Ɛzinzalɛ Arane YINTANƐTE ZO MBULUKUZIELƐLEKA
Ɛzinzalɛ Arane
YINTANƐTE ZO MBULUKUZIELƐLEKA
Nzema
@
  • ɛ
  • ɔ
  • Ɛ
  • Ɔ
  • BAEBOLO
  • MBULUKU
  • DEBIEZUKOALƐ
  • w25 October m. 6-11
  • Gyihova Le Yɛ “Anyelielɛ Kpole”

Vidio biala ɛnle foa ɛhye

Mmafa ɛya vidio ne angola ambuke

  • Gyihova Le Yɛ “Anyelielɛ Kpole”
  • Ɛzinzalɛ Arane Ɔbɔ Gyihova Belemgbunlililɛ Nolo (Debiezukoalɛ Ɛdeɛ)—2025
  • Edwɛkɛtile Ngyikyi
  • Edwɛkɛ Mɔɔ Nee Ye Le Ko
  • DEBIE MƆƆ MAA YƐNYIA NƆHALƐ ANYELIELƐ NA YƐDI FƐLƐKO LA
  • MMAMAA DEBIE BIALA SƐKYE WƆ ANYELIELƐ
  • Anyelielɛ​—Subane Mɔɔ Yɛnyia Yɛfi Nyamenle Ɛkɛ
    Ɛzinzalɛ Arane Ɔbɔ Gyihova Belemgbunlililɛ Nolo (Debiezukoalɛ Ɛdeɛ)—2018
  • Kɛzi Ɛbanyia Anyelielɛ Kpole Wɔ Daselɛlilɛ Nu La
    Ɛzinzalɛ Arane Ɔbɔ Gyihova Belemgbunlililɛ Nolo (Debiezukoalɛ Ɛdeɛ)—2024
  • Die To Nu Kɛ Tɛ Debie Biala A Ɛze A
    Ɛzinzalɛ Arane Ɔbɔ Gyihova Belemgbunlililɛ Nolo (Debiezukoalɛ Ɛdeɛ)—2025
  • Ɛkyɛ Debie A Ɛ Nye Balie
    Ɛzinzalɛ Arane Ɔbɔ Gyihova Belemgbunlililɛ Nolo (Debiezukoalɛ Ɛdeɛ)—2024
Nea Dɔɔnwo
Ɛzinzalɛ Arane Ɔbɔ Gyihova Belemgbunlililɛ Nolo (Debiezukoalɛ Ɛdeɛ)—2025
w25 October m. 6-11

EDWƐKƐ 40

EDWƐNE 111 Deɛmɔti Yɛ Nye Die La

Gyihova Le Yɛ “Anyelielɛ Kpole”

“ Mebahɔ Nyamenle . . . , me anyelielɛ kpole ne ɛkɛ.”—EDW. 43:4.

BODANE

Ɔbaboa yɛ yeamaa yɛanwu ninyɛne mɔɔ bahola azɛkye yɛ anyelielɛ nee mɔɔ yɛyɛ a ɔbamaa yɛ nye alie bieko la.

1-2. (a) Tɛnlabelɛ boni a menli dɔɔnwo wɔ nu ɛnɛ a? (b) Duzu a yɛbazuzu nwo wɔ edwɛkɛ ɛhye anu a?

MENLI dɔɔnwo mɔɔ wɔ ewiade la ɛlɛyɛ ninyɛne dɔɔnwo mɔɔ ɔbamaa bɛ nye alie la. Noko ɔnva nwo mɔdenle biala mɔɔ bɛlɛbɔ la, bɛ nye ɛnlie. Menli dɔɔnwo arɛle ɛbɔ yɛɛ bɛte nganeɛ kɛ ninyɛne ɛnrɛyɛ boɛ ɛlɛ. Gyihova menli noko kola kɔ tɛnlabelɛ zɛhae mɔ bie anu. Kɛmɔ yɛde “mekɛ mɔɔ li awieleɛ la anu” la ati, yɛ nye la kɛ yɛbayia tɛnlabelɛ ngakyile “mɔɔ anu yɛ se” mɔɔ ɔbahola yeamaa yɛ rɛle abɔ anzɛɛ adwenleadwenle adɔ yɛ nwo la.—2 Tim. 3:1.

