Italagam so Inkasika ed Panagbasa
“Legan na isasabik, itultuloy mon iyaplika so inkasika ed mapublikon panagbasa, ed pananimbawa, ed panagbangat.”—1 TIMOTEO 4:13.
1. Panon itayon nagunggunaan manlapud panagbasa na Biblia?
PINAGAMORAN nen Jehova a Dios so katooan na makapakelaw ya abilidad ed panaral a manbasa tan mansulat. Intarya to met so Salita to, say Biblia, ta pian sikatayon amin so nabangatan a maong. (Isaias 30:20, 21) Diad piguratibon paraan, saray pahina to so mamakayari ed sikatayon “manakar” a kaiba iray matakot ed Dios a patriarka a singa di Abraham, Isaac, tan Jacob. “Nanengneng” tayo iray maridios a bibii a singa di Sara, Rebeca, tan say matoor a Moabitan Ruth. On, tan “narengel” tayo si Jesu-Kristo a mangibabalikas ed Sermon to ed Palandey. Amin iyan liket tan engranden instruksion manlapud Masanton Kasulatan so nakayarian tayo no sikatayo so maong a managbasa.
2. Anto so mangipapanengneng a si Jesus tan saray apostol to so makabasan maong?
2 Agpanduaruwaan, say ayadyarin toon si Jesu-Kristo so walaan na ekselentin abilidad ed panagbasa, tan sikato so maseguron makaamtan maong ed Hebreon Kasulatan. Kanian, sanen tuksoen na Diablo, inulit-ulit a tinukoy nen Jesus iraya tan inkuan, “Walan nisulat.” (Mateo 4:4, 7, 10) Aminsan diad sinagoga diad Nazaret, sipupublikon binasa tan inyaplika to’d inkasikato so kabiangan na propesiya nen Isaias. (Lucas 4:16-21) Komusta met iray apostol nen Jesus? Diad saray insulat da, mabetbet dan inaon so Hebreon Kasulatan. Anggaman minoria na saray Judion manuley si Pedro tan Juan a totoon anggapoy aral tan ordinaryo lapud ag-ira akapanaral ed saray Hebreon eskuelaan parad atagtagey a panagaral, say madibinon pinuyanan a sulsulat da so malinlinew a mamaneknek a sarag dan maong so manbasa tan mansulat. (Gawa 4:13) Balet talaga ta ya importanti so abilidad a manbasa?
“Maliket Iman so Manbabasa a Maksil”
3. Akin ya importantin tuloy so panbasa ed Kasulatan tan ed saray Kristianon publikasyon?
3 Say pangala tan pangiyaplika ed suston pikakabat ed Kasulatan so nayarin manresulta ed magnayon a bilay. (Juan 17:3) Kanian namomoria na Tastasi nen Jehova ya importantin tuloy a basaen tan aralen so Masanton Kasulatan tan saray Kristianon publikasyon ya itatarya na Dios diad panamegley na matoor tan makabat ya aripen a klase na alanaan a Kristianos. (Mateo 24:45-47) Diad tua, diad panguusar na nikaduman denisinyo iran publikasyon na Watch Tower, nilibo so nibabangat a manbasa tan diad ontan et makakagamor na mangiiter-bilay a pikakabat ed Salita na Dios.
4. (a) Akin a liket so resulta manlapud panagbasa, panagaral, tan panangiyaplika ed Salita na Dios? (b) No nipaakar ed panagbasa, anto so imbaga nen Pablo ed si Timoteo?
