NKHNI YOPFUNZIRA 47
NYIMBO NA. 103 Abusa Ndi Mphatso
Abale, ko munkuyesesa kuti mukhale nkulu?
“Peno munthu ankuyesesa kuti akhale wonyang’anira, ankufuna basa yabwino.”—1 TIM. 3:1.
CHOLINGA
Kuona viyenereso va m’Baibolo vomwe m’bale achadekana kukwanirisa kuti ayenerere kutumikira ninge nkulu.
1-2. Ko ni “basa zabwino” ziponi zomwe akulu aphata?
PENO imwepo mwakhala munkutumikira ninge ntumiki wothandiza, mosakaika munkuchita voyenerera kuti mukhale nkulu. Ko mungakonde kuphata “basa zabwino” zomwe akulu achita?—1 Tim. 3:1.
2 Ko akulu achaphata basa ziponi? Aphata basa yolalikira, achita khama kuchita maulendo yaubusa, apfunzisa na kulimbikisa mpingo na vomwe achita na kuyankhula. Ndipomwapa, Baibolo ina vifukwa vobveka vonenera kuti akulu “ni amuna omwe adaperekewa kuti akhale mphaso.”—Aef. 4:8.
3. Ko m’bale achadekana kuchita chani kuti ayenerere kukhala nkulu? (1 Timoteyo 3:1-7; Tito 1:5-9)
3 Ko imwepo mungachite tani kuti muyenerere kutumikira ninge nkulu? Kukwanirisa viyenereso vakuti mukhale nkulu ni chibodzibodzilini na kukwanirisa viyenereso vakuti mugumane basa pa empreza. Kazinjikazinji peno imwepo mu na luso ya basa yomwe bwana ankuifuna, munganembewe basa. Koma mosiyana na vimwevi peno imwepo munkufuna kuti mukhale nkulu, muchadekana kuchita vizinji kuingizira pa luso ya kulalikira na kupfunzisa. Muchadekana kukwanirisa viyenereso va m’Baibolo vomwe vigumanika pa lemba ya 1 Timoteyo 3:1-7 na Tito 1:5-9. (Werengani.) Nkhani iyi ifotokoze vinthu vitatu vomwe akulu achadekana kukwanirisa: Chakuyamba, kukhala na mbiri yabwino nkati na kunja kwa mpingo. Chachiwiri, kukhala na chitsanzo chabwino ninge msolo wa banja na chachitatu, kukhala odzipereka kutumikira abale na alongo mumpingo.
KUKHALA NA MBIRI YABWINO
4. Ko kukhala munthu alibe “chifukwa chomunenera voipa” kutanthauza chani?
4 Kuti mukhale nkulu, muchadekana kukhala munthu yemwe alibe “chifukwa chomunenera voipa.” Vimwevi vinkutanthauza kuti muchadekana kukhala na mbiri yabwino mumpingo ndipo palibe yemwe angakunenereni voipa. Kuingizira mwapa, muchadekana kukhala na “mbiri yabwino kwa wanthu omwe atumikiralini Mulungu.” Panango angakunenereni vinthu voipa ndawa ya kukhala Mkhrisitu. Olo nteno palibe yemwe achadekana kukaikira kuti imwepo ndimwe owona ntima komasoti mu na makhalidwe yabwino. (Dan. 6:4, 5) Manje dzibvunzeni kuti: ‘Ko inepano ni na mbiri yabwino nkati komasoti kunja kwa mpingo?’
5. Ko mungachite tani kuti mukhale munthu “wokonda vabwino”?
5 Ndipo muchadekana “kukonda vabwino.” Panango kunyang’ana vinthu vabwino mwa wanthu na kuona makhalidwe yabwino yomwe abale anayo nkuwatembeja. Muchadekana kukhala okondwa pakuchitira anango vinthu vabwino kuwachitira vizinji vomwe iwo angavidikhirelini. (1 Ates. 2:8) Ndawa chani khalidwe mweyi ni yabwino kwa akulu? Ndawa yakuti iwo aphatisira basa nthawe yawo ikulu pakusamalira mpingo na kusamalira maudindo yawo. (1 Pet. 5:1-3) Olo nteno chimwemwe chomwe iwo achabva ndawa yakutumikira anango ni chikulu maninge kuposha ntsembe iriyose yomwe iwo angapereke.—Mac. 20:35.
