“Piscando” den e Awanan di Fidji
FIDJI—e nomber cu ta yama imágennan di un paradijs den Océano Sur Pacífico. Awanan blou-berde, rif di coral, pal’i coco cu ta zwai bai bini, cerunan berde, piscá tropical, fruta i flor exótico. Bo por haña tur esakinan na abundancia rib’e archipiélago aki di 300 isla rond di 1.800 kilometer nort di Nueva Zeelandia den Sur Pacífico. Pues, kisas bo ta di acuerdo cu Fidji por ta tur hende su soño di un paradijs tropical.
Sin embargo, Fidji ta fasinante den mas cu su bunitesa natural. Sí, mescos cu tin gran variedad entre e piscánan dje rifnan di coral, gran variedad ta ser hañá tambe riba tera. E contrastenan den Fidji su mescla étnico ta, talbes, sin igual rib’e islanan di Sur Pacífico. E dos mayor gruponan entre su casi 750.000 habitantenan ta e fidjinan indígeno, kendenan ta di orígen di Melanesia, i indionan nací na Fidji, desendiente di trahadornan cu a ser trecí for di India durante e dianan colonial británico. Pero tambe tin banába [di isla di Banába], chines, europeo, gilbertes, rotumano, tuvaluano i otronan.
Den e sociedad multicultural aki, Testigonan di Jehova ta activamente enbolbí den un trabou di “piscamentu.” (Marco 1:17) Ta un desafio pa predicá e bon nobo dje Reino di Dios den un comunidad diversificá asina. Promé, tin e bareranan di idioma i di cultura pa vence. Aunke ingles ta e idioma cu ta ser papiá generalmente, hopi biaha ta necesario pa papia fidji, hindi, rotumano of otro idioma.
Tambe mester usa diferente introduccion pa combersá cu hende di diferente antecedencia religioso. Mayoria fidji indígeno i otro isleñonan ta pertenecé na varios denominacion cristian. E poblacion indio ta consistí di hindú, moslim i sikh, di cua esnan hindú ta e mayoria. Tin hopi iglesia den e stad i pueblonan, pero riba e dos islanan di mas grandi di Fidji, e hopi tempelnan hindú i moské di moslim ta para na contraste.
Hopi Testigo local a ser criá papiando e tres idiomanan principal—ingles, fidji i hindi. Teniendo e abilidad aki ta un gran bentaha den e trabou di “piscamentu.” Tin biaha hende ta keda sorprendí pa tende un fidji papia hindi vlot i un hindú papia fidji vlot. Cu diferencianan cultural, religioso i di idioma pa enfrentá cuné, un método adaptabel ta necesario pa ta “un participante di [e bon nobo] cu otronan.”—1 Corintio 9:23.
“Piscando” den un Pueblo Fidji
E indígenonan fidji ta un pueblo amigabel i hospitalario. Ta difícil pa imaginá cu poco mas cu un siglo pasá, guera di tribu a prevalecé. En realidad, n’e tempu dje promé contacto europeo, Fidji tabata conocí como e Islanan di Canibal. Cu tempu, despues cu un cabesante supremo a subi na poder i a aceptá cristianismo, bringamentu i canibalismo a caba na nada. Diferencianan di tribu ta permanecé solamente den e hopi dialectonan cu ta ser hañá den e varios provincianan, aunke hopi hende ta comprendé e dialecto bauano.
Ademas di Suva, e capital, tin hopi pueblo den henter Fidji. Mayoria fidji ta biba den comunidadnan di pueblo bou di control di un turaga ni koro, of cabesante. Ora drenta den un pueblo pa participá den “piscamentu,” ta usual pa acercá e homber aki pa busca permit pa bishitá e varios ‘bure,’ of casnan local. Solamente na cierto ocasion, generalmente debí na oposicion pa cu e Testigonan di Jehova dor di algun clero di pueblo, permit ta ser nengá. Con asina bishita na un cas fidji ta bai?
