MBIRI YA MOYO
Niribe kusiya kupfunzira
NI TEMBEJA Yahova ndawa yokhala “Mpfunzisi wangu Nkulu.” (Yes. 30:20) Iye apfunzisa atumiki wake pakuphatisa basa Baibolo, Mawu yake, chilengedwe, gulu yake komasoti abale na alongo. Olo kuti ni na magole pafupifupi 100, Yahova ankupitiriza kunipfunzisa mu njira zose zimwezi. Nikufotokozereni momwe iye wachitira vimwevi.
Na banja yathu mu 1948
Nidabadwa mu gole ya 1927, mu thaundi ing’ono kufupi na Chicago, Illinois, EUA. Abereki wangu wenze na wana 5.—Jetha, Don, inepano, Karl, na Joy. Tose tenze otsimikiza kuchita vomwe tingakwanise pa kutumikira Yahova. Jetha adangena turma ya chiwiri ya Giriyadi mu gole ya 1943. Azibale wangu anango atatu adayenda ku Beteli ya ku Brooklyn, Nova York. Don adayenda mu gole ya 1944, Karl adayenda mu 1947, ndipo Joy adayenda mu 1951. Chidzanzo chawo na cha azibereki wangu, chidanilimbikisa maninge.
MOMWE BANJA YATHU IDAPFUNZIRIRA CHONADI
Azibereki wangu ambawerenga Baibolo ndipo ambakonda Mulungu. Iwo adatipfunzisambo kuti timbakonde Mulungu. Koma patsogolo pakuti talimbana na nkhondo yoyamba ya padziko yose ku Europa ababa wangu adaleka kulemekeza ma tchetchi. Koma ndawa yakuti amayi wangu adakhala okondwa ndawa yokhala na moyo komasoti ndawa yobwerera ku muyi, iwo adauza ababa wangu kuti: “Karl, nabo tiyambe pomwe kuyenda ku tchetchi.” Ababa adadawira kuti: “Nikuperekeze koma nikangenerini nkati.” Amayi, adabvunza kuti: “Ndawa chani?” Iwo adadawira kuti: “Pa nthawe ya nkhondo, akulu akulu wa matchetchi omwe enze wa tchetchi ibodzi, koma omwe enze mbali zosiyana za gulu ya nkhondo, ambapempherera masocha ya gulu yawo! Ko tinganene kuti Mulungu ambathandiza mbali zose ziwiri?”
Ntsiku inango pomwe amayi wenze ku tchetchi, Wamboni za Yahova awiri adagogodza pa msuwo wa nyumba yathu. Iwo adawapasa ababa mavulume yawiri ya bukhu yakuti Light, yomwe yambanena va bukhu ya Chivumbulutso. Ababa adachita chidwi ndipo adabvuma. Pomwe amayi adayawona mabukhu mwayo, adayamba kuwerenga. Ntsiku inango, iwo adaona chilengezo pa Jornale chomwe ambachemerera wanthu kuti ayambe kupfunzira mabukhu mwaya yakuti Light. Pamwapo, adasalula vakuti ayende. Pomwe iwo adafika kumouko, nkazi munango adawafungulira msuwo. Pamwapo amayi, adawanangiza ibodzi mwa mabukhu yale ndipo adabvunza kuti: “Ko imwepo munkupfunzira mabukhu aya kuno?” Nkazi ule adadawira kuti: “Inde mbale wangu, ungangene.” Ndipo sondo ya patsogolo pake amayi adanitenga inepano pabodzi na azibale wangu nkuyenda nase pabodzi kumoku. Ndipo kundochokera pamwapa, tidayamba kuyenda sondo iriyose.
Pa nsonkhano munango, yemwe ambachitisa nsonkhano adanikumbira kuti niwerenge lemba ya Salimo 144:15, yomwe inena kuti omwe atumikira Yahova ni okondwa. Nidakomedzewa maninge na lemba imweyi. Nidakomedzewa pomwe na lemba ya—1 Timoteyo 1:11, yomwe inena kuti Yahova ni “Mulungu wachimwemwe.” Na lemba ya Aefeso 5:1, yomwe inena kuti “mumbatewedzere Mulungu.” Nidazindikira kuti nichadekana kukhala wokondwa ndawa yotumikira Mulengi wangu ndipo nichadekana kumutembeja pomwe ndawa ya mwayi moyu. Ndipo nayesesadi kuchita vinthu vose viwiri mwevi pa moyo wangu wose.
