MSOLO 25

“Ninkukumbira kuti nikatongewe na Kaisara!”

Paulo adatisiyira chitsanzo cha momwe tingatetezerere ntontholo wabwino

Nkhani mweyi yachokera pa Machitidwe 25:1–26:32

1, 2. (a) Ko Paulo adagumana na vinthu viponi? (b) Ko tikhala na m’bvunzo uponi ndawa ya vomwe Paulo adachita pakukawonekera kwa Kaisara?

MASOCHA yadapitiriza kudikhirira Paulo ku Kaisareya. Magole yawiri vimwevi vikanati vachitika, padabwera ku Yudeya Ayuda ambafuna kumupha katatu kose mu ntsiku zing’onong’ono basi. (Mac. 21:27-36; 23:10, 12-15, 27) Pofika nthawe mweyi, azondi wake wale enze adakangira kukwanirisa cholinga chawo, koma maganizo yofuna kumuchita choipa enze akali nayo. Pomwe Paulo adawona kuti angamupereke pomwe kwa azondi wake, adauza Fesito governador wa Chiroma kuti: “Ninkukumbira kuti nikatongewe na Kaisara!”−Mac. 25:11.

² Ko Yahova adabverana na maganizo ya Paulo yakuti akawonekere kwa mpfumu ya Chiroma? M’dawiro wa m’bvunzo moyu niwodekana maninge kwa isepano omwe tinkuchitira umboni mokwana va Ufumu wa Mulungu mu ntsiku zomalizira zino. Pankufunika kuti tidziwe peno vomwe Paulo adachita ivo ni chitsanzo chakuti timbatewedze pa nkhani “yoteteza ntontholo wabwino na kukhazikisa mwalamulo basa yolalikira ntontholo wabwino.”—Afil. 1:7.

“Inepano naima kutsogolo kwa mpando wotongera milandu” (Machitidwe 25:1-12)

3, 4. (a) Ndawa chani Ayuda adakumbira kuti Paulo amubwerese ku Yerusalemu, ndipo ko Paulo adapulumuka tani? (b) Ko Yahova athandiza tani atumiki wake ntsiku zino ninge momwe adathandizira Paulo?

³ Fesito adayenda ku Yerusalemu pazidapita ntsiku zitatu kuchokera padakhala governador wa ku Yudeya.a Pamwapo adabvesera pomwe akuluakulu antsembe omwe anganamizira Paulo milandu yogopsya. Iwo angadziwa kuti governador m’nyowani moyu, angadekana kukhala mwa ntendere na iwo komasoti Ayuda wose. Ndipomwapa adakumbira Fesito kuti awakomere ntima nakuti achemerese Paulo kuti abwere ku Yerusalemu kuti akamunamizire kumuko. Koma azondi wa Paulo wale enze adakonza chiwembu kuti iye akambadzachoka [ku Kaisareya] kuyenda ku Yerusalemu amukhalijire panjira nkumupha. Koma Fesito adalamba nkulewa kuti: “Womwe anamaudindo pakati panu tiyendere pabodzi kuti peno chilipo chomwe munthu moyu waphonya akatiuze.” (Mac. 25:5) Pamwapa pomwe Paulo wenze adakhaliratu pang’ono kufa.

⁴ Kupitira mwa Ambuya Yesu Khrisitu, Yahova adathandiza Paulo pa mayesero yose yomwe adagumana nayo. Kumbukirani kuti m’masomphenya, Yesu adamuuza ntumi wake moyu kuti: “Limba ntima.” (Mac. 23:11) Ntsiku zinombo atumiki wa Mulungu agumanambo na mabvuto komasoti kudzudziwa. Ni shuwadi kuti Yahova athandizalini pa mabvuto yose, koma atipasa nzeru komasoti mphamvu kuti tikwanise kupirira. Ndipo nthawe zose timbathembe “mphanvu yoposha yachibadwa” yomwe Mulungu wathu wachikondi atipasa.—2 Akor. 4:7.

