Tepetepet Manlapud Managbasa
Anto so walan responsabilidad na Kristianos ed pamatantan ed polusyon na kaliberliber tayo—dalin, dayat, tan dagem?
Bilang Tastasi nen Jehova, sikatayo so mapagan tuloy ed dakel ya ekolohikon probleman mangaapekta ed mangaraldalin ya ayaman tayo. Mas nen say kaslakan a totoo, papablien tayo a say dalin so pinalsa a magmaliw a malinis, mabunigas ya ayaman parad ayadyarin atooan a pamilya. (Genesis 1:31; 2:15-17; Isaias 45:18) Walaan itayo met na panamaseguro na Dios ya “itarok [to] ed kadederal iray manederal na dalin.” (Apocalipsis 11:18) Kanian makanepegan sirin so panggawa na asimbang, makatunongan iran gunaet pian paliisan so nagagawan panederal na too ed globo tayo. Anggaman ontan, imanoen so salitan “makatunongan.” Makasulatan met a matukoy so pambantay sumpad pangiyabuloy ed saray salisalan tan agamil ed ekolohiko a magmaliw a manunan kapagaan tayo.
Anggan say normal ya atooan a panagbilay so mamapawala na dutadutak. Alimbawa, say panamabaleg, panaggiling, tan panangan na saray produkto na tagano so mabetbet a sengegan na dutak, anggaman maslak et nayarin nabulok. (Salmo 1:4; Lucas 3:17) Say siran inkalot nen apaolin Jesus parad babangatan to so nayarin agawan wala so asewek, dapol, tan nansabitan. (Juan 21:9-13) Balet say mabilay tan agmabilay iran sistema odino sikulo na dalin so adesinyon ontulong ed saratan.
Nepeg ya aglilingwanan na totoo na Dios iray ekolohikon pamaakaran. Kinaukolan nen Jehova so kadaanan a totoo ton mangala na saray kundang nipaakar ed panbantak na saray dutak da, saray kundang ya awalaan na ekolohiko tan kalinisan a kabaliksan. (Deuteronomio 23:9-14) Tan lapud amta tayo so panmoria to ed saramay manederal na dalin, nepeg a maseguro komon ya agtayo ikakaindan iray bengatlan nagawaan tayo ed pamasiansian malinis ed kaliber-liber. Nipanengneng tayo itan diad dugan panagbantak na saray basura odino dutak, nagkalautla ed saray makasamal a substansya. Maseet itayon mikokoopera ed saray recycling a sagpot, a walaan na kaaruman a rason a gawaen itan no saraya so kakaukolanen na Caesar. (Roma 13:1, 5) Tan arum iran sinansakey so akagamor na inkapnek diad panggagawa na kaaruman iran kundang, singa say panpilin pangusar ed nabulok iran produkto imbes ed saramay mangarum ed pinmalandey iran dutak ed dalin tan ed dalem na dayat.
Say laknab a laen na sakey a Kristiano ed sayan direksyon, anggaman ontan, so sakey a personal a pamaakaran anggad saya so kakaukolanen na ley. Mapatnag ed saray balita ed media a saray ag-ayadyarin totoo so mainomay a napelag ed patit diad pagmaliw ya alablabas. Maseguron matukoy so simbawa nen Jesus: “Ag kayo mangokom, pian ag kayo naokom . . . Akin ya nengnengen mo’y taep ya wala’d mata’y agim, et agmo balet imanoen so pagsen ya wala’d matam a dili?” (Mateo 7:1, 3) Say pannonot ed saya so nayarin ontulong ed sikatayon agmakabalang ed arum a makanan bengabengatla.
