JUNE 8-14, 2026
EDWƐNE 8 Gyihova Le Yɛ Ɛvealeka
‘Nyamenle Ne Mɔɔ Ka Nɔhalɛ’ La Di Ye Ɛwɔkɛ Zo Dahuu
“O Gyihova, Nyamenle mɔɔ ka nɔhalɛ, wɔlie me.”—EDW. 31:5.
BODANE
Ɔbamaa yɛanyia anwodozo kɛ Gyihova bali ye ɛwɔkɛ kɔsɔɔti azo na ɔnrɛhyɛ Belemgbunlililɛ ne baye adalɛ nee mɛlɛbɛla avi ɛkɛ.
1. Duzu ati a yɛbahola yɛanyia anwodozo kɛ Seetan ɛnrɛhola ɛnrɛbɛlɛbɛla yɛ a? (Edwɛne 31:2-5)
YƐDE ewiade mɔɔ Seetan a nea zo la anu. Adalɛ, mɛlɛbɛla yɛɛ menli arɛle mɔɔ bɛye bɛto bɛ sa nu la ɛbu zo wɔ nu. Ɔbahola yeayɛ se kɛ ɛbalie awie wɔali. Gualilɛma ɛnli nɔhalɛ. Menli mɔɔ tɔne ninyɛne la ɛlɛbɔ bɛ ninyɛne ne anwo nolo a, bɛbɔ adalɛ amaa menli adɔ. Bie mɔ bɔbɔ ɛnwu ye kɛ bɛ gɔnwo mɔ mɔɔ bɛbikye bɛ la ɛnli bɛ ɛwɔkɛ zo. Noko nea kɛzi ɔyɛ anyelielɛ kɛ yɛkola yɛfa yɛ nwo yɛto Gyihova anwo zo dahuu a! Ɔle “Nyamenle mɔɔ ka nɔhalɛ.” (Kenga Edwɛne 31:2-5.) Gyihova ɛmbɔ adalɛ ɛlɛ. Edwɛkɛ biala mɔɔ ɔka la le nɔhalɛ. Yɛbahola yɛanyia anwodozo kɛ edwɛkɛ biala mɔɔ ɔka la, ɔbali zo.
2. Duzu a yɛbazuzu nwo wɔ edwɛkɛ ɛhye anu a?
2 Wɔ edwɛkɛ ɛhye anu, yɛbalimoa yɛazuzu deɛmɔti yɛbahola yɛavi yɛ ahonle nu amuala yɛava yɛ nwo yɛado Gyihova anwo zo la bie mɔ anwo. Akee yɛbazuzu kɛzi Nyamenle ne mɔɔ ka nɔhalɛ la bava Abɔnsam ɛtane ewiade ɛhye ara awieleɛ nee mɔɔ Nyamenle ɛlɛyɛ ye ɛnɛ bɔbɔ amaa Ye bodane ara nu la anwo. Edwɛkɛ ɛhye baboa yɛ yeamaa yɛayɛ Gyihova Alasevolɛ mɔɔ yɛlɛ akɛnrazilɛ.
