NKHANI YOPFUNZIRA 22
Malangizo yanzeru yotithandiza ntsiku na ntsiku
‘Yahova apereka nzeru.’—MIY. 2:6.
NYIMBO NA. 89 Khalani Omvera Kuti Mulandire Madalitso
VOMWE TIPFUNZIREa
1. Ndawa chani tichadekana nzeru za Mulungu? (Miyambo 4:7)
PENO penze nkhani ikulu yomwe mungadikana kusaina vochita, tinashuwa kuti mudayamba mwapemphera kwa Yahova kuti akupaseni nzeru ndawa yakuti pamwekha mudawona kuti mungakwaniselini. (Yak. 1:5) Mpfumu Solomo adanemba kuti: ‘Nzeru ni chinthu chodikana maninge.’ (Lewengani Miyambo 4:7.) Pamwapa Solomo ambatsindika kuti Yahova ndiye angatipase nzeru zothandiza, osati munthu munzathu. (Miy. 2:6) Koma ko nzeru za Mulungu zingatithandize kulimbana na mabvuto yomwe tinkugumana nayo ntsiku zino? Inde zingatithandize, ninge momwe tiwonere munkhani ino.
2. Nchani chingatithandize kuti tikhaledi wanzeru?
2 Chinthu chibodzi chomwe chingatithandize kukhaladi wanzeru, ni kupfunzira na kuphatisa basa vipfunziso va amuna awiri omwe enze na nzeru maninge. Pakuyamba tikambirane va Solomo. Baibolo ifotokoza kuti ‘Mulungu adamupasa nzeru zizinji na kumuchitisa kukhala wozindikira maninge.’ (1 Maf. 4:29) Patsogolo pake tikambirane va Yesu yemwe wenze na nzeru kuposha munthu aliyese. (Mat. 12:42) Pakulewa va Yesu moyu, ulosi wenze udaleweratu kuti: ‘Mzimu wa Yahova udzakhazikike pa iye, mzimu wanzeru na wobvesa vinthu.’—Yes. 11:2.
3. Ko tikambirane chani munkhani ino?
3 Mulungu adapasa Yesu na Solomo nzeru zizinji maninge. Ndipomwapa adakwanisa kupereka malangizo yothandiza kwa tose. Munkhani ino tiwone momwe malangizo yawo yangatithandizire pa mbali zitatu izi: Vatingachite kuti timbaiwone bwino kobiri, basa yathu, nakuti timbadziwone moyenerera.
TIMBAIWONE BWINO KOBIRI
4. Ko Solomo na Yesu enze osiyana tani pa nkhani ya chuma?
4 Solomo wenze wolemera maninge ndipo angakhala mu nyumba yokhuza. (1 Maf. 10:7, 14, 15) Koma Yesu wenze alibe vinthu vizinji ndipo wenze alibe nyumba yakeyake. (Mat. 8:20) Koma amuna awiri mwawa enze na maganizo yabwino pa nkhani ya chuma ndawa enze na nzeru zochokera kwa Yahova.
5. Nchani chinkuwonesa kuti Solomo angawona kobiri mwachikatikati?
5 Solomo angadziwa kuti kobiri ‘iteteza.’ (Mla. 7:12) Vimwevi ni shuwadi ndawa yakuti tikakhala na kobiri tingakwanise kugula vodikana pa moyo na vinango vomwe tinkufuna. Podiya kuti Solomo wenze wolemera maninge, iye angadziwa kuti panavinthu vodikana maninge kuposha kobiri. Mwakulinganiza iye adanemba kuti: ‘Kukhala na dzina yabwino ni kwabwino kuposha kukhala na chuma chizinji.’ (Miy. 22:1) Solomo adawona pomwe kuti wanthu wokonda kobiri akhutiralini ndipo akhalalini wokondwa. (Mla. 5:10, 12) Ndipo iye adachenjeza kuti osati timbathembe maninge kobiri ndawa nthawe iliyose ingamale.—Miy. 23:4, 5.
