Ɛzinzalɛ Arane YINTANƐTE ZO MBULUKUZIELƐLEKA
Ɛzinzalɛ Arane
YINTANƐTE ZO MBULUKUZIELƐLEKA
Nzema
@
  • ɛ
  • ɔ
  • Ɛ
  • Ɔ
  • BAEBOLO
  • MBULUKU
  • DEBIEZUKOALƐ
  • wp16 No. 1 m. 11-14
  • Kɛzi Yɛbali Banebɔlɛ Nwo Ɛzulolɛ Zo Konim La

Vidio biala ɛnle foa ɛhye

Mmafa ɛya vidio ne angola ambuke

  • Kɛzi Yɛbali Banebɔlɛ Nwo Ɛzulolɛ Zo Konim La
  • Ɛzinzalɛ Arane Ɔbɔ Gyihova Belemgbunlililɛ Nolo (Maanlema Ɛdeɛ)—2016
  • Edwɛkɛtile Ngyikyi
  • Edwɛkɛ Mɔɔ Nee Ye Le Ko
  • NGYEGYELƐ MƆƆ NGAKULA MƆƆ BƐNLƐ BANEBƆLƐ YIA LA
  • NYAMENLE DWENLE YƐ NWO
  • NDENLE NSA MƆƆ BAMAA YƐANYIA BANEBƆLƐ KPALƐ LA
  • AWIE BIALA BANYIA BANEBƆLƐ
  • Ɔtɛkale Ɛ Ngome, Gyihova Nee Wɔ Lua
    Ɛzinzalɛ Arane Ɔbɔ Gyihova Belemgbunlililɛ Nolo (Debiezukoalɛ Ɛdeɛ)—2021
  • Ɛ Nwo Hyia Gyihova!
    Ɛzinzalɛ Arane Ɔbɔ Gyihova Belemgbunlililɛ Nolo (Debiezukoalɛ Ɛdeɛ)—2021
  • Maa Ɛ Nye Ɛlie Mɔɔ Ɛdawɔ Mumua Ne Ɛkola Ɛyɛ La Anwo!
    Ɛzinzalɛ Arane Ɔbɔ Gyihova Belemgbunlililɛ Nolo (Debiezukoalɛ Ɛdeɛ)—2021
  • Arɛlekyekyelɛ Wɔ Ngyegyelɛ Mekɛ Nu
    Ɛzinzalɛ Arane Ɔbɔ Gyihova Belemgbunlililɛ Nolo (Maanlema Ɛdeɛ)—2016
Ɛzinzalɛ Arane Ɔbɔ Gyihova Belemgbunlililɛ Nolo (Maanlema Ɛdeɛ)—2016
wp16 No. 1 m. 11-14
Selɛ bie ɛzɔ ɔ ra raalɛ ne

Kɛzi Yɛbali Banebɔlɛ Nwo Ɛzulolɛ Zo Konim La

ADƆMA mɔɔ bɔ zo mɔɔ bɛwo ye la hyia moalɛ tɛla awie biala. Mɔɔ bɛwole yɛ la ɛnee yɛ banebɔlɛ gyi yɛ awovolɛ anwo zo titili. Mɔɔ yɛzukoale ɛdialɛ la, yɛyiale menli mɔɔ bɛwowale bɛtɛla yɛ la. Saa yɛ awovolɛ ɛnle ɛkɛ a, yɛ ahonle tu. Noko saa yɛ mame anzɛɛ yɛ papa sɔ yɛ sa a, yɛte nganeɛ kɛ yɛlɛ banebɔlɛ.

Yɛle ngakula la, ɛnee yɛ boɛlilɛ ne gyi ɛlɔlɛ mɔɔ yɛ awovolɛ da ye ali kile yɛ na bɛmaa yɛ anwosesebɛ la azo. Mɔɔ yɛnwunle kɛ yɛ awovolɛ kulo yɛ la, ɔmaanle yɛdele nganeɛ kɛ yɛlɛ banebɔlɛ kpalɛ. Mɔɔ bɛzele yɛ kɛ yɛlɛbɔ mɔdenle la, ɔmaanle yɛnyianle anwodozo nee anyuhɔlɛ.

Mekɛ mɔɔ yɛlɛnyi la, yɛ gɔnwo mɔ noko bɔle yɛ nwo bane. Yɛ nee bɛ lua a, yɛ ahonle tɔ yɛ azule nu, na bɛmmaa yɛ ahonle ɛndu wɔ sukulu.