2 Wɔ edwɛkɛ ɛhye anu, yɛbazuzu ninyɛne mɔɔ ɔbahola yeazɛkye yɛ anyelielɛ nee mɔɔ yɛyɛ a yɛ nye balie bieko la anwo. Noko mɔɔ limoa, maa yɛnlea debie mɔɔ maa yɛnyia nɔhalɛ anyelielɛ na yɛdi fɛlɛko la.

DEBIE MƆƆ MAA YƐNYIA NƆHALƐ ANYELIELƐ NA YƐDI FƐLƐKO LA

3. Duzu a abɔdeɛ maa yɛnwu ye wɔ Gyihova anwo a? (Eza nea nvoninli ne mɔ.)

3 Gyihova anye die dahuu. Na ɔkulo kɛ yɛ nye die, na yɛdi fɛlɛko. Ɔti ɔnyɛ nwanwane kɛ yɛnwu kɛzi ɔ nye die la wɔ ninyɛne mɔɔ yebɔ la anu la—yɛ azɛlɛ kɛnlɛma ne, kɔla ngakyile mɔɔ ɛbɔ yɛ ɛyia, nane mɔɔ bɛdi nwɔhoa yɛɛ aleɛ ngakyile mɔɔ yɛ fɛ la. Amgba Gyihova kulo yɛ na ɔkpondɛ kɛ yɛ nye die!

Nvoninli ngakyile: Nane ngakyile ɛlɛdi nwɔhoa. 1. Ɛzonle ralɛ bie ɛlɛwudu azule. 2. Penguin mralɛ luolua ezukɔtweaba ne anu. 3. Mgbɔkye mralɛ ɛlɛwuluwulu wɔ ndile ne anu. 4. Atui ɛlɛwuluwulu wɔ nyevile ne anu.

Ɛzonle kakula: Image © Romi Gamit/Shutterstock; penguin mralɛ: Vladimir Seliverstov/500px via Getty Images; mbɔnkye mralɛ: Rita Kochmarjova/stock.adobe.com; atui nwiɔ: georgeclerk/E+ via Getty Images

Saa yɛnwu nane mɔɔ bɛlɛdi nwɔhoa la a, ɔmaa yɛnwu kɛ Gyihova anye die (Nea ɛdendɛkpunli 3)


4. (a) Duzu ati a Gyihova anye tɛdie ɔnva nwo kɛ ɔnwu amaneɛnwunlɛ mɔɔ wɔ ewiade ye la ɛ? (b) Ahyɛlɛdeɛ boni a Gyihova ɛva ɛmaa yɛ a? (Edwɛne 16:11)

4 Gyihova le “anyelielɛ Nyamenle” ɛdeɛ, noko ɔnwu nyanelilɛ nee amaneɛnwunlɛ mɔɔ wɔ ewiade ye la. (1 Tim. 1:11) Noko ɔtɛmaanle ninyɛne ɛhye mɔ ɛtɛsɛkyele ye anyelielɛ. Ɔze kɛ yɛ amaneɛnwunlɛ ne ɛnrɛhyɛ—ɔdaye mumua ne yehile mekɛ mɔɔ ɔbara awieleɛ la. Na yezi abotane ɔlɛkendɛ kenle mɔɔ ɔbava alɔbɔlɛlilɛ nee amaneɛnwunlɛ kɔsɔɔti yeara awieleɛ bɔkɔɔ la. Noko Gyihova ze mɔɔ yɛlɛkɔ nu la na ɔkulo kɛ ɔboa yɛ. Duzu a ɔyɛ ɔboa yɛ a? Yemaa yɛ ahyɛlɛdeɛ bie, yemɔ a le anyelielɛ. (Kenga Edwɛne 16:11.) Nea kɛzi ɔvale ahyɛlɛdeɛ zɔhane ɔmaanle ɔ Ra Gyisɛse la.

5-6. Duzu ati a Gyisɛse anye die a?