5. Ko Fesito adachita chani na nkhani ya Paulo?

⁵ Pazidapita ntsiku pang’ono, Fesito “adakhala pampando wotongera milandu” ku Kaisareya.b Paulo na wanthu omwe angamunamizira milandu wale adaima pa malo yotongera milandu. Ndipo podawira milandu yomwe adamunamizira yale, Paulo adati: “Inepano nilibe kuchimwira Chilamulo cha Ayuda panango kachisi olo Kaisara.” Ntumi moyu wenze alibe mulandu uliwose ndipo ambafunika kumasuliwa. Manje ko Fesito adachita chani? Pakufuna kuti Ayuda amukonde, iye adabvunza Paulo kuti: “Ko unkufuna kuyenda ku Yerusalemu kuti nkhani mweyi ikatongerewe kumoku na pamaso pangu?” (Mac. 25:6-9) Yamwaya yenze maganizo yothandiza ndawa yakuti Paulo adakayenda ku Yerusalemu kuti akatongerewe kumuko. Omunamizira mulandu wale ndiwo omwe adakamutonga ndipo mosakaika adakamupha. Pamwapa Fesito adakangira kutonga nkhani mweyi mwachilungamo ndawa yofuna kukondweresa wanthu. Pa nthawe inango vimwevi vikanati vachitika, governador Pontiyo Pilato adachitambo chibodzibodzi pa mulandu wa Yesu munthu wodekana maninge. (Yoh. 19:12-16) Ntsiku zinombo oweruza angatonge mosowa chilungamo pakufuna kukondweresa wanthu anango. Ndipomwapa osati timbadabwe m’matiribunali akambatitonga mosowa chilungamo pa milandu yolewa va wanthu wa Mulungu.

6, 7. Ndawa chani Paulo adachita apilo kuti akawonekere kwa Kaisara, ndipo pochita vimwevi adapereka chitsanzo chiponi kwa Akhrisitu chaiwo ntsiku zino?

⁶ Cholinga cha Fesito chofuna kuti Ayuda ambamukonde chidakachitisa kuti Paulo aphewe. Ndipomwapa pofuna kudziteteza Paulo adaphatisa basa ufulu wake ninge nzika ya Roma. Iye adauza Fesito kuti, “Inepano naima kutsogolo kwa mpando wotongera milandu wa Kaisara, komwe ninkufuna kutongewa . . . ninkukumbira kuti nikatongewe na Kaisara.” Munthu akakhala kuti akufuna kukawonekera kwa Kaisara, nthawe zizinji venze vosakwanisika kuchinja nkumbiro moyu. Ndipomwapa Fesito adatsimikizira Paulo kuti: “Pakuti wachita kukumbira kuti ukatongewe na Kaisara udzayendedi kwa Kaisara.” (Mac. 25:10-12) Pakuchita apilo kuti akatongewe na wotonga waudindo ukulu, Paulo adapereka chitsanzo chabwino kwa Akhrisitu chaiwo ntsiku zino. Wanthu wotsutsa akafuna kuyambisa ‘mabvuto pophatisa basa malamulo,’ wa Mboni za Yahova aphatisa basa pomwe malamulo ya m’dziko yawo poteteza ntontholo wabwino.c—Sal. 94:20.

⁷ Pamwapo, Paulo padasungiwa mu djeri kwa magole yoposha yawiri pa milandu yochita kumunamizira, adapasiwa mwayi wakuti akawonekere pamaso pa Kaisara ku Roma. Koma akalibe kuchoka, wotonga munango ambafuna kugumana naye.

Wanthu pa malo yotongera milandu ankudawira chigemulo. M’bale womuperekeza, na mboni zinganani ni wotsimikiza ntima. wanthu womwe ni wa Mbonilini ankukondwa ndipo ankutembeja oweruza womwe ankutsutsa m’bale ule. — Peno mulandu wathu ulibe kuweruziwa mwachilungamo, tichakumbira kuti tikawonekere ku tiribunali ikulu

“Inepano nilibe kuchita vinthu vowonesa kuti nilibe kubvera” (Machitidwe 25:13–26:23)

8, 9. Ndawa chani Mpfumu Agiripa idayenda ku Kaisareya?