4 Liket so resulta na panagbasa, panagaral, tan panangiyaplika ed Salita na Dios. Ontan lapud ta diad panamegley na saya et napapaliket tan napapagalangan tayo so Dios, nagagamoran tayo so panamendisyon to, tan nagagayagaan itayo. Labay nen Jehova a magmaliw a maliket so ariripen to. Kanian, ingganggan to ed saray saserdote ya ibasa so Ganggan to ed totoo diad kadaanan ya Israel. (Deuteronomio 31:9-12) Sanen si Esdras a managkopya tan arum ni so amasa ed Ganggan ed amin a totoon nantitipon diad Jerusalem, nipalinew a maong so kabaliksan to, tan say resulta et “baleg a panggayaga.” (Nehemias 8:6-8, 12) Diad saginonor et imbaga na Kristianon apostol Pablo ed kakimeyan ton Timoteo: “Legan na isasabik, itultuloy mon iyaplika so inkasika ed mapublikon panagbasa, ed pananimbawa, ed panagbangat.” (1 Timoteo 4:13) Onia so nabasa ed sakey nin patalos: “Italagam so inkasika ed publikon panagbasa na Kasulatan.”—New International Version.
5. Panon a nisisiglaot so Apocalipsis 1:3 ed panagbasa?
5 Nipalinew diad Apocalipsis 1:3 a say liket tayo so mandedependi ed panbasa tan pangiyaplika ed Salita na Dios. Ditan et nibaga ed sikatayo: “Maliket iman so manbabasa a maksil tan ed saramay ondedengel ed saray salita na sayan propesiya, tan manguunor ed saray bengatlan nisulat ditan; ta say aturon panaon so asingger la.” On, kaukolan tayon basaen a maksil tan dengelen iray mapropetikon salita na Dios diad Apocalipsis tan ed interon Kasulatan. Say tuan maliket a too so sakey a say “liket [to] et walad ganggan nen Jehova, tan diad say ganggan to so babasaen ton makalna ed agew tan labi.” Say resulta? “Amin a bengatlan gagawaen to so ontalona.” (Salmo 1:1-3) Kanian, walaan na maong a rason, a papasesegen na organisasyon nen Jehova so balang sakey ed sikatayo a basaen tan aralen so Salita to, bilang indibidual, pamilya, tan kaibay kakaaro.
Isekar moy Inkasika a Manisip tan Mandalepdep
6. Anto so imbangat ed si Josue a basaen, tan panon iyan makagungguna?
6 Panon kan sigpot a nagunggunaan ed panagbasam ed Salita na Dios tan ed saray Kristianon publikasyon? Maseguron naromog mon makagungguna so ginawa nen Josue, sakey a matakot ed Dios a lider ed kadaanan ya Israel. Niganggan ed sikato: “Sayan libro na ganggan so agkaukolan a niyarawi ed sangim, tan nepeg mon basaen a makalna itan ed agew tan labi, ta pian naasikasom a gawaen unong ed amin a nisulat ditan; diad ontan et gawaen mon matalona so dalan mo tan diad ontan et onkiwas ka a sikakabat.” (Josue 1:8) Say ‘panbasa a makalna’ et kabaliksan toy pangibalikas mo’d saray salita ed inkasika diad abeban boses. Saya so sakey a katulongan ed panmemorya, ta nipapaslep na satan ed isip mo so materyal. Kaukolan a basaen nen Josue so Ganggan na Dios ed “agew tan labi,” odino regular. Ontan so paraan pian ontalona tan onkiwas tekep na pikakabat ed panumpal ed inter-Dios iran responsabilidad. Say ontan a regular a panagbasa ed Salita na Dios so makatulong ed sika ed mipadparan dalan.
7. Akin ya agtayo manaapura sano manbabasa ed Salita na Dios?
7 Agka manaapura sano manbabasa ed Salita na Dios. No implanom ya usaren so sakey a peryodo na panaon ed panbasa na Biblia odino pigaran Kristianon publikasyon, ompan labay mon basaen a matantan. Saya so nagkalautlan importanti sano say gagalam ed panagaral et pian tandaan iray makatantandan punto. Tan sano manbabasa ka, isekar so isip mo. Analisaen iray ibabaga na managsulat na Biblia. Tepetan moy inkasika, ‘Anto so punto to? Anto so nepeg kon gawaen ed sayan impormasyon?’