5 Gyisɛse a le Gyihova abɔdeɛ mɔɔ ɔ nye die kpole kpalɛ a. Duzu ati ɔ? Suzu ninyɛne nwiɔ anwo. (1) “Ɔle Nyamenle ne mɔɔ bɛnnwu ye la ɛsaso” na ɔda ɔ Ze subane ne bie ali pɛpɛɛpɛ wɔ adenle biala azo. (Kɔl. 1:15) (2) Gyisɛse nee ɔ Ze Gyihova mɔɔ anyelielɛ vi ye ɛkɛ la ɛdɛnla mekɛ tendenle.

6 Eza kɛmɔ Gyisɛse yɛ tieyɛ maa ɔ Ze dahuu la ati, ɔmaa ɔ nye die. (Mrɛ. 8:​30, 31; Dwɔn 8:29) Ɔlua ye nɔhalɛlilɛ ti, yenyia Gyihova anyunlu ɛlolɛ yɛɛ yelie ye yedo nu na ɛhye noko maa ɔ nye die.—Mat. 3:17.

7. Kɛ ɔkɛyɛ na yɛanyia nɔhalɛ anyelielɛ ɛ?

7 Saa yɛdayɛ noko yɛbikye Gyihova, ahenle mɔɔ maa anyelielɛ la a, yɛbanyia nɔhalɛ anyelielɛ. Saa yɛnyia mekɛ dɔɔnwo yɛsukoa Gyihova anwo debie na yɛsukoa ye subane ne mɔ a, ɔbamaa yɛ nye alie kpole. Eza saa yɛyɛ mɔɔ Nyamenle kulo na yɛnwu ye kɛ yɛnyia ɔ nyunlu ɛlolɛ a, ɔbamaa yɛ nye alie.a (Edw. 33:12) Na saa kenle ko bie na yɛ nye ɛnlie anzɛɛ yɛ rɛle bɔ mekɛ tendenle noko ɛ? Asoo yemɔ kile kɛ Gyihova ɛnlie yɛ ɛndo nu ɔ? Kyɛkyɛ! Yɛnli munli yɛɛ ɔdwu mekɛ ne bie a yɛdi nyane, alɔbɔlɛ yɛɛ yɛ rɛle bɔ. Gyihova ze ɛhye. (Edw. 103:14) Maa yɛzuzu ninyɛne mɔɔ bahola azɛkye yɛ anyelielɛ nee mɔɔ yɛyɛ a ɔbamaa yɛ nye alie bieko la anwo.

Kɛzi Gyihova Maa Yɛ Nye Die La

Yɛ asɔne sɛlɛ Gyihova sunsum nwuanzanwuanza ne. Ɔwɔ kɛ yɛfa yɛ nwo yɛto Gyihova anwo zo amaa yɛ nye alie, ɔluakɛ anyelielɛ le ye sunsum nwuanzanwuanza ne ma ne foa. (Gal. 5:22) Ɔlua Gyihova sunsum nwuanzanwuanza ne moalɛ zo, saa yɛlɛyia sɔnea bɔbɔ a, yɛbahola ‘yɛava abotane nee anyelielɛ yɛagyinla debie biala anloa.’—Kɔl. 1:11.

Fa wɔ adwenle sie Gyihova ɛzonlenlɛ zo. Sukoa Nyamenle Edwɛkɛ ne nee mbuluku ne mɔ dahuu. Fa nwolɛ adenle biala mɔɔ ɛbanyia la ka “edwɛkpa mɔɔ bamaa menli kɔsɔɔti anyia anyelielɛ kpole la” kile awie mɔ. (Luku 2:10) Menli mɔɔ fa Gyihova ɛzonlenlɛ dimoa bɛ ɛbɛlabɔlɛ nu la a anye die kpalɛ a.—Edw. 65:4.

Tie Gyihova mekɛ biala. Kakye kɛ Gyihova mɛla ne mɔ baboa wɔ. Saa yɛtie Gyihova a, ɔmmaa yɛ nwo ɛngyele yɛ, emomu ɔmaa yɛ nye die.—Luku 11:28.

