Ɛzinzalɛ Arane YINTANƐTE ZO MBULUKUZIELƐLEKA
Ɛzinzalɛ Arane
YINTANƐTE ZO MBULUKUZIELƐLEKA
Nzema
@
  • ɛ
  • ɔ
  • Ɛ
  • Ɔ
  • BAEBOLO
  • MBULUKU
  • DEBIEZUKOALƐ
  • w13 4/1 m. 12-15
  • Ɔ “Nee Nɔhalɛ Nyamenle Ne Luale”

Vidio biala ɛnle foa ɛhye

Mmafa ɛya vidio ne angola ambuke

  • Ɔ “Nee Nɔhalɛ Nyamenle Ne Luale”
  • Ɛzinzalɛ Arane Ɔbɔ Gyihova Belemgbunlililɛ Nolo—2013
  • Edwɛkɛtile Ngyikyi
  • Edwɛkɛ Mɔɔ Nee Ye Le Ko
  • TENLENENLI WƆ EWIADE ƐTANE NU
  • ‘BOBƆ ƐLƐNE’
  • “BƐVO ƐLƐNE NE ANU”
  • “Ɔ Nee Nyamenle Bɛ Avinli Ande Ɛlɛ”
    Sukoa Bɛ Diedi
  • Bɛliele Ye “Nee Menli Nsuu Bie”
    Ɛzinzalɛ Arane Ɔbɔ Gyihova Belemgbunlililɛ Nolo—2013
  • Nowa Bobɔ Ɛlɛne
    Me Buluku Mɔɔ Ɔka Baebolo nu Edwɛkɛ
  • Azuyilɛ Kpole Ne—Nwane Mɔ A Diele A? Nwane Mɔ A Andie A?
    Tie Nyamenle Na Nyia Dahuu Ngoane
Nea Dɔɔnwo
Ɛzinzalɛ Arane Ɔbɔ Gyihova Belemgbunlililɛ Nolo—2013
w13 4/1 m. 12-15

SUKOA BƐ DIEDI

Ɔ “Nee Nɔhalɛ Nyamenle Ne Luale”

NOWA denrɛle ɔ nze na ɔhwenle ɔ nwo mɔɔ ɛlɛyɛ ye nyane la anu. Yɛ ɔ nwo nvoninli kɛ ɔde baka zo, ɔlɛdie ɔ menle ekyii wɔ ye gyima ne anwo na ɔlɛnea kɛzi ɛlɛne ne kpole de la. Bilewu ne mɔɔ ɛlɔ la ɛlɛye evuanlɛ; ɔte ninyɛne mɔɔ bɛlɛfa bɛayɛ mbaka ne anwo gyima la ane. Ɛleka mɔɔ Nowa de la, ɔkola ɔnwu ɔ mra mrenya ne mɔ kɛ bɛlɛyɛ gyima ngakyile wɔ mbaka dɔɔnwo ne anwo. Ɔ nee ɔ ye kulovolɛ ne, ɔ mra mrenya ne mɔ yɛɛ bɛ ye mɔ ɛva ɛvolɛ dɔɔnwo ɛyɛ gyima ɛsesebɛ toonwo mekɛ ɛhye. Bɛyɛ bie, noko dɔɔnwo tɛbɔ nu!

Menli mɔɔ wɔ ɛkɛ la zuzule kɛ bɛ kɔsɔɔti bɛle ahoasea. Mekɛ mɔɔ ɛlɛne ne ɛlɛyɛ kɛnlɛma la, ɛnee menli ɛlɛsele bɛ kɛ bɛse azule bayi ava ewiade amuala la. Bɛbule esiane ne mɔɔ Nowa hɔle zo bɔle bɛ nwolɛ kɔkɔ la kɛ ɔnrɛra, ɔle ngoaseasɛm ala! Ɛnee bɛnde ɔ bo kɛ awie bazɛkye ye mekɛ nee ye abusua ne mekɛ wɔ gyima funli zɛhae anwo. Noko akee, Gyihova, Nowa Nyamenle ne ambu ye zɔ.

Nyamenle Edwɛkɛ ne ka kɛ: “Nowa nee nɔhalɛ Nyamenle ne luale.” (Mɔlebɛbo 6:9, NW) Ɛhye kile duzu? Ɔngile kɛ Nyamenle rale azɛlɛ ye azo anzɛɛ Nowa hɔle anwuma wɔ adenle bie azo. Emomu, ɔkile kɛ Nowa diele ye Nyamenle ne bɔkɔɔ na ɔhulole ye kpalɛ, yemɔti ɔyɛle kɛ asɛɛ ɔ nee Gyihova bɛluale nwolɛ kɛ agɔnwolɛma la. Ɛvolɛ apenle dɔɔnwo anzi, Baebolo ne hanle Nowa anwo edwɛkɛ kɛ: ‘Ɔluale ye diedi zo ɔbuale ewiade ne fɔlɛ.’ (Hibuluma 11:7) Kɛzi ɔyɛle ye ɛ? Duzu a yɛbahola yɛazukoa yɛavi ye diedi ne anu ɛnɛ a?