DEƐMƆTI YƐBAHOLA YƐAVA YƐ NWO YƐADO NYAMENLE NE MƆƆ KA NƆHALƐ LA ANWO ZO LA
3. Duzu ati a yɛbahola yɛava yɛ nwo yɛado Gyihova anwo zo bɔkɔɔ a?
3 Yɛbahola yɛava yɛ nwo yɛado Gyihova anwo zo ɔluakɛ ɔdaye a ɔle Bɔvolɛ ne a. Ɔdaye a ɔyɛle anwuma nee aze a yɛɛ ɔdaye a ngoane kɔsɔɔti vi ye ɛkɛ a. (Gyn. 1:1; Edw. 36:9; Yek. 4:11) Eza ɔdaye a ɔyɛle debie biala mɔɔ yɛhyia nwo amaa yɛahɔ zo yɛadɛnla ngoane nu, le kɛ anwoma mɔɔ yɛdie yɛkɔ yɛ nu nee nzule mɔɔ yɛno la a. Ɔlɛ tumi wɔ debie biala mɔɔ wɔ anwuma nee aze la anwo zo, na tumi zɔhane ɛnrɛvi ɔ sa ɛlɛ. Ɔti yɛbahola yɛavi yɛ ahonle nu amuala yɛava yɛ nwo yɛado yɛ Bɔvolɛ ne mɔɔ ze nrɛlɛbɛ na ɔlɛ tumi ɔtɛla awie biala la anwo zo na yɛalie yɛali bɔkɔɔ kɛ ɔbamaa yɛ kenle bie mɔɔ yɛ anyelielɛ la.
4. Kɛzi yɛkola yɛnwu ye kɛ Gyihova kulo yɛ ɛ?
4 Yɛbahola yɛava yɛ nwo yɛado Gyihova anwo zo ɔluakɛ ɔkulo yɛ. Gyihova bɔle alesama ɔluakɛ ɔkulo kɛ bɛdabɛ noko bɛtɛnla ngoane nu na bɛ nye die kɛ ɔdaye la. Gyihova hanle bodane mɔɔ ɔti ɔbɔle alesama la anwo edwɛkɛ zɛhae: “Maa yɛyɛ sonla kɛ yɛ ɛsaso, kɛ mɔɔ yɛde la.” (Gyn. 1:26) Ɔmaanle yɛ fanwodi mɔɔ yɛkola yɛfa yɛsisi yɛ ti anwo kpɔkɛ a. Ɔmaanle yɛ awuke kɛnlɛma bie, yemɔ a le azɛlɛ ne. (Edw. 115:16) Akee ɔmaanle yɛ awovolɛ mɔɔ limoa la gyima mɔɔ yɛ anyelielɛ la, yemɔ a le kɛ bɛbamaa yɛ awuke ne ayɛ paladaese. (Gyn. 1:28; 2:15) Ɔmaanle bɛ aleɛ kpalɛ dɔɔnwo, mbaka nee nane ngakyile yɛɛ ninyɛne dɔɔnwo. Ɔyɛle ye zɔ amaa bɛ nye alie wɔ ɛbɛlabɔlɛ nu. Nɔhalɛ nu, ninyɛne ɛhye mɔ kile kɛ, “Gyihova ɛlɔlɛ kpundii ne wɔ ɛkɛ ne dahuu.”—Edw. 103:17.
5. (a) Kɛzi Gyihova lile ye ɛwɔkɛ zo ɔnva nwo mɔdenle biala mɔɔ Abɔnsam bɔle kɛ ɔsɛkye alesama la ɛ? (b) Ɛwɔkɛ mɔɔ Gyihova ɛli zo la bie mɔ a le boni? (Nea ɛlɛka, “Nyamenle Ka Nɔhalɛ Dahuu.”)
5 Yɛbahola yɛava yɛ nwo yɛado Gyihova anwo zo ɔluakɛ ɔdi ye edwɛkɛ zo dahuu. Gyihova ambɔ azɛlɛ ne “mgbane, emomu ɔbɔle kɛ bɛdɛnla zo.” (Aye. 45:18, 19) Mɔɔ Adam nee Yive dele atua la, ɛnee ɔwɔ kɛ bɛwu. Ɔti ɛnee ɔzɔho kɛ bodane mɔɔ Nyamenle lɛ maa alesama la ɛnrɛra nu. Noko ɔdi ye ɛwɔkɛ biala azo. (Aye. 46:10, 11) Bodane mɔɔ ɔlɛ kɛ ɔmaa tenlenema ayi azɛlɛ ye tɛkɛɛ la angakyi. Ɛhye ati a Gyihova maanle Adam nee Yive adenle ɔmaanle bɛwole ngakula la. Yɛɛ ɔvale ɔ Ra kokye ne ɔmaanle kɛ ɛkpɔnedeɛ amaa yealie Adam abozoamra na yeamaa bɛanyia anyelazo kɛ bɛbadɛnla aze dahuu.—Dwɔn 3:16.