Ko kukonda vinthu vakuthupi kunkutikangisa kuikha Ufumu pamalo yoyamba pamoyo wathu? (Onani ndime 6-7)d
6. Nchani chinkuwonesa kuti Yesu angawona mwachikatikati vinthu vakuthupi? (Mateyu 6:31-33)
6 Nayembo Yesu wenze na maganizo yabwino pa nkhani ya vinthu vakuthupi. Iye angakonda kudya chakudya chabwino ndipo angamwa. (Luka 19:2, 6, 7) Panthawe inango iye adasandusa madzi kukhala vinyu wabwino maninge ndipo chimwechi chenze chodabwisa chake choyamba. (Yoh. 2:10, 11) Ndipo pantsiku yomwe iye adafa wenze adavala chovala chabwino. (Yoh. 19:23, 24) Koma Yesu angabvumalini kuti vinthu vakuthupi vikhale vodekana maninge pa moyo wake. Iye adawuza opfunzira wake kuti: ‘Palibe angakwanise kutumikira mabwana yawiri . . . Mungakwaniselini kutumikira Mulungu na chuma nthawe ibodzi.’ (Mat. 6:24) Yesu adapfunzisa kuti tikambaikha Ufumu pamalo yoyamba, Yahova adzawonesese kuti ankutipasa vomwe tinkusowa.—Lewengani Mateyu 6:31-33.
7. Ko m’bale munango adaphindula tani ndawa yokhala na maganizo yabwino pa nkhani ya kobiri?
7 Abale na alongo wathu azinji aphindula maninge ndawa yophatisa basa malangizo yanzeru yomwe Yahova achapereka pa nkhani ya kobiri. Wonani chitsanzo cha m’bale Daniel yemwe alilini pa banja. Iye adalewa kuti: “Penenze mulumbwana nidasaina kuti chinthu chodekana maninge pa moyo wangu chikhale kutumikira Yahova basi.” Pakuti iye adakhala na moyo wosafuna vizinji, Daniel adakwanisa kutumikira pa Beteli na kuthandiza pa matsoka ya chilengedwe. Iye adalewa pomwe kuti: “Nidzilingalini ndawa yakuti nidaikha Yahova pa malo yoyamba pa moyo wangu. Nishuwadi kuti adakati nidasaina kuti kobiri ikhale chinthu chodekana maninge pa moyo wangu nidakagumanadi zizinji. Koma zidakanithandizalini kugumana azishamwali womwe ninawo manjeuno. Kuikha Ufumu pa malo yoyamba ndiko kwanithandiza kuti nikhaledi na moyo waphindu. Olo nidakakhala na kobiri zizinji zidakanichitisalini kukhala wokondwa ninge momwe ninkukondwera pa kutumikira Yahova.” Isembo tingachite bwino kumbaikhira nzeru pa kutumikira Yahova, osati pa kobiri.
TIMBAIWONE BWINO BASA YATHU YAKUTHUPI
8. Ko tinkudziwa tani kuti Solomo wenze na maganizo yabwino pa nkhani ya basa? (Mlaliki 5:18, 19)
8 Solomo adati kukondwa kwatingakhale nako ndawa yophata basa mwakhama ni ‘mphaso yochokera kwa Mulungu.’ (Lewengani Mlaliki 5:18, 19.) Iye adanemba kuti: ‘Kuphata basa iliyose ni kophindulisa.’ (Miy. 14:23) Solomo angadziwa kuti vimwevi ni shuwadi. Tinkulewa teno ndawa yakuti iye wenze wolimbikira basa. Iye adamanga manyumba yazinji, kukonza minda ya mpesa na malo yazinji yomwe adabzalamo mafololi. Iye mpaka adafika pa kumanga mathaundi yazinji. (1 Maf. 9:19; Mla. 2:4-6) Imweyi yenze basa ikulu ndipo tinashuwa kuti padamaliza adakondwa maninge. Koma sikuti Solomo angakhala wokondwa na basa mweyi yokha basi, iye angakondwa chaivo ndawa yakuti angatumikira Yahova. Mwakulinganiza, iye adatsogolera pa kumanga kachisi yemwe adamala magole 7 kuti umale kuti wanthu ambakwanise kutumikira Yahova. (1 Maf. 6:38; 9:1) Solomo padaphata basa zake zizinji adazindikira kuti kutumikira Yahova ndiko kokha kungachitise kuti munthu akhaledi wokondwa. Iye adanemba kuti: ‘Pakuti vose vanenewa, mpfundo ikulu ni yakuti: Gopa Mulungu chaiye na kusunga malamulo yake.’—Mla. 12:13.
