BIBLIOTEKA ONLINE Watchtower
Watchtower
BIBLIOTEKA ONLINE
Papiamentu (Kòrsou)
  • BEIBEL
  • PUBLIKASHON
  • REUNION
  • w94 15/12 pág. 19-22
  • Un Exámen di Salú pa Bo?

No tin vidio disponibel pa esaki.

Despensa, tin un problema pa habri e vidio.

  • Un Exámen di Salú pa Bo?
  • E Toren di Vigilansia Anunsiando e Reino di Yehova Dios—1994
  • Suptema
  • Informashon Similar
  • Salú​—⁠Na Ki Costo?
  • Cua Podernan Ta Enbolbí?
  • Tene Cuidou!
  • Mantené un Punto di Bista Bibliko di Kuido di Salú
    E Toren di Vigilansia Anunsiando e Reino di Yehova Dios—2008
  • Un Kristian Por Aseptá Tratamentu Médiko?
    Pregunta Ku Beibel Ta Kontestá
  • “Sigui Duna Prueba di Loke Boso Mes Ta”
    E Toren di Vigilansia Anunsiando e Reino di Yehova Dios—2005
  • Spiritismo Ta Algu Malu?
    Loke Hóben Sa Puntra
E Toren di Vigilansia Anunsiando e Reino di Yehova Dios—1994
w94 15/12 pág. 19-22

Un Exámen di Salú pa Bo?

E Watch Tower Society no ta duna recomendacion ni tuma decision pa individuonan riba prácticanan médico i di diagnosticá. Sin embargo, si cierto prácticanan tin aspectonan cu ta cuestionabel den lus di principionan bíblico, e por dirigí atencion riba esakinan. Anto cada persona por evaluá loke ta enbolbí i dicidí kico pa haci.

Rumannan stimá: Mi kier haña boso opinion riba e siguiente asuntu. Un [señora cu ta trata pashent cu tin problema cu salú] ta parce di tin bon éxito, pero un método cu e ta usa ta hací mi sospechoso. . . . E ta examiná bo pa determiná kico e problema ta. Anto pa haña sa ki sorto di remedi of cuantu di dje mester usa, e ta pone un botter di remedi pegá cu e cueru banda di un klier of un órgano. E ta purba baha e brasa hisá dje pashent. E sorto di remedi of e cantidad di dje ta ser determiná dor dje forsa cu e mester pa baha e brasa abou. E teoria ta cu electronnan, mescos cu un coriente, ta pasa for dje remedi dor di e tapa dje botter pa un parti dje curpa, fortaleciend’e. Esaki ta mescos cu buscamentu di awa den tera usando un bara adivinador?

E CARTA aki for di Oregon, Merca, ta trata di un práctica cu algun hende ta usa pa determiná necesidadnan di nutricion, pa midi cuestionnan emocional, pa evaluá memoria i pa resolvé problemanan tocante bida diario. Sin embargo, maske con comun e práctica ta, e sospechonan dje skirbidor dje carta ta hustificá?

Salú​—⁠Na Ki Costo?

Desde tempu antiguo, hende a purba comprendé pakico nan ta bira malu i con pa bira bon. E israelitanan tabatin un bentaha pasobra nan tabata sa cu nan tabata pecadornan, i nan tabatin leynan for di Dios cu a yuda nan evitá di contraé of plama hopi malesa. (Levítico 5:2; 11:​39, 40; 13:​1-4; 15:​4-12; Deuteronomio 23:​12-14) Tog, e pueblo di Dios a busca yudansa tambe di dokternan cualificá di nan dia.​—⁠Isaías 1:6; 38:21; Marco 2:17; 5:​25, 26; Lucas 10:34; Colosense 4:⁠14.

Ki un contraste cu hende den e antiguo Babilonia i Egipto! Nan “dokternan” tabatin algun remedi basá riba ingredientenan natural, sin embargo hopi di nan “tratamentunan” lo a ser describí awor como trabou di charlatan. Un texto heroglífico di Egipto ta conta di un dokter cu a trata cieguedad cu un líkido venenoso i vies di wowo di porco, antimonio, tera corá i miel. E mescla aki a ser bashá den orea dje persona enfermo! Un documento antiguo di cua e autor tabata testigo ta afirmá cu e tratamentu aki tabata “realmente excelente.” E echo cu e tabata straño of misterioso por a asta haci’é mas atractivo.

