E Mortonan Por Mira Nos?
UN SEÑORA ta mata su casá. Siete aña despues e ta ser terorisá dor di un soño cu e ta kere ta un señal dje rabia di su defuntu casá. Pa calma su “spiritu,” e ta manda su yu muher basha ofrenda di bebida riba su graf.
E yu muher no sa kico pa bisa e spiritu di su tata, ya cu e ofrenda ta bini for di su mama kende a mat’é. For di un lugá di sconde, su ruman homber ta observá. E ta bini padilanti, i huntu cu su ruman muher e ta ofrecé un oracion na nan tata pa yuda nan venga su morto.
E esena aki ta for di The Libation Bearers, un obra teatral griego skirbí mas cu 2.400 aña pasá. Den algun parti dje mundu, specialmente na Africa, sacrificionan similar na santana ta ser ofrecé te na dia djawe.
Considerá, por ehempel, e experencia di Ibe, kende ta biba na Nigeria. Despues cu el a perde tres yu den morto, e ta acercá e curandero tradicional, kende ta bisa Ibe cu e morto di su yunan no ta sin motibu—Ibe su defuntu tata ta rabiá pasobra su entiero no a ser efectuá den e manera apropiado.
Siguiendo e conseho dje curandero, Ibe ta sacrificá un cabritu i ta basha un ofrenda di zjenever i biña riba e graf di su tata. E ta sclama n’e spiritu di su tata, rogando su pordon, afirmando su amor i pidiendo un bendicion.
Ibe no ta duda cu su tata por mir’é i tend’é. E no ta kere cu su tata ta sin bida sino cu na morto el a “ser transferí” for dje mundu visibel p’e mundu invisibel. Ibe ta kere cu su tata a bai for dje mundu di carni i sanger p’e mundu di spiritu, e region dje antepasadonan.
Ibe ta razoná asina aki: ‘Aunke Pai no ta den e mundu aki mas, e ta corda riba mi ainda i ta interesá den mi bienestar. I siendo cu awor e ta un spiritu cu mas poder, e ta den un posicion muchu mas mihó pa yudá mi cu ora e tabata como un homber riba tera. Ademas, e por acercá Dios directamente na mi fabor, siendo cu Dios tambe ta un spiritu. Pai por ta rabiá awor aki, pero si mi mustr’é debido respet, lo e pordoná mi i bendicioná mi.’
Na Africa e creencia cu e mortonan ta mira hende riba tera i ta influenciá nan bida ta comun entre esnan cu ta practicá religion tradicional. E ta evidente entre esnan cu ta yama nan mes cristian tambe. Por ehempel, despues cu un hende muher a casa na misa, no ta algu straño p’e bai cas di su mayornan pa ricibí un bendicion tradicional. Ei e antepasadonan ta ser inbocá, i un ofrenda di bebida ta ser bashá na nan fabor. Hopi hende ta kere cu si bo keda sin haci esaki, e ta trece desaster riba e matrimonio.
Hende ta kere cu e antepasadonan, of e spiritu dje antepasadonan, ta garantisá e sobrebibencia i prosperidad di nan famia riba tera. Segun e punto di bista aki, nan ta aliadonan poderoso, capas pa trece bon cosecha, promové bienestar i protegá hende for di daño. Nan ta intercedé na fabor di hende. Sin embargo, si nan ser ignorá of ofendé, nan ta trece desaster—enfermedad, pobresa, asta morto. Consecuentemente, mediante sacrificio i rito, hende ta purba mantené un bon relacion cu e mortonan.
Bo ta kere cu e mortonan ta hunga un papel activo den bida di sernan bibiente? Bo a yega di para n’e graf di un ser stimá i haña bo mes ta papia algun palabra, por si acaso e por a tendé bo? Wel, si e mortonan ta mira nos i ta tende nos of no, ta dependé di kico ta pasa na morto. Laga nos examiná loke Bijbel ta bisa tocante e tópico importante aki.