Subiendo un Ceru Mas Haltu cu e Cerunan di Himalaya
CERUNAN di Himalaya! Kico e palabranan ei ta trece na bo mente? Puntanan di ceru asombroso tur na ijs cu bientunan fuerte? E emocion di conkista, di para ariba e ceru di mas haltu di mundu? Pa mayoria di nos, subimentu di Mount Everest, den e Cerunan di Himalaya na Nepal, lo ta imposibel. Tog, awe hopi hende na Nepal ta subiendo un ceru cu ta mas haltu cu e Cerunan di Himalaya! Promé cu nos haña sa tocante e subimentu aki p’e ceru magnífico, laga nos tira un bista n’e Reino chikititu pero bunita di Nepal.
Nepal—E Reino den Ceru
E Reino di Nepal ta excepcional pasobra e ta un dje poco monarkianan cu a sobra den e mundu i tambe pasobra e ta, no un reino seglar, sino unu religioso. Nepal ta e único estado soberano hindú na mundu. Mayoria di su 20 miyon habitantenan ta hindú. Sin embargo, tin un gran diversidad den e orígennan étnico di su pueblo. Esnan cu ta biba den e region montañoso parti nort ta principalmente di orígen tibeto-burmano, miéntras cu den e sabananan parti sur, e hendenan ta predominantemente di antecedencia indo-ariano. Nepalí ta e idioma oficial dje pais i e idioma materno di rond di 60 porciento dje poblacion. E resto ta papia mas cu 18 idioma étnico.
Nepal tin un forma un tiki rectangular, 880 kilometer for di oost pa west i 200 kilometer for di nort pa sur. E asombroso Cerunan di Himalaya, cu ta forma e frontera parti nort, ta incluí Mount Everest, e punta di mas haltu na mundu na 8.848 meter, i ocho otro punta di ceru riba 8.000 meter. Den Nepal central tin e cerunan mas abou i e lagonan i e vayenan. Mas parti sur, formando frontera cu India, tin e parti fértil yamá Tarai, e region principal di agricultura.
Katmandu, e capital, situá den e region central, ta berdaderamente un lugá deleitabel pa turistanan. E ta ofrecé vuelonan cu avion riba e cerunan mahestuoso, biahenan pa parkenan natural cu bestianan salbahe, i un cantidad di lugánan di interes. Tin biaha Nepal ta ser yamá e vaye dje diosnan pasobra religion tin un influencia masha grandi den e bida di su pueblo. Religion ta tambe e motibu pakico miyones di hende rond mundu ta haciendo nan biaha n’e “ceru” mas haltu cu e Cerunan di Himalaya.
Rond di 2.700 aña pasá, e profeta hebreo Isaías a ser inspirá pa profetisá cu “den e parti final dje dianan . . . e ceru dje cas di Jehova lo bira firmemente establecí riba e top dje cerunan . . . Hopi pueblo siguramente lo bai i bisa: ‘Ban, i laga nos subi n’e ceru di Jehova . . . Lo e instruí nos tocante su camindanan, i nos lo cana den su bereanan.’ ” (Isaías 2:2, 3) Aki e adoracion puru halsá di Jehova, e Creador i Gobernante Soberano dje universo, ta ser compará cu un ceru, mas haltu cu tur otro forma di adoracion semehante na ceru. E ta e tema di un obra educacional mundial cu ta yuda hende cu tin hamber p’e berdad siña tocante Jehova su camindanan. Con e trabou aki a cuminsá na Nepal?
Cuminsamentu Chikitu
Un soldat den e Ehército Británico den Guera Mundial II tabata buscando e religion berdadero. Su mayornan nepalí-hindú a combertí na catolicismo. Segun cu el a crece, el a mira e bobedad di idolatria, a rechasá siñansanan manera e doctrina di candela di fiernu, i a cuminsá examiná e creencianan dje iglesianan protestant. Pero e no a keda satisfecho.
Hibá prezu dor dje haponesnan na loke e tempu ei tabata Rangoon, Burma, e soldat aki a resa pidi p’e por a sobrebibí e rigornan dje campo di trabou forsá pa sigui cu su búskeda di adoracion berdadero. Mas despues, el a logra scapa for di su capturadornan i a ser yudá dor di un maestro di scol den kende su cas el a haña e foyeto chikitu Where Are the Dead? [Unda e Mortonan Ta?], skirbí dor di J. F. Rutherford. Reconociendo e zonidu dje berdad, ansiosamente el a bai di acuerdo pa studia Bijbel ora Testigonan di Jehova a bishit’é na Rangoon na 1947. Dentro di un par di luna, el a ser bautisá, i poco despues su esposa yong tambe. Nan a dicidí di regresá na India, estableciendo nan mes na nan pueblo natal, Kalimpong, den e cerunan parti nortoost. Aki nan dos yunan a nace i a ser educá. Na mart di 1970, nan a muda pa Katmandu.