MMAMAA DEBIE BIALA SƐKYE WƆ ANYELIELƐ

8. Kɛzi ɛbɛlabɔlɛ nu ngyegyelɛ kola ka yɛ ɛ?

8 Debie mɔɔ limoa: Ɛbɛlabɔlɛ nu ngyegyelɛ. Ɛgyi kpɔdekpɔdeyɛlɛ, esiane, ehyia, anwodolɛ anzɛɛ ɛrelerayɛlɛ nloa ɔ? Saa yɛyia ngyegyelɛ ɛhye mɔ bie a ɔnrɛmaa yɛ nye ɛnrɛlie, titili saa yɛngola yɛnyɛ tɛnlabelɛ ne anwo ɛhwee a. Baebolo ne ka ye wienyi kɛ “nyanelilɛ maa sonla nwo bubu ye.” (Mrɛ. 15:13) Babis, asafo nu kpanyinli bie mɔɔ wɔ ɛvolɛ nna ala anu ɔ diema nrenyia nee ye awovolɛ amu nwiɔ wule la hanle kɛ: “Me nwo yɛle me koonwu yɛɛ ɛnee mennwu mɔɔ meyɛ a. Ɔdwu mekɛ ne bie a, adwenleadwenle tɔ me nwo ɔluakɛ kolaa na me awovolɛ nee me diema ne awu la, ɛnee menlɛ alagye fee ɔti meannyia mekɛ meammaa bɛ.” Ɛbɛlabɔlɛ nu ngyegyelɛ kola maa yɛfɛ na yɛ sa nu to.

9. Duzu a bahola aboa yɛ yeamaa yɛ nye alie bieko a? (Gyɛlɛmaya 29:​4-7, 10)

9 Duzu a bahola aboa yɛ yeamaa yɛ nye alie bieko a? Saa yɛandwenledwenle ninyɛne mɔɔ yɛngola yɛnyɛ nwolɛ ɛhwee la anwo na yɛkile mɔɔ yɛlɛ la anwo anyezɔlɛ a, ɔbamaa yɛ nye alie bieko. Ewiade ne maa menli nyia adwenle kɛ amaa yɛ nye alie la, ɔnle kɛ yɛyia ngyegyelɛ biala wɔ ɛbɛlabɔlɛ nu. Noko ɛhye ɛnle nɔhalɛ. Kɛ neazo la, Gyihova hanle hilele Dwuuma mɔɔ bɛvale bɛ bɛhɔle akɛlɛzonlenlɛ nu wɔ Babelɔn la kɛ bɛlie tɛnlabelɛ fofolɛ mɔɔ bɛhɔ nu la bɛdo nu na bɛyɛ biala mɔɔ bɛbahola la wɔ tɛnlabelɛ ɛsesebɛ zɔhane mɔ anu. (Kenga Gyɛlɛmaya 29:​4-7, 10.) Duzu a yɛsukoa yɛfi nu a? Bɔ mɔdenle kɛ ɛbalie tɛnlabelɛ mɔɔ wɔhɔ nu la wɔado nu, na kile ninyɛne mgbalɛ mɔɔ ɛlɛ wɔ wɔ ɛbɛlabɔlɛ nu la anwo anyezɔlɛ. Kakye kɛ Gyihova baboa wɔ yeamaa wɔagyinla kpundii. (Edw. 63:7; 146:5) Effie, mɔɔ esiane bie mɔɔ dole ye la maanle ɔbubule la hanle kɛ: “Gyihova, me abusua ne nee asafo ne anu amra boa me kpalɛ. Ɔti mete nganeɛ kɛ saa memaa me sa nu to a, ɔbahile kɛ mele boniayɛ. Mekulo kɛ mekile moalɛ kpole mɔɔ Gyihova nee agɔnwolɛma ɛhye mɔ fa maa me la anwo anyezɔlɛ.”

