NKHANI YOPFUNZIRA 30
NYIMBO NA. 36 Timateteza Mtima Wathu
Ko tingapfunzire chani kwa mafumu ya Aizirayeli?
‘Mudzaone pomwe kusiyana pakati pa munthu wolungama na woipa komasoti pakati pa munthu yemwe atumikira Mulungu na yemwe amutumikiralini.’—MAL. 3:18.
CHOLINGA
Kubvesa momwe Yahova angaonera mafumu ya Aizirayeli na vomwe Yahova ankufuna kuti atumiki wake ambachite ntsiku zino.
1-2. Ko Baibolo inena chani va mafumu yanango ya Aizirayeli?
BAIBOLO itomola va amuna oposha 40 omwe enze mafumu ya Aizirayeli.a Iyo ifotokoza bwinobwino va wanthu mwawa ndipo ifotokoza nkhani zochitisa chidwi za anango mwa iwo. Mwakulinganiza, olo mafumu yabwino yadachita vinthu vinango voipa. Ni vomwe Davide adachita. Yahova adanena kuti: ‘Ntumiki wangu Davide . . . wanitumikira na ntima wose pakuchita vinthu vabwino pa maso pangu.’ (1 Maf. 14:8) Koma kumbukirani kuti Davide adachita chigololo na nkazi wolowodwa ndipo adakonza pomwe pulano yakuti mwamuna wa nkazi moyu aphewe kunkhondo.—2 Sam. 11:4, 14, 15.
2 Nthawe zinango mafumu yanango yosakhulupirika yadachita vinthu vabwino. Onani chitsanzo cha Rehobowamu. Pamaso pa Yahova iye ‘adachita vinthu voipa.’ (2 Mbiri 12:14) Olo nteno Rehobowamu adatewedza lamulo ya Yahova yakuti aleke kumenya nkhondo na mafuko 10 ya Aizirayeli na kuwasiya kuti asalule mpfumu yawo. Iye adaingizira pomwe chitetezo cha mathaundi yazinji pakuthandiza wanthu wa Mulungu kuti akhale otetezeka kwa azondi wawo.—1 Maf. 12:21-24; 2 Mbiri 11:5-12.
3. Ko tingadzibvunze mbvunzo uponi ndipo tione chani mu nkhani ino?
3 Tikambawerenga nkhani ya mafumu ya Aizirayeli, tingambakhale na mibvunzo. Peno mafumu yambachita vinthu vabwino na vinthu voipa, ko Yahova ambadziwa tani kuti mfumu iyi ni yokhulupirika panango neye? M’dawiro wa mbvunzo moyu utithandize kubvesa vomwe aliyese wa isepano angachite kuti akondwerese Yahova. Mu pfunziro mweyi tione vinthu vitatu vomwe Yahova Ambawona kwa mafumu yokhulupirika ya Aizirayeli: Pakuona va muntima mwawo, kulapa kwawo na vomwe ambachita kuti atumikire Mulungu mu njira yodekana.
KONDANI YAHOVA NA NTIMA WOSE
4. Ko pali kusiyana kuponi pakati pa mafumu yosakhulupirika na mafumu yokhulupirika?
4 Mafumu yomwe yambakondweresa Yahova yambamutumikira na ntima wosagawanika panango kuti na ntima wose.b Mpfumu Yehosafati yomwe yenze mpfumu yabwino ‘idafaga Yahova na ntima wose.’ (2 Mbiri 22:9) Pakulewa va Yosiya, Baibolo inena kuti: ‘Iye akanati wakhalako kwenzebe mpfumu yolingana na iye yemwe adabwerera kwa Yahova na ntima wose.’ (2 Maf. 23:25) Pakulewa va Solomo yemwe adachita vinthu voipa kumapeto kwa moyo wake, Baibolo inena kuti: ‘Ntima wake wenze wogawanika.’ (1 Maf. 11:4) Ndipo pakulewa va mpfumu inango yosakhulupirika dzina yake Abiyamu, Baibolo inena pomwe kuti: ‘Ntima wake wenze wogawanika pakutumikira Yahova.’—1 Maf. 15:3.
5. Ko kutumikira Yahova na ntima wosagawanika kutanthauza chani?
5 Manje, ko kutumikira Yahova na ntima wosagawanika kutanthauza chani? Munthu yemwe atumikira Yahova na ntima wosagawanika achitalini vimwevi mokakamizika panango mwachizolowezi. Iye achita vimwevi ndawa ya chikondi chake kwa Yahova na kufuna kumulemekeza. Iye apitiriza kukhala na chikondi mwechi kwa Yahova kwa moyo wake wose.