E babilonionan i egipcionan hopi biaha a inbocá yama podernan oculto.a Un sacerdote/dokter por a pidi un pashent hala rosea den buracu di nanishi di un carné, keriendo cu algun poder, of energia, por a sali for dje pashent bai den un otro criatura i producí un efecto. E carné a ser matá, i su higra supuestamente lo por a revelá e pashent su enfermedad of su futuro.​—⁠Isaías 47:​1, 9-13; Ezekiel 21:⁠21.

Naturalmente, un dokter temeroso di Dios den antiguo Israel lo no a usa prácticanan spiritista. Dios sabiamente a manda: “No mester ser hañá den boso . . . ningun hende cu ta practicá adivinacion, practicante di magia ni ningun cu ta busca señal ni hacidor di bruha. . . . Pasobra tur cu ta haci e cosnan aki ta algu repugnante pa Jehova.” (Deuteronomio 18:​10-12; Levítico 19:26; 20:27) Mescos ta aplicá pa Dios su sirbidornan cristian awe. Cautela ta masha apropiado.

Den añanan reciente hopi hende a acudí na técnicanan “alternativo” di diagnosticá malesa i tratamentunan. Esaki ta básicamente un área pa decision personal. (Mateo 7:1; compará cu Romano 14:​3, 4.) Naturalmente, lo ta tristu si cualkier cristian a bira asina preocupá cu asuntunan controversial di salú cu esakinan a bira mas importante cu e ministerio, cua ta e único manera sigur pa salba bida. (1 Timoteo 4:16) Bijbel no ta bisa cu den e mundu nobo enfermedad lo ser curá i cu salú perfecto lo ser lográ mediante métodonan médico, yerba, dieta of terapianan holístico. En realidad, curacion completo lo ser realisá solamente pa medio di pordon di picá riba base di Jesus su sacrificio di rescate.​—⁠Isaías 33:24; Revelacion 22:​1, 2.

Cua Podernan Ta Enbolbí?

Kico un cristian lo kier considerá den tumamentu di su mes decision tocante e práctica di examinacion di músculo mencioná den e carta di introduccion?

Cierto maneranan di examiná e fortalesa of reaccion di músculo ta parti di medicina convencional, i poco hende lo cuestioná nan balides. Por ehempel, poliomielitis por debilitá músculonan, i terapia pa esaki por enbolbé loke ta ser yamá kinesiologia​—⁠“e studio di músculo i movementu muscular.” Tal kinesiologia ta ser usá tambe den terapia di rehabilitacion pa víctimanan di atake. Mayoria hende lo capta e razonabilidad di tal tratamentu.

Pero kico dje examinacion di músculo describí den e carta na cuminsamentu dje artículo aki? E sorto di “kinesiologia” aki a ser usá den un intento pa haña sa si cierto cuminda, yerba of vitamina por yuda of perhudicá un persona. Manera e ta ser practicá hopi biaha, e individuo ta extendé su brasa, i un practicante dje terapia ta hal’é abou pa examiná e forsa di músculo. Siguientemente e pashent ta pone un cos di come of otro substancia den su boca, of riba su barica, of den su man. E ora ei e músculonan di man ta ser examiná atrobe. Supuestamente, si e pashent mester di e cos di come ei, su brasa lo resultá di ta mas fuerte; si e ta malu p’e, e músculonan lo ta mas débil.b

Algun persona cu a purba esaki ta kere cu e ta funcioná i cu e efecto ta basá riba podernan den e curpa. Nan ta razoná cu tin hopi cos cu ciencia moderno no por splica pero cu ta tuma lugá of cu por ser observá. Asina, nan ta pretendé cu por tin canalnan di energia of interaccion entre poder i substancianan, asta si dokternan no a descubrí of aceptá esakinan ainda.

N’e otro banda, e buki Applied Kinesiology ta declará: “Tin biaha [bukinan] ta siña cu substancianan kímico, manera vitamina of yerba, ta ser evaluá dor di tene e substancia den man i examiná e músculo. No tin evidencia cu ta sugerí cualkier confiabilidad den e tipo di examinacion aki. . . . E practicante por ta asina convencí dje mérito nutritivo di cierto substancia cu e prehuicio di parti di esun cu ta efectuá e examinacion di músculo ta interferí cu hañamentu di informacion exacto den e proceso di examinacion.” “Un examinador cu tin experencia den examinacion manual di músculo fácilmente por haci un pashent su músculo parce débil of fuerte na su cumbinencia dor di simplemente cambia e . . . examinacion masha levemente.”