8. Akin a makagungguna so pandalepdep sano manbabasa ed Kasulatan?
8 Mangipanaon ed pandalepdep legan a babasaen so Masanton Kasulatan. Saya so ontulong ed sika pian natandaan iray salaysay ed Biblia tan niyaplika iray Makasulatan a prinsipyo. Say pandalepdep ed Salita na Dios tan say pangipasepsep ed isip mo so mamakayari met ed sikan mansalitan impapuso, a makapangiter na maabig iran ebat ed masimoon iran ontetepet imbes ed pangibaga na bengatlan pagbabawian mo’d saginonor. Oniay kuan na sakey a madibinon impuyan a proverbio: “Say puso na say matunong a sakey so mandalepdep ta pian maka-ebat.”—Uliran 15:28.
Isiglaot Iray Balon Punto ed Datin Naaralan la
9, 10. Panon a say panagbasam na Biblia so mamaaligwas ed pansisiglaotan na saray balon punto ed Kasulatan ed saramay datin amtam la?
9 Maslak a Kristiano so peteg a mangadmiti a dati et dagdaiset so amta ra nipaakar ed Dios, ed Salita to, tan ed saray gagala to. Balet, natan, sarayan Kristianon ministro, onggapo ed panamalsa tan inkaplag na too ed kasalanan, so makapangisalaysay ed gagala na bagat nen Kristo, makapangibaga nipaakar ed kadederal na sayan marelmeng a sistema na bengabengatla, tan makapangipanengneng no panon a say matulok a katooan so nabendisyonan na magnayon a bilay ed paraison dalin. Saya so posibli manuna lapud sarayan ariripen nen Jehova so angala ed “mismon pikakabat na Dios” diad panagaral na Biblia tan ed saray Kristianon publikasyon. (Uliran 2:1-5) Kalkalna ran nisisiglaot iray balon punton naaralan da ed saramay dati lan atalosan da.
10 Makagungguna tan makatumang so inkisiglaot na saray balon Makasulatan a punto ed saray datin amtam la. (Isaias 48:17) Sano ipaparungtal iray ganggan, prinsipyo, odino anggan saray ideya ed Biblia a mairap a talosan, isiglaot iraya ed datin amtam la. Itukoy so impormasyon ed naaralan mo nipaakar ed “padron na makapabunigas iran salita.” (2 Timoteo 1:13) Anapen iray impormasyon a makatulong ed sika pian napabiskeg so siglaotan mo ed Dios, napaaligwas so Kristianon personalidad mo, odino natulongan ka ed panginabang ed arum na saray katuaan ed Biblia.
11. Anto so nayarin gawaen mo sano manbabasa na bengatlan ibabaga na Biblia nipaakar ed kondukta? Iyilustra.
11 Sano manbabasa na sakey a bengatlan ibabaga na Biblia nipaakar ed kondukta, panggunaetan a tebeken so prinsipyon nasasaglawi. Dalepdepen itan, tan desidien no antoy gawaen mo ed silong na mipadpara iran sirkumstansya. Mapekder ya impulisay nen Jose ya ilalak nen Jacob so panggawa na seksual ya imoralidad ed asawa nen Potipar, a tinmepet: “Panon kon nagawaan iyan baleg a kaugsan tan aktual a mankasalanan sumpad Dios.” (Genesis 39:7-9) Diad sayan makatenyeg a salaysay, naromog mo so manunan prinsipyo—say seksual ya imoralidad so kasalanan sumpad Dios. Diad kanonotan mo et nisiglaot mo iyan prinsipyo ed arum niran balikas diad Salita na Dios, tan nagunggunaan ka manlapud sayan pikakabat no sika so nipaarap ed tukson manggawa na ontan a pankasalananan.—1 Corinto 6:9-11.