9. Nchani chinkuwonesa kuti Yesu angaikhalini basa yake yakuthupi pa malo yoyamba?
9 Yesu wenze wolimbikira basa. Pewenze pano padziko yapasi, angaphata basa yopala matabwa. (Maliko 6:3) Nivosachita kubvunza kuti azibereki wake ambamutembeja ndawa yowathandiza kugumana vosowa va banja yawo ikulu. Pakuti iye wenze wangwiro, tinashuwa kuti angakonza vinthu vabwino ndipo wanthu angakonda kuvigula. Yesu angakondwa maninge pakuphata basa yake mweyi. Podiya kuti wenze wakhama tene, angayesesa kupatula nthawe yochita vinthu vauzimu. (Yoh. 7:15) Ndipo patsogolo pake Yesu padakhala ntumiki wa nthawe zose, adalangiza omubvesera kuti: ‘Osati mumbaphate basa kuti mugumane chakudya chomwe chingadzongeke, koma chomwe chingakuthandizeni kudzagumana moyo wosapera.’ (Yoh. 6:27) Pa Ulaliki Wapaphiri, Yesu adalewa kuti: ‘Unjikani chuma chanu kudzulu.’—Mat. 6:20.
Ko tingachite tani kuti basa yathu osati imbatikangise kutumikira Yahova? (Onani ndime 10-11)e
10. Ko kulimbikira basa kungatibweresere mabvuto yaponi?
10 Kuphatisa basa malangizo yanzeru ya Yahova kungatithandize kuti timbaiwone bwino basa yathu. Isepano Akhrisitu tipfunzisiwa kuti timbakhale olimbikira . . . pa basa.’ (Aef. 4:28) Kazinjikazinji mabwana yawona kuti isepano ndise wachilungamo ndipo ndise olimbikira basa, mpakana angafike pakutiuza kuti ankutembeja basa yathu. Panango vimwevi vingachitise kuti tiyambe kumbaphata basa kwa maola yazinji pakufuna kukondweresa abwana wathu nakuti awone kuti Mboni za Yahova ni zolimbikira basa. Pang’ono na pang’ono tingayambe kunyalanyaza udindo wopfunzisa banja yathu na kuphata basa zinango zauzimu. Vikakhala teno, tingafunike kuchinja kuti timbakhale na nthawe yotumikira Yahova.
11. Ko m’bale munango adazindikira chani pankhani yokhala na maganizo yabwino pankhani ya basa?
11 M’bale munango wachilumbwana dzina yake William adapfunzira pa chitsanzo chabwino cha nkulu yemwe adamunemba basa. William adati: “M’bale moyu wenze chitsanzo chabwino maninge pankhani yolimbikira basa. Azinyabasa wake ambamukonda maninge ndawa yakuti wenze wolimbikira basa. Koma basa ikawanda, angaima kuti akasamalire banja yake na kutumikira Yahova. Vimwevi vichitisa kuti m’bale moyu ambakhale wokondwa maninge!”b
