Say Kailalakan a 1914—Akin A Makabaliksan?
“Kabat na saray bumabasa mi a diad pigara lan taon et iilaloan mi iyan Panaon a manampot ed sakey a makapataktakot a panaon na gonigon, tan inilaloan min onterak itan a tekep na inkabigla tan puersa agnambayag kayari Oktubre, 1914.”—Nanlapud The Watch Tower and Herald of Christ’s Presence, Mayo 15, 1911.
NANLAPULAD 1879 say magasin a datin kabkabat a bilang say The Watch Tower and Herald of Christ’s Presence (natan et kabkabat a The Watchtower Announcing Jehovah’s Kingdom) et maparanay a mangituturo ed 1914 bilang amarkaan a taon ed propesiyay Biblia. Bangta manasingger so taon, apanonotan iray bumabasa a “sakey a makapataktakot a panaon na gonigon” so nailaloan.
Sayan impormasyon so inyabawag na saray Kristianos ed amin a pasen, ya imbase itan diad pakatalos da ed “pitoran panaon” tan “saray panaon na Hentiles” ya asaglawi ed Biblia.a Atalosan da iyan peryodo a 2,520 taon—nanlapulad inkagalpong na kadaanan a Davidikon panarian ed Jerusalem tan anampot nen Oktubre 1914.b—Daniel 4:16, 17; Lucas 21:24, King James Version.
Nen Oktubre 2, 1914, si Charles Taze Russell, a diad saman et presidente na Watch Tower Bible and Tract Society, so makpel ya angiyanunsio: “Anggangga lay Panaon na Hentil; sinmabiy agew parad arari ra.” Agaylan tuan apaneknekan iray salita to! Nen Oktubre, 1914, sakey ya ebenton walaan na makapamayegmeg-mundon kaimportantian so agawa ed tawen ya agnanengneng na saray mata na too. Si Jesu-Kristo, say permanentin Mananawir ed “trono nen David,” so ginmapon nanuley bilang Ari ed sankatooan.—Lucas 1:32, 33; Apocalipsis 11:15.
‘Balet,’ nayarin itepet yo, ‘no ginmapon nanuley si Kristo nen 1914, akin a saray kipapasen ed dalin so onuuges?’ Lapud say agnanengneng a kabusol na katooan a si Satanas so siansian wala ed kiwawala. Sakbay na 1914, si Satanas et makaasingger ni ed tawen. Atan a kipapasen so anguman diad inkiletneg na Panarian na Dios nen 1914. “Tinmerak so bakal ed tawen.” (Apocalipsis 12:7) Si Satanas tan saray demonyos to so atalo tan nibasileng ed dalin, a tekep na makadesyang iran epekto ed katooan. Impasakbay na Biblia: “Kasi la so dalin tan say dayat, lapud say Diablo so inmakseb ed sikayo, a walaan na baleg a sanok, ta amta ton antiktikey la so panaon to.”—Apocalipsis 12:12.
Diad inmunan siglo K.P., inkuan nen Jesus a say agnanengneng a kiwawala to a bilang balon Ari na dalin so namarkaan na nanengneng a tanda. Sikatoy tinepetan: “Anto so tanda na kiwawalam tan ed konklusyon na sistema na bengabengatla?” Say ebat to? “Say nasyon so ontalindeg a sumpad nasyon tan panarian a sumpad panarian, ta wala so kakisiran na tagano tan wala so yegyegyeg ed nambabangil a pasen. Amin na sarayan bengatla so gapoan na kairapan.”—Mateo 24:3, 7, 8.
Kanian, say bakal a tinmerak nen 1914 so atekepan na teriblen kakisiran na tagano, lapud say gendat a produksion na tagano so apatunda ed ngalngali apatiran taon. Anto met so nipaakar ed “yegyegyeg ed nambabangil a pasen”? Diad dekadan ontumbok ed 1914, ag-onkulang ed samploran makaderal a yegyegyeg so amatey na masulok nen 350,000 totoo. (Nengnengen so kahon.) Peteg, a say kailalakan na 1914 so akaeksperiensia na “gapoan na saray kairapan.” Tan nanlapulad saman, say kairapan so mabetbet a linmesa ed nengneng na natural iran desyang, eraeras, tan dakel nin, bakabakal.