10. Saa yɛlɛyia ngyegyelɛ bɔbɔ a, duzu ati a yɛ nye bahola alie a?

10 Saa yɛ tɛnlabelɛ ne ɛnle kɛ kɛzi yɛkpondɛ ye la anzɛɛ saa yɛdayɛ anzɛɛ yɛ abusua ne ɛlɛyia ngyegyelɛ mɔɔ anu yɛ se bɔbɔ la a, yɛ nye bahola alie.b (Edw. 126:5) Duzu ati ɔ? Ɔluakɛ tɛ tɛnlabelɛ mɔɔ yɛwɔ nu la a maa yɛ nye die a. Maria mɔɔ le adekpakyelɛnli la hanle kɛ: “Saa ɛlɛyia ngyegyelɛ na ɛ nye bahɔ zo alie a, yemɔ ɛngile kɛ ɔwɔ kɛ ɛyɛ ɛ nwo kɛ debie biala le kpalɛ. Emomu, mɔɔ ɔkile la a le kɛ ɛkakye Gyihova ɛwɔkɛ ne mɔ. Ɔnva nwo mɔɔ bazi biala la, yɛ Ze ne baboa yɛ yeamaa yɛ nye alie.” Kakye kɛ kɛkala bɔbɔ, saa asetɛnla ne anu yɛ se kɛ nzɔne bɔbɔ a, yɛ ngyegyelɛ ne amuala le mekɛ ezinra nu debie—ɔnrɛha ye zɛhae ala. Ɔnrɛhyɛ, ninyɛne bahakyi.

11. Kɛzi ɛzoanvolɛ Pɔɔlo neazo ne maa wɔ anwosesebɛ ɛ?

11 Na saa ngyegyelɛ mɔɔ yɛlɛyia la maa yɛte nganeɛ kɛ Gyihova anye ɛnlie yɛ nwo bieko noko ɛ? Bie a yɛdwenledwenle Gyihova azonvolɛ nɔhavoma gyɛne mɔɔ bɛyiale ngyegyelɛ mɔɔ anu yɛ se la anwo a, ɔbaboa yɛ. Suzu ɛzoanvolɛ Pɔɔlo neazo ne anwo. Gyisɛse mumua ne kpalɛ ye kɛ ɔhɔbɔ edwɛkpa ne nolo “ɔhile maanle maanle nee arelemgbunli yɛɛ Yizilayɛma.” (Gyi. 9:15) Nwolɛ adenle kpole kpalɛ o! Noko, Pɔɔlo yiale ngyegyelɛ. (2 Kɔl. 11:​23-27) Asoo ngyegyelɛ dɔɔnwo ne mɔɔ ɔyiale la kile kɛ ɛnee Gyihova anye ɛnlie ɔ nwo bieko ɔ? Kyɛkyɛ! Emomu, ye kpundiigyinlanlɛ ne maanle ɔlale ali kɛ Gyihova ɛlɛyila ye. (Wlo. 5:​3-5) Akee dwenle wɔ tɛnlabelɛ ɛdeɛ ne anwo. Ɛlɛyia sɔnea dɔɔnwo noko ɛlɛfa nɔhalɛlilɛ wɔagyinla nuhua. Ɔti ɛdawɔ noko ɛbahola wɔanyia anwodozo kɛ Gyihova anye die ɛ nwo.

12. Saa yɛangola yɛanyɛ debie bie mɔɔ yɛkulo kɛ yɛyɛ la a, duzu a bahola azi a?

12 Debie mɔɔ tɔ zo nwiɔ: Saa yɛ anyelazo amba nu a. (Mrɛ. 13:12) Ɛlɔlɛ nee anyezɔlɛ mɔɔ yɛlɛ yɛmaa Gyihova la ka yɛ ɔmaa yɛfa bodane yɛsiezie yɛ nye zo wɔ ye ɛzonlenlɛ nu. Noko saa yɛ tɛnlabelɛ ne ammaa yɛangola yɛandwu yɛ bodane ne mɔ anwo a, yɛ rɛle bahola abɔ. (Mrɛ. 17:22) Adekpakyelɛnli bie mɔɔ bɛfɛlɛ ye Holly la hanle kɛ: “Ɛnee mekulo kɛ mekɔ Belemgbunlililɛ Edwɛkpakavolɛma Sukulu ne bie, mekɔsonle wɔ maanle gyɛne zo anzɛɛ mekɔyɛ Ramapo suazilɛ gyima ne bie. Noko me tɛnlabelɛ ne hakyile, ɔti ɛnee menrɛhola menrɛdwu zɔhane bodane ne mɔ anwo. Me sa nu dole. Saa ɛkulo kɛ ɛyɛ ninyɛne bie mɔ noko ɛngola ye yɛ a, ɔmaa ɛdi nyane kpole.” Menli dɔɔnwo noko te nganeɛ zɔhane ala.