⁸ Pazidapita ntsiku zinganani kuchokera pomwe Paulo adachita apilo kuti akaonekere kwa Kaisara, Mpfumu Agiripa na mulongosi wake Berenike adayenda ku Kaisareya pa ulendo waboma kuti akalemekeze governador m’nyowani.d Pa nthawe mweyi wenze mwambo wawo ku Roma kuti akuluakulu wa boma ambakachezere governador wandoikhiwa manjemanje paudindo moyu komasoti kumufunira vabwino. Ni vosakaikisa kuti cholinga cha Agiripa pomufunira vabwino Fesito pa udindo wake moyu, chenze kulimbisa ubale komasoti m’bverano womwe udakawathandiza kutsogolo.—Mac. 25:13.

WA MBONI ACHITA APILO MULANDU PA KUTETEZA KUPEMPHERA CHAIKO

Nthawe zinango wa Mboni za Yahova achita apilo milandu ku matiribunali yakuluyakulu, kuti awachosere malamulo yolambiza basa yawo yolalikira ntontholo wabwino wa Ufumu wa Mulungu. Onankoni vitsanzo ivi.

Pa 28 Março 1938, Tiribunali Ikulu maninge ku Estados Unidos idachinja chigemulo cha tiribunali ing’ono, ndipo idagemula kuti wa Mboni womwe ambamangiwa ndawa yogawira mabukhu yofotokoza va Baibolo ku Griffin Georgia U.S.A., alibe milandu. Umoyu wenze mulandu woyamba pa milandu yaziji yomwe wa Mboni adachita apilo ku tiribunali yonena va ufulu wawo wolalikira ntontholo wabwino.g

Mulandu unango wa m’bale munango ku Greece dzina yake Minos ku Kokkinakis. Kwa magole yoposha 48 iye adamangiwa maulendo yazinjizinji mpakana kupitirira maulendo yoposha 60 pa mulandu wakuti: “Ambachitisa” wanthu kuti apite mu chipembedzo chake. Iye adauziwa kuti anamulandu ku tiribunali maulendo 18. Ndipo adakhala mu djeri kwa magole yazinji komasoti adamuthamangisa kwawo kumbakakhala kutali ku Nyanja ya Aegean. Pomwe adamangiwa komalizira mu 1986, m’bale Kokkinakis adaluza milandu yomwe adachita apilo ku matiribunali yakuluyakulu ku Greece. Patsogolo pake adayenda kukachita apilo ku Tiribunali Ikulu yoona va ufulu wa wanthu ku Europa. Pa 25 Maio 1993, Tiribunali mweyi idagemula kuti boma ya Greece imbaphwanya ufulu wa m’bale Kokkinakis.

Wa Mboni za Yahova akhala ankuchita apilo milandu yazinji ku Tiribunali mweyi ndipo awina milandu yazinji. Palibe bungwe panango chipembedzo chirichose chomwe chawina milandu yoteteza ufulu wa wanthu ku tiribunali yoona va ufulu wa wanthu ku União Europeia kuposha wa Mboni za Yahova.

Ko wanthu anango aphindula tani wa Mboni za Yahova akambawina milandu ninge mwaya? Shasha munango dzina yake Charles C. Haynes adanemba kuti: “Tose tichadekana kutembeja wa Mboni za Yahova, olo kuti wanthu awanyoza maninge, kuwathamangisa m’mathaundi panango kuwamenya chaiko. Iwo apitiriza kumenyera ufulu wawo wopemphera komasoti wathu. Iwo akawina ndiye kuti tose tawina.”

g Onani nkhani yofotokoza vomwe Tiribunali Ikulu maninge ya ku América idagemula pa nkhani ya ufulu woyankhula mu Galamukani! ya 8 Janeiro, 2003, tsamba 3-4,4-5,6-8,9-11.

⁹ Fesito adauza mpfumu Agiripa va Paulo ndipo Agiripa adalewa kuti ambafuna kubva Paulo uyo ankuyankhula. Mangwana yake oweruza awiri wale adakhala pa mipando yawo yotongera milandu kuti abvesere mulandu wa Paulo. Iwo adachita vinthu modziwonesera kuti enze wamphanvu komasoti olemekezeka. Koma wanthu alibe kuchita chidwi na vimwevi, iwo adachita chidwi na mawu yomwe Paulo adayankhula.—Mac. 25:22-27.

10, 11. Ko Paulo adamulemekeza tani Agiripa, ndipo ntumi moyu adalewa chani kwa Mpfumu Agiripa va moyo wake wakalekale?