6. Ko tingakhale tani na ntima wosagawanika? (Miyambo 4:23; Mateyu 5:29, 30)
6 Ko tingatewedzere tani mafumu yokhulupirika ya Aizirayeli? Tingachite vimwevi pakutumikira Yahova na ntima wosagawanika. Tichadekana kupewa vosangalasa voipa na chinthu chirichose chomwe chingafokese ushamwali wathu na Yahova. Mwakulinganiza, tichadekana kusamala na vinthu vomwe tichanyang’anira panango vinthu vomwe tichachita pa nthawe yomwe tilibe chochita. Tichadekana pomwe kukhala osamala na azishamwali omwe tichasalula ndipo ayi kuganiza kuti kobiri panango kukhala olemera ni chinthu chodekana maninge pa moyo. Tikazindikira kuti chinthu chinango chinkufokesa ushamwali wathu na Yahova tichadekana kuchita vinthu mwakankulumize kuti timalise bvuto mweyo.—Werengani Miyambo 4:23; Mateyu 5:29, 30.
7. Ndawa chani ni vodekana kupewa makhalidwe yoipa?
7 Tichadekanalini kubvuma kuti ntima wathu ukhale wogawanika. Tikaleka kusamala tingayambe kumbadzinamiza pakuganiza kuti ndawa yakuti tinkuchita vinthu vizinji vauzimu vinthu voipa vingatisokonezelini. Ganizirani chitsanzo ichi: Linganizani kuti mwaona m’nyumba mwanu kuti nimopsipa ndipo mwapsera. Ko vingaphindule kusiya nsuwo panango majanera yofungula, mphepo nkungena pabodzi na vinyasua nkupsipiza pomwe m’nyumba? Vimwevi tingavilinganize na ushamwali wathu na Yahova, tichadekana kuchita vinthu vizinji kuingizira pa vinthu vabwino vomwe tichachita kale kwa Yahova. Ninge momwe viliri kuti tingasiyelini nsuwo wofungula, vinyasua nkungena nkupsipiza m’nyumba momwe tapsera kale, tichadekana kupewa chinthu chirichose cha kudziko chomwe chingasokoneze ushamwali wathu na Yahova. Ndipo tichadekana pomwe kutsimikizira kusiya “kaganizidwe” kalikose komwe kangafokese ushamwali wathu na Yahova.—Aef. 2:2.
KULAPA KUCHOKERA PASI PA NTIMA TIKACHITA CHIMO
8-9. Ko Mpfumu Davide na Mpfumu Hezekiya adachita chani pomwe adadziwa kuti Yahova wenzelini wokondwa na vomwe adachita? (Onani foto .)
8 Ninge momwe taonera kale, Mpfumu Davide adachita machimo yakuluyakulu. Koma pomwe mneneri Natani padayankhula naye va momwe Yahova angabvera, modzichepesa Davide adalapa. (2 Sam. 12:13) Mawu ya Davide pa Salimo 51, yakuonesa kuti adadzichepesadi ndipo wenze adalapa kuchokera pasi pa ntima pa vomwe adachita. Davide ambadzionesalini padzuludzulu kuti walapa kuti anamize Natani nakuti aleke kutambira chilango.—Sal. 51:3, 4, 17, mawu yapadzulu.
9 Mpfumu Hezekiya idachimwirambo Yahova. Baibolo inena kuti: ‘Ntima wake udadzikuza, vimwevi vidachitisa kuti Yahova akalipe nkufuna kulanga iye, Yuda komasoti Yerusalemu.’ (2 Mbiri 32:25) Ndawa chani Hezekiya adadzikuza? Panango iye adayamba kudziona kuti ni munthu wodekana maninge ndawa ya chuma chake, pomwe adawina nkhondo pakumenyana na Asuri panango ndawa yakuti adachirisiwa modabwisa pomwe ambadwala. Vingachitike pomwe kuti ndawa ya kudzikuza kumoku kudamuchitisa kuti awaonese chuma chake chose Ababulo. Ndawa ya vimwevi mneneri Yesaya adamutsumula kumuuza kuti Yahova wakalipa ndawa ya vomwe wachita. (2 Maf. 20:12-18) Koma ninge Davide, Hezekiya adalapa kuchokera pasi pa ntima. (2 Mbiri 32:26) Ndawa ya vimwevi, kwa Yahova Hezekiya wenze mpfumu yokhulupirika yomwe ‘imbachita vinthu vabwino’ pa maso pa Yahova.—2 Maf. 18:3.
