Mumbawone mowa ninge momwe Yahova achauwonera

NI SHUWADI kuti ndimwe otembeja maninge ndawa ya mphaso zose zomwe Yahova wakupasani. Kuphatanidzapo ufulu womwe imwepo munawo wosalula momwe mungaphatisire basa mphaso mwezi. Mobverana na vomwe Baibolo ichanena, vinyu ni mphasopomwe yochokera kwa Yahova. Baibolo ichati ‘chakudya chidakonzewa kuti chitithandize kukhala okondwa. Koma vinyu uchitisa moyo kukhala wosangalala.’ (Mla. 10:19; Sal. 104:15) Imwepo mudawonakokale kuti wanthu anango anabvuto pa nkhani ya mowa. Kuingizira mwapa ndawa ya kusiyana kwa dziko panango chikhalidwe, wanthu azinji anamaganizo yosiyana pa nkhani mweyi. Manje ko nchani chingathandize Akhrisitu kusalula mwanzeru pa nkhani ya kumwa mowa?

Viribe basa komwe tichakhala panango chikhalidwe chathu, tichadekana kuthemba malangizo ya Mulungu. Tikachita tene, isepano tidzakhale na moyo wokondwa maninge.

Ninge momwe munkudziwira, wanthu azinji padziko ya pasi achamwa maninge. Anango achakonda kumwa mowa ndawa ya momwe achaubvera. Koma anango achamwa ndawa ya kufuna kumalisa nkhawa. Ndipo m’madera yanango, wanthu omwe achamwa maninge achaonewa kuti ni wamphanvu komasoti ni olimba.

Koma chokomedza ni chakuti Akhrisitu angathandiziwe na malangizo yochokera kwa Mulengi wawo. Mwakulinganiza, Yahova achanena va mabvuto yomwe yachabwera ndawa ya kumwa maninge. Pa lemba ya Miyambo 23:29-35 tiwerenga nkhani ya chidakwa na vinthu voipa vomwe vichabwera patsogolo pake.a Nkulu munango wa mumpingu, wa ku Europa dzina yake Daniel, akumbukira momwe moyo wake wenzere akanati kupfunzira va Yahova na kutewedza malangizo yake. Iye adati: “Inepano nimbamwa maninge ndipo ndawa ya vimwevi nimbachita vosalula voipa. Ndipo votsatirapo vake venzelini vabwino. Mpakana manjeuno nikambakumbukira vimwevi nidzibvalini bwino mu ntima.”

Ko isepano tingasalule tani mwanzeru pa nkhani ya kumwa mowa kuti tipewe mabvuto? Isepano tichadekana kubvuma kuti nzeru za Mulungu zititsogolere pa vosalula vathu.

Naboni tione vomwe Baibolo ichanena pa nkhani ya mowa nakuti ndawa chani wanthu anango achamwa.

VOMWE BAIBOLO ICHANENA PA NKHANI YA MOWA

Baibolo ichanenalini kuti ni vophonyeka kumwa pang’ono. Shuwadi, iyo ichanena kuti kumwa vinyu kuchakondweresa maninge. Lemba ya Mlaliki 9:7 inena kuti: ‘Dyaya chakudya chako mokondwa ndipo mwaya vinyu wako na ntima wosangalala.’ Nthawe zinango Yesu ambamwambo vinyu. Ndipo atumiki anango okhulupirika wa Yahova ambamwambo.—Mat. 26:27-29; Luka 7:34; 1 Tim. 5:23.

Baibolo ichawonesa kuti pali kusiyana maninge pakati pa kumwa pang’ono na kumwa mwa uchidakwa. Iyo ichanena mobveka bwino kuti: ‘Ayi kuledzera na vinyu.’ (Aef. 5:18) Iyo ichanenapomwe kuti: ‘Vidakwa . . . vidzangenelini mu Ufumu wa Mulungu.’ (1 Akor 6:10) Vinkuonekeratu bwinobwino kuti Yahova abverananavolini vakuti timbamwe maninge mpakana kuledzera. M’malo mwakundotewedzera vomwe wanthu wa m’dera yathu achachita, isepano tichasalula vinthu vakuti vikondwerese Mulungu.