¹⁰ Mwaulemu Paulo adatembeja Mpfumu Agiripa pomupasa mwayi wodziteteza pamaso pake, ndipo adabvuma vakuti Mpfumu mweyi yenze shasha pa miyambo yose ya Ayuda komasoti pa vose vomwe Ayuda ambagegedzana. Patsogolo pake Paulo adafotokoza momwe moyo wake wenzere pakuyamba. Iye adati: “Inepano nenzedi Mfalisi wa mugulu yomwe imbatumikira pochita vinthu monyanyira maninge.” (Mac. 26:5) Ninge Mfalisi Paulo ambadikhirira kubwera kwa Mesiya. Koma pa nthawe mweyi wenze adakhala Mkhrisitu ndipo ambalalikira molimba ntima kuti Yesu Khrisitu ni Mesiya yemwe Ayuda angamudikhira kwa nthawe ikulu. Pa ntsiku mweyi Paulo ambatongewa mulandu ndawa ya chikhulupiriro chomwe wenze nacho na cha wanthu omwe angamutonga wale. Chikhulupiriro mwechi chenze chidikhiro chomwe iwo enze nacho chakuti Mulungu adzakwanirise vomwe adapolomisa abereki wawo. Agiripa adachita chidwi na vomwe Paulo adafotokoza, ndipo ambafuna kubva vizinji.e

¹¹ Pakulewa va momwe angadzudzira Akhrisitu Paulo adati: “Inepano nimbaganiza kuti nifunika kuchita vizinji votsutsana na dzina ya Yesu wa ku Nazareti . . . Pakuti nimbawazonda maninge [ateweri wa Khrisitu] nidafika pakumbawadzudza mpakana m’madera yakutali.” (Mac. 26:9-11) Pamwapa sikuti Paulo ambandoingizira. Wanthu azinji angadziwa kuti pakuyamba iye ambadzudza Akhrisitu mwankhanza. (Agal. 1:13, 23) ‘Manje panango Agiripa Ambadzibvunza kuti, nchani chidachitisa kuti munthu moyu achinje?’.

12, 13. (a) Ko Paulo adafotokoza kuti chidachitika nchani kuti akhale Mkhrisitu? (b) Ko Paulo ambathusa tani “minyendo yake kumenya m’shamu”?

¹² Mawu ya Paulo yomwe muwone aya yankupereka m’dawiro. Iye adati: “Nidanyamuka ulendo kuyenda ku Damasiko nidapasiwa mphanvu ndipo nidabvumiziwa na wantsembe akuluakulu. Koma niri mu njira dzuwa inkugaka, imwepo Mpfumu, nidaona kugaka kochokera kudzulu kugaka kumoku kumbaposha kugaka kwa dzuwa kumoku kudanizungulira inepano komasoti wanthu womwe nenze nawo paulendo moyu. Patsogolo pake tose tidagwa pasi ndipo nidabva mawu ya Chiheberi yankuniuza kuti: “Saulo! Saulo! Ndawa chani unkunidzudza? Iwepo unkudzishupisa wekha pakupitiriza kuponya minyendo yako kumbuyo ninge ng’ombe yomwe inkuthusa mendo yake kuti imenye m’shamu wa ambuya wake.” Koma inepano nidabvunza kuti: “Ambuya, ko ndimwe mbani?” Ndipo Ambuya adadawira kuti: “Ndine Yesu yemwe iwepo unkumudzudza.”f—Mac. 26:12-15.

¹³ Paulo akalibe wawona masomphenya yodabwisa yale, mophiphirisa tingati iye ambamenya m’shamu. Nyama yomwe yanyamula vinthu imbadzipweteka ikambathusa mendo yake kuti imenye m’shamu wa ambuya wake. Molingana na vimwevi Paulo ambadzipweteka mwauzimu pochita vinthu votsutsana na vomwe Mulungu afuna. Ndipomwapa Yesu adawonekera kwa Paulo pa nsewu woyenda ku Damasiko ndipo adathandiza munthu wabwino ntima moyu, yemwe wenze adasokeresewa kuti achinje maganizo.—Yoh. 16:1, 2.

14, 15. Ko Paulo adalewa kuti moyo wake udachinja tani?

