NKHANI YOPFUNZIRA 29
NYIMBO NA. 121 Timafunika Kukhala Odziletsa
Pewani viyeso vomwe vingakuchitiseni kuchita chimo
“Khalani maso ndipo mupitilize kupemphera kuti osati mugonje pa mayesero.”—MAT. 26:41.
CHOLINGA
Kubvesa kudekana kopewa kuchita chimo na kuona vinthu vomwe vingatichitise kuchita chimo.
1-2. (a) Ko Yesu adapereka chenjezo iponi kwa opfunzira wake? (b) Ko ndawa chani atumi adamuthawa Yesu? (Onani pomwe mafoto.)
YESU adanena kuti: “Mzimu ni wofunisisa, koma thupi ni yofoka.”a (Mat. 26:41b) Mawu mwaya yankuonesa kuti Yesu ambadziwa bwinobwino kuti ndise ochimwa. Koma mawu mwaya ya na chenjezo inango. Tichadekana kukhala osamala na kudzithemba maninge. Akalibe kunena mawu mwaya, usiku moule opfunzira enze adanena kuti amusiyelini Yesu. (Mat. 26:35) Volinga vawo venze bwino koma alibe kuganizira momwe adakafokera akagumana na chiyeso. Alibe kukwanisa kukhala olimba ntima kuti achite vinthu vabwino. Ndipomwapa, Yesu adawachenjeza kuti: “Khalani maso ndipo mupitilize kupemphera kuti osati mugonje pa mayesero.”—Mat. 26:41a.
2 Chobvesa ntsisi nichakuti opfunzira mwawa alibe kukwanisa kukhala maso. Pomwe Yesu adamangiwa, ko iwo adakhala kumbali yake panango adamuthawa ndawa yamantha? Ndawa yosakhala maso, opfunzira mwawa adachita vomwe iwo enze adanena kuti angachitelini. Iwo adamuthawa Yesu.—Mat. 26:56.
Yesu ankuuza opfunzira wake kuti apitirize kukhaka maso kuti asangene m’mayesero koma iwo adamuthawa (Onani ndime 1-2)
3. (a) Kuti tikhale okhulupirika kwa Yahova, ndawa chani tichadekanalini kukhala odzithemba maninge? (b) Ko tione chani mu pfunziro mweyi?
3 Isepano tichadekanalini kudzithemba maninge. Ndipo nishuwadi kuti tinkufuna kuchita vomwe tingakwanise kuti tisakhumudwise Yahova. Koma ndise ochimwa, ndipo mosashupa tingayesewe kuti tichite vinthu voipa. (Aro. 5:12; 7:21-23) Kuti tipitirize kukhala okhulupirika kwa Yahova na mwana wake, tichadekana kuphatisa basa malangizo ya Yesu ya kukhala maso pomwe tinkulimbana na chiyeso. Pfunziro mweino itithandize kuchita vimwevi. Chakuyamba, tione vinthu vomwe tichadekana kukhala navo tcheru maninge. Patsogolo pake, tione momwe tingadzitetezere pa viyeso. Pakumalizira, tione momwe tingapitirizire kukhala maso.
SAMALANI NA VOFOKA VANU?
4-5. Ndawa chani tichadekana kusamala na machimo yomwe yangaoneke ninge yang’onoyang’ono?
4 Podiya machimo yomwe yaoneka ninge niyang’onoyang’ono, yangafokese ushamwali wathu na Yahova. Ndipo yangatichitise pomwe kuchita machimo yakuluyakulu.
5 Tose tilimbana naviyeso vakuti tichite chimo. Ndipo tose tinavofoka vomwe vingatichitise kuti tichite chimo ikulu, kuchita makhalidwe yoipa panango kuyamba kuganiza ninge wathu wa n’dziko. Vingachitike kuti anango alimbana na chilakolako chofuna kuchita chigololo, pomwe anango angalimbane na chiyeso chokhala na makhalidwe yoipa, ninge kusenzekesa vidzo, panango kunyang’anira volaula. Anango alimbana na mantha yogopa wathu, khalidwe yodzithemba, kukalipa kamangu panango vinthu vinango. Ninge momwe Yakobo adanenera kuti: ‘Munthu aliyese achayesewa na kukopewa na chilakolako chake.’—Yak. 1:14.