Ilitrato ed Kanonotan Iray Makasulatan ya Insidenti
12. Akin ya ilitrato ed kanonotan iray salaysay ed Biblia legan a babasaen mo iratan?
12 Pian nipaslep ed kanonotan iray punto legan a manbabasa ka, ilitrato ed kanonotan mo no antoy nagagawa. Isip-isipen pay kaliberliber, saray ayaman, saray totoo. Dengelen so boses da. Anguben so tinapay a lulutoen ed pugon. Pabilayen lamet iray eksena. Diad ontan et say panagbasam so magmaliw a sakey a makapakiwas ya eksperiensia, ta nayarin nanengneng mo so sakey a kadaanan a syudad, natatdang so atagtagey a palandey, pankelawan iray pakelaw na palsa, odino napilimogan iray lalaki tan bibii a walaay baleg a pananisia.
13. Panon mon deskribien so nirekord ed Uko-ukom 7:19-22?
13 Iyan lan babasaen mo so Uko-ukom 7:19-22. Ilitratom ed kanonotan mo no antoy nagagawa. Si Ukom a Gideon tan talon lasus a masesebeg ya Israelitan lalaki so pinmuesto ed gilig na kampo na saray Midianita. Ngalngali la alas dies na labi, say gapo na “panagbantay ed kapegleyan na labi.” Kapuepuesto labat ni na saray guardian Midianita, tan nasasakbongan na kabilungetan so nankampamenton nauugip a kakabusol na Israelitas. Nia! Si Gideon tan saray totoo to so akinlongan na saray tambuyog. Walaan ira na ankabaleg a buyog na danum a manasanib ed saray banuot a sankaegnaan na nikawigin lima ra. Insan, biglabigla, balang sakey ed taloran grupo ya asan-lasus so amaknol na tambuyog, pinisit iray buyog, inyatagey iray banuot, tan inmeyag: “Say kampilan nen Jehova tan si Gideon!” Nengnengen mo so kampo. Agayla, kibatiktikan tan maneyag iray Midianita! Legan a mantultuloy ya ipapaknol na talon lasus so tambuyog da, ginawa na Dios a saray Midianita so mansisigbatan. Tinmakas so Midian, tan impanbiktorya nen Jehova so Israel.
Pakaaral na Ankablin Leksion
14. Panon a nausar so Uko-ukom kapitulo 9 ed panbangat ed sakey ya ugaw ed pankaukolan a pagmaliw a mapaabeba?
14 Diad pambasa na Salita na Dios, naaralan tayo so dakel a leksion. Alimbawa, ompan labay mon ipaslep ed ananak mo so pankaukolan na pagmaliw a mapaabeba. Bueno, mainomay labat ya ilitrato ed kanonotan tan naala so punto ed imbaga na propesiya nen Jotham ya ilalak nen Gideon. Igapon basaen ed Uko-ukom 9:8: “Aminsan a panaon,” inkuan nen Jotham, “saray kiew so linma pian lanaan so sakey ya ari ed sikara.” Say kiew na olivo, say kiew na higos, tan say wakal na ubas so angipulisay a manguley. Balet say mapaabeban zarsa so maliket a magmaliw a manuley. Kayari pakabasan maksil ed salaysay ed ananak mo, nayarim ya isalaysay a saray makanan tanaman so mangirerepresenta ed totoon makanepegan balet ta agmankaliktan ed posisyon na inkaari ed kapara ran Israelitas. Say zarsa ya uusaren labat a pantungo, so mangirerepresenta ed inkaari na makinon ya Abimelec, sakey a manamatey a malabay a manomina ed arum balet inatey bilang kasumpalan na propesiya nen Jotham. (Uko-ukom, kapitulo 9) Siopan ugaw so malabay ya ombaleg tan magmaliw a singa sakey a zarsa?