¹⁴ Paulo adachinjadi maninge pa moyo wake. Poyankhula na Agiripa iye adalewa kuti: “ine nidawona kuti viribwino kuti nibvere vomwe nidawona m’masomphenya yakudzulu. Kuyambira kwa wanthu wa ku Damasiko, ku Yerusalemu ndipo patsogolo pake mudziko yose ya Yudeya na wanthu wamakhaindi yanango, nidafikisa ntontholo wakuti alape nkuyamba kutumikira Mulungu pochita vinthu vowonesa kulapa.” (Mac. 26:19, 20) Kwa magole yazinji, Paulo adakwanirisa basa yomwe adapasiwa na Yesu Khrisitu, mu masomphenya yomwe adawona yale dzuwa inkugaka. Ko vimwevi vidakhala na phindu iponi? Anango mwa wanthu omwe ambabvesera ntontholo womwe Paulo ambalalikira, adalapa nkuleka kuchita vachigololo komasoti vachinyengo ndipo adayamba kutumikira Mulungu. Wanthu mwawa adakhala nzika zabwino ndipo ambabvera malamulo nkumbathandiza kuti mu dziko mukhale ntendere

¹⁵ Koma Ayuda omwe ambatsutsa Paulo enze alibe navo basa vimwevi. Paulo adalewa kuti: “Ndawa ya vimwevi, Ayuda adaniphata mu kachisi nkumbafuna kunipha. Koma podiya venze teno, pakuti nidawona Mulungu ankunithandiza, ninkupitiriza kuchitira umboni kwa wanthu wobvekera komasoti kwa wanthu wosapfunza mpakana lero.”—Mac. 26:21, 22.

16. Ko tingatewedzere tani Paulo tikambafotokoza vomwe tichakhulupirira kwa oweruza komasoti olamulira?

¹⁶ Akhrisitu chaiwo ise, ‘nthawe zose timbakhale wokonzeka kudawira’ va chikhulupiriro chathu. (1 Pet. 3:15) Tikambafotokoza vomwe tikhulupirira kwa oweruza milandu, tingachite bwino kutewedza njira yomwe Paulo adaphatisa basa poyankhula na Agiripa komasoti Fesito. Vingachitike kuti wanthu wa maudindo angafewese mitima yawo peno tingawauze mwaulemu momwe chonadi cha m’Baibolo chatichinjira isepano komasoti wanthu omwe achabvesera ntontholo wathu.

“Mukanthawe kang’onong’ono unganichinje kuti nikhale Mkhrisitu” (Machitidwe 26:24-32)

17. Ko Fesito adalewa chani padabva vomwe Paulo adayankhula, ndipo wanthu ntsiku zino anamaganizo yaponi yolingana na Fesito?

¹⁷ Oweruza awiri mwawa, adafikiwa pamoyo maninge padabva umboni wosatsutsika wa Paulo. Onani vomwe vidachitika: “Pomwe Paulo ambalewa vimwevi podziteteza, Fesito adayankhula mokuwa kuti: ‘Iwepo Paulo wafuntha! Kupfunzira maninge kwakufunthisa!’” (Mac. 26:24) Vomwe Fesito adalewa ivi vinkuwoneseratu momwe wanthu anango achaganizira ntsiku zino. Wanthu azinji awona kuti wale omwe apfunzisa vomwe Baibolo ilewa ambangingimira mpfundo za tchetchi yawo. Nthawe zizinji wanthu omwe awonewa kuti ni wanzeru ku dziko uku akhulupiriralini mpfundo ya m’Baibolo yakuti wanthu omwe adamwalira adzamukisiwe.

18. Ko Paulo adamudawira tani Fesito, ndipo Agiripa padabva m’dawiro wake adachita chani?

¹⁸ Koma Paulo adadawira kuti: “Wolemekezeka a Fesito, inepano niribe kufuntha, koma ninkuyankhula mawu ya chonadi ndipo niri bwinobwino. Shuwadi, ninkuyankhula momasuka ndawa mpfumu yomwe ninkuyankhula nayo inkudziwa bwino vimwevi . . . ko imwepo Mpfumu Agiripa, mukhulupirira vomwe aneneri adanemba? Ninkudziwa kuti muvikhulupirira.” Koma Agiripa adadawira kuti: “Mu kanthawe kang’onong’ono unganichinje kuti nikhale Mkhrisitu.” (Mac. 26:25-28) Peno Agiripa adalewa vimwevi na moyo wose panango neye vinkuwonekeratu kuti Mpfumu mweyi idafikiwa pa ntima na mawu ya Paulo