Edwɛkɛ ɛhye maa yɛnwu ngakula mɔɔ bɛnleanle bɛ boɛ la. Ngakula bie mɔ nyia agɔnwolɛ ekyii na bɛ nuhua dɔɔnwo awovolɛ ɛnnea bɛ kpalɛ. Melissa ka kɛ, “Mekɛ biala mɔɔ mebanwu abusua mɔɔ bɛbɔ nu bɛlɛyɛ debie nvoninli la, meka ye me ti anu kɛ, ‘Me kunlu a anrɛɛ menyianle ɛhye bie wɔ me ngakula nu.’”a Bie a, kɛ ɛte nganeɛ la ɛne.

NGYEGYELƐ MƆƆ NGAKULA MƆƆ BƐNLƐ BANEBƆLƐ YIA LA

Bie a ɛnee ɛnlɛ anwodozo wɔ mekɛ mɔɔ ɛlɛyɛ kpanyinli la. Ɔbayɛ kɛ bɛanla ɛlɔlɛ kpalɛ ali bɛangile wɔ yɛɛ bɛammaa wɔ anwosesebɛ. Ɔbahola yeara ye kɛ ɛkakye kɛzi wɔ awovolɛ ɛnee ko na ɔmaanle bɛ agyalɛ ne zɛkyele la​—ndetenu mɔɔ bie a ɛbɔ ɛ nwo somolɛ. Anzɛɛ mɔɔ ɛnle kpalɛ fee la, bie a ɛnee wɔ awovolɛ ne mɔ anu ko tea wɔ anzɛɛ bo wɔ somaa.

Duzu a kakula mɔɔ ɛnlɛ banebɔlɛ la bayɛ a? Bie mɔ no nyiletane anzɛɛ bɛno nza wɔ mekɛ mɔɔ bɛlɛnyi la. Bie mɔ kɔboka basabasayɛlɛ eku bie anwo amaa bɛade nganeɛ kɛ bɛwɔ abusua nu. Ngakula ɛhye mɔ yɛ ahulo mrenyia nee ahulo mraalɛ. Noko zɛhae agɔnwolɛvalɛ ne ɛngyɛ, na saa bɛ avinli tete a, akee ngyegyelɛ ne yɛ kpole.

Ngakula mɔɔ bɛnlɛ banebɔlɛ mɔɔ bɛkoati esiane ɛhye mɔ la nyi a bɛte nganeɛ kɛ nvasoɛ ɛnle bɛ nwo zo. Ana ka kɛ, “Menliele mendole nu kɛ me nwo ɛnlɛ nvasoɛ, ɔluakɛ ɛhye a ɛnee me mame ka kile me dahuu a. Mengakye kɛ ɔhanvole me anzɛɛ ɔlale ɛhulolɛ ali ɔhilele me.”

Tɛ kɛzi bɛtetele yɛ la angome a fa ngyegyelɛ ɛhye ba a. Bie a yɛbade nganeɛ kɛ yɛnlɛ banebɔlɛ ɔlua ewolebɔlɛ, mgbanyinliyɛlɛ nu ngyegyelɛ anzɛɛ kɛzi yɛde la anwo adwenleadwenle ti. Kɛ ɔde ye biala la, ɔbahola yeazɛkye yɛ anyelielɛ nee agɔnwolɛvalɛ mɔɔ yɛ nee awie mɔ lɛ la. Duzu a yɛbahola yɛayɛ yɛava yɛali zolɛ konim a?

NYAMENLE DWENLE YƐ NWO

Ɔwɔ kɛ yɛnwu kɛ moalɛ wɔ ɛkɛ. Yɛ kɔsɔɔti yɛlɛ awie mɔɔ bahola aboa yɛ, awie mɔɔ ɔkulo kɛ ɔboa yɛ, yemɔ a le Nyamenle mumua ne.

Edwɛkɛ mɔɔ Nyamenle luale ye ngapezonli Ayezaya anwo zo hanle la ɛne: “Bɛmmamaa bɛ ahonle tu, medame a mele bɛ Nyamenle a. Mebamaa bɛ anwosesebɛ, mebaboa bɛ, mebava me konimlilɛ tumi ɛsalɛ ne meazɔ bɛ.” (Ayezaya 41:10, 13) Nea kɛzi ɔkyekye yɛ rɛle kɛ Nyamenle kulo kɛ ɔsɔ yɛ sa wɔ sɛkɛlɛneɛ adenle zo la! Ɔnle kɛ yɛmaa yɛ ahonle tu!