TIMBADZIWONE MOYENERERA
12. Ko pakuyamba Solomo adawonesa tani kuti wenze wodzichepesa, koma adachinja tani?
12 Panthawe yomwe Solomo angatumikira Yahova, wenze wodzichepesa. Pewenze mulumbwana, iye adazindikira kuti ni woperewera ndipo adakumbira Yahova kuti amupase nzeru. (1 Maf. 3:7-9) Kumayambiriro kwa utongi wake, Solomo angadziwa bwino ngozi yokhala wodzikuza. Iye adanemba kuti: ‘Kumeka kuchitisa kuti munthu adzongewe, ndipo mtima wodzikuza uchitisa kuti munthu akhukhumudwe.’ (Miy. 16:18) Vokwinyiririsa ni vakuti patsogolo pake Solomo adakangira kutewedza malangizo yake mwaya. Padandoti wakhala mpfumu, Solomo adayamba kuchita vinthu vosabverana na malamulo ya Mulungu. Mwakulinganiza, malamulo yambaleweratu mobveka bwino kuti mpfumu yachiheberi ‘osati imbakhale na akazi azinji, kuchitira kuti mtima wake ungapatuke.’ (Deut. 17:17) Solomo alibe kubvera lamulo mweyi ndipo adalowola akazi wokwana 700 na anango wapambali 300 ndipo azinji enze wachikunja. (1 Maf. 11:1-3) Panango Solomo ambadzithemba maninge nkumbawona kuti vimubwereserelini mabvuto. Koma iye adachita kuwona yekha kuti kusabvera Yahova kubweresa mabvuto yazinji.—1 Maf. 11:9-13.
13. Ko kuganizira kudzichepesa kwa Yesu kungatithandize tani?
13 Yesu adapitiriza kukhala munthu wodzichepesa. Akanati kubwera padziko yapasi, angatumikira Yahova ndipo adamuchitira vinthu vizinji vabwino. Ndipo vinthu vose ‘vakudzulu na va padziko yapasi vidakonzewa ndawa ya Yesu.’ (Akol. 1:16) Ni vosachita kubvunza kuti pa ubatizo wake, Yesu adakumbukira bwinobwino vinthu vose vadachitira pabodzi na Ababa wake kudzulu. (Mat. 3:16; Yoh. 17:5) Koma kukumbukira vinthu vose kulibe kumuchitisa Yesu kukhala munthu wodzikuza. Ndipo pakuchita vinthu na wanthu, Yesu ambadziwoneseralini kuti ni wanzeru maninge kuposha aliyese. Iye adauza wopfunzira wake kuti adabwera padziko yapasi ‘osati kuti adzatumikiriwe, koma kudzatumikira na kupereka moyo wake kuti ukhale dipo yowombola wanthu azinji.’ (Mat. 20:28) Iye adawonesa pomwe kudzichepesa pakufotokoza kuti, sikuti angachite chilichose chawaganiza. (Yoh. 5:19) Pamwapa Yesu adawonesadi kuti ni wodzichepesa maninge. Iye adatisiyira chitsanzo chabwino maninge.
14. Ko vomwe Yesu adafotokoza vingatithandize tani kuti osati timbadziwone kuti tilibe na basa?
14 Yesu adapfunzisa wopfunzira wake kuti ambadziwone moyenerera. Nthawe inango iye adawatsimikizira kuti: ‘Mpakana tsitsi chaiyo ya munsolo mwanu aiwerenga.’ (Mat. 10:30) Vimwevi ni volimbikisa maninge kwa isepano makamaka peno tidziwona kuti tilibe na basa.’ Peno Yahova adabvuma kuti tikhale atumiki wake, palibe chifukwa chodziwonera kuti tilibe na basa mpakana kumbawona kuti ndiselini woyenerera kudzangena mudziko yake inyowani.
Ko nchani chingachitike peno tidziwonalini moyenerera? (Onani ndime 15)f
15. (a) Ko Ntsanja ya ulonda idati tingachite bwino kuyesesa kumbadziwona tani? (b) Ninga mwayankuwonesera mafoto ya patsamba 24, ko tikambadziganizira monyanya tingaluze madaliso yaponi?
