Sostene dor di Mi Confiansa den Jehova
MANERA AGENOR DA PAIXÃO A RELAT’E
Nos único yu, Paul, a muri di bronkítis ora e tabatin solamente 11 luna di edad. Tres luna despues, dia 15 di augustus, 1945, mi casá stimá a muri di pulmonia. Mi tabatin 28 aña, i e golpinan aki a lagá mi tristu i afligí. Sin embargo, confiansa den Jehova i su promesanan a sostené mi. Lagá mi relatá con mi a bin haña e confiansa aki.
DESDE e tempu cu mi a nace na Salvador, Estado Bahia, Brazil, dia 5 di januari, 1917, Mama a siñá mi adorá e “santunan” di Iglesia Católico. E asta tabata lanta ami i mi rumannan mainta trempan pa nos por a resa huntu. Sin embargo, mi mayornan a asistí tambe na sesionnan di candomblé, e ritonan di vudu africano-brazileño. Mi tabata respetá e creencianan aki, pero mi no tabatin confiansa den e asina yamá santunan di catolicismo ni den candomblé. Loke a desapuntá mi mas tantu tabata e prehuicio racial cu a ser manifestá den e religionnan aki.
Cu tempu mi dos ruman hombernan mas grandi a bandoná cas en busca di trabou. Despues mi tata a bandoná e famia. Pues cu nuebe aña di edad, mi tabatin cu busca trabou pa yuda mi mama i mi ruman muher mas yong. Rond di 16 aña despues, combersacionnan cu mi tabatin cu un compañero trahador di fábrica a bin trece un cambio grandi den mi bida.
Adkiriendo Confiansa den Jehova
Mi a topa Fernando Teles na 1942. Hopi biaha e tabata bisa cu ta robes pa adorá “santunan.” (1 Corintionan 10:14; 1 Juan 5:21) Na promé instante mi no a presta ningun atencion na dje. Pero su sinceridad i su interes den hende, sin importá nan rasa, a atraé mi, i mi a cuminsá admirá su conocimentu di Bijbel, particularmente loke el a bisa tocante e Reino di Dios i un paradijs riba tera. (Isaías 9:6, 7; Daniel 2:44; Revelacion 21:3, 4) Notando mi interes, el a duná mi un Bijbel i algun literatura bíblico.
Un par di siman despues, mi a aceptá un invitacion pa bai un studio di Bijbel di congregacion. E grupo tabata studiando e buki Religion, publicá dor di Watch Tower Bible and Tract Society. Mi a gusta e studio i a cuminsá asistí na tur e reunionnan di congregacion di Testigonan di Jehova. Loke a impresioná mi specialmente tabata e ausencia di prehuicio racial i e manera cu mi a ser aceptá mesora. Rond dje tempu ei mi a cuminsá namorá Lindaura. Ora mi a papia cuné tocante loke mi tabata siñando, el a cuminsá asistí n’e reunionnan huntu cu mi.
Un otro cos cu a impresioná mi n’e reunionnan tabata e énfasis cu a ser poné riba e trabou di predicá. (Mateo 24:14; Echonan 20:20) Animá p’e pioneronan, manera ministernan di tempu completo ta ser yamá, mi a cuminsá papia informalmente cu otronan den trein segun cu mi tabata biaha bai i bini for di trabou. Ora mi a haña un persona cu tabata interesá, mi tabata tuma su adres i bishit’é pa trata na cultivá e interes ei.
Miéntras tantu, mi confiansa den Jehova i den e organisacion cu e ta usando a sigui crece. P’esei, despues di a scucha un discurso bíblico tocante dedicacion cristian, mi a ser bautisá den Océano Atlántico, dia 19 di april, 1943. Riba e mésun dia ei, mi a participá pa promé bes den e ministerio regular di cas-pa-cas.
Dos siman despues, dia 5 di mei, ami cu Lindaura a casa. Anto, na augustus, 1943, el a ser bautisá durante e promé asamblea cu Testigonan di Jehova a tene den e stad di Salvador. E Anuario de los testigos de Jehová para 1973 a bisa relacioná cu e asamblea ei: “Accion di parti di clero a logra stop e discurso público na Salvador, pero no promé cu a duna hopi publicidad excelente.” E evidencia di Jehova su guia apesar dje persecucion severo a fortalecé mi confiansa den dje.
Manera mi a relatá na cuminsamentu, solamente dos aña despues di Lindaura su bautismo—i tres luna despues dje morto di nos yu homber—mi esposa stimá a muri. E tabatin solamente 22 aña di edad. Pero e confiansa cu mi tabatin den Jehova a sostené mi durante e lunanan difícil ei.