Tene Cuidou!

Sin embargo, algun examinacion di músculo ta bai mas aleu cu esaki. Considerá loke ta ser yamá “examinacion substituto.” Esaki por ser practicá den e caso di un hende bieu of un baby muchu débil pa ser examiná. Miéntras e persona substituto ta mishi cu e baby, e practicante ta examiná e brasa dje persona substituto. Esaki a ser aplicá asta cu bestianan di cas; e brasa dje persona substituto ta ser examiná miéntras cu e ta pone su man riba e collie, herdershond of otro bestia di cas enfermo.

No ta na nos pa husga accionnan asina, pero bo por puntra, ‘Tin podernan corporal tras dje efectonan aki?’ Científiconan a proba e existencia di rayonan cósmico, micro-ondanan i vários tipo di radiacion electromagnético. Sin embargo, tur criatura, asta baby i bestia di cas, tin podernan den nan cu por sali afó i producí un efecto notabel riba un segundo persona? E babilonionan a pensa cu podernan por a sali afó i afectá un carné. Bo por puntra bo mes, ‘Mi ta kere cu algu similar por sosodé cu hende of bestia awe? Of kisas e efectonan tin un otro splicacion?’

Algun sanador ta bisa cu nan por midi un persona su “podernan” cu obhetonan manera spiral of péndulo di metal. Esakinan supuestamente ta move segun cu e sanador su “campo di energia” ta interactuá cu esun dje pashent. Un practicante i escritor den e campo aki, kende un tempu tabata un científico di investigacion, tin biaha ta diagnosticá cu uso di un péndulo. Tambe e ta afirmá cu e por visualisá “e campo di energia humano” of aura di coló cu supuestamente ta rondoná individuonan. E ta bisa cu e ta usa “vision interno” pa wak den un curpa pa mira tumor, cel di sanger of microbio, i pa mira e pasado.c

Manera a ser mencioná mas promé, midimentu di podernan pa medio di potencia di brasa a ser usá pa examiná emocionnan. Un buki ampliamente distribuí a bisa: “Si bo ta deseá na incluí un examinacion emocional leve n’e mésun tempu, puntra na bos haltu ‘Bo tin un problema?’ i bolbe examiná. Na cierto ocasion esaki lo debilitá e brasa si e nutricion no ta beneficioso.” Tin hende ta usa un examinacion asina “pa identificá e edad na cua un trauma físico, emocional of spiritual specífico” a tuma lugá. E ta ser usá tambe pa tuma decisionnan di ‘sí of no’ riba asuntunan diario.

Probablemente, hopi hende cu ta haci tal examinacion di músculo (kinesiologia) lo bisa cu nan práctica ta diferenciá for di loke a caba di ser describí, cu e no ta enbolbé spiritismo of cu nan no ta haci examinacion emocional. No obstante, loke nan ta haci no ta basá tog riba un creencia den podernan den cada ser humano cu por ser examiná of mirá solamente dor di cierto hende cu ta pretendé di tin podernan special?

Cristiannan no ta considerá tal asuntunan levemente. Dios a consehá Israel: “Luna nobo i sabat, e convocacion di un congreso​—⁠mi no por soportá e uso di poder mágico huntu cu e asamblea solem.” (Isaías 1:13) Ora e nacion ei a bira apóstata, nan tabata ‘practicando adivinacion i buscando señalnan.’ (2 Rey 17:17; 2 Crónica 33:​1-6) Evidentemente nan tabata busca informacion dor di ritonan special, i e ora ei nan tabata papia “loke ta mágico.”​—⁠Zacarías 10:⁠2.

Algun examinacion di músculo por ta inocente, efectuá sin ningun daño p’e pashent of p’e practicante. Pero, claramente, algun por tin aspectonan mágico of sobrenatural, manera vision interno, auranan misterioso, i e uso di un péndulo. Cristiannan no mag practicá podernan mágico. Nan ni sikiera mester experimentá cu tal cosnan, pasobra nan no ta curioso tocante e cosnan profundo di Satanas. (Revelacion 2:24) Mas bien, tin bon motibu pa ehercé cautela tocante cualkier cos cu por parce di tin relacion cu e práctica di spiritismo, cua e Palabra di Dios ta condená.​—⁠Galatio 5:​19-21.