NYAMENLE NE MƆƆ KA NƆHALƐ LA MAA YE BODANE BA NU
6. Mɔɔ Adam nee Yive dele atua la anzi, duzu edwɛkɛ a Gyihova hanle kɛ ɔbazi a?
6 Ahenle mɔɔ maanle Adam nee Yive dele atua la a le “mɔmoane ɛwɔlɛ ne mɔɔ bɛfɛlɛ ye Abɔnsam nee Seetan” la.a (Yek. 12:9; Gyn. 3:4, 5; Dwɔn 8:44) Gyihova buale ye ndɛne, ɔhanle kɛ awieleɛ bɔkɔɔ ne bɛbazɛkye ye. (Gyn. 3:15) Kolaa na bɛazɛkye Seetan la, menli dɔɔnwo badoa ye na bɛayɛ bɛ ninyɛne kɛ ɔdaye la. Noko bie mɔ bahɔ zo ali nɔhalɛ amaa Gyihova.
7. Nwane mɔ a li Abɔnsam anzi a, na duzu a bado bɛ a?
7 Anwumabɔvolɛma nee alesama mɔɔ bɛde atua la a li Seetan Abɔnsam anzi a. Kɛmɔ bɛdwazo bɛtia Nyamenle la ati, bɛhɔboka Seetan anwo. Noko Nyamenle bazɛkye Seetan nee bɛdabɛ mɔɔ bɛli ɔ nzi la wɔ Ye mekɛ mɔɔ yehile la.—Dan. 2:44; Wlo. 16:20.
8. Duzu a Gyisɛse yɛle wɔ 1914 a? (Eza nea nvoninli ne mɔ.)
8 Daselɛ boni a maa yɛnyia anwodozo kɛ ɛwɔkɛ mɔɔ Nyamenle ɛbɔ kɛ ɔbazɛkye Seetan nee amumuyɛma mɔɔ bɛli ɔ nzi la bara nu a? Wɔ 1914, Gyisɛse nee Seetan Abɔnsam nee ye sunsum ɛtane ne mɔ honle na ɔvuandinle bɛ ɔguale azɛlɛ ye azo. (Yek. 12:7-9) Konle zɔhane zile anwuma nehane ɛdeɛ, noko mɔɔ ɛvi nu ɛra la ɛha bɛdabɛ mɔɔ bɛwɔ azɛlɛ ye azo la. Baebolo ne hanle kɛ: “Azɛlɛ nee nyevile, bɛ gyakɔ, ɔluakɛ Abɔnsam ɛdwu ɛra bɛ nwo lɔ, na yeva ɛya kpole, ɔboalekɛ ɔze kɛ yeha ye mekɛ ekyi bie ala.” (Yek. 12:12) Ɔvi 1914, Seetan ɛva ɔ nye ɛzie azɛlɛ ye azo ɔti ɛzɛkyelɛ ala a ewiade ye tɛnlabelɛ ne ɛlɛsɛkye a. Amgba, ‘azɛlɛ ye gyakɔ’! Noko ɔnrɛhyɛ, Gyisɛse bawie “ye konimlilɛ ne bɔkɔɔ” na ɔbazɛkye Seetan nee menli mɔɔ gyi ɔ nzi la kɔsɔɔti. (Yek. 6:2) Akee Gyisɛse bade Gyihova duma ne anwo bɔkɔɔ. (Edw. 45:4-6) Awie biala banwu kɛ Gyihova a le Nyamenle ne mɔɔ ka nɔhalɛ la a!—Yiz. 38:23.