6. Ko nchani chomwe tose isepano tichadekana kudziwa?
6 Ko imwepo muchadziwa vofoka vanu? Nivoipa maninge kumbaganiza kuti tilibe chofoka chirichose. Panango kuganiza kuti ndise olimba maninge mwakuti tingakwanise kupirira chiyeso chirichose. (1 Yoh. 1:8) Koma ganizirani kuti Paulo adanena kuti: “Olo wale omwe anaviyenereso vauzimu,” angachite chimo peno angakhalelini maso. (Agal. 6:1) Ndipomwapa, tichadekana kukhala owona ntima tikambadzifufudza nkumbadziwa kuti tose isepano tinavofoka.—2 Akor. 13:5.
7. Ko tichadekana kukhala osamala na chani? Fotokozani.
7 Tikazindikira vofoka vathu, ko tichadekana kuchita chani? Tichadekana kulimbisa chitsimikizo chathu chakulamba kuchita chimo. Ganizirani ivi. Nthawe yakalekale, malo yosatetezeka maninge ya mpanda penze pa msuwo. Ndipomwapa, ambaikha magwarda kuti ambanyang’anire. Molingana na vimwevi tichadekana kukhala osamala maninge na mbali iriyose yomwe tinkudziwa kuti ndise ofoka.—1 Akor. 9:27.
KO TINGAKHALE TANI MASO?
8-9. Ko mulumbwana yemwe anenewa pa lemba ya Miyambo msolo 7 adakachita chani kuti apewe kuchita chimo ikulu? (Miyambo 7:8, 9, 13, 14, 21)
8 Ko tingakhale tani maso nkupewa kuchita chimo ikulu maninge? Tingapfunzire chitsanzo chabwino maninge na mulumbwana yemwe anenewa pa lemba ya Miyambo msolo 7. Iye adachita chigololo na hule. Vesi 22 inena kuti mulumbwana moyu, adamulondola ‘mwangozi.’ Koma nkhani mweyi iwonesa kuti mulumbwana moyu akanati kuchita vimwevi ambachita vinthu vomwe pang’onopang’ono vidamuchitisa kuti achite chimo ikulu maninge.
9 Ko nchani chomwe chidachitisa kuti mulumbwana moyu achite chimo? Chakuyamba, pomwe kungadoka mulumbwana moyu ‘adapita na njira yomwe yenze kufupi [na komwe kungakhala nkazi moule].’ Pamwapo iye ambafamba kuyenda kumuyi kwake. (Werengani Miyambo 7:8, 9.) Chachiwiri, pomwe iye adaona nkazi ule iye alibe kumupewa ndipo adabvuma kuti amubejari ndipo adayamba kutetekera vomwe iye anganena. Iye adanena kuti wenze adapereka ntsembe zambverano. Panango pakulewa vimwevi nkazi moyu ambafuna kuti mulumbwana ule awone ninge kuti wenzelini munthu woipa. (Werengani Miyambo 7:13, 14, 21.) Sembe mulumbwana moyu alibe kuchita vose vinvire, adakagumanalini na chiyeso chakuti achite chimo ikulu.
10. Ko munthu angachitembo tani chimo yomwe mulumbwana wa pa Miyambo 7 adachita?
10 Nkhani mweyi iwonesa vomwe vingachitike na aliyese wa isepano. Nthawe zinango tingachite chimo ikulu nkumbaganiza kuti “vandochitikambo” mwangozi. Panango anango angayambe kunena kuti “vandochitikambo.” Koma tikaganizira bwinobwino vomwe vachitika tingabvese kuti chimo yomwe tachita ni ndawa ya vosalula voipa vomwe tidachita. Panango vose vingayambe na kusasalula bwino azishamali, vosangalasa va khalidwe yoipa ya dziko iyi, kuyenda kumalo komwe nkunkuchitika vinthu voipa panango pa interneti. Vingachitike pomwe kuti munthu moyu wenze adasiya kupemphera, kuwerenga Baibolo, kuyenda kumisonkhano panango mu umboni. Ninge vomwe vidachitikira mulumbwana yemwe alinembewe pa Miyambo, tingaone kuti chimo yomwe yachitika iribe kuchitika “mwangozi.”