Drentando e ‘bure,’ nos ta sinta pia crusá riba flur. Un introduccion cuidadosamente hincá den otro, manera nos ta usa pa capta interes den paisnan occidental, no ta necesario aki. Cualkier hende cu bini pa papia tocante Dios ta bon biní. Ora e doño di cas ser invitá pa coge su Bijbel, e ta lanta unbes i, cu expresionnan di “tulou” (dispensá mi), e ta saca su man pa un reki, coge su copia dje Bijbel den fidji i ansiosamente ta lesa varios texto cu e minister bishitante ta mencioná. Sin embargo, e actitud hospitalario i respetuoso di fidji ta presentá un desafio den un manera diferente. Basta dicernimentu i tacto ta necesario pa atraé nan den e combersacion, pa animá nan sigui e liña di razonamentu cu ta ser usá, of pa yuda nan mira e necesidad pa compará nan propio creencianan cu e siñansanan di Bijbel.
Doñonan di cas fidji generalmente ta mas interesá den discutí tópiconan doctrinal cu den papia tocante condicionnan of temanan social. Realmente, hopi dje mas cu 1.400 Testigonan di Jehova activo na Fidji a bira interesá den berdad bíblico como resultado di un discusion riba preguntanan manera, Ki sorto di lugá fiernu ta? Ken ta bai cielu? i E tera lo ser destruí? Sin embargo, bolbiendo bek na personanan cu a mustra interes ta rekerí pa bo ta adaptabel i persistente. Regresando na un ora cumbiní, hopi biaha bo ta haña cu e doño di cas a bai teitei (plantashi) of un otro caminda. No, no ta pasobra nan no ta apreciá e bishita ma simplemente pasobra nan sentido di tempu ta diferente. Naturalmente, p’e Testigonan local, esaki no ta parce straño. Nan ta perseverá dor di yama na un otro ora. No tin nomber di caya of number di cas pa skirbi, pues bo mester tin un bon memoria ora di haci rebishita.
“Piscamentu” Estilo Polinesio
Awor, laga nos ban “pisca” cu un minister biahero, of superintendente di circuito, segun cu e ta bishitá e congregacionnan chikitu den Rotuma. E grupo aki di islanan volcánico ta 500 kilometer nort di Fidji. Pa alcans’é, nos ta bula den un oroplano di 19 asiento. E isla principal tin un área di solamente 50 kilometer cuadrá, cu un poblacion total di rond di 3.000 hende. Un caminda di santu ta core cantu dje costa, conectando rond di 20 pueblo cu otro. Rotuma ta ser goberná dor di Fidji pero e tin un cultura i idioma diferente. Siendo di orígen polinesio, su hendenan ta diferenciá den aparencia for dje fidjinan melanesio. Den sentido religioso, mayoria ta sea católico romano of metodista.
Segun cu e oroplano ta baha i ta maniobrá pa aterisá, nos ta mira e vegetacion berde abundante dje isla. Bo por mira e ramanan di pal’i coco parecido na pluma tur caminda. Un gran multitud ta presente pa duna bon biní n’e vuelo di un bes pa siman. Entre nan tin un grupo di Testigo. Nos ta ser saludá calurosamente, i nos ta ricibí varios coco berde grandi habrí pa sacia nos sed.
Despues di un biahe corticu, nos ta yega na nos lugá di alohamentu. Un cuminda cushiná den un fornu pafó a ser prepará. Porco horná, galiña, piscá hasá, kreft chikitu i e batata local, taro, ta ser poné nos dilanti. Ki un bankete, i ki un ambiente paradísico bou dje palunan di coco yong!
E siguiente dia nos ta bishitá hende den e pueblonan, yamá ho’aga na Rotuma. Segun cu nos ta acercá e promé cas, un porco chikitu cu a hui for di un dje curá di porconan ta core pasa duru, gritando segun cu e ta bai. E doño di cas a mira nos bini i cu un sonrisa ta habri e porta, saludando nos cu “Noya!” na idioma rotumo, anto ta invitá nos pa tuma asiento. Un plato di bacoba hechu ta ser poné nos dilanti, i nos ta ser invitá tambe pa bebe for di algun coco berde. Hospitalidad ta bini na promé lugá na Rotuma.