Anango achaganiza kuti angambamwe maninge koma osakhala chidakwa. Imweyi ni ngozi ikulu maninge. Baibolo ichanena mobveka bwino kuti yemwe adzisandusa ‘kapolo wa mowa,’ angaphonyese vinthu vikulu maninge mpakana kuchimwira Yahova. (Tito 2:3; Miy. 20:1) Yesu adatiuzapomwe kuti ‘kumwa maninge,’ kungakangise munthu kudzangena mu dziko inyowani. (Luka 21:34-36) Manje ko nchani chomwe chingathandize Mkhrisitu kupewa mabvuto yomwe yangabwere ndawa yakumwa mowa?

NDAWA CHANI IMWEPO MUCHAMWA MOWA?

Vingakhale voipa maninge kubvuma kuti chikhalidwe na komwe takulira vitikakamize kuti tizolowere kumwa mowa. Ninge Akhrisitu, tichadekana kuchita vinthu kuti tikondwerese Yahova pa nkhani ya kudya na kumwa. Kuchita vimwevi kuonesa kuti tinanzeru. Baibolo itikumbusa kuti: ‘Peno munkudya, kumwa panango kuchita chilichose, chitani vose kuti vibwerese ulemelero kwa Mulungu.’ (1 Akor 10:31) Ganizirani mibvunzo na mpfundo za m’Baibolo izi:

Ko inepano nichamwa kuti wanthu anango ambanikonde? Lemba ya Ekisodo 23:2 inena kuti: ‘Ayi kutewerera gulu ya wanthu.’ Pamwapa Yahova, ambachenjeza Aizirayeli kuti aleke kutewerera wanthu omwe ambachita vinthu vomwe vimbamukondweresalini. Malangizo mwaya, yachaphatapomwe basa kwa ise ntsiku zino. Isepano tikabvuma kuti wanthu anango alimbikise maganizo yathu na vosalula vathu kuti timbamwe mowa, vingatichitise kuti tisiye Yahova na kusiya kutewedzera mpfundo zake.—Aro. 12:2.

Ko inepano nichamwa mowa kuti nionese wanthu anango kuti ndine wolimba? Mu vikhalidwe vinango, kumwa mowa maninge ni chizolowezi komasoti ni kobvumizika. (1 Pet. 4:3) Onani malangizo ya nzeru yomwe tiyagumana pa lemba ya 1 Akorinto 16:13, yomwe ichati: ‘Khalani maso, limbani nchikhulupiriro, khalani olimba ntima ndipo khalani wamphanvu.’ Manje ko mowa ungathandizedi munthu kuti akhale wolimba? Ndivolini neye. Mowa ungachitise kuti munthu aleke kuganiza bwinobwino ndipo angakwaniselini kusalula vinthu mwa nzeru. Ndawa yavimwevi, kukwanisa kumwa maninge kupasalini mphanvu koma kufokesa. Lemba ya Yesaya 28:7, inena kuti wanthu omwe achamwa maninge adzadziyikhe m’mabvuto.

Mphanvu chaiyo ichachokera kwa Yahova ndipo inkuphatanidzapo kukhala maso na olimba nchikhulupiriro. (Sal. 18:32) Isepano tingachite vimwevi pa kukhala tcheru nthawe zose, nakuchita vosalula vomwe vingateteze ushamwali wathu na Yahova. Yesu adawonesa mphanvu mwezi pomwe wenze pano pa dziko yapasi. Ndipo wanthu ambamulemekeza ndawa yakuti iye wenze wolimba ndipo wenze wotsimikiza kuchita vinthu vabwino.

Ko inepano nichamwa kuti nimalise mabvuto yangu? Wamasalimo adauziriwa kunemba kuti: ‘Pomwe nkhawa zenze zidakula mu ntima mwangu, imwepo [Yahova] mudanilimbikisa na kuninyamalisa.’ (Sal. 94:19) Manje mukakhala na nkhawa ndawa ya bvuto inango, thembani Yahova osati mowa. Njira ibodzi yochitira vimwevi ni kupemphera kawirikawiri kwa Yahova ndipo azinji adayang’ana thandizo kwa abale okhuma mwauzimu mumpingu ndipo vimwivi vidawathandiza maninge. Shuwadi, kumwa na cholinga chakuti timalise nkhawa, kungachitise munthu kuti akhale alibe mphanvu zakuti akwanise kuchita vinthu vabwino. (Hos. 4:11) Daniel, yemwe tamutomola kale ule, adanena kuti: “Inepano nimbabonera na nkhawa komasoti na maganizo yodziyimba mulandu. Ndipomwapa nimbamwa kuti nilimbane na bvuto mweyi. Inepano nidaleka kukhala pa ushamwali na azinzangu, ndipo nidayamba kudziwona kuti ndine wosafunika.” Manje ko ni chani chomwe chidamuthandiza Daniel? Iye adati: “Inepano nidabvesa kuti ninkudekana thandizo ya Yahova osati mowa. Ndipo pakumaliza nidakwanisa kulimbana na mabvuto yangu ndipo nidayamalisa.” Chaivo ni vakuti nthawe zose Yahova ni wokonzeka kutithandiza podiya pomwe vinkuoneka kuti mabvuto yathu yangamalelini.—Afil. 4:6, 7; 1 Pet. 5:7.