19. Ko Fesito na Agiripa adadziwa kuti Paulo wenze wotani?

¹⁹ Pamwapo Agiripa na Fesito adaimirira kuonesa kuti nsonkhano wamala. Pakuchoka adayamba kukambirana kuti “munthu moyu alibe chirichose choonesa kuti akufunika kuphewa panango kumangiwa.” Pamwapo Fesito adawuza Agiripa kuti: “Adakaleka kukumbira kuti akatongerewe kwa Kaisara, munthu moyu adakamasuliwa.” (Mac. 26:31, 32) Wotonga mwawa adadziwa kuti Paulo wenze wosaphonya. Ndipo vimwevi vidawathandiza kuti aleke kumbazonda Akhrisitu

20. Ko penze maphindu yaponi ndawa yakuti Paulo adalalikira akuluakulu wa boma?

²⁰ Vinkuwonekeratu kuti oweruza wamphanvu awiri mwawa, alibe kukwanisa kukhala Akhrisitu olo kuti Paulo adawalalikira. Manje ko Paulo adachita bwino kukaonekera kwa wolamulira mwawa? Inde. Tinkulewa tene, ndawa ya vomwe vidachitikira Paulo. Pomuyendesa kwa mpfumu na kwa governador ya ku Yudeya, vidathandiza kuti akuluakulu wa boma wa ku Roma abve ntontholo wabwino. Vimwevi vidakachitikalini vidakakhala kuti Paulo alibe kuyenda kukawonekera kwa oweruza mwawa. (Luka 21:12, 13) Ndipo vomwe vidamuchitikira ivo komasoti kukhulupirika kwake pa nthawe ya mabvuto, vidalimbikisa abale na alongo wake. —Afil. 1:12-14.

21. Ko chingachitike ni chani peno tapitiriza kulalikira va Ufumu wa Mulungu pomwe tinkugumana na mayesero?

²¹ Nchibodzibodzimbo ntsiku zino. Tikambapitiriza kuphata basa yolalikira va Ufumu olo kuti tinkugumana na mayesero komasoti kutsutsiwa, vingakakhale na maphindu yabwino. Mwakulinganiza tingachitire umboni kwa akuluakulu wa boma omwe vidakakwanisikalini kuwalalikira. Komasoti tikambapirira mokhulupirika, tingalimbikise Akhrisitu anzathu ndipo tingawathandize kukhala wolimba ntima pa basa yolalikira va Ufumu wa Mulungu.

PORIKIYO FESITO WENZE GOVERNADOR WA KU ROMA

Nkhani ya Porikiyo Fesito, yonembewa na wanthu omwe adawonana naye maso na maso, imbandogumanika mu mabukhu ya Machitidwe ya atumi komasoti ya Flavius Josephus basi. Fesito adangena m’malo mwa Felike nkukhala governador wa ku Yudeya mu 58 EC. Ndipo vinkuwoneka kuti adamwalira payadandopita magole yawiri panango yatatu ali pa udindo moyu.

Vinkuoneka kuti pa vinthu vizinji, Fesito wenze governador wanzeru komasoti wodziwa basa yake kusiyana na Felike yemwe wenzepo. Iye akanati wakhala governador komasoti Albinus yemwe adatenga udindo moyu pomwe Fesito adamwalira. Pomwe Fesito ambatenga udindo moyu ku Yudeya, kwenze vigananga vizinji ndipo Josephus adanena kuti: “Fesito wenze na cholinga chakuti amalise nsokonezo mu dziko mweire. Ndipomwapa Fesito adayamba kuphata vigananga vizinji ndipo vinango adavipha. Pa nthawe ya ulamuliro wake, Ayuda adamanga mpanda kuti Mpfumu Agiripa ileke kumbawona vomwe vimbachitika ku kachisi. Pakuyamba Fesito adalamula kuti kachisi moyu agwesewe. Koma Ayuda padakumbira kuti aiyendese nkhani mweyi kwa Mpfumu Nero ku Roma, Fesito adawabvumiza.