Baebolo ne ka Nyamenle azonvolɛ mɔɔ bɛdele nganeɛ kɛ bɛ rɛle ɛbɔ noko bɛzukoale kɛ bɛbazɔ Nyamenle asa la anwo edwɛkɛ. Samoɛle mame, Hana dele nganeɛ kɛ yeyɛ sonla mgbane ɔluakɛ ɛnee ɔnlɛ ralɛ la ati. Kɛmɔ ɔle mota la ati, ɛnee bɛta bɛgolo ɔ nwo. Ɔlua ɛhye ati, ɛnee Hana ɛnli aleɛ na ɔsu fane dɔɔnwo. (1 Samoɛle 1:6, 8) Noko mɔɔ ɔhanle ye ahonle nu edwɛkɛ ɔhilele Nyamenle la, yeanli nyane bieko.​—1 Samoɛle 1:18.

Edwɛndolɛnli Devidi noko dele nganeɛ mekɛ bie kɛ ɔnlɛ banebɔlɛ. Belemgbunli Sɔɔlo bɔle mɔdenle kɛ ɔku ye wɔ ɛvolɛ dɔɔnwo anu. Devidi liele ɔ nwo fane dɔɔnwo ɔnva nwo kɛ ɛnee bɛkpondɛ ye bɛahu ye la, na ɔdwu mekɛ ne bie a, ɔte nganeɛ kɛ ye ngyegyelɛ ne ɛbo ɔ nwo zo. (Edwɛndolɛ 55:3-5; 69:1) Ɛhye mɔ amuala anzi ɔhɛlɛle kɛ: “Akee mebala mealafe anzonudwolɛ nu, ɔluakɛ, wɔmɔ [Gyihova] ala, yɛɛ ɛsinza me a.”​—Edwɛndolɛ 4:8.

Hana nee Devidi vale bɛ ngyegyelɛ ne dole Gyihova anwo zo na bɛnwunle kɛ ɔboale bɛ. (Edwɛndolɛ 55:22) Kɛ ɔkɛyɛ na yɛayɛ zɔ ɛnɛ ɛ?

NDENLE NSA MƆƆ BAMAA YƐANYIA BANEBƆLƐ KPALƐ LA

1. Fa ɛ rɛle wula Gyihova anu kɛ Selɛ.

Nrenyia bie ɛlɛdwenledwenle Baebolo ne mɔɔ ɔlɛkenga la anwo

Gyisɛse dule yɛ folɛ kɛ yɛnwu ɔ Ze ne, mɔɔ le “nɔhalɛ Nyamenle kokye ne” la. (Dwɔn 17:3) Ɛzoanvolɛ Pɔɔlo ka kɛ, “Nyamenle nee yɛ nuhua biala avinli ande biala.” (Gyima ne 17:27) Gyemise hɛlɛle kɛ, “Bɛhwe bɛbikye Nyamenle, na ɔdaye noko ɔkɛbikye bɛ.”​—Gyemise 4:8.

Saa yɛnwu kɛ yɛlɛ anwuma Selɛ mɔɔ kulo yɛ na ɔdwenle yɛ nwo a, ɔbaboa yɛ yɛamaa yɛali adwenleadwenle zo konim. Nɔhalɛ, bie a ɔbalie mekɛ na yɛanyia anwodozo noko menli dɔɔnwo ɛnwu ye kɛ yɛyɛ ɛhye a ɔboa. Caroline ka kɛ, “Mɔɔ Gyihova rayɛle me Ze la, ɔmaanle menyianle awie mɔɔ mekola meka me ahonle nu edwɛkɛ mekile ye a. Ɛhye maanle me nwo dɔle me!”

Rachel ka kɛ, “Gyihova a le awie mɔɔ boale me maanle mendele nganeɛ kɛ melɛ banebɔlɛ wɔ mekɛ mɔɔ me awovolɛ gyakyile me ɛkɛ ne hɔle la. Mekola meka me edwɛkɛ mekile ye na mesɛlɛ ye kɛ ɔli me ngyegyelɛ ne anwo gyima ɔmaa me. Na ɔyɛ ye zɔ noko.”b

2. Kpondɛ abusua mɔɔ bɛkulo Nyamenle.

Bɛlɛbɔ adawu wɔ Belemgbunlililɛ Asalo

Gyisɛse hilele ye ɛdoavolɛma ne kɛ bɛnwu ye kɛ bɛle mediema. Ɔzele bɛ kɛ, “Bɛ muala bɛle mediema.” (Mateyu 23:8) Ɛnee ɔkulo kɛ ye nɔhalɛ ɛdoavolɛma kulo bɛ nwo ngoko ngoko na bɛyɛ abusua kpole ko mɔɔ bɛkulo Nyamenle a.​—Mateyu 12:48-50; Dwɔn 13:35.