13. Saa yɛ tɛnlabelɛ ne ɛmmaa yɛngola yɛnyɛ dɔɔnwo a, bodane boni mɔ a yɛbahola yɛava yɛazie yɛ nye zo a?

13 Duzu a bahola aboa yɛ yeamaa yɛ nye alie bieko a? Kakye kɛ Gyihova ɛmkpondɛ dɔɔnwo ɛnvi yɛ ɛkɛ. Ɔ nye ɛnla kɛ yɛbayɛ mɔɔ yɛnrɛhola la; yɛɛ tɛ mɔɔ yɛkola yɛyɛ wɔ ye ɛzonlenlɛ nu la a ɔgyinla zo ɔbu yɛ kɛ yɛsonle bolɛ a. Gyihova kulo kɛ yɛbɛlɛ yɛ nwo aze na yɛdi nɔhalɛ. (Maeka 6:8; 1 Kɔl. 4:2) Adwenle, nganeɛdelɛ nee subane mɔɔ yɛfa yɛyɛ debie la a hyia ye kpalɛ a, na tɛ mɔɔ yɛkola yɛyɛ la ɔ. Asoo nrɛlɛbɛ wɔ nu kɛ yɛbakpondɛ dɔɔnwo yɛavi yɛdayɛ mumua ne yɛ ɛkɛ yɛadɛla mɔɔ Gyihova kpondɛ la ɔ?c Kyɛkyɛ! Ɔti saa wɔ tɛnlabelɛ ne ɛmmaa ɛngola ɛnyɛ dɔɔnwo wɔ Gyihova ɛzonlenlɛ nu a, bɔ mɔdenle fa wɔ adwenle sie mɔɔ ɛbahola wɔayɛ la azo. Ɛbahola wɔayɛ neazo wɔamaa mgbavolɛ nee mbɛlɛra azukoa wɔ anzɛɛ wɔamaa menli mɔɔ ɛyɛ mgbanyinli la anwosesebɛ ɔ? Ɛbahola wɔava wɔayɛ wɔ bodane kɛ ɛbahɔ awie sua nu, ɛbavɛlɛ ye wɔ fonu zo anzɛɛ ɛbatɛse ye mɛsegyi wɔamaa ye anwosesebɛ ɔ? Saa ɛbɔ mɔdenle kɛ ɛbadwu bodane ɛhye mɔ mɔɔ ɛbahola la anwo a, Gyihova bayila wɔ na yeamaa ɛ nye alie! Eza kakye kɛ ɔnrɛhyɛ, yɛbanyia nwolɛ adenle dɔɔnwo wɔ Gyihova ewiade fofolɛ ne anu yɛazonle ye wɔ ndenle mɔɔ ɔtɛbale yɛ adwenle nu ɛlɛ la azo! Holly mɔɔ yɛhanle ɔ nwo edwɛkɛ la hanle kɛ: “Metɛnla aze na meka mekile me nwo kɛ, ‘Mebanyia dahuu ngoane.’ Gyihova baboa me yeamaa meadwu me bodane ne mɔ bie anwo wɔ ewiade fofolɛ ne anu.”