Ewiade Konle I: U.S. National Archives photo; bɔmbo: USAF photo; ewulenzane: blvdone/stock.adobe.com; menli mɔɔ ɛva ɛya: inhauscreative/E+ via Getty Images
Ɔvi 1914 mɔɔ ba la, ɛzɛkyelɛ ala a ewiade ne ɛlɛsɛkye a (Nea ɛdendɛkpunli 8)
GYIHOVA ƐLƐBOƆBOA MENLI MƆƆ KULO NƆHALƐ NE LA ANLOA
9. Nwane mɔ a Gyihova ɛlɛboɔboa bɛ nloa ɛnɛ a?
9 Noko kɛkala, Gyihova ɛlɛdua “Kelaese anwo zo yeaboɔboa ninyɛne mɔɔ wɔ anwuma nee ninyɛne mɔɔ wɔ azɛlɛ ye azo la” anloa. (Ɛfɛ. 1:10) “Ninyɛne mɔɔ wɔ anwuma” la gyi ɛkɛ ne maa menli mɔɔ bɛkpokpa bɛ kɛ bɛ nee Kelaese ɛhɔli tumi wɔ anwuma la. “Ninyɛne mɔɔ wɔ azɛlɛ ye azo la” gyi ɛkɛ ne maa menli mɔɔ bɛbadɛnla aze dahuu wɔ Paladaese la. Gyihova azonvolɛ ɛhye mɔ amuala anye ɛbolo kɛ bɛmaa menli anwu kɛ Seetan le adalɛ na bɛaboa menli mɔɔ lɛ ahonle kpalɛ la bɛamaa bɛazukoa nɔhalɛ ne.
10. Kɛzi Gyihova ɛlɛdie menli avi adalɛ ɛzonlenlɛ adalɛ ngilehilelɛ ne anu ɛ? (Yekile 14:6, 7)
10 Gyihova ɛlɛdua daselɛlilɛ gyima kpole mɔɔ tɛla biala la azo aboɔboa menli mɔɔ kulo nɔhalɛ ne la anloa. (Kenga Yekile 14:6, 7.) Gyihova dua menli nwo zo a ka edwɛkpa ne kile awie mɔ ɛdeɛ, noko anwumabɔvolɛ ne mɔ ɛlɛboa bɛamaa bɛaboɔboa menli mɔɔ kulo nɔhalɛ ne la anloa bɛahɔ Kilisiene asafo ne anu. Daselɛlilɛ gyima ɛhye maa menli nwu ye kɛ Babelɔn Kpole ne, adalɛ ɛzonlenlɛ mɔɔ wɔ ewiade amuala, mɔɔ Seetan ɛlua zo ɛzɛkye Gyihova duma wɔ ɛvolɛ ɛya dɔɔnwo anu la ngilehilelɛ ne mɔ le adalɛ. (Yek. 18:2, 4) Ɔnrɛhyɛ, bɛbazɛkye adalɛ ɛzonlenlɛ kɔsɔɔti bɔkɔɔ, na menli mɔɔ kulo Nyamenle ne mɔɔ ka nɔhalɛ la bava anyunlunyia mɔɔ fɛta Nyamenle la amaa ye.—Yek. 17:16.