Mpfumu Davide na Mpfumu Hezekiya adalapa modzichepesa pomwe adadziwa momwe Yahova ambabvera ndawa ya machimo yawo (Onani ndime 8-9)
10. Ko Amaziya adachita chani pomwe adatsumuliwa?
10 Mwanjira inango, Mpfumu Amaziya ya ku Yuda idachita vinthu vabwino ‘koma osati na ntima wose.’ (2 Mbiri 25:2) Ko iye adaphonyesa chani? Pomwe Yahova adamuthandiza kumenyana na Aedomu, Amaziya adagwadira milungu yawo.c Koma pomwe mneneri wa Yahova adamutsumula pa vomwe adachita, amaziya alibe kubvera ndipo adamuthamangisa.—2 Mbiri 25:14-16.
11. Mobverana na 2 Akorinto 7:9, 11, ko tichadekana kuchita chani kuti Yahova atikhululukire? (Onani pomwe mafoto.)
11 Ko tingapfunzire chani pa vitsanzo vimwevi? Tichadekana kulapa machimo yathu na kuchita vose vomwe tingakwanise kuti tileke kubwerezera pomwe. Ndipo akulu wa mumpingo akatipasa malangizo olo pachinthu ching’ono maninge, tichadekanalini kuganiza kuti Yahova atikondalini pomwe panango kuyamba kuganiza kuti akulu azondana nase. Mpakana mafumu yokhulupirika ya Aizirayeli nthawe zinango ambadekana kutambira malangizo na kutsumuliwa. (Aheb. 12:6) Tikatambira malangizo, tichadekana kuchita vinthu vitatu ivi (1) kuyatambira modzichepesa, (2) kuchinja ndipo (3) kupitiriza kutumikira Yahova na ntima wose. Tikalapa machimo yathu, Yahova atikhululukira.—Werengani 2 Akorinto 7:9, 11.
Tikatambira malangizo tichadekana kuchita vinthu vitatu ivi (1) kubvuma modzichepesa, (2) kuchinja ndipo (3) kupitiriza kutumikira Yahova na ntima wose (Onani ndime 11)f
KUTUMIKIRA YAHOVA MUNJIRA YOBVUMIZIKA
12. Ko khalidwe ikulu ya mafumu yokhulupirika yenze iponi?
12 Mafumu ya Aizirayeli yomwe Yahova adayaona yokhulupirika, yambatumikira Yahova munjira yobvumizika. Ndipo iwo ambathandiza wanthu wa Yahova kuchitambo vibodzibodzi. Ni shuwadi kuti iwo enzembo na vophonya ninge momwe taonera kale. Koma iwo enze odzipereka kwa Yahova na ntima wose, mpakana adachita vinthu vamphanvu kuti amalise kupemphera kwa bodza.d
13. Ndawa chani Yahova adaona Mpfumu Ahabu kuti ni yosakhulupirika?
13 Ko ndawa chani Yahova adaona mafumu yanango kuti yenze yosakhulupirika? Kulewa chaivo, ni voselini vomwe ambachita vomwe venze vinthu voipa. Olo Mpfumu Ahabu yomwe yenze mpfumu yoipa maninge idaonesako pang’ono kudzichepesa na kulapa pa vomwe adachita pakupha Naboti. (1 Maf. 21:27-29) Iye adamanga pomwe mathaundi na kuchitisa kuti Aizirayeli awine nkhondo zinango. (1 Maf. 20:21, 29; 22:39) Koma Ahabu adachita chinthu choipa maninge, ndawa ya makhalidwe yoipa ya nkazi wake, iye adalimbikisa kuti wanthu ambapempherere milungu yabodza ndipo alibe kulapa pa vinthu vomwe adachita.—1 Maf. 21:25, 26.
14. (a) Ndawa chani Yahova adaona Mpfumu Rehobowamu kuti ni yosakhulupirika? (b) Ko ni khalidwe iponi yomwe mafumu yose yosakhulupirika yenze nayo?