No tin agnóstico ni evolucionista aki. Tur hende ta kere den Bijbel. Temanan manera e propósito di Dios p’e tera ta capta nan atencion fácilmente. E doño di cas ta keda sorprendí pa haña sa cu e tera lo no ser destruí pero lo ser habitá pa hende hustu cu lo biba riba dje pa semper. (Salmo 37:29) E ta sigui atentamente ora nos lesa textonan di Bijbel cu ta establecé e punto aki, i e ta aceptá ansiosamente e literatura di Bijbel cu nos ta ofrecé. Segun cu nos ta prepará pa bai, e ta gradicí nos p’e bishita i ta ofrecé nos un sacu di plestic yen di bacoba hechu cu nos por come na caminda. Bo por bira gordo fácilmente predicando akinan!
Adaptando n’e Comunidad Indio
Aunke hopi otro pais consistiendo di isla den Sur Pacífico tambe ta multiracial, Fidji ta resaltá den e aspecto aki. Banda dje culturanan melanesio, micronesio i polinesio tin un cu a ser transplantá for di Asia. Entre 1879 i 1916, trahadornan contratá contra pago pa nan gastunan di biahe i mantencion for di India a ser importá pa traha rib’e plantashinan di caña. E conbenio aki, yamá girmit (contract), a resultá den miles di indio cu a bini Fidji. E desendientenan dje trahadornan aki ta forma un segmento grandi dje poblacion dje pais. Nan a retené nan cultura, idioma i religion.
E stad di Lautoka ta keda n’e parti di banda di bientu dje isla principal di Fidji. Esaki ta e centro dje industria di caña di Fidji i ta caminda un gran parti dje poblacion indio ta biba. Miembronan dje tres congregacionnan di Testigonan di Jehova aki mester ta masha adaptabel den nan trabou di “piscamentu.” Ora yama di cas pa cas, bo mester ta prepará pa cambia di tópico dependiendo dje rasa i religion dje doño di cas. Laga nos uni cu un grupo di Testigonan local segun cu nan ta yama n’e casnan plamá entre e plantashinan di caña djis pafó di Lautoka.
Segun cu nos ta acercá e promé cas, nos ta nota algun staca largu di bambu cu pidanan di paña corá mará n’e cabes na skina dilanti dje campamentu di casnan. Esaki ta identificá e famia como hindú. Mayoria cas hindú ta decorá cu dibuhonan di nan diosnan. Hopi tin un dios favorito, manera Krishna, i hopi biaha tin un altara chikitu.
Mayoria hindú ta kere cu tur religion ta bon i cu nan ta simplemente diferente forma di adoracion. Pues, un doño di cas kisas ta scucha cortesmente, ta aceptá algun literatura, ta ofrecé algu di gasta, i ta sinti cu el a cumpli cu su deber. Pa haci preguntanan apropiado pa atraé doñonan di cas den consideracionnan mas significativo, hopi biaha ta probechoso pa sa algun dje historianan cu ta parti di nan creencia. Por ehempel, sabiendo cu algun di nan historianan ta describí nan diosnan entregando nan mes den actonan cu hopi hende lo cuestioná, nos por puntra: “Lo bo aprobá un conducta asina di bo casá?” E contesta generalmente ta: “No, definitivamente cu no!” Anto, nos por puntra e persona: “Wel, un dios mester actua asina’ki?” Consideracionnan asina hopi biaha ta habri oportunidad pa mustra e balor di Bijbel.
E creencia den reincarnacion, un otro rasgo di hinduismo, ta un tópico fértil pa consideracion. Un muher hindú bon-educá, kende recientemente a perde su tata den morto, a ser puntrá: “Lo bo kier mira bo tata atrobe mescos cu e tabata promé?” El a contestá: “Sí, esei lo ta maraviyoso.” For di su contesta i e combersacion cu a sigui despues, a sali na cla cu e no tabata satisfecho cu e creencia cu su tata tabata bibu awor den un otro forma i cu nunca mas lo e conoc’é atrobe. Pero e siñansa maraviyoso di Bijbel dje resureccion a toca su curason.