Peno imwepo muchamwa, mungawone peno pankudekana kuchinja kuwanda kwa mowa womwe muchamwa. Imwepo mungadzibvunze kuti: ‘Ko munthu wa m’banja mwangu panango shamwali wangu, adaniuzakokale kuti anidera nkhawa na momwe nichamwera?’ Peno m’dawiro ni wakuti inde, dziwani kuti imwepo munkukulisa khalidwe panango bvuto yomwe imwepo mukalibe mwayizindikira. ‘Ko manjeuno ninkumwa maninge kuposha kale?’ Kwa munthu yemwe ankuchita vimwevi manjeuno, panango chikanati kukhala chizolowezi chake. Koma akapitiriza angazolowere. ‘Ko inepano nichakwanisa kukhala osamwa mowa kwa ntsiku zinganani?’ Peno munkuona kuti vimwevi ni voshupa, ndiye kuti kumwa mowa chakhala chizolowezi chanu. Peno nteno, mungadikane kufaga thandizo kwa akatswiri kuti mukwanise kumalisa bvuto yanu.

Ndawa yowona mabvuto yomwe yangabwere ndawa ya kumwa mowa, wanthu anango asalula kusamwa. Anango asalula kusamwa mowa ndawa yakuti uwakomeralini. Ingakhale mbali ya kowonesa kukoma ntima kwathu pa kulemekaza vosalula va abale wathu pa kuleka kuwachichimiza.

Panango imwepo mudawona kuti ni chanzeru kudziyikhira malire pa nthawe yomwe mungamwe mowa. Panango mungadziyikhire malire ya kumwa kabodzi pa sondo, panango kumwako pang’ono pomwe munkudya. Anango adadziyikhira malire pa khaindi ya mowa womwe angamwe. Mwakulinganiza, kumwako vinyu panango Cerveja pang’ono koma osati mowa wamphanvu maninge. Imwepo mukadziyikhira malire mwaya, vidzakhale vosashupa kutewedzera pomwe munkumwa. Mkhrisitu wokhuma mwauzimu yemwe angadziyikhire malire mwaya, angachitelini manyazi na vomwe wanthu anango angaganize. Nivabwinopomwe maninge kuganizira vomwe anango angakumbuke pa vomwe tasalula.

Lemba ya Aroma 14:21 ichanena kuti: ‘Nikwabwino kusadya nyama, kumwa mowa panango kuchita chilichose chomwe chingakhumudwise m’bale wako.’ Ko imwepo mungayaphatise tani basa malangizo mwaya? Kuwonesa chikondi. Peno imwepo mwazindikira kuti m’bale munango angakhumudwe ndawa yakuti munkumwa mowa, ko vingakhalelini bwino kuleka kumwa mowa ndawa yoganizira m’bale wanu? Mwanjira mweyi, imwepo mungaonese kuti muchadera nkhawa na kulemekeza maganizo ya anango pakuchita vinthu vakuwaphindulisa osati vophindulisa imwepo mwekha.—1 Akor 10:24.

Kuyingizira mwapa, vingachitikepomwe kuti boma inamalamulo pa nkhani ya mowa. Ni vodziwikiratu kuti Mkhrisitu adzatewedze malamulo mwaya. Mwakulinganiza, malamulo yake yangakhale ya nsinkhu wa munthu emwe achadekana kumwa mowa panango yoletsa kufambisa karo na kuphatisa basa mashini yaliyose pomwe muli wakumwa.—Aro. 13:1-5.

Yahova adatipasa mphaso zabwino maninge. Ibodzi mwa mphaso mwezi, ni ufulu wosalula momwe tingaphatisire basa mphaso mwezi. Mwevi vinkuphatanidzapo vomwe tingadye na vomwe tingamwe. Mosakaika, imwepo ndimwe wokondwa maninge na ufulu moyu wosalula vochita. Ndipo tinkufuna kuwonesa kutembeja kumoku, pakusalula vinthu vomwe vikondweresa Yahova.