Anggaman ontan, saray balita ed inkiletneg na Panarian na Dios nen 1914 so maong a balita lapud atan a Panarian so mangiliktar ed sayan dalin manlapud kadederal. Panon? Atan so mangekal ed amin a palso, mansimpisimpitan iran relihyon, abulok iran gobierno, tan say marelmeng ya impluensya nen Satanas. (Daniel 2:44; Roma 16:20; Apocalipsis 11:18; 18:4-8, 24) Niarum ni, mangipaarap itan ed sakey a balon mundo a “panayaman na inkatunong.”—2 Pedro 3:13.
Kayarin tuloy na Guerra Mundial I, saray masimoon ya Estudyante na Biblia, a pakakabkabatan ed saray Tasi nen Jehova nensaman, so ginmapon akatebek ed pribilehyo ran nipaakar ed sananey a nengneng na tanda ed kiwawala nen Jesus a bilang Ari. Impasakbay nen Jesu-Kristo: “Sayan maong a balita na panarian so nipulong ed amin ya atooan a dalin parad pantasi ed amin a nasyones; tan insan onsabi so anggaan.”—Mateo 24:14.
Manlapud melag a gapo nen 1919, nantultuloy ya anti-tunda iray Tasi nen Jehova a mangipalaknab ed “sayan maong a balita.” Bilang nansumpalan, nilaksalaksa a nanlapud 200 daldalin so natutugyop la bilang uuleyan na Panarian na Dios. Tan agaylan bendisyon so nitarya parad sarayan uuleyan! Ekalen na Panarian so bakal, eras, krimen, tan kairapan. Talonaan to ni ingen so sakit tan ipapatey!—Salmo 46:9; 72:7, 12-14, 16; Uliran 2:21, 22; Apocalipsis 21:3, 4.
Sakbay a napaso so kailalakan na 1914, nasumpal la so gagala na kimey a panangipulong-na-Panarian. “Insan,” impasakbay nen Jesus, “wala so baleg a kairapan ya agnin balot agawa nanlapulad gapo na mundo ya angga ed natan, anggapo, anggapo la naani. Diad tua, no agpatikeyan iratan ya agew, anggapo komon naani laman a nilaban; balet nisengeg ed saray pinili napatikeyan so saratan ya agew.”—Mateo 24:21, 22.
Agyo gagawaen so lingon ginawa na sakbay-1914 a kailalakan. Aglawas mantultuloy iray bengatlan nagagawa natan. Walad arapen iray makapakelaw a pansalat. Balet parad saramay onkiwas a sikakabat, walaray makapakelaw ya iilaloan.
Sirin, talinengen, iray salita na kadaanan a propeta: “Anapen yo si Jehova, sikayo ya amin a mauyamo ed dalin . . . Anapen so inkatunong, anapen yo so kauyamoan. Nayari a sikayo naani niyamot dia ed agew na sanok nen Jehova.” (Sofonias 2:3) Panon tayon iyaplika iyan simbawa? Saray ontumbok ya artikulo so ontulong a mangebat ed atan a tepet.
[Saray paimano ed leksab]
a Paulon pahina na Scenario of the Photo-Drama of Creation, 1914.
b Parad kaaruman iran detalye, nengnengen so kapitulo 16 na libron Makapambilay Kayo na Ando lan Ando ed Paraiso diad Dalin, impalapag na Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc.
[Tsart ed pahina 7]
Yegyegyeg diad Dekadan Kayari na 1914
Petsa: Pasen: Inatey:
Enero 13, 1915 Avesano, Italya 32,600
Enero 21, 1917 Bali, Indonesia 15,000
Pebrero 13, 1918 Probinsya na Kwangtung, China 10,000
Oktubre 11, 1918 Puerto Rico (mamasagur) 116
Enero 3, 1920 Veracruz, Mexico 648
Setyembre 7, 1920 Reggio di Calabria, Italya 1,400
Disyembre 16, 1920 Probinsya na Ningsia, China 200,000
Marso 24, 1923 Probinsya na Szechwan, China 5,000
Mayo 26, 1923 Iran (amianen-bukig) 2,200
Setyembre 1, 1923 Tokyo-Yokokama, Japan 99,300
Nanlapud tsart na “Significant Earthquakes of the World” ed libron Terra Non Firma, nen James M. Gere tan Haresh C. Shah.