Fortalecí dor di Actividad Spiritual
Na 1946, un aña despues di a perde mi casá i yu, mi a ser nombrá como sirbidor di studio di Bijbel den e único congregacion cu tabatin e tempu ei na Salvador. E mésun aña ei e Scol di Ministerio Teocrático a cuminsá den e congregacionnan na Brazil, i mi a bira e promé conductor di scol den e estado di Bahia. Anto na october 1946, e Asamblea Teocrático “Nacionnan Alegre” a ser tené den e stad di São Paulo. Mi doño di trabou pa dies aña caba a bisa cu e tabatin mester di mi i a pone presion riba mi pa mi no bai. Sin embargo, despues cu mi a splik’é cuantu mi asistencia n’e asamblea lo a nificá pa mi, el a duná mi un regalo generoso i a deseá mi bon biahe.
E sesionnan di asamblea den e Teater Municipal di São Paulo a ser conducí na portugues—e idioma di Brazil—i tambe na aleman, húngaro, ingles, polaco i ruso. N’e asamblea ei e revista Spierta! a ser presentá na portugues. Mi a keda asina conmoví dor dje asamblea—rond di 1.700 persona a asistí n’e discurso público—cu mi a yena un aplicacion pa cuminsá traha como pionero dia 1 di november, 1946.
N’e tempu ei nos tabata usa tocadisco extensamente den nos trabou di pionero. E discurso “Proteccion” tabata unu cu nos tabata toca frecuentemente p’e doñonan di cas. Despues dje discurso, nos tabata bisa: “Pa protehá nos mes contra un enemigu invisibel, nos tin cu pega na un amigu cu tambe ta invisibel. Jehova ta nos amigu di mas grandi i ta muchu mas poderoso cu nos enemigu, Satanas. Di manera cu nos tin cu pega na Jehova pa protehá nos mes contra dje.” E ora ei nos tabata ofrecé e foyeto Protection, cu a duna mas informacion.
Mi a traha pionero pa ménos cu un aña ora mi a ricibí un invitacion pa sirbi como pionero special cu e Congregacion Carioca na Rio de Janeiro. Ei de bes en cuando nos a enfrentá oposicion fuerte. Un biaha mi partner, Ivan Brenner, a ser atacá mes dor di un doño di cas. E bisiñanan a yama polis, i nos tur a ser hibá n’e warda di polis.
Durante e interogacion, e doño di cas furioso a acusá nos di a stroba e pas. E hefe di polis a orden’é pa e keda ketu. E ora ei e hefe policial a dirigí su mes na nos i cu un tono suave a bisa cu nos tabata liber pa bai. El a tene esun cu a keha nos i a acus’é di agresion. Situacionnan manera esei a sostené mi confiansa den Jehova.
Un Ministerio di Tempu Completo Expandé
Dia 1 di juli, 1949, mi a keda emocioná di ser invitá pa sirbi na Betel, manera e oficina di sucursal di Testigonan di Jehova den un pais ta ser yamá. E Betel na Brazil e tempu ei tabata situá den Caya Licínio Cardoso 330 na Rio de Janeiro. E tempu ei, tabatin solamente 17 miembro den henter e famia di Betel. Pa un tempu mi a asistí n’e congregacion local Engenho de Dentro, pero despues mi a ser asigná como e superintendente presidente den e único congregacion na Belford Roxo, un stad situá un par di kilometer for di Rio de Janeiro.
Finnan di siman tabata masha druk. Riba diasabra mi tabata biaha pa Belford Roxo cu trein, participá den e ministerio di veld parti atardi, i despues bai n’e Scol di Ministerio Teocrático i Reunion di Sirbishi parti anochi. Mi tabata keda diasabra anochi den cas dje rumannan i participá den e ministerio di veld e siguiente mainta. E atardi ei mi tabata asistí n’e discurso público basá riba Bijbel i e Studio di Toren di Vigilancia i regresá Betel rond di mitar di dies anochi. Awe tin 18 congregacion na Belford Roxo.
Na 1954, despues di tres aña i mei cu e programa ei, mi a ser asigná bek na Rio de Janeiro como e superintendente presidente den Congregacion São Cristóvão. Pa e siguiente dies añanan, mi a sirbi cu e congregacion ei.
Mi Asignacionnan di Betel
Mi promé asignacion na Betel tabata pa traha un garashi p’e único vehículo dje Sociedad, un van Dodge di 1949 cariñosamente yamá Chuculati debí na su color maron. Ora mi a caba cu e garashi, mi a ser asigná pa traha den cushina, unda mi a keda pa tres aña. Despues mi a ser transferí n’e Departamento di Imprenta Chikitu, cua ta caminda mi ta awor pa mas cu cuarenta aña.
