Manalwar ed “Saray Epicureo”

“Agaylay kamaong ton too! Sikatoy manbibilay unong ed atagey iran estandarte na moral. Agto mansisigarilyo, mandrudruga, odino manaayew. Diad tua et sikatoy magmaong ni nen say arum a mankuan a Kristiano!”

NADNGEL yo ta lay ontan a panagkatunongan na arum pian ibaraan so agmanepeg a pikakaaro a babayuboan da? Makakombinse ta ni itan no surien ed Kasulatan? Ipalinew iya na sakey ya alimbawan agawa’d inmunan Kristianon kongregasyon.

Nen inmunan siglo et pinasakbayan nen apostol Pablo so kongregasyon na Corinto: “Agkayo patitilaan. Saray mauges a kaulop deralen da so saray maong ya ugugali.” Nayari pa lagin maapit a mililimog so arum a Kristiano ed saray indibidual a naimpluensiaay Griegon pilosopiya, pati ed saray Epicureo. Siopa irayay Epicureo? Akin ya iyan da’d kaatapan so espiritualidad na saray Kristiano ed Corinto? Walara met kasi so ontan a totoo natan, a kaukolan tayon bantayan?​—1 Corinto 15:33.

Siopa Irayay Epicureo?

Saray Epicureo et papatumbok na Griegon pilosopo a si Epicurus, a nambilay nen 341 anggad 270 K.K.P. Imbangat ton say panliliket et ultimo odino manunaan a pankamaongan ed bilay. Labay to kasin ibaga a nambilay a mabanday iray Epicureo, andian na saray prinsipyo, a nigagalet ed makapabaing ya agagamil lapud maugagep a mananap na napanliketan? Makapakelaw, ag-ibabangat nen Epicurus iray papatumbok to a manbilay na ontan! Imbes, imbangat ton say panliliket et nagamoran a maong no manbilay a mitunosan ed inkamaalwar, inkakpel, dangka, tan inkahustisya. Inyalibansa toy pangegemtan, aliwan ed say tampolan tan temporaryon liket, noagta ed say panliliket a mansiansian legay bilay. Kanian ompatnag a maong iray Epicureo no ikompara ed saramay mangaagamil na ambelat a kasalanan.​—Ikompara so Tito 1:12.

Miulibayan ed Inkakristiano?

No membro ka’d asasakbay a kongregasyon na Corinto, pandinayewan mo kasi iray Epicureo? Nayarin ikatunongan na arum a saray Epicureo et agmapeligron pilimogan na Kristianos lapud atagey iray prinsipyo ra. Diad pangikakatunongan ni, nayarin naiimano na saray taga-Corinto so kuanmono panparparay estandartes na Epicureo tan estandartes na Salitay Dios.

Alimbawa, aagamilen na saray Epicureo so inkakabkaabigan ed gegemtanen dan panligliwaan. Mas pinabli ray panliketay kanonotan nen say panliketay laman. Mas importanti ni so siglaotan to’d karungo to nen say kakanen to. Agni ingen mibibiang iray Epicureo ed politika tan niamot a gawan-mauges. Agaylay inomay so pangipasen a: “Miulibayan ira’d sikatayo!”

Balet, peteg kasin mipadpara iray Epicureo ed asasakbay iran Kristiano. Andin balot. Nabidbir na saramay sustoy inkipasal na pakayari na pakatebek da so mabitabitar iran pandumaan. (Hebreos 5:14) Sarag yo kasi? Imanoen tayo pan maong iray bangat nen Epicurus.

Say Nisanib a Talindeg na Epicureanismo

Ta pian natalonaan na totoo so takot ed saray dirios tan ed patey, imbangat nen Epicurus a saray dirios et andiay interes ed katooan tan agmibabali’d saray kurang na totoo. Unong ed si Epicurus, agpinalsa na dirios so uniberso, tan nibanbana labat so inkiwalay bilay. Agta saya so mabitar a misumlangan ed bangat na Biblia a wala so “saksakey a Dios,” say Manamalsa, tan iyaansakit toy pinalsa toran totoo?​—1 Corinto 8:6; Efeso 4:6; 1 Pedro 5:6, 7.

Imbangat met nen Epicurus ya anggapo lay bilay kayari patey. Siempre, mikontraan iya ed bangat na Biblia a kikioli. Diad tua, sanen nansalita si apostol Pablo ed Areopago, maseguron kaiba iray Epicureo ed saramay ag-inmabobon ed si Pablo nipaakar ed doktrinay kikioli.​—Gawa 17:18, 31, 32; 1 Corinto 15:12-14.

Nayarin say sankadelikadoan a kabiangay pilosopiya nen Epicurus et sankasiliban met. Say pangipupulisay to’d bilay kayari patey so angitonton ed sikaton mangikuan a kaukolan a manbilay so too a maliket anggad posibli legay antikey a panbilay to’d dalin. Singa naamtaan tayo la, say punto to et aliwan say manbilay a makasalanan noagta, imbes pian panliketay bilay ed kaplesan, lapud natan labat so pankanawnawa tayo.