Insulat nen propeta Jeremias: “O Jehova, amtak a say dalan na too angapo ed sikato lanlamang; aliwa ya wala ed too a manakar a mangitonton ed saray kurang to.” (Jeremias 10:23) Say pangibaliwala ed sayan prinsipyo so arap-arapan a mangitatarok ed katooan ed “saray panaon a maatap a mairap a pilimogan,” unong a nidatak ed 2 Timoteo 3:1-5, NW. Tan say inrekord na Dios ed Apocalipsis 11:18 so mamaneknek a saray sagpot na toon resolbien so manuna iran ekolohikon problema ed dalin, pati ed polusyon, so agsigpot ontalona. Nayarin walaray samet ya aligwas dia tan diman, balet say mogmon magnayon a solusyon so mankakaukolan ed pibali na Dios.
Diad sayan rason ya iyaapasakey tayo ray sagpot tan kaykayarian tayo ed madibinon solusyon, imbes ed panggunaetan a resolbien so palaway iran sintoma. Diad saya et tumboken tayo so ehemplo nen Jesus, ya angusar ed babaleg a kabiangan na ministeryo to ed ‘pantasi ed katuaan.’ (Juan 18:37) Imbes ed pamakan ed mundo odino panresolbi ed baleg-eskalan sosyal a sakisakit—pati ed polusyon—indanet nen Jesus so kompleton solusyon ed saray probleman mamapairap ed katooan.— Juan 6:10-15; 18: 36.
Manwarin say panangaro ed kaparan totoo so mamapakiwas ed sikatayon paliisan so agnakakaukolan a pandutak ed dalin, liwang, odino saray suplay na danum, sikatayo so mantultuloy a mantasi ed katuaan. Lalanoren na saya so panbangat ed totoon mangiyaplika ed katuaan na Biblia tan diad ontan et napaliisan so paneral ed laman da diad panamegley na asewek, alablabas ya alkohol, odino makaderal iran druga. Unong a nilaksalaksa iran balo so magmamaliw a babangatan, naaralan daray ugali ed kalinisan tan panangunsidera ed arum. Kanian say panagpulong a kimey so mangiiter na literal a tulong diad pamaparaiset ed inheneral a probleman polusyon natan. Balet nagkalalon importante, panbabanikelan na saray Kristianon babangatan a pasimbaloen iray personalidad tan saray ugali ra natan ta pian manepeg ira ed malinis a Paraison dalin ya asingger lan itarok na Dios parad saray tuan managdayew to.
Anto so nayarin gawaen na sakey a Kristiano no sikato so agmakaromog na matukoy a kapareha?
Anggaman debotado lan Kristianos, sikatayo nin siansia so naaburido sano sigugunaet tayon iilaloan so arum a bengatlan ag-agawa. Saray liknaan tayo so nibalikas a maong ed Uliran 13:12, a kuanto: “Say ilalo a nitantan pabeblayen to so puso.” Saya so walan nalilikna na arum a Kristiano sano panpipilalekan da so mangasawa balet ta agmakaromog na matukoy a kapareha. Saya so nagkalautlan tua ed saraman so deniskribe nen apostol Pablo bilang “napoolan ed ibeg.”—1 Corinto 7:9, NW.
Inpasen nen Jehova ed totoo so pilalek a mananap na peteg a kapanoan diad kasuniyan a sekso. Sirin, aliwan makapakelaw a saray ontan a liknaan so mabiskeg a nalikna na dakel iran walad kasulowan a Kristianos. (Genesis 2:18) Sarayan normal a liknaan so nayarin nipatnag ed saray kultora a mangipasen na baleg a panangidanet diad pangasawa (odino pangasawa ed nigeter ya edad) odino sano saray walad kasulowan a Kristiano so aliber na maliket iran sanaasawa diad kongregasyon. Anggaman ontan, aliwan maabig ya abuloyan so kapagaan ya onlaknab ed andukey a peryodo na panaon. Kanian panon so pideneng na masimoon iran Kristiano ed kipapasen ya agmagmaliw ya alablabas a mapaga?
Aliwan mainomay so pideneng ed ontan a kipapasen, tan agnepeg ya ipasen na arum iyan kapagaan a singa lambengat inkalablabas odino sakey labat a melag ya ag-inkakumbenyente. Diad malaknab, say abilidad ed pideneng odino panresolbe ed kipapasen so mandepende ed saray kundang ya alaen na sakey a walad kasulowan.
