“Satan so Nepeg a Walna na Tuan Kristianos”
DIAD 1990 a libro ton Arbeit macht tot—Eine Jugend in Auschwitz (Say Kimey so Mamatey ed Sika—Kalangweran a Laki diad Auschwitz), say akaliktar ed Auschwitz a si Tibor Wohl so nansulat ed sakey a tongtongan ya arengelan to ed baetan na duaran priso. Say sakey, ya Austriano, so mangibabagan sakey ya “agmananisia.” Ingen, pandinayewan toray prison akasulong na purple-triangle insignia—saray Estudyante na Biblia, bilang tawag ed Tastasi nen Jehova ed kampo.
“Ag-ira mibabakal,” kuan na Austriano ed kaiba ton laki. “Mas labay day ompatey nen say mamatey ed siopaman. Diad panmoriak et satan so nepeg a walna na tuan Kristianos. Kaukolan kon ibaga’d sika so nipaakar ed marakep ya agawa ed siak nipaakar ed sikara. Sikamin dua so walad limog na saray Judio tan Estudyante na Biblia ed sakey a paalagey ed panangipangawan a kampo ed Stutthof. Diad saraman ya agew et saray Estudyante na Biblia so kaukolan a mankimey ed mairap a kikimeyan, diad paway na mapalalon betel. Agmi natalosan no panon dan ayarian. Inkuan dan si Jehova so angiter na biskeg da. Kaukolan dan tuloy so tinapay da, ta sikaray narasan. Balet anto so ginawa ra? Kinolekta ray amin a walan tinapay da, inala so kapaldua tan initer so kapaldua ed agagi ra, saray agagi ra’d espiritual, a nanlapud arum a kampo a naeerasan. Tan sikaray inabrasa ra tan inangoban. Sakbay a mangan ira, sikaray nampikasi, tan kayari to et saray lupa ra so angipatnag na liket. Inkuan da ya anggapo la ed sikara diad satan so narasan. Kanian, natalosan mo, no akin a ninonot ko ed inkasiak, ‘Saraya so tuan Kristiano.’ Ontan lawas so iisipen kon nepeg dan pagmaliwan. Agaylay abig to iman so pangiter ed saray kaparan naeerasan a sundalo na ontan a panangabrasa dia ed Auschwitz!”