Mpingo womwe wenze pafupi na nyumba yathu, wenze ku Chicago pa nsenga wa makilometro 32. Olo venze teno, timbayenda mpakana kumouku kukachita misonkhano. Ndipo nidapitiriza kuzindikira vinthu va m’Baibolo. Ninkukumbukira ntsiku inango pomwe wochitisa misonkhano adachemera Jetha kuti apereke ndemanga. Pomwe iye ambapereka ndemanga, nidayamba kuganiza kuti: ‘Koma nimbamudziwa m’dawiro mouyu. Nidakaimisa djanja kuti nidawire.’ Kundochokera pamwapo nidayamba kumbakonzekera kuti nimbapereke ndemanga. Koma chodekana maninge ni chakuti inepano azibale wangu tidalimbisa ushamwali wathu na Yahova. Nidabatizika mu gole ya 1941.
KUPFUNZIRA VA YAHOVA KU MISONKHANO YA CHIGAWO
Ninkukumbuka bwinobwino va nsonkhano womwe tidachita ku Cleveland, Ohio mu 1942. Banja yathu idamanga nsasa pabodzi na abale anango pafupi na pomwe pambachitikira nsonkhano moyu. Ndipo madera yoposha 50 ku Estados Unidos abale ambabvesera nsonkhano umoyu pa foni Pa nthawe mweyi, dziko imbalimbana na nkhondo ya chiwiri ya padziko yose. Ndipo wanthu otsutsa Mboni za Yahova ambawanda maninge. Usiku, abale ambaimisa makaro yawo ndipo maluju ambayanyang’anisa mbali inango ya nsansa. Ndipo adabverana vakuti ambanyang’anire karo iliyose usiku wose. Akaona chinthu chinango chosakhala bwino, ose ambaliza mabero na kugasa maluju kuti atowe azondi wawo. Ndipo vikateno anango angabwere kudzathandiza. Pomwe nidaona vimwevi nidaganiza kuti, koma wanthu wa Yahova ni okonzekadi pa chirichose. Ndipo nidagona bwinobwino mwakuti tiribe kugumana na bvuto iriyose.
Pomwe padapita magole yanganani nidayamba kuganizira va nsonkhano moule, nidazindikira kuti amayi wangu alibe kuonesako ne pang’ono kuti anankhawa panango kuchita mantha. Iwo ambathemba maninge Yahova na gulu yake. Nidzayebwelini chitsanzo chawo.
Nthawe pang’ono pomwe nsonkhano moyu udachitika, amayi wangu adayamba kutumikira ninge mpainiya wokhazikika. Ndipo ambabvesera mwatcheru nkhani zomwe zimbanena va utumiki wa nthawe zose. Pomwe timbabwerera kumuyi, iwo adanena kuti: “Ninkufuna kupitiriza kutumikira ninge mpainiya koma nikwaniselini kuchita vimwevi pomwe ninkusamalira nyumba yathu nekha.” Pamwapo adatibvunza kuti peno tingakwanise kuthandiza. Ndipo tidawadawira kuti inde tingakwanise. Adayamba kumbatigawira chipinda chibodzi panango viwiri kuti tichenese pomwe tikanati tadya chakudya cha machibese. Tikachoka kuyenda ku shikola, iwo ambatsimikiza peno m’nyumba mwalongedzewa bwino ndipo ambachoka kuyenda mu umboni. Iwo ambapanikizika maninge koma nthawe zose ambatisamalira bwino. Tikachoka ku shikola nthawe zose timbadzawagumana ali pa muyi ankutidikhirira. Ndipo ntsiku zinango tikachoka ku shikola timbayenda nawo mu umboni. Vimwevi vidatithandiza kubvesa momwe uliri moyo wa apainiya.