14. Duzu bieko a bahola azɛkye yɛ anyelielɛ ne a?

14 Debie mɔɔ tɔ zo nsa: Saa yɛfa yɛ nwo yɛto ezukoa nee anyelielɛ ninyɛne gyɛne zo a. Yɛnwu menli mɔɔ ɔzɔho kɛ bɛ nye die ɔluakɛ dahuu bɛlɛ ninyɛne mgbalɛ la wɔ sohyia media zo. Bɛmaa menli te nganeɛ kɛ saa bɛyɛ ninyɛne mɔɔ bɛ nye die nwo, bɛtotɔ ninyɛne mɔɔ bɛkulo na bɛtudu adenle a, ɔbamaa bɛ nye alie. Nvonleɛ ɛnle nwo kɛ yɛbayɛ ninyɛne ɛhye mɔ mɔɔ maa yɛ nye die la. Gyihova ɛbɔ yɛ wɔ adenle mɔɔ maa yɛ nye die ninyɛne ngɛnlɛma nwo la azo. Noko menli dɔɔnwo ɛnwu kɛ ninyɛne mɔɔ ɛnee bɛsuzu kɛ ɔbamaa bɛ nye alie la akee ɛmmaa bɛ nye ɛnlie. Eva mɔɔ le adekpakyelɛnli la hanle kɛ, “Saa ɛfa wɔ adwenle ɛsie mɔɔ ɛyɛ a ɔbamaa ɛ ngomekye ɛ nye alie la azo a, ɛ kunlu ɛndwo ɛ nwo ɛlɛ.” Ɛhye bahola amaa yɛali nyane na yɛ sa nu ado.

15. Duzu a yɛbahola yɛazukoa yɛavi Belemgbunli Sɔlɔmɔn ɛkɛ a?

15 Belemgbunli Sɔlɔmɔn bɔle mɔdenle kɛ ɔsɔ ninyɛne ngakyile yeanlea saa bɛbamaa ɔ nye alie a. Kɛ neazo la, ɔzɔle aleɛ kpalɛ ngakyile ɔnleanle, ɔdiele edwɛne mɔɔ yɛ fɛ yɛɛ ɔtotɔle debie biala mɔɔ ezukoa kola tɔ wɔ ye mekɛ zo la bie. Noko ninyɛne ɛhye mɔ ammaa ɔ nye anlie. Ɔhanle kɛ: “Ɛnyelɛ nea debie a ɔnvɛ; yɛɛ ɛnzolɛ tie edwɛkɛ a ɔnyi.” (Nol. 1:8; 2:1-11) Adwenle mɔɔ ewiade ne lɛ wɔ ninyɛne mɔɔ maa yɛ nye die kpalɛ anwo la le kɛ ezukoa ɛtane la. Saa ɛlɛ ye ɛ sa nu a, ɛbaha kɛ ɔsonle bolɛ; noko ɛfa ɛtɔ debie a ɔnyɛ boɛ.

16. Kɛzi yɛkyɛ debie a ɔbahola yeamaa yɛ nye alie bieko ɛ? (Eza nea nvoninli ne mɔ.)

16 Duzu a bahola aboa yɛ yeamaa yɛ nye alie bieko a? Gyisɛse hilehilele yɛ kɛ “anyelielɛ dɔɔnwo wɔ ɛmaanlɛ nu tɛla ɛlielɛ.” (Gyi. 20:35) Asafo nu kpanyinli bie mɔɔ bɛfɛlɛ ye Alekos la hanle kɛ: “Mebɔ mɔdenle kɛ mebayɛ ninyɛne ngyikyi ngyikyi meaboa awie mɔ. Saa meyɛ ye zɔ a, ɔmmaa mendwenle me ngomekye me nwo, na ɛhye maa me nye die.” Duzu a ɛbahola wɔayɛ wɔamaa awie mɔ a? Saa ɛnwu kɛ awie wɔ ngyegyelɛ nu a, bɔ mɔdenle maa ye anwosesebɛ. Bie a ɛnrɛhola ɛnrɛli ye ngyegyelɛ ne mɔ anwo gyima, noko saa ɛtie ye ɛmaa ɔnwu kɛ ɛte ye edwɛkɛ bo, ɛ kunlu yelɛyela wɔ maa ye na ɛkakye ye kɛ ɔvuandi ye adesoa ne ɔdo Gyihova anwo zo a, ɔbakyekye ɔ rɛle. (Edw. 55:22; 68:19) Eza ɛbahola wɔaboa ye wɔamaa yeade ɔ bo kɛ Gyihova ɛtɛkpole ye. (Edw. 37:28; Aye. 59:1) Ɛbahola wɔayɛ debie mɔɔ baboa ye la wɔamaa ye. Bie a le kɛ ɛbado aleɛ wɔamaa ye anzɛɛ saa ɔkulo kɛ ɔkɔ ɛleka a, ɛbahola wɔahɔzɔho ye. Ɛbahola ɛ nee ye ahɔ daselɛlilɛ na ɔbamaa ɔ nye alie kpalɛ. Maa Gyihova ɛlua ɛ nwo zo ɛmaa awie mɔ anwosesebɛ. Saa yɛyɛ ninyɛne yɛboa awie mɔ a, ɔbamaa yɛ nye alie kpalɛ!—Mrɛ. 11:25.