11. Kuti tileke kuchita chimo, tichadekana kupewa chani?
11 Ko tapfunzira chani? Isepano tichadekanalini kundopewa chimo koma tichadekana pomwe kupewa chinthu chirichose chomwe chingatichitise kuti tichite chimo. Solomo adafotokoza bwinobwino vomwe vidachitika na mulumbwana ule na nkazi hule. Pakulewa va hule ire, iye adepereka chenjezo iyi: ‘Ayi kusokera nkuyamba kutewera njira zake.’ (Miy. 7:25) Iye adanena pomwe kuti: ‘Khalani naye kutali ndipo ayi kufenderera nsuwo wa pamuyi pake.’ (Miy. 5:3, 8) Vimwevi ni chaivo, kuti tipewe kuchita chimo tichadekana kupewa vinthu vomwe vingatichitise kuti tichite chinthu chomwe chingakhumudwise Yahova.b Vimwevi vinkuphatanidza pomwe kupewa kuchita vinthu vinango vomwe vingaoneke ninge ni vosaphonyeka kwa Akhrisitu koma vomwe vingatichitise kuti tichite vinthu voipa.—Mat. 5:29, 30.
12. Ko Yobu wenze wotsimikiza kuchita chani, ndipo vimwevi vidamuthandiza tani kupewa kuchita chimo? (Yobu 31:1)
12 Kuti tipewe vinthu vomwe vingatichitise chimo, tichadekana kukhala otsimikiza kuchita vinthu vabwino. Ndivo vomwe Yobu adachita. Iye ‘adachita pangano na maso [yake]’ kuti asanyang’anisise nkazi na maganizo yoipa. (Werengani Yobu 31:1.) Kuti achite vinthu mobverana na vomwe iye wenze adasalula muntima mwake, adakhala kutali na khalidwe iriyose yachigololo. Isembo tingatsimikize kupewa chinthu chirichose chomwe chingatichitise kuti tiyesewe.
13. Ndawa chani tichadekana kuteteza maganizo yathu? (Onani pomwe mafoto.)
13 Chinthu chinango, tichadekana kuteteza pomwe maganizo yathu. (Eks. 20:17) Anango aganiza kuti palibe chophonyeka chirichose, kumbaganizira kuti ko vingakhale tani nichichita chimo? Kuganiza mwanjira mweyi ni ngozi. Munthu yemwe andoganizira momwe vingakhalire achichita chinthu choipa, viingizira chifuno chochita vinthu voipa. Mwanjira mweyi munthu moyu ankudzikonzera yekha chiyeso mwakuti achadekana kulimbana nacho. Ni shuwadi kuti nthawe zinango tingambaganizire vinthu voipa, chintsintsi ni kuchoseratu mwakankulumize maganizo mwayo ndipo nkuyamba kuganizira vinthu vabwino. Tikachita vimwevi tidzakwanise kulambiza maganizo yoipa kuti yakule nkuingizirika mpakana kutikhalisa na chifuno chikulu chofuna kuchita chimo. Ndipo vidzakhale voshupa maninge kulimbana nacho.—Afil. 4:8; Akol. 3:2; Yak. 1:13-15.
Tichadekana kupewa chirichose chomwe chingatichitise chimo (Onani ndime 13)
14. Ko nchani chomwe chingatithandize kupewa kuchita chimo?
14 Ko tichadekana pomwe kuchita chani kuti tipewe chiyeso chomwe chingatichitise kuchita chimo? Tichadekana kutsimikiza nthawe zose kuti kuphatisa basa malangizo ya Yahova, nichinthu chabwino maninge kwa isepano. Nishuwadi kuti nthawe zinango vikhala voshupa maninge kuti maganizo yathu, vofuna vathu na volinga vathu vibverane na chifuniro cha Yahova. Koma tikachita khama kuchita vimwevi tidzakhale na chikumbuntima chabwino. Ndipo khama yathu yose idzaphindule.