E Constitucion di Nepal a prohibí combertimentu di hende. Cualkier hende cu a ser hañá ta promové un asina yamá religion stranhero lo por a haña siete aña di encarcelacion, i un persona cu a uni cu un religion asina lo por a ricibí un sentencia di tres aña di prizon huntu cu un boet pisá. Pues dunamentu di testimonio mester a ser hací cautelosamente. E ministerio di cas-pa-cas a nificá bishitá un cas, despues move pa un otro área i haci un bishita ei. Tabata di comprendé cu testimonio informal a hunga un papel importante den plamamentu dje bon nobo.
Tabatin poco resultado. Cu un poblacion di rond di dies miyon hende, e campo a parce desanimador. Simianan dje berdad a ser sembrá segun cu e famia solitario aki a duna testimonio na amigu, conocí, doño di trabou i coleganan di trabou. Nan a tene reunionnan regular den nan cas i a invitá esnan interesá pa uni cu nan. Finalmente, na mart di 1974, despues di cuater aña di plantamentu i muhamentu persistente, e promé fruta for di Nepal a bini—i esei tabata di un fuente improbabel!
Bishitando un cas, e publicador a papia cu un homber ricu kende tabata secretario di un miembro dje famia real. “Papia cu mi yu,” e homber a bisa. E yu homber a bai di acuerdo pa un studio di Bijbel. Cu tempu el a cambia di trabou, ya cu e tabata traha den un casino. Su tata, un hindú deboto, a opon’é. Apesar di esei, e homber hóben aki a tuma su posicion pa Jehova. Kico tabata e resultado? Despues su tata a stop di opon’é, i un grupo di miembronan pegá di famia a aceptá e berdad di Bijbel. Awor e ta sirbi como anciano den e congregacion cristian.
Pa permanecé spiritualmente fuerte i pa haci caso dje mandamentu bíblico di no bandoná e reunimentu huntu, e grupo chikitu na Katmandu tabata tene reunionnan regular den un cas privá. Pero hopi dje rumannan tabata perde e reunionnan mas grandi. Esnan cu tabata den un posicion financiero pa haci esei, tabata biaha pa India p’e asambleanan—un biahe largu i costoso crusando e cadena di cerunan.
Ki un ocasion gososo tabata ora henter e programa di congreso di districto a ser presentá den e cas caminda e reunionnan tabata ser tené! Imaginá bo cuater ruman homber, incluyendo un miembro dje sucursal di India, presentando henter e programa! Asta e drama bíblico tabata riba programa. Con? E rumannan a saca ‘slide’ na India di un ensayo completo cu paña di drama bistí. Na Nepal, e ‘slide’-nan aki a ser pasá riba un pantaya, compañá pa diálogo grabá riba caset. E auditorio a disfrutá di dje mashá. Cuantu persona tabatin den e auditorio? Diesocho persona!
Yudansa den e trabou di predicacion for di pafó dje pais tabata limitá. Trabou di misionero no tabata posibel, i no tabata fácil pa stranheronan haña trabou seglar. Sin embargo, dos Testigo di India sí a haña trabou na Nepal na diferente ocasion, dedicando vários aña na Katmandu i yudando pa fortalecé e congregacion recien formá. Pa 1976 tabatin 17 publicador di Reino na Katmandu. Na 1985 e rumannan a traha nan mes Salon di Reino. Ora esaki a ser completá, e congresonan di districto anual, como tambe otro asambleanan, a cuminsá ser tené ei regularmente. E salon tabata berdaderamente e centro di adoracion puru den e teritorio montañoso i remoto ei.
Expansion Apesar di Dificultad
Den e promé añanan ei, e trabou di predicacion, cu a ser hací cu gran cautela, no a hala muchu atencion dje autoridadnan. Sin embargo, pa fin di 1984, nan a cuminsá imponé restriccionnan. Un ruman homber i tres ruman muher a ser arestá i tené den custodia pa cuater dia promé cu nan a ser librá cu un spiertamentu pa no sigui cu nan actividadnan. Den un pueblo, nuebe persona a ser arestá miéntras cu nan tabata ricibí studio di Bijbel den nan cas. Seis a ser encarcelá pa 43 dia. Vários otro aresto a tuma lugá, pero ningun accion legal a ser tumá.
Recientemente na 1989, tur e rumannan na un Studio di Buki di Congregacion a ser arestá, detené pa tres dia i librá. Tin biaha nan tabata ser pidí pa firma un declaracion cu ta bisa cu nan lo no predicá. Nan tabata nenga. Algun a ser librá solamente despues cu nan a firma un declaracion cu nan lo ta dispuesto pa sufri e consecuencianan si nan ser hañá ta predicá atrobe.