Vinkuwoneka kuti Fesito wenze adayesesa kuti vimale vigananga vose komasoti wanthu omwe ambapandukira boma. Koma pakufuna kuti Ayuda ambamukonde, adasalula kuchita vinthu viribe chilungamo ninge momwe adachitira na Paulo.

MPFUMU HERODE AGIRIPA WACHIWIRI

Agiripa yemwe watomolewa mu msolo 25 ya Machitidwe, wenze Mpfumu Herode Agiripa Wachiwiri. Iye wenze nzukulutuvi wa Herode nkulu ndipo wenze mwana wa Herode yemwe ambadzudza mpingo wa ku Yerusalemu magole 14 kumbuyo. Nkhani ya mu msolo moyu ikanati yachitika. (Mac. 12:1) Agiripa wenze Mpfumu yomalizira yodziwika na dzina yakuti Herode.

Pomwe ababa wake adamwalira mu 44 EC, iye wenze na magole 17. Nthawe mweyi wenze ku Roma komwe ambachita mapfunziro yake kumuyi kwa Kalaudiyo. Alangizi wa Mpfumu ya Aroma adaona kuti Agiripa wenze mng’ono maninge kuti angakwanise kungena pa ufumu wa ababa wake pa nthawe mwaire. Ndipomwapa governador wa Chiroma ndiye adasankhuliwa kuti ambanyang’anire dera yose mwaire. Mobverana na vomwe Flavius Josephus adanemba, olo kuti Agiripa wenze ku Roma iye ambangenerera nkhani za Ayuda ndipo ambawathandiza.

Mu 50 EC, Kalaudiyo adaikha Agiripa kukhala mpfumu ya Chalcis ndipo mu 53 EC, adamupasa pomwe m’madera ya Itureya, Tirakoniti na Abilene. Agiripa adapasiwa pomwe udindo wonyang’anira Kachisi wa ku Yerusalemu ndipo wenze na mphanvu zoikha Ayuda anango kukhala akuluakulu wa ntsembe. Nero yemwe adangena m’malo mwa Kalaudiyo, adapasa pomwe Agiripa mbali zinango za dera ya Galileya na Pereya pa nthawe yomwe adagumana na Paulo, wenze ku Kaisareya pabodzi na mulongosi wake Berenike. Pa nthawe mweyi Berenike wenze adathawa mwamuna wake mpfumu ya ku Kilikiya.—Mac. 25:13.

Mu gole ya 66 EC,Agiripa adakangira kulambiza Ayuda kuti apandukire Roma. Patsogolo pake, Ayuda adamupandukira ndipo iye palibe chadakachita koma kubverana na Aroma. Aroma adagonjesa Ayuda omwe adawapandukira. Vespasian, yemwe wenze mpfumu inyowani ku Roma, adamuingizira madera yanango Agiripa kuti ambalamulire pakuwonesa kumutembeja.

a Onani bokosi yakuti: “Porikiyo Fesito wenze governador wa Chiroma,” pa tsamba 227.

b “Mpando wotongera milandu” ambauikha pamalo yapadzulu. Vimwevi vinkuwonesa kuti palibe yemwe adakachinja vomwe wotonga milandu wagemula ndipo vimbafunika kulemekezewa. Pilato adakhala pampando wotongera milandu pomwe ambabvesera milandu yomwe Ayuda anganamizira Yesu.

c Onani bokosi yakuti: “Wa Mboni achita apilo milandu pofuna kuteteza kupemphera chaiko,” pa tsamba 228.

d Onani bokosi yakuti: “Mpfumu Herode Agiripa Wachiwiri,” pa tsamba 229.

e Pomwe Paulo adakhala Mkhrisitu ambatsimikiza vakuti Yesu ni Mesiya, koma Ayuda omwe ambatsimikizalini vimwevi ambawona kuti Paulo ni wa mpatuko.—Mac. 21:21, 27, 28.

f Polewa va mawu ya Paulo yakuti ambafamba dzuwa ikugaka shasha munango wa Baibolo adanena kuti ‘munthu yemwe wenze paulendo ambafunika kupumula ikafika “midiya” ndawa yakuti kumbapsa maninge koma peno alibe kupumula vimbawonesa kuti ni wofulumiza maninge. Ndipomwapa tinkuwona kuti Paulo ambadzipereka maninge pa basa yodzudza Akhrisitu’