14 Onani chitsanzo chinango cha mpfumu yosakhulupirika Rehobowamu. Ninge momwe taonera, iye adachita vinthu vabwino vizinji mu ufumu wake. Koma pomwe vinthu vimbafamba bwino iye nkukhala wamphanvu, adaleka kutewedza malamulo ya Yahova nkuyamba kutumikira milungu yabodza. (2 Mbiri 12:1) Kundoyambira pamwapo, nthawe zinango ambatumikira Yahova ndipo nthawe zinango ambatumikira milungu yabodza. (1 Maf. 14:21-24) Rehobowamu na Ahabu ndiwolini okha omwe adasiya kutumikira Mulungu chaiye. Chaivo ni vakuti, yazinji mwa mafumu yosakhulupirika bvuto yawo yenze kuthandizira kupemphera kwa bodza. Vinkuonekeratu kuti kwa Yahova kuchita khama pa kupemphera chaiko chenze chinthu chodekana maninge kuti Yahova akwanise kuona kuti mpfumu iyi ni yabwino panango yoipa.
15. Ndawa chani kupemphera chaiko ni kodekana maninge kwa Yahova?
15 Ndawa chani nkhani ya kupemphera yenze yodekana maninge kwa Yahova? Chakuyamba, mafumu yenze na udindo wothandiza wanthu wa Mulungu pa kupemphera chaiko. Kuingizira pamwapa kupemphera kwabodza kumbachitisa machimo yakuluyakulu na vinthu viribe chilungamo. (Hos. 4:1, 2) Chachiwiri, mafumu na wanthu ose enze odzipereka kwa Yahova. Ndawa ya vimwevi Baibolo ilinganiza kupemphera kwa bodza na munthu wachigololo. (Yer. 3:8, 9) Munthu akachita chigololo akhala wosakhulupirika kwa mwamuna panango nkazi wake. Ndipo chigololo chikhumudwisa maninge munthu yemwe wachitiriwa chinyengo. Mwanjira ibodzibodzi, ntumiki wodzipereka kwa Yahova akayamba kutumikira milungu yabodza, iye akhala ankuchimwira Yahova mwasitiriti, nkuchitisa Yahova kuwawiwa maninge muntima.e—Deut. 4:23, 24.
16. Kwa Yahova, ko pali kusiyana kuponi pakati pa munthu wolungama na wosalungama?
16 Ko tinkupfunzira chani? Vinkuonekeratu kuti tichadekana kukhala otsimikiza kuti tileke kuchita chirichose chomwe chichita mbali ya kupemphera kwa bodza. Koma tichadekana kudzipereka maninge pa kupemphera chaiko na kupitiriza kuchita khama pa kutumikira Yahova. Mneneri Malaki adafotokoza bwinobwino kusiyana komwe kulipo pakati pa munthu woipa na munthu wabwino pamaso pa Yahova. Iye adati: ‘Imwepo mudzaone pomwe kusiyana pakati pa munthu wolungama na munthu woipa komasoti pakati pa munthu yemwe atumikira Mulungu na munthu yemwe amutumikiralini.’ (Mal. 3:18) Ndawa ya vimwevi tichadekanalini kubvuma kuti chinthu chirichose olo uchimo panango vophonya vathu vitikhumudwise mpakana pakusiya kutumikira Yahova. Kusiya kutumikira Yahova ingakhale chimo ikulu maninge.
17. Ndawa chani muchadekana kukhala wosamala pakusalula munzanu wolowolana naye?
17 Peno mulilini pa banja ndipo munkunyang’ana munzanu kuti mulowolane naye, ko munkukwanisa kuona momwe mawu mwaya ya Malaki yankubveranirana na nkhani ya m’banja? Munthu angakhale na makhalidwe yazinji yabwino, koma peno iye atumikiralini Mulungu chaiye, ko iye angakhale munthu wabwino panango wolungama pa maso pa Yahova? (2 Akor. 6:14) Imwepo muchilowolana na munthu muyo, ko angakuthandizeni kukhala na makhalidwe yauzimu? Ganizirani ivi: Azikazi wa Mpfumu Solomo omwe ambatumikiralini Yahova panango enze na makhalidwe yabwino. Koma ndawa yakuti ambatumikiralini Yahova, pang’ono na pang’ono iwo adayamba kugawanisa ntima wa Solomo mpakana adafika pakuyamba kutumikira milungu ya bodza.—1 Maf. 11:1, 4.