6. Ko ni njira ziponi zamungaonesere kuti ndimwe “wotambira bwino alendo”? (Aheberi 13:2, 16; onani pomwe foto.)
6 Imwepo muonesa kuti ndimwe “wotambira bwino alendo” mukambachitira vinthu vabwino wanthu anango kuphatanidzapo wale omwe alirini m’gulu ya azishamwali wanu omwe mubverana nawo maninge. (1 Pet. 4:9) Bukhu inango ya mareferensiya idanena va munthu wochereza mwanjira iyi: “Nsuwo wa nyumba yake na ntima wake uchadekana kukhala wofungula.” Ndipomwapa, dzibvunzeni kuti: ‘Ko inepano nidziwika kuti ndine munthu wokoma ntima kwa wanthu omwe abwera kudzazungira mpingo wathu?’ (Werengani Aheberi 13:2, 16.) Munthu wochereza aonesa kukoma ntima ndipo agawana na alendo vinthu vomwe iye angakwanise. Kuphatanidzapo wale omwe ni osauka omwe angamubwezerelini chinthu chirichose, abale omwe akumbiriwa kudzakamba nkhani mumpingo mwawo komasoti onyang’anira madera.—Gen. 18:2-8; Miy. 3:27; Luka 14:13, 14; Mac. 16:15; Aro. 12:13.
Banja yomwe itambira bwino alendo inkutambira wonyang’anira dera na nkazi wake (Onani ndime 6)
7. Ko nkulu angaonese tani kuti akondalini kobiri?
7 “Akhale osakonda kobiri.” Vimwevi vinkutanthauza kuti muchadekanalini kuikha maganizo yanu yose pa vinthu vakuthupi. Viribe basa peno imwepo ndimwe olemera panango osauka muchadekana kuikha Ufumu wa Mulungu pa malo yoyamba pa moyo wanu. (Mat. 6:33) Imwepo muphatisa basa nthawe yanu, mphanvu na vose vomwe munavo kuti mutumikire Yahova, kusamalira banja yanu na kutumikira mumpingo. (Mat. 6:24; 1 Yoh. 2:15-17) Manje dzibvunzeni kuti: ‘Ko maganizo yangu ni yaponi pa nkhani ya kobiri? Ko nikhutira kukhala na vomwe ni navo? Panango nikhala wotangwanika kuti nigumane kobiri zizinji na cholinga chakuti nikhale na vinthu vizinji vakuthupi?’—1 Tim. 6:6, 17-19.
8. Ko ni njira zinango ziponi zamungaonesere kuti ndimwe “wosachita vinthu mopitirira malire” na “wodziletsa”?
8 Kukhala munthu “wosachita vinthu mopitirira malire” na “wodziletsa,” vimwevi vinkutanthauza kuti muchita vinthu mwachikatikati pa moyo wanu panango kuti mukwanisa kudziyikhira malire pa nkhani ninge ya kudya, kumwa, momwe muchavalira na vosangalasa. Mutengeralini makhalidwe ya wanthu omwe atumikiralini Yahova. (Luka 21:34; Yak. 4:4) Imwepo mukwanisa kupitiriza kukhala odekha pomwe wanthu angakukhumudwiseni panango akakuchitirani vinthu vosowa chilungamo. Imwepo “muchadekanalini kumwa mowa mwauchidakwa” panango kudziwika na mbiri yakuti mukumwa mowa maninge. Manje dzibvunzeni kuti, ‘ko nidziwika kuti ndine munthu yemwe nichita vinthu mosapitirira malire komasoti wodziletsa?’
9. Ko kukhala “woganiza bwino” na “wochita vinthu mwadongosolo” kuphatanidza chani?
9 Kuti mukhale “woganiza bwino,” muchadekana kuona nkhani iriyose pakuphatisa basa mpfundo za m’Baibolo. Imwepo muganiza mosamala momwe mpfundo za m’Baibolo ziphatira basa pa chochitika chirichose. Kuchita vimwevi kudzakuthandizeni kukhala munthu woganiza bwino na kusalula bwino vochita. Imwepo musalulalini vinthu mukanati mwaona mpfundo zose pa nkhani mweyo. (Miy. 18:13) Ndawa ya vimwevi, mukwanisa kukhala munthu wachikatikati na kusalula vinthu vomwe vibverana na maganizo ya Yahova. Ndipo kuti mukhale munthu “wochita vinthu mwadongosolo,” muchadekana kumbachita vinthu mwadongosolo komasoti kumbasunga nthawe. Mudzadziwike kuti ndimwe munthu wothembeka komasoti mutewedza malangizo. Makhalidwe mwaya yadzakuthandizeni kuti mukhale na mbiri yabwino. Naboni tione momwe tingakwanirisire viyenereso va m’Baibolo na kukhala chitsanzo chabwino ninge msolo wa banja.