11. Kɛ ɔkɛyɛ na yɛanwu Gyihova nɔhalɛ azonvolɛ ɛ?
11 Asolo menli mɔɔ kulo nɔhalɛ ne la tɛnlabelɛ, bɛ ezukoa gyinlabelɛ, bɛ amaamuo yɛɛ maanle mɔɔ bɛvi nu la. (Yek. 7:9, 10) Mɔɔ bɛdele “edwɛkpa ne” la, bɛnwunle ye wienyi kɛ nɔhalɛ ne a bɛlɛsukoa la na bɛvale anyelielɛ bɛrabokale Gyihova menli ne anwo. (Maake 13:10) Mekɛ ɛlɛkɔ la, ɛnee menli ɛlɛnwu bɛdabɛ mɔɔ bɛlɛsonle Nyamenle nɔhalɛ nu nee bɛdabɛ mɔɔ bɛnzonle ye nɔhalɛ nu la wienyi. Ngapezonli Malakae hanle dole ɛkɛ ne kɛ: “Akee bɛbanwu ngakyile mɔɔ wɔ tenlenenli nee amumuyɛnli avinli, nee awie mɔɔ sonle Nyamenle nee mɔɔ ɛnzonle ye la avinli la.” (Mal. 3:18) Gyihova azonvolɛ dua bɛ nyɛleɛ nee bɛ edwɛkɛhanlɛ gyima ne azo da ye ali kɛ bɛlɛsonle Nyamenle ne mɔɔ ka nɔhalɛ la.
12. Kɛzi edwɛkɛhanlɛ gyima ne boa maa Gyihova bodane ba nu ɛ?
12 Saa yɛbɔ “Belemgbunlililɛ ne anwo edwɛkpa” ne nolo a, ɛnee yɛlɛdi mɛla mɔɔ Gyisɛse vale maanle yɛ la azo yɛɛ mekɛ ko ne ala yɛlɛmaa ngapezo bie ara nu. (Mat. 24:14; 28:18-20) Eza gyima ɛhye ɛlɛmaa menli dɔɔnwo mɔɔ wɔ ewiade ɛleka ngakyile la arayɛ Kelaese ɛdoavolɛma na bɛ nye la mekɛ mɔɔ bɛbahola bɛazonle Nyamenle ne mɔɔ ka nɔhalɛ la dahuu la. Ɔle nwolɛ adenle kɛnlɛma mɔɔ yɛnyia kɛ yɛlɛboa yɛamaa Gyihova bodane ara nu la!
FA ANWODOZO NEA KENLE BIE ADE
13. Nwane mɔ a Seetan anye sa bɛ kpalɛ a, na duzu ati ɔ?
13 Seetan Abɔnsam ɛva ɛya kpole ɔluakɛ ɔze kɛ “yeha ye mekɛ ekyi bie ala” na bɛazɛkye ye ewiade ne. (Yek. 12:12, 13) Menli mɔɔ ɔ nye sa bɛ titili la a le bɛdabɛ mɔɔ bɛgyi Nyamenle Belemgbunlililɛ ne agyakɛ anu wɔ azɛlɛ ye azo la, bɛdabɛ mɔɔ “bɛdi Nyamenle mɛla zo na bɛlɛyɛ Gyisɛse anwo daselɛlilɛ gyima ne la.” (Yek. 12:17; 14:12) Eza Seetan anye sa awie biala mɔɔ boa menli ɛhye mɔ nee gyima mɔɔ bɛlɛyɛ la.
14. Saa menli mɔɔ gyi Seetan anzi la teta Gyihova menli a, duzu a bazi a? (Eza nea nvoninli ne.)
14 Saa bɛsɛkye Babelɔn Kpole ne bɛwie a, menli mɔɔ gyi Seetan anzi la bara Gyihova menli nwo zo. Ɛhye bava Amagɛdɔn konle ne ara. (Yek. 16:13, 14, 16) Gyisɛse nee ye anwuma ɛlɔne ne balie Gyihova azonvolɛ na bɛazɛkye debie biala mɔɔ ɛha Abɔnsam ewiade ye anu la bɔkɔɔ. (Yek. 19:19-21) Adalɛma, amumuyɛma nee mɛlɛbɛlama kɔsɔɔti abo zo baminli. (Yek. 21:8) Awie biala banwu kɛ Gyihova a le Nyamenle ne mɔɔ ka nɔhalɛ la, na dahuu ɔyɛ mɔɔ tenrɛ la.