15. Ndawa chani ni vodekana maninge kukulisa maganizo yabwino?
15 Tichadekana kukulisa maganizo yabwino. Tikapfunzira ‘kuzonda vinthu voipa nkumbakonda vinthu vabwino,’ tidzakhale kuti tinkulimbisa chitsimikizo chathu chofuna kuchita vinthu vabwino nkupewa vinthu vomwe vingatichitise kuti tichite chimo. (Amosi 5:15) Kukhala na maganizo yabwino kudzatithandize pomwe kulimbana na chiyeso chomwe timbachidikhiralini.
16. Ko basa zauzimu zingatithandize tani kukhala maso? (Onani pomwe mafoto.)
16 Ko tingakulise tani makhalidwe yabwino? Tingachite vimwevi mwakukhala opanikizika na basa zauzimu. Tikambagumanika pa misonkhano na mu umboni, tikhala kuti tinkukulisa chifuno chathu chofuna kukondweresa Yahova ndipo tidzayesewelini kuti tichite chinthu choipa. (Mat. 28:19, 20; Aheb. 10:24, 25) Tikambawerenga, kupfunzira Mawu ya Mulungu na kuyaganizira, tidzakhale kuti tinkulimbisa chikondi chathu pa vinthu vabwino na kuzonda vinthu voipa. (Yos. 1:8; Sal. 1:2, 3; 119:97, 101) Kumbukirani vomwe Yesu adauza opfunzira wake. Iye adena kuti: “Pitilizani kupemphera kuti osati mugonje pa mayesero.” (Mat. 26:41) Tikambapatula nthawe kupemphera kwa Ababa wathu wakudzulu, tidzamupase mpata wakuti atithandize nakuti alimbise chitsimikizo chathu chofuna kumukondweresa.—Yak. 4:8.
Pologalama yabwino yauzimu idzatithandize kukhalana mphanvu zomwe tinkudekana kuti tipirire viyeso (Onani ndime 16)c
PITIRIZANI KUKHALA MASO
17. Ko ni chofoka chiponi chomwe chidapitiriza kukhala bvuto kwa Petulo?
17 Nivobveka kuti tingakwanise kupewa vofoka vinango. Koma nivowonekeratu kuti isepano tigadekane kulimbana na vofoka vinango kwa nthawe itali. Onani vomwe vidachitika na ntumi Petulo. Pomwe adalamba Yesu maulendo yatatu, vidaoneseratu kuti iye wenze na mantha na wanthu. (Mat. 26:69-75) Koma patsogolo pake Petulo adaonesa kulimba ntima pomwe adalalikira ku tiribunali ikulu ya Ayuda. Ndipo vimbaoneka ninge kuti iye wenze adamalisa mantha yogopa wanthu. (Mac. 5:27-29) Koma magole patsogolo pake, “pakugopa wanthu omwe enze adachitiwa ndulidwe,” Petulo adaleka kubverana na Akhrisitu omwe enzelini Ayuda. (Agal. 2:11, 12) Petulo adayamba pomwe kukhala na mantha yogopa wanthu. Vingachitike kuti iye alibe kumalisiratu chofoka mwechi.
18. Peno isepano tinachofoka chinango, ko tichadekana kuchita chani?
18 Vinthu volingana na vimwevi vingatichitikirembo. Ko vingatichitikire tani? Panango tenze na chofoka chinango chomwe tinkuganiza kuti tidachimalisa. Mwakulinganiza, m’bale munango adanena kuti: “Inepano nenze nidakwanisa kusiya kunyang’anira volaula kwa magole 10. Ndipo nimbakhulupirira kuti namalisiratu bvuto mweyi, koma bvuto mweyi yenze idakalipo ndipo imbandodikhirira nthawe kuti iyambe pomwe.” Chokomedza nichakuti m’bale moyu alibe kusiya kulimbana na bvuto mweyi. Iye adabvesa kuti ambadekana kulimbana na bvuto mweyi ntsiku iliyose, panango kuti kwa moyo wake wose n’dziko yoipa iyi. Na thandizo ya nkazi wake na akulu mumpigo iye ankukwanisa kukhala wosamala na kukhala kutali na volaula.