Apesar di tal dificultadnan, e rumannan a sigui predicá e bon nobo di Reino celosamente. Por ehempel, na 1985, e aña despues cu intervencion di gobiernu a cuminsá, tabatin un aumento di 21 porciento den e cantidad di predicador. E 35 publicadornan a dedicá un promedio di 20 ora pa luna papiando cu otronan tocante adoracion puru.
Segun cu tempu a pasa, e bientunan di cambio político a cuminsá supla na Nepal. Autoridadnan di gobiernu a cuminsá realisá cu Testigonan di Jehova no tabata un menasa. Realmente, nan obra educacional di Bijbel tabatin un efecto excelente i edificante riba hende, haciendo nan mihó ciudadanonan. Autoridadnan a mira cu onrades, trabou duru i conducta moral recto a ser enfatisá como rekisitonan básico pa adoradornan di Jehova.
Un testimonio excelente a ser duná ora un señora cu ántes tabata un hindú masha deboto a bira un Testigo i a nenga di tuma un transfusion di sanger. E dokternan a keda babucá cu su posicion determiná i bon informá. E señora aki a ser yudá pa siña e berdad cu yudansa dje foyeto Disfruta di bida riba tera pa semper! Apesar di oposicion i bofon for di su famia, el a ser bautisá na 1990 ora e tabatin casi 70 aña di edad. Despues el a kibra su pia i, huntu cu otro complicacionnan cu e tabatin acerca, e mester a haci un operacion grandi. Pa dos siman el a resistí presion di dokter i famia pa aceptá sanger. Finalmente, e tim di ciruhano a oper’é exitosamente sin sanger. Aunke e no por move mashá awor, e fiel ruman muher aki ta sinta na su porta di curá tur mainta i ta invitá esnan cu ta pasa dilanti su cas pa sinta cerca dje i tende un bon nobo deleitabel.
E Nepal Djawe
Con ta bayendo na Nepal awendia? Testigonan di Jehova ta disfrutá di un gran midí di libertad di adoracion mescos cu nan rumannan rond mundu. For dje tempu ora un of dos subidó di ceru figurativo a cuminsá uni cu esnan cu ta subiendo e ceru di adoracion berdadero, un cantidad aumentante di hende a bisa, ‘Ban, laga nos subi n’e ceru di Jehova.’ Pa 1989 tabatin un promedio di 43 publicador tur luna participando den e trabou di predicacion, i 204 a asistí n’e Memorial dje morto di Cristo e aña ei.
Anto, manera el a primintí, Jehova a cuminsá acelerá e recogimentu di buscadornan dje berdad na su cas. (Isaías 60:22) No hopi tempu pasá un di dos congregacion a ser formá na Katmandu, i tin awor dos grupo isolá pafó dje capital. Na april di 1994, tabatin 153 cristian cu a raportá actividad di predicacion—un aumento di 350 porciento den ménos cu cincu aña! Nan a conducí 386 studio di Bijbel na cas cu hendenan interesá. N’e Memorial di 1994, tabatin un asistencia emocionante di 580 persona. Pa un dia special di asamblea, 635 persona a yena e salon, i 20 a presentá nan mes pa bautismo. Pues e aumentonan grandi cu e Testigonan di Jehova ta disfrutá di dje rond mundu ta tumando lugá na Nepal chikititu tambe.
Den añanan recien e cantidad di literatura producí n’e idioma nepalí a aumentá masha tantu, yudando esnan humilde pa haña un gara firme riba e berdad. Traductornan entrená den técnicanan di traduccion i uso di computer n’e oficina di sucursal di India ta sirbi awor tempu completo na Katmandu. Ekipá pa expansion, Nepal su subidónan di ceru teocrático ta marchando padilanti!
Subi Mas Haltu cu e Cerunan di Himalaya
Abo tambe por disfrutá dje subimentu dje ceru cu ta mas haltu cu e Cerunan di Himalaya. Haciendo esei, lo bo ta uniendo no solamente cu esnan for di Nepal sino cu miyones “for di tur nacion i tribu i pueblo i lenga.” (Revelacion 7:9) Huntu cu nan, lo bo disfrutá pa ser instruí dor dje Creador di cerunan mahestuoso manera esnan na Nepal. Lo bo mira e Creador “rectificá asuntunan,” i lo bo por anhelá pa biba pa semper riba un tera hací limpi i bunita.—Isaías 2:4.
[Mapa na página 24]
(For fully formatted text, see publication)
Katmandu
Mount Everest
[Plachi na página 25]
Pafó dje Salon di Reino na Katmandu
[Plachi na página 26]
Hopi hende di Nepal ta beneficiando di studio di Bijbel