Say Ebanghelyo Unong ed Saray Iskolar
“SIOPA ak ed kuan na saray karaklan?” (Lucas 9:18) Intepet iya nen Jesus ed saray babangatan to ngalngalin duaran milenyo lay apalabas. Pansasangsangan la iyan tepet nen saman. Ompapatnag a mas ni natan, nagkalalo la no panaon na Krismas, ya ipapasen a nisentro ed si Jesus. Panisiaan na dakel a si Jesus so nibaki a nanlapud tawen pian manondon ed katooan. Ontan kasi so iisipen mo?
Iproproponi na arum ya iskolar so sananey a panmoria. “Aliwan tua unong ed awaran so pangipasen ed si Jesus bilang sakey ya angibangat a sikato so Anak na Dios a kaukolan ya ompatey parad kasalanan na mundo,” so inkuan nen Marcus J. Borg, propesor na relihyon tan kultora.
Ikuan na arum ya iskolar a say peteg a Jesus so duma manlapud samay nababasa tayo ed Biblia. Panisiaan na arum ya amin ya Ebanghelyo so insulat ed loob na apatiran dekada odino onsulok ni kayari impatey nen Jesus tan diad saman la aparakep so peteg a pakabidbiran ed si Jesus. Ipipilit na saray iskolar a say problema et aliwan say memorya na saray managsulat na Ebanghelyo noagta diad say panangipatalos da. Kayari impatey nen Jesus dinmuma la so pangipasen na saray babangatan ed sikato—bilang say Anak na Dios, Manangilaban, tan Mesias. Makpel ya ikuan na arum a si Jesus et sakey lambengat a manyatawyataw a marunong a too, sakey a sumpad sosyedad. Inkuan na saray iskolar a satan so seguradon katuaan.
Say “Sikakabat” a Panmoria ed si Jesus
Pian idepensa so “sikakabat” a panmoria ra, ompapatnag a magunaet ya ipulisay na saray kritiko so dinanman nipaakar ed labas nen toon kipapasen nen Jesus. Alimbawa, ibabaga na arum a say impananak na birhin so sakey a panasakbong ed inkianak ed paway nen Jesus. Ipupulisay na arum iray propesiya nen Jesus nipaakar ed kadederal na Jerusalem, ya ipipilit dan insalet labat iratan ed saray Ebanghelyo kayari “impakasumpal” na saratan. Ibabaga ni ingen na arum a saray impantambal nen Jesus et puron psychosomatic—ipasen a nagawa. No parad say sika, kasin tua iratan a kipapasen odino kakulangkulangan?
Ikuan ni ingen na pigaran iskolar a saray babangatan nen Jesus so amabrika ed kikioli pian nipaliis da ed kageba so naorganisan iilaloan da. Tutal, ikakatunongan na saray iskolar, ya andiay pakayari iray babangatan nen Jesus no sikatoy anggapo, kanian amabrika iray istorya pian nipawil so inkapromininti na Katawan da. Bilang resulta, say Inkakristiano, aliwan say Kristo, so apaoli. No satan et ompatnag a pepekderan na saray iskolar, komusta so proponi na teologon Barbara Thiering ya agbalot pinatey si Jesus? Panisiaan ton aliktaran nen Jesus so kipasak to tan sikatoy nanbilay ya amidduan angasawa tan nanilalak na talora.
Amin na sarayan panangipilit so mangipapaabeba ed si Jesus ed kipapasen to ya awaten na saray dakel ya iskolar: a sikato so makabat a too, biigbiig a Judio, managreporma ed sosyedad—dinanman lad’tan likud labat ed pagmamaliw ya Anak na Dios, a linma dia pian “iter to’y bilay to a panondon ed amayamay.”—Mateo 20:28.
Anganko diad sayan panaon na Krismas, abasam la so kabiangan na saray Ebanghelyo, singa say inkiyanak nen Jesus ed atotong. Odino nadngel mo la so ontan ed simbaan. Inawat mo ta iray salaysay na Ebanghelyo bilang makanakana tan napanisiaan? Sirin, imanoen mo pa iyan makapakigtot a situasyon. Diad sakey a tatawagen a Jesus Seminar, manaabet a mamiddua ed kada taon nanlapulad nen 1985 so sakey a grupo na saray iskolar pian determinaen so inka-autentisidad na saray salita nen Jesus. Peteg kasin imbaga nen Jesus so walan ipaparungtal na Biblia nipaakar ed sikato? Binmoboto iray membro na sayan seminar ed kada imbalikas to diad angkelag iran pirason de-kolor a bead a gawa’d salming. Say ambalangan bead et kabaliksan ton say balikas so seguradon sinalita nen Jesus; say de-rosa so mankabaliksan a nayarin imbaga nen Jesus iman; say kolor-dapol so mangipanengneng na panduaruwa; tan say andeket so mankabaliksan na inkatila.
Nayarin nagonigon kayo ed pakaamtan say Jesus Seminar so angideklara ya 82 porsiento ed saray salitan nipaarap ed si Jesus so nayarin agto inbalikas. Saksakey lambengat ya inaon ed Ebanghelyo nen Marcos so ompatnag a napanmatalkan. Nikuan a say Ebanghelyo nen Lucas so napnapno na propaganda ya “agla nadetermina.” Amin likud so taloran linya na Ebanghelyo nen Juan so akalay andeket a boto, mankabaliksan na inkatila, tan say kabiangan ya atilak et kolor-dapol na panduaruwa.
Mas nen Saray Akademiko
Kasin onabobon ka ed saray iskolar? Ipaparungtal da kasi ed sikatayo so mas suston panangilitrato ed si Jesus nen say walan naromog ed Biblia? Sarayan tepet so mas nen say sikakabat a pandedebatian. Diad sayan panaon na taon, nayarin napanonotan ka, ya unong ed Biblia et nibaki na Dios si Jesus pian “siopaman a manisia ed sikato agnatawtaw, noag ingen wala so bilay to’n andi anggaan.”—Juan 3:16.
No si Jesus et singa labat manyatawyataw a marunong a too a nayarin samet labat so amta tayo ed sikato, anggapoy gungguna na ‘pangagamil na pananisia’ ed sikato. Diad biek a dapag, no katuaan so pangililitrato na Biblia ed si Jesus, say magnayon a kilalaban tayo so nalalanor. Sirin, nepeg a naamtaan tayo—kasin lugan na Biblia so katuaan nipaakar ed si Jesus?