15. Panon ya ipapabitar na libron Ruth so kaimportantian na katooran?
15 Say kaimportantian na katooran so nipalinew ed libro na Biblia a Ruth. Iyan lan saray membro na pamilyam so mansusublayan ed panbasan maksil ed satan tan manggugunaet a talosan so ibabaga to. Nanenengneng mo so Moabitan Ruth a manbabaroy a mamapaarap ed Betlehem a kaiba so balon katulangan ton bii, si Naomi, tan narerengel mon kuan nen Ruth: “Say baley mo magmaliw a baley ko, tan say Dios mo so Dios ko.” (Ruth 1:16) Say makulin Ruth so nanenengneng a mantutudtor ed benegan na saray managgapas ed alog nen Boaz. Narengel mo so impangidayew to, a kuanto: “Amin a walad wangalan na totook so makaamtan sika so sakey ya ekselentin bii.” (Ruth 3:11) Ag-abayag, inkasal nen Boaz si Ruth. Mitunosan ed areglo na panangasawa na bayaw, diad panamegley nen Boaz et nananak na sakey a laki “ed si Naomi.” Si Ruth so nagmaliw ya ateng a bii nen David tan diad kaunoran et diad si Jesu-Kristo. Diad ontan et naawat to so “sakey ya ayadyarin almo.” Niarum ni, saramay manbabasa na Makasulatan a salaysay so akaaral na sakey a makanan leksion: Manmatoor ed si Jehova, tan sika so siyayaman a nabendisyonan.—Ruth 2:12; 4:17-22; Uliran 10:22; Mateo 1:1, 5, 6.
16. Anton subok so akasilongan na taloran Hebreo, tan panon itayon natulongan na sayan salaysay?
16 Say salaysay nipaakar ed saray Hebreo a manngaran na Sedrac, Mesac, tan Abednego so makatulong ed sikatayon manmatoor ed Dios ed makapasubok iran situasyon. Ilitrato pa ed kanonotan so ebento legan a babasaen a maksil so Daniel kapitulo 3. Sakey ya atagey ya imahen a balitok so walad tapew na patar na Dura, a ditan nantitipon so opisyales na Babilonia. Diad tanol na saray instrumento ed musika, dinmakmomo tan dinayew da so imahen ya impaalagey nen Arin Nabucodonosor. Salanti, amin nilikud di Sedrac, Mesac, tan Abednego so dinmakmomo. Marespeto balet mapekder ya imbaga ed ari ya agda napanlingkoran so dirios to tan dayewen so imahen a balitok. Sarayan kalangweran a Hebreo so imbuntok ed manliub a palbaan. Balet anto so agawa? Sanen nengnengen so loob, anengneng na ari so apatiran makayarin-lalaki, sakey ed sikara so “kapadpara na anak na dirios.” (Daniel 3:25) Saray taloran Hebreos so impaway ed palbaan, tan benendito nen Nabucodonosor so Dios da. Makapasagyat so pangilitrato ed kanonotan ed satan a salaysay. Tan agaylan leksion so itatarok na satan nipaakar ed inkamatoor ed si Jehova diad silong na subok!
Nagunggunaan ed Panbasa na Biblia Bilang Pamilya
17. Saglawien ed antikey so pigaran makagunggunan bengatla ed panagbasa yo na Biblia bilang pamilya?
17 Napanggayagaan na pamilyam so dakel a gungguna no regular kayon mangipapanaon a saniiba ed panagbasa na Biblia. Palapuen ed Genesis, natasian yo so panamalsa tan naimatonan yo so orihinal a Paraison ayaman na too. Minabang kayo met ed saray eksperiensia na matoor iran patriarka tan ed pamilya ra tan nasubaybayan iray Israelita legan na ibabasil da ed amagan pinagkadatal na Ambalangan Dayat. Nanengneng yo no panon a tinalo nen balolakin pastol a David so Filisteon alan a Goliat. Naimano na pamilyam so konstruksion ed templo nen Jehova diad Jerusalem, nanengneng so impankibalatar to diad panamegley na saray grupo manlapud Babilonia, tan naimano so impamaalagey lamet ed satan ed silong nen Gobernador Zerubabel. Kaiba na saray mapaabeban pastol ed asingger na Betlehem, narengel yo so anghelikon panangiyanunsio ed kianak nen Jesus. Naagwat yoray detalye nipaakar ed bautismo tan ministeryo to, tan nanengneng yon iiter toy bilay to bilang dondon, tan makapibiang ed gayaga ed kikioli to. Ontumbok et makapanbaroy kayon kaiba nen apostol Pablo tan naobserbaan so inkiletneg na saray kongregasyon legan ya onkakayat so Inkakristiano. Insan, diad libron Apocalipsis et naliketan so pamilyam ed engranden pasingawey nen Juan nipaakar ed arapen, pati say Sanlibon Taon ya Uley nen Kristo.