Naromog tayoy tombok diad sayan praktikal a prinsipyo na Biblia: “Lalo a mapalar so mangiter nen say mangawat.” (Gawa 20:35) Satan so inkuan na sakey a walad kasulowan a si Jesu-Kristo, tan kabat to no anto so sinalita to. Say panggawa na saray bengatla para ed arum tekep na andi-siblet a motibo et sakey a maabig a paraan diad panulong ed anggan siopa ed sikatayo diad panalona ed saray liknaan nisesengeg ed nitantan ya iilaloan. Anto so kabaliksan na saya no nipaakar ed sakey a wala’d kasulowan a Kristiano?
Dampoten so panggaway inkamapangasi para ed dilin pamilya yo tan para’d arum ed kongregayson, tan padaaken yoy kimey yo ed ministeryo. Sayan simbawa so aliwan pangibaga labat a ‘Mansiansian okupado, tan nalingwanan moy nipaakar ed panangasawa.’ Andi. Diad pagmaliw ya okupado ed sarayan mabungan gegemtan na Kristiano, nayarin naromogan yo a magmaliw kayon ‘mabiskeg ed puso . . . ya angapo so pankaukolan to’n mabiskeg nipaakar ed linawa to’n dili’ tan nausar yoy peles iran sirkumstansya ed makagunggunan dalan.—1 Corinto 7:37.
Arum a walaay mabiskeg a pilalek a mangasawa so mangiyaabuloy ed saya a magmaliw a manunaan ed bilay da. Sikara ni ingen so nanggawa na bengatlan alablabas, singa say pangipakabat diad saray peryodiko para ed asawaen. Agaylan magmaong, anggaman kuan, so pangipasen na nagkalalon danet diad pangapresya ed saray gungguna a nayarin nagamoran ed panaon na walad kasulowan.—Ipangasin nengnengen iray artikulon “Unmarried but Complete for God’s Service” tan “Singleness—A Rewarding Way of Life” diad The Watchtower Nobyembre 15, 1987, tan “Is Marriage the Only Key to Happiness?” ed Say Panag-Bantayan Mayo 1, 1992.
Manpikasi ed si Jehova para’d tulong a mantultuloy ed estadoy walad kasulowan. (Filipos 4:6, 7, 13) Dakel ya anggapoy asawan Kristianos so akaromog a diad impangusar ed panaon da diad panaral tan pandalepdep ed Salitay Dios tan diad iyaatendi tan pibiang ed Kristianon miting, pangagayagaan da so kaaruman ya “inawa nipaakar ed saray kamarerwa ra,” a singa insipan nen Jesus ed saraman so manutombok ed sikato. (Mateo 11:28-30) Saya so tinmulong ed sikaran mamayubo ed espiritualidad, ta pian sikaray magmaliw a magmaong a kaasawaan a lalaki odino kaasawaan a bibii sano asabi panaon a makaromog ira na sakey a matukoy a kapareha.
Agbalot lilingwanan a natalosan nen Jehova so kipapasen na amin a walad kasulowan a manlilingkor ed sikato. Kabat to a sikayo so nayarin agmanlikna a say peles a kipapasen yo et sikatoy mas lablabayen yo. Say maaron mangatatawen ya Ama tayo so mapaga met ed no anto so magnayon a makagungguna ed sikayo, namparan diad espiritual tan emosyonal. Diad ontan naamtaan yo iya a tekep na inkapeteg: Diad siaanos a panalagar ed si Jehova tan diad pangiyaplika ed saray prinsipyo na Salita to ed inagew-agew a kabibilay, makapanseguro kayo a sikato so mamenek ed sankaimportantian iran kakaukolanen yo diad paraan a para ed agmangangan pankaabigan yo.—Ipareng so Salmo 145:16.