KUPEREKA CHITSANZO CHABWINO NINGE MSOLO WA BANJA
10. Ko mwamuna angaonese tani kuti ni “wonyang’anira bwino banja yake”?
10 Peno ndimwe wolowola ndipo munkufuna kukhala nkulu, mbiri ya banja yanu ni chiyenereso pomwe. Ndipomwapa, mudekana kukhala munthu “wonyang’anira bwino banja [yanu].” Ndipo muchadekana kukhala na mbiri yabwino yakuti musamalira bwino banja yanu komasoti wothembeka. Vimwevi vinkuphatanidzapo kutsogolera banja yanu pa vinthu vauzimu. Ndawa chani vimwevi ni vodekana maninge? Ntumi Paulo adafotokoza vimwevi mwanjira iyi: “Peno munthu adziwalini kunyang’anira banja yake, manje mpingo wa Mulungu angausamalire tani?”—1 Tim. 3:5.
11-12. Peno m’bale ankufuna kukhala nkulu, ndawa chani mbiri ya wana wake ichadekana kukhala yabwino? (Onani pomwe foto.)
11 Peno imwepo ndimwe m’bereki, muchadekana kukhala kuti “wana wanu akubverani na moyo wose.” Muchadekana kuwapfunzisa na kuwatherena mwachikondi. Ni shuwadi kuti munkufuna kuti wana wanu ambakhale okondwa na omasuka ninge momwe akhalira mwana aliyese. Koma thereno yabwino yomwe mungawapase, idzawathandize kukhala obvera, waulemu na wamakhalidwe yabwino. Kuingizira mwapa, muchadekana kuchita vose vomwe mungakwanise kuthandiza wana wanu kukhala pa ushamwali wolimba na Yahova, kutewedza mpfundo za m’Baibolo na kukula mwauzimu mpakana kubatizika.
12 “Yemwe ana wana omwe atumikirambo Mulungu komasoti alibe mbiri yakuti achita makhalidwe yoipa panango osalamulirika.” Mwana wa mboni akachita chimo ikulu, ko vingakhudze ababa wake? Peno ababa wake alibe kumutherena mokwana ndiye kuti angayenelerelini pomwe kutumikira ninge nkulu.—Onani Ntsanja ya ulonda ya 15 Outubro 1996 tsa. 21 ndi. 6-7.
Baba wachikhrisitu achadekana kutherena wana wake kutumikira Yahova na mpingo (Onani ndime 11)
KUTUMIKIRA MUMPINGO
13. Ko mungaonese tani kuti ndimwelini munthu “wongingimirira maganizo yake” koma “wakubva maganizo ya anango”?
13 bale omwe ana makhalidwe yabwino ni ofunika maninge mumpingo. Munthu “wakubva maganizo ya anango” ayesesa kuti akhazikise ntendere. Peno imwepo munkufuna kudziwika kuti ndimwe wakubva maganizo ya anango, muchadekana kubvesera maganizo ya anango na kuyesesa kudziwa momwe iwo ankubvera. Pa nsonkhano wa akulu, ko imwepo mudzakhale wokonzeka kuthandiza maganizo ya anango peno yankutsutsanalini na mpfundo za m’Baibolo? Muchadekanalini kukhala munthu “wongingimira maganizo yanu” panango kungingimira kuti vinthu vichitike momwe imwepo munkufunira. Muchadekana kulemekeza maganizo ya anango. (Gen. 13:8, 9; Miy. 15:22) Muchadekanalini kukhala munthu “wokonda kugegedzana na wanthu anango” panango “wokulumiza kukalipa.” M’malo mwakuti mukhale wokhumisa vinthu panango nthawe zose wosabverana na anzanu, muchadekana kukhala wokoma ntima na waulemu. Pakukhala munthu wokonda ntendere, imwepo mudzakhale woyamba kukhazikisa ntendere olo pomwe vinthu vashupa. (Yak. 3:17, 18) Mukakhala wokoma ntima, pomwe munkuyankhula na wanthu ose kuphatanidzapo wale omwe ni Akhrisitulini mudzawathandize kukhala odekha na kuchepesa ukali wawo.—Ower. 8:1-3; Miy. 20:3; 25:15; Mat. 5:23, 24.
14. M’bale kuti akhale nkulu “achadekanalini . . . kukhala yemwe wandobatizika manjemanje” koma “wokhulupirika,” ko vimwevi vitanthauza chani?
14 Pakufuna kukwanirisa viyenereso va akulu, m’bale “ayi kuti akhale munthu yemwe wandobatizika manjemanje.” Koma vimwevi vinkutanthauzalini kuti pachadekana kupita magole yazinji kuchokera pomwe wabatizika. Koma vikundotanthauza kuti pachadekana kupita nthawe yokwana kuti akhale Mkhrisitu wokhuma mwauzimu. Mukalibe mwaikhiwa kuti mukhale nkulu, muchadekana kuonesa kuti muli ninge Yesu pa nkhani ya kudzichepesa, kudekha kudikhira nthawe chaiyo yomwe Yahova adzakupaseni maudindo mumpingo. (Mat. 20:23; Afil. 2:5-8) Mungaonese kuti ndimwe “wokhulupirika” mukambafenderera Yahova pakutewedza mpfundo zake na malamulo yake komasoti kutewedza malangizo ya gulu yake.—1 Tim. 4:15.