Nvoninli ngakyile: 1. Adiema raalɛ bie angomekye de ɛleka mɔɔ bɛtɔne kɔfe la na ɔlɛnea ninyɛne ngakyile wɔ ye fonu ne azo. Baage ngakyile mɔɔ ninyɛne fofolɛ mɔɔ yehɔtotɔ la gua nu la gyigyi ɔ nwo ɛkɛ. 2. Yehɔkpɔla adiema raalɛ kpanyinli bie wɔ ye sua nu, yemaa ye felawɔse na ɔ nye ɛlie.

Mmafa wɔ adwenle ɛsie mɔɔ ɛkpondɛ la azo, dwenle awie mɔ ngyianlɛ nwo (Nea ɛdendɛkpunli 16)d


17. Kɛzi Gyihova kola maa yɛ nye die ɛ? (Edwɛne 43:4)

17 Saa yɛkɔ zo yɛbikye yɛ anwuma Selɛ ne a, yɛ nye bahola alie kpalɛ. Baebolo ne maa yɛte ɔ bo kɛ Gyihova le yɛ “anyelielɛ kpole.” (Kenga Edwɛne 43:4.) Ɔti ɔnva nwo ngyegyelɛ biala mɔɔ yɛlɛyia la, ɔnle kɛ yɛmaa yɛ ahonle tu. Ɔti bɛmaa yɛva yɛ adwenle yɛzie Gyihova mɔɔ yɛ anyelielɛ vi ye ɛkɛ la anwo zo!—Edw. 144:15.

KƐZI ƐBAYE Ɔ NLOA Ɛ?

  • Duzu ati a Gyihova nee Gyisɛse anye die a?

  • Ninyɛne boni mɔ a bahola azɛkye yɛ anyelielɛ a?

  • Saa yɛ nye ɛnlie a, ninyɛne boni mɔ a yɛyɛ a yɛ nye balie bieko a?

EDWƐNE 155 Ɛmaa Yɛdi Fɛlɛko Dahuu

a Nea ɛlɛka, “Kɛzi Gyihova Maa Yɛ Nye Die La.”

b Kɛ neazo la, nea Dennis nee Irina Christensen mɔɔ bɛbizebizale bɛ edwɛkɛ wɔ 2023 Neazo Eku Ne Amaneɛbɔlɛ #5 ne anu la wɔ jw.org.

c Saa ɛkpondɛ nwolɛ edwɛkɛ dɔɔnwo a, nea edwɛkɛ “Cultivate Reasonable Expectations, and Be Joyful” mɔɔ wɔ July 15, 2008, The Watchtower ne anu la.

d NVONINLI NE ANWO NGILENU: Adiema raalɛ bie ɛhɔ gua nu ɛhɔtotɔ ɔdaye mumua ne ye ninyɛne dɔɔnwo, noko mɔɔ ɔdɔle felawɔse ɔmaanle adiema raalɛ kpanyinli bie mɔɔ hyia anwosesebɛmaanlɛ la, yemɔ maanle ɔ nye liele kpalɛ.

    Nzema Mbuluku Ngakyile (1982-2026)
    Fi Nu
    Kɔ Nu
    • Nzema
    • Fa Nwa Awie
    • Mɔɔ ɛkulo
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Nwolɛ Mɛla
    • Fealeranu Edwɛkɛ
    • Privacy Settings
    • JW.ORG
    • Kɔ Nu
    Fa Nwa Awie