Algun hindú tin pregunta i nan ta buscando contesta satisfactorio. Ora un Testigo a yama na un cas hindú, e homber a puntra: “Kico ta e nomber di bo dios?” E Testigo a lesa Salmo 83:18 p’e i a splica cu e nomber di Dios ta Jehova i cu Romano 10:13 ta bisa cu pa gana salbacion nos mester inbocá e nomber ei. E homber a keda impresioná i kier a haña sa mas. Realmente, e tabata desesperá pa haña sa. El a splica cu su tata, kende tabata masha deboto na nan ídolo di famia, a bira malu despues di a ador’é i a muri djis despues. Mescos a sosodé cu su ruman homber. Anto el a agregá: “E imágen ei ta treciendo morto pa nos, no bida. Pues mester tin algu robes den adoracion di dje. Kisas e Dios aki, Jehova, por yuda nos haña e caminda pa bida.” Pues, e Testigonan a cuminsá un studio di Bijbel cuné, su casá i su dos yunan. Nan a haci progreso rápido i pronto a ser bautisá. Nan a bandoná nan ídolonan i awor ta canando den e caminda di Jehova, e Dios di bida.
Despues nos ta yega n’e cas di un famia moslim. E mésun spiritu hospitalario ta bisto, i pronto nos ta haña nos sintá cu cos di bebe bibida frescu den nos man. Nos no ta mira plachi religioso riba e murayanan cu excepcion di un leshi chikitu conteniendo un versículo cu letra arabir. Nos ta mencioná cu tin un relacion comun entre Bijbel i Koran, esta e patriarca Abraham, i cu Dios a primintí Abraham cu mediante su simia tur nacion lo ser bendicioná. E promesa aki mester cumpli den Jesucristo, Su Yu. Algun moslim lo bai contra e pensamentu cu Dios tin un yu. Pues, nos ta splica cu mescos cu e promé homber, Adam, ta ser yamá e yu di Dios debí cu el a ser creá pa Dios, den e mésun manera, Jesus ta Dios su Yu. Dios no mester di un esposa literal pa producí yu asina. Debí cu moslimnan no ta kere den e siñansa di Trinidad, nos ta usa e base comun aki pa mustra cu Jehova Dios ta supremo.
Pa awor ta ora di come, i e miembronan di nos grupo ta biniendo bek rib’e caminda for dje plantashinan di caña, pa warda rib’e bus pa hiba nos stad bek. Aunke un tiki cansá, tur hende ta entusiasmá tocante e actividad di “piscamentu” parti mainta. E esfuerso hací pa adaptá n’e diferente situacion i creencianan cu nos a encontrá cuné tabata balapena.
E awanan i rifnan di Fidji ta dotá cu hopi sorto di piscá. Pa ta exitoso, e gonedau (piscadó) fidji mester ta ábil den su trabou. Mescos ta cierto dje trabou di “piscamentu” cu Jesucristo a asigná na su disipelnan. Cristiannan “piscadó di hende” mester ta ábil, adaptando nan presentacion i argumentonan pa cuadra cu e variedad di creencianan dje poblacion. (Mateo 4:19) Esaki siguramente ta necesario na Fidji. I e resultadonan ta bisto n’e congresonan anual di Testigonan di Jehova, unda hendenan fidji, indio, rotumano i hende cu antecedencia étnico mesclá ta adorá Jehova Dios den unidad. Sí, su bendicion ta riba e trabou di “piscamentu” den awanan di Fidji.
[Footnotes]
a Mira e buki El hombre en busca de Dios, publicá dor di Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc., página 115-17.
[Map on page 23]
(For fully formatted text, see publication)
Viti Levu
Vanua Levu
Suva
Lautoka
Nandi
0 100 km
0 100 mi
18°
180°
[Picture on page 24]
Un ‘bure,’ of cas local
[Caption on page 24]
Un tempel hindú na Fidji
[Caption on page 24]
Oficina di Turismo di Fidji
[Caption on page 25]
“Piscamentu” exitoso di hende na Fidji