15 Magole 15 kumbuyo, Ntsanja ya ulonda idafotokoza mpfundo yomwe ingatithandize kuti timbadziwone bwino. Idati: “Tichadekanalini kumbadziwona kuti ndise wapadzulu maninge kuposha wanthu wose, panango kumbadziwona kuti tilibiretu na basa. Koma tichadekana kupfunzira kumbadziwona munjira yabwino, vomwe vinkutanthauza kuti timbadziwe vinthu vomwe tichita bwino na vomwe tichaphonyesa. Mulongo munango adabvekesa mpfundo mweyi kuti: ‘Sikuti ndine munthu woipiratu neye, panango kukhala wabwino maninge kuposha wanthu anango. Panavinthu vomwe nichita bwino na vinango vomwe niphonyesa, ninge mwaviriri kwa wanthu wose.’”c Ko imwepo munkuwona ubwino woyesesa kumbadziwona moyenerera?
16. Ndawa chani Yahova atipasa malangizo yanzeru?
16 Yahova ankutipasa malangizo yanzeru maninge pakuphatisa basa Mawu yake. Iye atikonda ndipo afuna kuti timbakhale okondwa. (Yes. 48:17, 18) Kuchita vinthu vokondweresa Yahova ndiko kungatithandize kuti tikhaledi okondwa chaivo pamoyo wathu. Tikambachita vimwevi, tidzapewe mabvuto yazinji yobwera ndawa yokonda maninge kobiri, basa yathu yakuthupi na kumbadziwona mosayenerera. Naboni tose timbayesese kuchita vinthu mwanzeru na kukondweresa mtima wa Yahova.—Miy. 23:15.
NYIMBO NA. 94 Timayamikira Mulungu Potipatsa Mawu Ake
a Solomo na Yesu enze na nzeru maninge. Yahova ndiye adawapasa nzeru zimwezi. Munkhani ino tipfunzire momwe malangizo yomwe Solomo na Yesu adapereka yangatithandizire kuti timbaiwone bwino kobiri, basa yakuthupi nakuti timbadziwone moyenera. Tiwone pomwe momwe abale na alongo wathu adaphindulira ndawa yophatisa basa malangizo yanzeru yogumanika m’Baibolo pa mbali zimwezi.
b Onani nkhani yakuti: “Kodi Mungatani Kuti Muzisangalala Ndi Ntchito Yanu?” mu Nsanja ya Olonda ya 1 Fevereiro, 2015.
c Onani nkhani yakuti “Baibulo Lingakuthandizeni Kukhala Wosangalala” mu Nsanja ya Olonda ya 1 Agosto, 2005.
d MAWU YOFOTOKOZERA MAFOTO: John na Tom ni abale wachilumbwana wa mumpingu ubodzi. John ankumala nthawe itali akundosamalira karo yake. Tom ankuphatisa basa karo yake pakutenga abale na alongo nkuyenda nawo mu utumiki na kumisonkhano.
e MAWU YOFOTOKOZERA MAFOTO: John ankuphata basa mpakana usiku kuti akondwerese abosi wake. Abosi wake akamuuza kuti osati akotoke kamangu, iye abvuma basi. Usiku ubodzibodzi moyu, Tom yemwe ni mtumiki wothandiza waperekeza nkulu kuti akachite ulendo wa ubusa. Iye adawauziratu abosi wake kalekale kuti ambakwaniselini kuphata basa usiku ndawa yakuti nthawe mweyi achatumikira Yahova.
f MAWU YOFOTOKOZERA MAFOTO: John andoganizira va iye yekha basi. Koma Tom achawona kuti kutumikira Yahova ndiko kodikana maninge pamoyo wake. Vimwevi vathandiza kuti akhale na azishamwali azinji panthawe yomwe ankukonzakonza malo yochitira misonkhano.