Gyihova Alasevolɛ asafo ne mɔ a le abusua mɔɔ ɛlɔlɛ wɔ nu na bɛkyekye awie mɔ arɛle a. (Hibuluma 10:24, 25) Menli dɔɔnwo ɛnwu ye kɛ asafo debiezukoalɛ le kɛ ayile bie mɔɔ di bɛ ngyegyelɛ nwo gyima la.

Eva ka kɛ, “Menyianle agɔnwolɛ kpalɛ bie wɔ me asafo ne anu mɔɔ te me nyane bo a. Ɔdiele me, ɔgengale debie ɔhilele me na ɔ nee me yɛle asɔne. Yeammaa me nwo anyɛ me koonwu ɛlɛ. Ɔboale me ɔmaanle menganle mɔɔ gyegye me la amuala mengilele ye na me adesoa ne azo dele. Ɔlua ye moalɛ zo, akee mendele nganeɛ kɛ me nwo ɛdɔ me.” Rachel toa zo kɛ, “Menyianle ‘mame nee papa’ wɔ asafo ne anu. Bɛmaanle mendele nganeɛ kɛ bɛkulo me na melɛ banebɔlɛ.”

3. Da ɛlɔlɛ nee nyele ali kile awie mɔ.

Saa yɛda ɛlɔlɛ nee nyele ali yɛkile awie mɔ a, ɔmaa yɛnyia agɔnwolɛ kpalɛ. Gyisɛse hanle kɛ: “Nyilalɛ dɔɔnwo wɔ ɛmanlɛ nu tɛla ɛlielɛ.” (Gyima ne 20:35) Na yɛbanwu kɛ saa yɛkulo awie mɔ a, bɛbahulo yɛdayɛ noko. Gyisɛse zele ye ɛdoavolɛma ne kɛ, ‘Bɛmaa bɛ sa ɛdwu awie mɔ anwo zo, na menli noko asa badwu bɛ nwo zo.’​—Luku 6:38.

Saa yɛkulo awie mɔ na bɛdabɛ noko bɛkulo yɛ a, ɔmaa yɛte nganeɛ kɛ yɛlɛ banebɔlɛ. Kɛ mɔɔ Baebolo ne ka la, “ɛhulolɛ ɛmbɔ aze ɛlɛ.” (1 Kɔlentema 13:8) María ka kɛ, “Meze kɛ adwenle mɔɔ ɛndenrɛ mɔɔ menyianle wɔ me nwo la ɛnle nɔhalɛ. Menlile adwenle ɛhye azo konim ɔlua awie mɔ mɔɔ memboale bɛ na menyele me adwenle menvile me ɛdeɛ ne azo la azo. Saa meboa awie mɔ a, ɔmaa me kunlu dwo.”

Nrenyia kpanyinli bie ɛlɛfa kpɔma adia yɛɛ kpavolɛ bie ɛlɛboa ye

AWIE BIALA BANYIA BANEBƆLƐ

Ndenle ne mɔ mɔɔ yɛzuzu nwo la ɛnle debie mɔɔ bamaa ɛ nwo adɔ wɔ bɔkɔɔ ɛkɛ ne ala a. Noko bɛkola bɛboa wɔ kpalɛ. Caroline ka kɛ, “Ɔyɛ a mete nganeɛ kɛ menlɛ banebɔlɛ. Noko kɛkala me nwo lɛ nvasoɛ. Meze kɛ Nyamenle dwenle me nwo na melɛ agɔnwolɛma dɔɔnwo mɔɔ bɛmaa mete nganeɛ kɛ melɛ banebɔlɛ a.” Kɛ Rachel noko te nganeɛ la ɛne. Ɔka kɛ, “Ɔyɛ a, alɔbɔlɛ ku me. Noko melɛ mediema mrenyia nee mraalɛ mɔɔ bɛtu me folɛ, na bɛboa me bɛmaa menyia ninyɛne nwo adwenle kpalɛ. Mɔɔ tɛla biala la, melɛ anwuma Selɛ mɔɔ meka me edwɛkɛ mekile ye dahuu a. Ɛhye a boa me a.”