Loke un practicante ta haci ta su responsabilidad, i no ta nos intencion pa repasá i husga cada un su pretension of proceduranan. Asta si bo sinti cu algun dje prácticanan aki en berdad ta enbolbé poder mágico, ta claro cu hopi persona cu a purba nan a haci esei den tur inocencia, inconciente di cualkier posibel enbolbimentu den spiritismo. Esei por tabata djis un indicacion di nan deseo desesperá pa bon salú. Tog, algun cu tabata enbolbí den tal prácticanan a dicidí despues cu cualkier potencial beneficio físico no tabata bal e rísico spiritual.

Atrobe, cada individuo mester determiná kico pa haci relacioná cu e asuntunan personal ei. Sin embargo, cristiannan mester corda Dios su conseho: “Cualkier persona sin experencia ta pone fe den tur palabra, pero esun spiertu ta considerá su pasonan.” (Proverbio 14:15) Esei ta aplicá na pretensionnan tocante e beneficio di cierto proceduranan di salú tambe.

Satanas ta ansioso pa distraé Dios su sirbidornan for di adoracion berdadero. E Diabel lo alegrá si e por haci esei dor di laga cristiannan keda fasiná cu otro interesnan. Lo e ta asta mas encantá si nan bira fasiná cu cosnan cu ta, of cu ta parce di ta, prácticanan mágico cu por atraé nan na spiritismo.​—⁠1 Pedro 5:⁠8.

Aunke cristiannan no ta bou dje Ley di Moises, Jehova Dios su actitud pa cu prácticanan oculto no a cambia. Manera e ser mencioná mas promé, Dios a manda e israelitanan pa “ningun hende cu ta practicá adivinacion, practicante di magia ni ningun cu ta busca señal ni hacidor di bruha, ni ningun persona cu ta mara otro cu un maldicion” mester a ser hañá den nan. “Tur cu ta haci e cosnan aki ta algu repugnante pa Jehova. . . . Bo mester resultá di ta sin falta pa cu Jehova.”​—⁠Deuteronomio 18:​10-13.

Ta ki sabí, anto, pa cristiannan awe tene “e armadura completo di Dios . . . pasobra nos tin un lucha . . . contra e mal forsanan spiritual den e lugánan celestial”!​—⁠Efesio 6:⁠11, 12.

[Footnotes]

a Hopi hende ainda ta bishitá curandero, curioso, of sanadornan similar. Un curandero, ta “un sacerdote kende ta usa magia cu e propósito di cura e enfermo, adivinando cosnan scondí i controlando sucesonan.” Un curioso, of curandero, por combiná yerbanan cu prácticanan spiritista (inbocando yamando podernan misterioso). Un cristian leal, cauteloso lo evitá tal enbolbimentu den spiritismo, asta si esei ta parce di ofrecé un cura.​—⁠2 Corintio 2:11; Revelacion 2:24; 21:8; 22:⁠15.

b Esaki ta un descripcion general, pero e proceso di examinacion por varia. Por ehempel, un pashent por ser pidí pa primi su duim i wijsvinger huntu, i e practicante ta purba los nan for di otro.

c E ta skirbi: “Con e sucesonan aparentemente milagroso aki ta tuma lugá? . . . E proceso cu ami ta usa ta ser yamá ponementu di man, sanacion di fe of sanacion spiritual. Di ningun manera e ta un proceso misterioso, sino masha simpel . . . Tur hende tin un campo di energia of aura cu ta rondoná i cu ta interpenetrá e curpa físico. E campo di energia aki ta íntimamente asociá cu salú. . . . Percepcion di Sentido Haltu ta un tipo di ‘miramentu’ den cua bo ta percibí un cuadro den bo mente sin e uso di bo vision normal. Esei no ta imaginacion. Tin biaha hende ta referí na dje como clarovidencia.”

    Publikashonnan na Papiamentu (Curaçao) (1986-2026)
    Log Out
    Log In
    • Papiamentu (Kòrsou)
    • Kompartí
    • Preferensia
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Kondishonnan di Uso
    • Maneho di Privasidat
    • Konfigurashon di Privasidat
    • JW.ORG
    • Log In
    Kompartí