18, 19. Antoran suhestion so niiter nipaakar ed panagbasa na Biblia bilang pamilya?
18 No babasaen yon maksil so Biblia bilang pamilya, basaen iya tekep na inkalinew tan entusiasmo. Sano babasaen so pigaran kabiangan na Kasulatan, nayarin basaen na sakey a membro na pamilya—anganko say ama—iray salita na interon istorya. Say arum ed sikayo so nayarin mangala ed papel na saray karakter ed Biblia, a babasaen iray betang mo tekep na matukoy a liknaan.
19 Legan a mibibiang kayo ed panagbasa na Biblia bilang pamilya, nayarin onaligwas so abilidad yo ed panagbasa. Maseguro, ondaak so pikakabat yo nipaakar ed Dios, tan saya so lalon mamaasingger ed sikayo ed sikato. Inkanta nen Asap: “No nipaakar ed siak, say iyaasinger ed Dios so maong parad say siak. Impasen ko ed Soberanon Katawan a Jehova so salimbeng ko, pian iyabawag ya amin a gawam.” (Salmo 73:28) Saya so ontulong ed pamilyam a magmaliw a singa si Moises, a “nantultuloy a malet a singa [to] nanenengneng so Sakey ya agnanengneng,” salanti, si Jehova a Dios.—Hebreos 11:27.
Panagbasa tan say Kristianon Ministeryo
20, 21. Panon a say asainmin tayon panagpulong so nisisiglaot ed abilidad a manbasa?
20 Say pilalek tayon dayewen so “Sakey ya agnanengneng” so kaukolan a mamakiwas ed sikatayon kimeyay pagmaliw a maong a managbasa. Say abilidad a maong a panagbasa so ontutulong ed sikatayon mantasi ed Salita na Dios. Satan so maseguron ontutulong ed sikatayon manumpal ed kimey na panagpulong na Panarian ya angigangganan nen Jesus ed papatumbok to sanen inkuanto: “Onla kayo . . . tan manggawa na saray babangatan ed totoo ed amin a nasyones, a bautismoan ira ed ngaran na Ama tan Anak tan ed masanton espiritu, a bangatan ira ya unoren so amin a bengatlan ingganggan ko ed sikayo.” (Mateo 28:19, 20; Gawa 1:8) Say panagtasi so manunan kimey na totoo nen Jehova, tan say abilidad ed panagbasa so ontulong ed sikatayon manumpal ed satan.
21 Kakaukolanen so sagpot pian magmaliw a maong a managbasa tan marunong a manbangat ed Salita na Dios. (Efeso 6:17) Kanian, ‘gawam so anggaay nayarian mon iparungtal so inkasikan naabobonan na Dios, a benbenan a maptek so salita na katuaan.’ (2 Timoteo 2:15) Padaak mo so pikakabat mo ed Makasulatan a katuaan tan say abilidad mo bilang sakey a Tasi nen Jehova diad pangitalagam na inkasika ed panagbasa.
Antoray Ebat Mo?
◻ Panon a say liket so mandedependi ed panagbasa na Salita na Dios?
◻ Akin a dalepdepen no antoy nababasam ed Biblia?
◻ Akin a nepeg a mangusar na pansisiglaotan tan panangilitrato ed kanonotan sano babasaen so Kasulatan?
◻ Antoray pigaran leksion a naaralan manlapud panagbasa na Biblia?
◻ Akin a basaen a maksil so Biblia bilang pamilya, tan anto so koneksyon na panagbasa ed Kristianon ministeryo?
[Saray litrato ed pahina 13]
Sano babasaen so Biblia bilang sakey a pamilya, ilitrato ed kanonotan iray salaysay tan dalepdepen iray kabaliksan da