Baebolo ne ka ewiade fofolɛ bie mɔɔ ɛlɛba, mɔɔ yɛ nuhua ko biala banyia banebɔlɛ kpalɛ la anwo edwɛkɛ

Ye sɔbelɛ kpalɛ wɔ ɛkɛ. Baebolo ne ka ewiade fofolɛ bie mɔɔ ɛlɛba, mɔɔ yɛ nuhua ko biala banyia banebɔlɛ kpalɛ la anwo edwɛkɛ. Nyamenle Edwɛkɛ ne bɔ ɛwɔkɛ kɛ: “Awie biala badɛnla ye vanye egyinli nu, yɛɛ ye feege mbaka bo anzonudwolɛ nu; awie ɛnrɛha bɛ ɛzulolɛ.” (Maeka 4:4) Mekɛ zɔhane, awie biala ɛnrɛde nganeɛ kɛ ɔnlɛ banebɔlɛ yɛɛ awie biala ɛnrɛgyegye yɛ. ‘Yɛnrɛhakye’ ninyɛne mɔɔ maanle yɛlile nyane mekɛ bie mɔɔ ɛze la bieko. (Ayezaya 65:17, 25) Nyamenle nee ɔ Ra, Kelaese Gyisɛse bamaa “tenleneyɛlɛ” adɛnla ɛkɛ. Mɔɔ bavi nu ara la a le kɛ ‘anzodwolɛ nee anwondɔlɛ bara dahuu.’​—Ayezaya 32:17.

a Tɛ bɛ aluma kpalɛ ɔ.

b Gyihova Alasevolɛ nee bɛdabɛ mɔɔ bɛkulo kɛ bɛbikye Nyamenle la sukoa Baebolo ne mɔɔ bɛndua ɛhwee.

Bɛnlɛ Banebɔlɛ

“Saa me papa bo nza na ɔfa ɛya a, ɔkakyi bɔkɔɔ. Ɛnee yeyɛ kɛ bedi mɔɔ ɛnrese ɔ gye kɛ ɔkye nane bie yeali la. Saa ɔba ye zɛhae a ɛnee meyɛ kɛ boaneralɛ mɔɔ ɛzulolɛ ɛha ye, na ɔlɛkpondɛ ɛleka bie yeavea la. Ɛnee memkpondɛ kɛ ɔnwu me bɔbɔ ɔluakɛ kenle ko biala ɛzulolɛ ka me.”​—Caroline kakye ye ngakula nu.

“Mendele nganeɛ kɛ menrɛhola menrɛlie awie biala menrɛli. Ɔzɔho kɛ ɛnee meminli boka bie azo na melɛtea nu meakpondɛ moalɛ, noko awie biala ɛnde me ne, awie biala ɛngola ɛnli me nyunlu ɛngɔ ɛleka kpalɛ.”​—Eva, raalɛ mɔɔ bɛbɔ ye ewole kenle nsa ye la.

“Me papa ta tea me kɛ, ‘Ɛle kakula ɛtane. Awie biala ɛnrɛhulo wɔ edwɛkɛ ɛlɛ!’ Mebɔ mɔdenle wɔ ɛvolɛ dɔɔnwo anu kɛ meye meavi me ti anu kɛ menle kakula ɛtane yɛɛ menli kulo me edwɛkɛ. Mendele nganeɛ kɛ twea ralɛ mɔɔ ɛva ɔdua ɛzia ɔ gyakɛ avinli, mɔɔ dahuu kpondɛ awie ɔ nee ye ali nwɔhoa noko ɔnnyia bie la.”​—Mark, mɔɔ ye papa ɛmbu ye bie la.

“Ɔyɛ a menea raalɛ anwo fɛlɛko na mefa ye metoto felawɔse kɛnlɛma mɔɔ menli kulo kɛ bɛnyia ye wɔ bɛ sua nu la anwo. Noko mele kɛ ndile bie mɔɔ awie biala ɛngulo a.”​—María, bɛlɛra bie mɔɔ dele nganeɛ kɛ awie ɛngulo ye la.

“Mekɛ mɔɔ menyianle ɛvolɛ 12 la, me awovolɛ dule hɔle maanle fofolɛ nu na bɛgyakyile me nee me mediema mraalɛ nwiɔ kɛ menea bɛ. Me nwo yɛle me koonwu. Ɛnee mekulo kɛ awie nea me na ɔka ɔkile me kɛ melɛyɛ deɛ. Noko mendele nganeɛ kɛ meminli wɔ ɛhoayelɛ kpole bie anu. Ɛnee melɛbɔ me nwo mɔdenle, noko ɛnee mekpondɛ kɛ meye me nwo mefi ɛhoayelɛ ɛhye anu. Ɛnee mekpondɛ kɛ menyia banebɔlɛ nee anyelielɛ.”​—Rachel, gyimayɛvoma bie mɔɔ bɛdu adenle la ara raalɛ.

    Nzema Mbuluku Ngakyile (1982-2026)
    Fi Nu
    Kɔ Nu
    • Nzema
    • Fa Nwa Awie
    • Mɔɔ ɛkulo
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Nwolɛ Mɛla
    • Fealeranu Edwɛkɛ
    • Privacy Settings
    • JW.ORG
    • Kɔ Nu
    Fa Nwa Awie