KUYAMBA UTUMIKI WA NTHAWE ZOSE
Nidayamba kutumikira ninge mpainiya ni na magole 16. Olo kuti ababa wangu wenzelini Wamboni za Yahova, iwo nthawe zose ambafuna kudziwa momwe vinthu vinkufambira. Nthawe inango usiku, nidawauza kuti olo kuti ninkuyesesa kuchita khama koma nikalibe pfunziro ya Baibolo. Ndipo nidawabvunza kuti: “Ko mungakonde kuti nimbapfunzire namwe Baibolo?” Iwo adaganizirako pang’ono nkunena kuti: “Ninkugumanalini chifukwa chomwe ningalekere kuchita vimwevo.” Ndipomwapo, nidakhala na mwayi wokhala na ababa omwe wenze pfunziro yangu yakuyamba!
Timbapfunzira bukhu yakuti “A Verdade Vos Tornará Livres.” Koma patsogolo pake nidazindikira kuti ababa wangu ankunichitisa kuti nikhale mpfunzisi waluso komasoti nimbapfunzire maninge Baibolo. Mwakulinganiza, nthawe inango pomwe tidamaliza kuwerenga ndime iwo adanena kuti: “Nabva vomwe bukhu mweyi yanena, koma ko iwepo unkudziwa tani kuti bukhu mweyi inkunena chaivo.” Nenze wosakonzeka kudawira vimwevi. Nidandowauza kuti: “Nikwaniselini kukudawirani manjeuno vimwevi, koma pakudzapfunzira pomwe nidzadziwe m’dawiro wake.” Ndipo nidaudziwadi. Nidagumana malemba yomwe yambatsimikizira mpfundo zomwe timbapfunzira. Kundochokera pamwapo, nidapfunzira kufufudza vinthu kuti nimbakonzekere bwino pfunziro yathu. Vimwevi, vidathandiza kuti inepano na ababa wangu tikule mwauzimu. Adayamba kuphatisa basa vomwe timbapfunzira ndipo adabatizika mu1952.
BETELI IDANITHANDIZA KUPITIRIZA KUPFUNZIRA
Nidachoka pa muyi ni na magole 17. Jethaa adayamba kutumikira ninge m’mishonele, ndipo Don, ambatumikira pa Beteli. Ose awiri ambakonda mautumiki yawo. Vimwevi vidanilimbikisa maninge. Inembo nidasaina ma fomu yawiri, ibodzi ya ku Beteli inango ya ku Shikola ya Giriyadi ndipo nidadikhira kuti nione kuti ni kuponi komwe Yahova aniphatise basa. Koma nidachemerewa kuti niyende ku Beteli mu gole ya 1946.
Pa magole 75 niri ku Beteli nachita mautumiki yazinji ndipo napfunzira pomwe vinthu vizinji maninge. Mwakulinganiza, kudinda mabukhu, kuphata basa yonyang’anira kobiri, kungenesa mabukhu na kutumiza mabukhu. Koma kwa inepano chodekana maninge ni momwe Beteli yanithandizira kukula mwauzimu. Mwakulinganiza, pa kuphatisa basa kupemphera kwa machibese na nkhani za banja ya Beteli.
Kutumikira ninge mpfunzisi mu shikola ya akulu
Nidapfunzira pomwe vinthu vizinji maninge na m’bale wangu ng’ono dzina yake Karl yemwe adabwera ku Beteli mu 1947. Iye wenze pfunziro na mpfunzisi wa luso wa Baibolo. Ntsiku inango nidamukumbira kuti anithandize kukonzekera nkhani. Nidamuuza kuti nafufudza vinthu vizinji maninge, koma nimbadziwalini momwe ningaviphatisire basa. Pamwapo adanithandiza pa kunichita mbvunzo umbodzi basi wakuti: “Joel, ko msolo wa nkhani yako ni wakuti tani?” Ndipo nidabveseratu pamwapo. Nimbadekana kuphaisa basa vinthu vomwe vimbabverana na msolo wa nkhani yangu vinango nkuvisiya. Niyebwalini pfunziro imweyi.