19. Ko tichadekana kuchita chani peno tinachofoka chomwe tikalibe kukwanisa kuchimalisa?
19 Peno tinachofoka chinango chomwe tikanati kuchimalisa, ko tingachite tani kuti chireke kutichitisa chimo? Tingaphatise basa malangizo ya Yesu: “Kupitiriza kukhala maso.” Podiya pomwe munkudzibva kuti ndimwe wolimba, pewani vinthu vangozi. (1 Akor. 10:12) Ganizirani vomwe imwepo mudachita kuti mupirire chiyeso. Lemba ya Miyambo 28:14 inena kuti: ‘Wokondwa ni munthu yemwe nthawe zose akhala maso.’—2 Pet. 3:14.
KO TIPHINDULA TANI NDAWA YA KUKHALA MASO?
20-21. (a) Ko ni madaliso yaponi yomwe tidzatambire tikapitiriza kukhala maso pa viyeso? (b) Tikachita mbali yathu, ko Yahova adzatithandize tani? (2 Akorinto 4:7)
20 Tingatsimikize kuti kukhala maso kuti tileke kuchita vinthu voipa, kubweresa maphindu kwa tose isepano. Chimo itichitisa kukhala ‘okondwa pa nthawe yomwe tinkuichita,’ Ndawa ya vimwevi tichadekana kukumbukira kuti kukhala okondwa nthawe zose kuchathemba kutewedza malangizo ya Yahova. (Aheb. 11:25; Sal. 19:8) Viriteno ndawa yakuti Yahova adatilenga kuti timbatewedze malamulo yake. (Gen. 1:27) Mwanjira mweyi tingakhale na chikumbuntima chabwino na chidikhiro chodzakhala na moyo mpakana kalekale.—1 Tim. 6:12; 2 Tim. 1:3; Yuda 20, 21.
21 Nishuwadi kuti “thupi ni yofoka.” Koma vinkutanthauzalini kuti palibe vomwe tingachite pa vofoka vathu. Yahova ni wokonzeka kutipasa mphanvu zomwe tinkudekana. (Werengani 2 Akorinto 4:7.) Koma kumbukirani kuti Mulungu apereka mphanvu yoposa yachibadwa. Mphanvu yachibadwa ni khama yomwe isepano tichita ntsiku iliyose kuti tipewe viyeso ndipo ni udindo wathu. Isepano tikachita mbali yathu tingakhale otsimikiza kuti Yahova adzachite mbali yake pakutithandiza kuti tilimbane na vofoka vathu. (1 Akor. 10:13) Nathandizo ya Yahova, tidzapitirize kukhala maso na kupewa viyeso.
NYIMBO NA. 47 Muzipemphera kwa Yehova Tsiku Lililonse
a DZIWANI VIZINJI: Mawu yakuti “mzimu” yonenewa pa lemba ya Mateyu 26:41 yatanthauza mphanvu yophimphirisa ya muntima mwa munthu, yomwe ichitisa munthu kuyankhula na kuchita vinthu. “Thupi” itanthauza umunthu wathu ninge wanthu ochimwa. Vingachitike kuti isepano tinkufuna kuchita vinthu vabwino, koma tikaleka kusamala tingayesewe nkuchita vinthu vomwe Baibolo inena kuti ni voipa.
b Munthu yemwe wachita chimo ikulu, angagumane thandizo mu bukhu yakuti: Kondwani na moyo mpaka kalekale! msolo 57 mpfundo 1-3 na nkhani yakuti “Maso Ako Aziyang’ana pa Zinthu Zakutsogolo” mu Nsanja ya Olonda ya Novembro 2020, tsa. 27-29, ndi. 12-17.
c MAWU YOFOTOKOZERA FOTO: M’bale ankuwerenga lemba ya ntsiku machibese, pa intervalo masikati ankuwerenga Baibolo ndipo ankugumanika pa misonkhano yapakati pa sondo usiku.