowy. Dzięki temu na pewno kochał je coraz bardziej. Jednocześnie umacniał swoją miłość do samego Prawodawcy — Jehowy Boga. Jeśli nadal będziesz studiować prawo Boże, ty również jeszcze bardziej zbliżysz się do tego Wielkiego Prawodawcy i Boga sprawiedliwości.