Gyisɛse nee ye anwuma ɛlɔne ne dede mgbɔnwɔ zo ɛlɛkɔ Amagɛdɔn konle ne ahɔzɛkye Nyamenle agbɔvolɛ (Nea ɛdendɛkpunli 14)
15. Duzu ati a yɛbahola yɛanyia anwodozo kɛ kenle bie nwo ɛwɔkɛ mɔɔ Gyihova ɛbɔ la bara nu a? (Ayezaya 65:16, 17) (Eza nea nvoninli ne.)
15 Mgbakyemgbakyenu ɛra menli avinli ɛnɛ ɛdɛla mekɛ biala. Noko Gyihova boa ye azonvolɛ maa bɛyɛ ko. Gyihova gua zo ɛlɛboɔboa menli nloa. Debie biala ɛnrɛhola ɛnrɛzi Gyihova adenle kɛ ɔbayila ye menli nee gyima mɔɔ bɛlɛyɛ la azo ɛlɛ. (Kenga Ayezaya 65:16, 17.) Yɛlɛ anwodozo kɛ kenle bie nwo ɛwɔkɛ mɔɔ yebɔ la bara nu. Ɛzoanvolɛ Pɔɔlo edwɛkɛ ne mɔɔ wɔ Wulomuma 8:38, 39 la maa yɛnwu ye zɔ, ɔse: “Ewule anzɛɛ ngoane anzɛɛ anwumabɔvolɛma anzɛɛ arane anzɛɛ ninyɛne mɔɔ wɔ ɛkɛ ne kɛkala anzɛɛ mɔɔ bara anzɛɛ tumi anzɛɛ debie mɔɔ wɔ anwuma anzɛɛ mɔɔ wɔ aze anzɛɛ abɔdeɛ gyɛne biala ɛnrɛhola ɛnrɛhwe yɛ ɛnrɛvi Nyamenle ɛlɔlɛ ne mɔɔ wɔ yɛ Awulae Kelaese Gyisɛse anu la anwo.”
Wɔ ewiade fofolɛ ne anu, yɛnrɛhakye ngyegyelɛ mɔɔ wɔ ewiade ye anu ɛnɛ la bieko (Nea ɛdendɛkpunli 15)
16. Duzu ati a ɛfi wɔ ahonle nu amuala ɛfa ɛ nwo ɛto Gyihova anwo zo a?
16 Deɛmɔti yɛfa yɛ nwo yɛto Gyihova, Nyamenle ne mɔɔ ka nɔhalɛ la anwo zo la zonle. Ɔdaye a ɔle yɛ Bɔvolɛ a. Ɔkulo yɛ kpole kpalɛ. Menli ekpunli kpole ne dodo ne ɛlɛkɔ ɔ nyunlu ndɛndɛ ɔluakɛ menli mɔɔ vi maanle maanle kɔsɔɔti anu la ɛlɛsonle Gyihova. (Aye. 60:22; Zɛk. 8:23) Yɛze kɛ ɔmaa ye bodane ba nu dahuu yɛɛ ɔnrɛhyɛ ɔbazɛkye Seetan ɔti yɛnrɛde ye mɛlɛbɛla nee ye adalɛ edwɛkɛ ne mɔ bieko. Yɛ nee Devidi mɔɔ yɛle asɔne ɛhye la yɛ adwenle, ɔse: ‘Ayɛlɛyelɛ ɛha Gyihova Nyamenle, mɔɔ ɔ ngomekye ala a ɔyɛ nwanwane ninyɛne la. Bɛye ye anyunlunyia duma ne ayɛlɛ dahuu, na bɛmaa ye anyunlunyia ɛyi azɛlɛ ye amuala tɛkɛɛ.’—Edw. 72:18, 19.
EDWƐNE 2 Wɔ Duma A Le Gyihova
a Bɛambɔ tete anwumabɔvolɛ zɔhane duma mumua ne. Mɔɔ bɛfa bɛfɛlɛ ye la a le “Abɔnsam” [Dumasɛkyevo] yɛɛ “Seetan” [Dwazotiavolɛ].