18. Ko azibereki achadekana kupfunzisa chani wana wawo?
18 Azibereki, mungaphatise basa nkhani za mafumu ya Aizirayeli pakuthandiza wana wanu kukhala na cholinga cha kutumikira Yahova. Thandizani wana wanu kuona kuti kwa Yahova kukhala munthu wabwino panango woipa vithemba momwe iye achaonera kupemphera chaiko. Onesani mwa mawu yanu na chitsanzo chanu kuti kuchita vinthu vauzimu ninge kupfunzira Baibolo, kuyenda kumisonkhano na kuphata basa yolalikira, vichadekana kukhala vinthu vodekana maninge pa moyo wathu. (Mat. 6:33) Imwepo mukaleka kuchita vimwevi, wana wanu angayambe kuganiza kuti kukhala wa Mboni za Yahova ni kundochita mbali ya “chipembedzo cha azibereki.” Ndawa ya vimwevi vingachitise kuti wana wanu ambayikhe kupemphera chaiko pa malo yachiwiri pa moyo wawo panango mpakana kufika pakusiya kutumikira Yahova.
19. Ndawa chani tingalewelini kuti munthu yemwe adasiya kutumikira Yahova alibe chidikhiro? (Onani pomwe bokosi yakuti: “Bwererani kwa Yahova!”)
19 Peno munthu munango wasiya kutumikira Yahova, ko tingalewe kuti alibe pomwe chidikhiro chobwerera kwa iye? Neye, ntenolini. Iye angalape, nkubwerera kuyamba kutumikira Yahova munjira yobvumizika. Kuti achite vimwevi achadekana kusiya kukhala wodzikuza nkubvuma nthandizo ya akulu. (Yak. 5:14) Khama iriyose yomwe munthu angachite kuti abwerere kwa Yahova, ingamuchitise kuti Yahova ayambe pomwe kumukonda!
20. Tikambatewedzera mafumu yokhulupirika ya Aizirayeli, ko Yahova adzatione tani?
20 Mwachigwato, ko tapfunzira chani pa mafumu ya Aizirayeli? Tingakhale ninge mafumu yokhulupirika ya Aizirayeli tikapitiriza kukhala odzichepesa na ntima wose. Tichadekana kupfunzira na vophonya vathu na kulapa, nkuchinja momwe tichachitira vinthu ndipo nthawe zose timbakumbukire phindu yomwe tinayo ndawa yochita khama pakupemphera chaiko. Mukapitiriza kutumikira Yahova mokhulupirika mwanjira mweyi, iye adzakuoneni kuti ndimwe munthu yemwe muchachita vinthu vabwino pa maso pake.
NYIMBO NA. 45 Kusinkhasinkha kwa Mtima Wanga
a Mupfunziro mweino, tikambalewa va “mafumu ya Aizirayeli,” tinkulewa va mafumu yose yomwe yambatsogolera wanthu wa Mulungu kuphatanidza ufumu wa madzinza yawiri ya Ayuda mpakana mafumu ya madzinza 10 ya Aizirayeli olo pomwe madzinza mwaya yakanati kugawanika.
b DZIWANI VIZINJI: Nthawe zizinji Baibolo iphatisa basa mawu yakuti “ntima” pakufuna kufotokoza momwe umunthu wathu wankati uliri, vomwe vinkuphatanidzapo vofuna, maganizo, makhalidwe, volinga vathu pakufuna kuchita vinthu na volinga vomwe tinkufuna kukwanirisa.
c Kalekale venze vofala kuti mafumu yanango yayambe kutumikira milungu ya ntundu wa wanthu womwe agonjesa.
d Mpfumu Asa idachita machimo yakuluyakulu. (2 Mbiri 16:7, 10) Olo nteno, Baibolo inena kuti Asa adachita vinthu vabwino pa maso pa Yahova. Podiya kuti pakuyamba alibe kubvuma malangizo, vingachitike kuti patsogolo pake adalapa ndipo Yahova adaona vinthu vabwino vomwe iye adachita osati vinthu voipa. Ndipo chinthu chodekana maninge ni chakuti Asa adatumikira Mulungu chaiye ndipo adachita khama kuti amalise kupemphera kwa bodza pa nthawe yomwe iye ambatonga.—1 Maf. 15:11-13; 2 Mbiri 14:2-5.
e Vinkuchita kuonekeratu kuti kupemphera ni chinthu chodekana maninge kwa Yahova ndawa yakuti pa malamulo 10 ya Mose, malamulo yawiri yambalambiza kutumikira munthu aliyese panango chinthu chirichose kupatulapo Yahova.—Eks. 20:1-6.
f MAWU YOFOTOKOZERA FOTO : Nkulu wachilumbwana ankucheza na m’bale munango. Akumuuza kuti ankudera nkhawa na momwe iye achamwera mowa ndipo m’bale muyo ankubvesera malangizo mwayo modzichepesa, ankuchinja ndipo ankupitiriza kutumikira Yahova mokhulupirika.