Kuti tikhale okondwa ku Beteli, tichadekana kuchita vomwe tingakwanise mu umboni. Vimwevi vingatipase maluso yomwe yangatilimbikise. Nikumbukira pomwe ntsiku inango maulo na m’bale munango tidayenda kukachita ulendo wathu wobwereza kwa nkazi munango yemwe wenze adabvuma magazine yathu ya Ntsanja ya ulonda na Galamukani! ku Nova York. Tidayamba na mawu yakuti: “Maulo yano tinkuthandiza wanthu kupfunzira vinthu vothandiza va m’Baibolo.” Iye adatidawira kuti: “Peno ni vokhudza Baibolo ngenani.” Tidawerenga na kukambisirana malemba yazinji yomwe yambanena va Ufumu wa Mulungu na dziko inyowani. Iye adachita chidwi maninge ndipo adachemera azishamwali wake kuti adzakhale nase pa ulendo unango. Ndipo patsogolo pake iye na mwamuna wake adakhala atumiki okhulupirika wa Yahova.
VOMWE NIDAPFUNZIRA KWA NKAZI WANGU
Nimbanyang’ana munzangu wakuti nilowolane naye kwa magole 10 nikanati na gumana nkazi wangu. Ko munkudziwa chomwe chidanithandiza kuti nigumane munthu wabwino? Nidapemphera na kuganizira maninge chinthu ichi: ‘Ko ninkufuna kudzachita chani ni kadzalowola?’
Pabodzi na Mary tinkutumikira ninge onyang’anira dera
Patsogolo pa nsonkhano wachigawo mu 1953 womwe udachitikira mu estádio Yankee, nidadziwana na mulongo munango dzina yake Mary Aniol. Iye wenze adangena Shikola ya Giriyadi pabodzi na Jetha ndipo ambatumikira pabodzi ninge amishonale. Mary adanisimbira mokondwa va utumiki wawo wa umishonale ku Caribe na mapfunziro yawo ya Baibolo yomwe adachitisa kwa magole yazinji. Nthawe idapita ndipo pang’onopang’ono tidayamba kukondana maninge. Tidalowolana mu abril 1955. Maulendo yazinji nidaona kuti Mary yenze mphaso yochokera kwa Yahova ndipo adanipfunzisa vinthu vodekana maninge. Iye ambakondwa na utumiki uliwose. Wenze wakhama pa basa, ambadera nkhawa anango ndipo nthawe zose ambaikha Ufumu wa Mulungu pa malo yakuyamba. (Mat. 6:33) Tidatumikira ninge onyang’anira dera pabodzi kwa magole yatatu. Ndipo mu 1958, tidachemerewa kuyenda ku Beteli.
Nidapfunzira vizinji maninge na iye. Mwakulinganiza, pomwe tidandolowolana, tidasalula vakuti timbawerenge pabodzi Baibolo. Timbawerenga mavesi yokwana 15 kabodzi na kabodzi. Aliyese akamaliza kuwerenga mbali yake, timbakambisirana na kuona momwe tingaviphatisire basa pa moyo wathu. Nthawe zizinji Mary ambanisimbira vomwe adapfunzira ku Giriyadi na vomwe adapfunzira pa utumiki wake wa umishonale. Vomwe nidapfunzira kwa iye, vidanithandiza kuti nimbakambe bwino nkhani na kudziwa momwe ningalimbikisire alongo.—Miy. 25:11.
Nkazi wangu Mary, adamwalira mu 2013. Ninkufuna maninge kudzagumana naye pomwe mu dziko inyowani. Koma pomwe ninkudikhira vimwevi, ndine wotsimikiza kupitiriza kupfunzira na Yahova na kumuthemba na ntima wose. (Miy. 3:5, 6) Kuganizira vomwe wanthu wa Yahova adzachite mu dziko inyowani, vinilimbikisa ndipo vinikondweresa maninge. Mosakaika, mu dziko inyowani tidzapfunzire vinthu vizinji maninge na Mulengi wathu Nkulu. Ningakwaniselini kutembeja vose vomwe Yahova wanipfunzisa mpakana manjeuno na kukoma ntima kwake komwe ankunionesa.
a Onani mbiri ya moyo ya Jetha Sunal mu Nsanja ya Olonda ya 1 março, 2003, tsa. 23-29.