Kanian, dinismaya nen Epicurus so maamot a panaggaway mauges ta pian napaliisay takot ed pakadiskobre, ya agnasuppiat a manigensigen ed kaplesan a liket. Impaseseg toy inkakabkaabigan ta pian napaliisan iray pansumpalay inkaalablabas, sananey nin babeng ed kaplesan a liket. Impaseseg to met so maong a pisisiglaotan ed arum lapud makagungguna sano ombales met ira. Siempre, say ipaliis ed maamot a panaggaway mauges, pangagamil na inkakabkaabigan, tan pamayubo’d saray pikakaaro so maabig iran gawa. Balet ta akin a mapeligroy pilosopiya nen Epicurus parad sakey a Kristiano? Lapud nibase so simbawa to’d andiay pananisian awawey to: “Mangan itayo tan oninum itayo, sirin ta nabuas ompatey itayo.”​—1 Corinto 15:32.

Tua, ipapanengneng na Biblia no panon so panbilay a maliket natan. Balet, isisimbawa to: “Mansiansia kayo ed panangaro na Dios, tan manalagar kayo ed panangasi na Katawan tayo a Jesu-Kristo ya onkana ed bilay ya andi-angga.” (Judas 21) On, mas idadanet na Biblia so magnayon ya arapen, aliwan sayan maples ya onlabas a kaplesan. Parad sakey a Kristiano, manunaan so panlingkor ed Dios, tan no iyuna to so Dios et sikatoy magmaliw a maliket tan napnek. Mipadpara, si Jesus, imbes a magmaliw ya okupado ed napan-interesan ton dili, mabulbulos ton inusar so kabiskegan to a lingkoray Jehova tan ontulong ed totoo. Imbangat toray babangatan to a manggaway kamaongan ed arum, ya ag-iilaloan so ibales na arum, noagta lapud puron aro ed sikara. Malinlinew, say manunan motibasyon na Epicureanismo tan Inkakristiano et sigpot a mandumaan.​—Marcos 12:28-31; Lucas 6:32-36; Galacia 5:14; Filipos 2:2-4.

Masilib a Pakarisgoan

Misunian, bangta ontan lay pangipupurek na saray Epicureo a magmaliw a maliket, say liket da so nigeter labat ed sankarakpan a kipapasen. Lapud andian na “say liket nen Jehova,” tinawag nen Epicurus so bilay a “makapasinagem a regalo.” (Nehemias 8:10) Alay liket na saray asasakbay a Kristiano no ikompara! Ag-ipapaseseg nen Jesus so agmaliket a bilay a sisibletan so laman ton dili. Diad tua, say panumbok ed kurang to so dalan ed sankabalgan a liket.​—Mateo 5:3-12.

No inisip na arum a membro na kongregasyon ed Corinto a nayari so milimog ed saramay naimpluensiaay panag-isip na Epicureo ya agnagirogiro so pananisia ra, nalilingo ra. Nen insulat nen Pablo so inmunan sulat to’d saray taga-Corinto, arum ed sikara so agla manisia ed kikioli.​—1 Corinto 15:12-19.

Epicureanismo Natan?

Anggaman naandi lay Epicureanismo ed komapat a siglo K. P., walara natan so angadapta’d punto de bista a manbilay parad kaplesan. Samet odino andiay pananisia irayan totoo ed sipan na Dios a bilay a magnayon. Ingen, arum ed sikara so talagan walaan na atagey iran estandarte na kondukta.

Nayarin natukso so sakey a Kristiano a maapit a misiglaotan ed saratan, ya ikakatunongan so pikakaaro’d sikara lapud masimpit iray kualidad da. Balet, anggano agtayo ikokonsideray inkasikatayon superyor, nepeg a sinononot tayo ya amin a “mauges a kaulop”​—pati saramay walaay mas masilib ya impluensia​—‘so maneral ed maong iran ugali.’

Say pilosopiyan manbilay parad kaplesan so gendat la diad pigaran seminar ed negosyo, ed dilin-panangiremedyo iran libro, saray nobela, sine, programa ed telebisyon, tan musika. Anggaman agdirektan mangiyaalibansay makasalanan a kondukta, kasin sayan andiay pananisian punto de bista so makaimpluensia’d sikatayo diad masilib iran paraan? Alimbawa, magmamaliw tayo ta’n okupado ed dilin-pakapenekan tayo a nibaliwala tayo lay isyu ed inkasoberano nen Jehova? Naisuawi tayo kasi ed ‘paspasaray a pankimey ed ministeryo,’ imbes a ‘padaaken so kimey ed Katawan’? Odino napalikdo itayo kasi a panduduaruwaan lay inkapeteg tan gungguna ed saray estandarte nen Jehova? Kaukolan tayoy manbantay sumpad kidunget ed graben imoralidad, karawalan, tan espiritismo tan sumpad saramay naimpluensiaay minumundo iran punto de bista!​—1 Corinto 15:58; Colosas 2:8.

Kanian, bayuboan tayo sirin so pililimog, manuna ed saramay sigpot-puson ontutumbok ed panangigiya nen Jehova. (Isaias 48:17) Bilang resulta, ombiskeg iray maong ya ugali tayo. Say pananisia tayo so onelet. Aliwa labat a natan so sililiket a panbilay tayo noagta pati ed arapen tekep na ilalon andi-anggaan a bilay.​—Salmo 26:4, 5; Uliran 13:20.

[Litrato ed pahina 24]

Imbangat nen Epicurus a saray dirios et andiay interes ed katooan

[Credit Line]

Courtesy of The British Museum