Hopi dje ekipo di imprenta cu nos tabatin tabata segunda mano. Por ehempel, pa hopi aña nos tabatin un plachi bieu di imprenta cu nos a yama cariñosamente Sara, na nomber dje esposa di Abraham. El a ser usá pa añanan largu den e fábrica n’e sede dje Sociedad Watch Tower na Brooklyn, New York. Anto den e añanan ’50, el a ser barcá pa Brazil. Aki, mescos cu e esposa di Abraham, den su behes el a producí fruta—den forma dje revistanan Toren di Vigilancia i Spierta!
Mi nunca a caba di keda asombrá p’e aumento den e cantidad di publicacionnan cu e planta di imprenta na Brazil a producí. Den henter e aña di 1953, nos a imprimí 324.400 revista, pero awor e produccion ta mas cu tres miyon pa luna!
Nos Facilidadnan di Betel
Tabata excitante durante e añanan pa mira e expansion di nos facilidadnan di Betel na Brazil. Na 1952 nos a construí un fábrica di dos piso tras di nos cas na Rio de Janeiro. Anto na 1968, Betel a ser transferí pa un edificio nobo den e stad di São Paulo. Ora nos a muda p’ei, tur cos a parce grandi i espacioso pa nos famia di Betel di 42 miembro. Nos realmente a pensa cu e edificio aki lo a sirbi pa tur nos futuro crecementu. Sin embargo, na 1971 dos edificio di cincu piso a ser construí, i un fábrica ei pegá a ser cumprá, remodelá i conectá n’e compleho aki. Pero den un par di aña, e aumento continuo di proclamadornan di Reino—nos a pasa e marca di 100.000 na 1975—a exigí mas espacio.
P’esei, un compleho nobo di edificio a ser construí rond di 140 kilometer for di São Paulo cerca dje pueblo chikitu di Cesário Lange. Na 1980 nos famia di Betel di 170 miembro a ser transferí na e facilidadnan nobo aki. Desde e tempu ei e obra di Reino a crece dramáticamente. Awor nos tin mas cu 410.000 persona cu ta participá regularmente den e trabou di predicá na Brazil! Pa percurá p’e necesidadnan spiritual di tur e proclamadornan di Reino aki, nos tabatin cu sigui construí fábricanan nobo pa imprimí literatura bíblico i edificionan di residencia nobo pa acomodá boluntarionan di Betel. Actualmente nos tin rond di 1.100 miembro di famia di Betel!
Privilegionan Precioso
Mi ta considerá sirbishi di Betel como un privilegio precioso. P’esei, aunke hopi añanan mas promé mi a pensa di bolbe casa, mi a scoge pa enfocá completamente riba mi privilegionan na Betel i den e trabou di predicá. Aki mi tabatin e oportunidad di sirbi lado a lado cu un cantidad incontabel di hóbennan den e imprenta i di entrená nan den nan asignacion. Mi a purba trata nan como si fuera nan tabata mi yunan. Nan celo i inegoismo tabata un fuente di gran animacion pa mi.
Un otro privilegio tabata di por a disfrutá dje compania di excelente compañeronan di cuarto den transcurso di añanan. Ta cierto cu diferencia den personalidad de bes en cuando a presentá un desafio. Sin embargo, mi a siña pa no spera perfeccion for di otronan. Mi a forsa pa evitá di haci pieu bira baca of di tuma mi mes muchu na serio. Hariendo mi mes faltanan a yudá mi tolerá esnan di otro hende.
Un otro privilegio precioso cu mi a disfrutá di dje tabata di por a asistí na congresonan internacional grandi na Merca. Un di esakinan tabata e Asamblea “Bon Nobo Eterno” tené den Yankee Stadium, New York, na 1963, i e otro tabata e Asamblea Internacional “Pas Riba Tera” tené n’e mésun lugá na 1969. Ora mi tabata ei, mi tabatin e goso di bishitá e sede mundial di Testigonan di Jehova ei cerca na Brooklyn, New York!
Tambe mi tabatin e privilegio dies aña largu di participá—den rotacion cu otro ancianonan—den presidí n’e adoracion di mainta dje famia di Betel. Sin embargo, e privilegio di mas grandi, unu cu a duná mi hopi goso i animacion, ta di hiba e mensahe di Reino na hende di curason onrado, mescos cu nos Doño, Jesucristo, a haci.
Den añanan recien mi a enfrentá e desafio di biba cu e malesa di Parkinson. E cuido amoroso dje rumannan den e enfermeria di Betel tabata un fuente constante di yudansa i consuelo pa mi. Cu pleno confiansa, mi ta pidi Jehova den oracion p’e duná mi e forsa pa mi sigui haci mi best na fabor di su adoracion berdadero.
[Plachi na página 23]
Cu mi esposa, kende a muri na 1945
[Plachinan na página 23]
E sucursal di Brazil caminda mi ta biba awor