15. Ko m’bale kuti akhale nkulu achadekana kukhala waluso pokamba nkhani? Fotokozani.
15 Baibolo ilewa mobveka bwino kuti akulu achadekana kukhala “oyenera kupfunzisa anango.” Ko vimwevi vinkutanthauza kuti nkulu aliyese achadekana kukamba bwino nkhani? Neye. Akulu azinji podiya kuti akambalini bwino nkhani, apfunzisa bwino maninge mu umboni komasoti kuchita maulendo yaubusa. (1 Akor. 12:28, 29; Aef. 4:11.) Podiya kuti mulibe luso yokamba bwino nkhani muchadekana kuchita khama kuti muingizire luso ya kupfunzisa. Ko mungachite tani vimwevi?
16. Ko imwepo mungakhale tani mpfunzisi waluso? (Onani pomwe foto.)
16 “Akhale pomwe wophata mwamphanvu mawu yokhulupirika.” Kuti mukhale mpfunzisi waluso, nthawe zose phatisani basa Baibolo pakupfunzisa na kupereka malangizo. Mumbapfunzire Baibolo na mabukhu yathu mwakhama. (Miy. 15:28; 16:23) Pomwe munkupfunzira Baibolo mumbakhale tcheru kuona momwe vofalisa vathu vifotokozera mavesi ya m’Baibolo kuti mukwanise kuyaphatisa bwino basa. Pomwe munkupfunzisa, chitani vomwe mungakwanise kuti muwafike pa moyo wanthu omwe munkuwapfunzisa. Mungaingizire pomwe luso yanu ya kupfunzisa pa kukumbira na kuphatisa basa malangizo ya akulu omwe adziwa vizinji. (1 Tim. 5:17) Akulu achadekana kukwanisa “kulimbikisa” abale na alongo. Koma nthawe zinango achadekana kupereka malangizo mpakana nthawe zinango “kutsuula.” Pa chochitika chirichose akulu achadekana kukhala okoma ntima. Mukakhala wokoma ntima na wachikondi, nkumbaphatisa basa Baibolo pa kupfunzisa, mudzakhale pfunzisi wabwino ndawa yakuti mudzakhale munkutewedzera mpfunzisi nkulu, Yesu.—Mat. 11:28-30; 2 Tim. 2:24.
Ntumiki wothandiza ankupfunzira na nkulu wodziwa vizinji momwe angaphatisire basa Baibolo pakupfunzisa. Ntumiki wothandiza ankukonzekera nkhani yake pa kuchita kudzinyang’anira pa girazi (Onani ndime 16)
PITIRIZANI KUCHITA VOMWE MUNGAKWANISE
17. (a) Ko nchani chomwe chingathandize ntumiki wothandiza kuti apitirize kuchita khama? (b) Ko akulu achadekana kumbaganizira va chani akaganizira va kuikha m’bale pa udindo? (Onani bokosi yakuti: “Ayi kudikhira kuti anango ambachite vinthu mosaphonyesa.”)
17 Pomwe taona viyenereso vomwe munthu achadekana kukhala navo kuti ayenerere kukhala nkulu, atumiki othandiza anango angaganize kuti angakwaniselini kukwanirisa viyenereso vose vimwevi. Koma mbakumbukirani kuti Yahova na gulu yake adikhiralini kuti abale akhale waungwiro pa kuonesa makhalidwe yose mwaya. (1 Pet. 2:21) Ndipo mzimu uchena wa Yahova ndiwo womwe udzakuthandizeni kuti mukhale na makhalidwe yose mwaya. (Afil. 2:13) Ko mwaona kuti muchadekana kuchinja mbali inango? Peno nteno pempherani kwa Yahova va nkhani mweyi. Fufudzani va nkhani mweyi, ndipo kumbirani akulu malangizo ya vomwe mungachite.
18. Ko atumiki othandiza ose adekana kuchita chani?
18 Tose isepano kuphatanidzapo akulu, tichadekana kuchita khama kuti tikhale na makhalidwe yomwe takambirana mu nkhani mweyi. (Afil. 3:16) Ko imwepo ndimwe ntumiki wothandiza? Ayi kuimira pamwapa! Kumbirani Yahova kuti akuthereneni nakuti mupitirize kukhala wofunika mumpingo. (Yes. 64:8) Mosakaika, Yahova adzadalise khama yanu yomwe munkuchita kuti muyenerere kutumikira ninge nkulu.
NYIMBO NA. 101 Tizichita Zinthu Mogwirizana