TENLENENLI WƆ EWIADE ƐTANE NU

Nowa nyinle wɔ ewiade mɔɔ ɛnee amumuyɛ ɛlɛkɔ zo ndɛndɛ wɔ nu la anu. Ɛnee ewiade ne ɛnle kpalɛ wɔ ye nenya Yinɔko, mɔɔ le tenlenenli bieko mɔɔ nee Nyamenle luale la mekɛ zo. Yinɔko hanle dole ɛkɛ ne kɛ bɛbabua bɛdabɛ mɔɔ bɛnze Nyamenle la ndɛne wɔ bɛ ninyɛndane nwo. Ɔdwule Nowa mekɛ zo la, ɛnee ɛbɛlatane ne ɛbo zo. Nɔhalɛ nu, wɔ Gyihova anye zo, ɛnee sonla ko ɛnle azɛlɛ ye azo mɔɔ di boɛ a, ɛnee basabasayɛlɛ ɛlie ebia wɔ azɛlɛ ye azo ɛleka biala. (Mɔlebɛbo 5:22; 6:11; Dwuudu 14, 15) Duzu a manle ninyɛne zɛkyele zɛhae a?

Edwɛkɛ ɛzulolɛ bie zile wɔ Nyamenle sunsum nu mralɛ, mɔɔ le anwumabɔvolɛ ne mɔ la avinli. Bɛ nuhua ko lumuale dele atua tiale Gyihova, na ɔyɛle ɔ nwo Seetan Abɔnsam ɔlua Nyamenle mɔɔ ɔsokpale ye na ɔmanle Adam nee Yive yɛle ɛtane la azo. Wɔ Nowa mekɛ zo, anwumabɔvolɛma gyɛne bɔle ɔ bo dele atua tiale Gyihova tumililɛ pɛlepɛle ne. Bɛgyakyile gyima mɔɔ bɛyɛ wɔ anwuma la na bɛrale azɛlɛ ye azo, bɛhakyile bɛ nwo menli na bɛvale mralɛ mɔɔ anwo yɛ fɛ la kɛ bɛ ye mɔ. Anwumabɔvolɛma angomedi nee anwomemaazo ɛhye mɔ manle alesama nyianle subane ɛtane.—Mɔlebɛbo 3:1-5; 6:1, 2; Dwuudu 6, 7.

Bieko, anwumabɔvolɛma mɔɔ hakyile bɛ nwo menli la nee mraalɛ wole ngakula mrenya mɔɔ bɛ mgbole nee bɛ anwosesebɛ le ngakyile la. Baebolo ne fɛlɛ bɛ Kakanyinlima anzɛɛ Nɛfelem, mɔɔ ɔ bo kile “Azedolɛma”—menli mɔɔ maa awie mɔ tɔ aze la. Nɛfelem ne mɔ le amumuyɛma atisesebɛ la ati, bɛmanle ewiade ne zɛkyele bɔkɔɔ. Zɔhane ninyɛne ne mɔ ati Bɔvolɛ ne dele nganeɛ kɛ, “sonla amumuyɛyɛlɛ ne ɛyɛ kpole kpalɛ wɔ azɛlɛ ye azo, na ɛtane ngome ɛyi ye adwenle nee ye ahonle nu tɛkɛɛ.” Gyihova zile kpɔkɛ kɛ ɔbazɛkye zɔhane ɛtane ewiade ne wɔ ɛvolɛ 120 anu.—Mɔlebɛbo 6:3-5.

Ɛnee ɔwɔ kɛ Nowa nee ɔ ye bɔ bɛ mra nwo bane fi subane ɛtane nwo

Nea kɛzi ɔbayɛ se kɛ awie banlea abusua wɔ ewiade zɛhae anu a! Noko, Nowa yɛle zɔ. Ɔnyianle raalɛ kpalɛ. Nowa nyianle ɛvolɛ 500 la, ɔ ye wole ngakula mrenya nsa—Hyɛm, Ham, yɛɛ Gyeefɛte.a Awovolɛ ne mɔ bɔle nu na bɛbɔle ngakula mrenya ne mɔ anwo bane wɔ subane ɛtane mɔɔ ɛlɛkɔ zo la anwo. Ngakula mrenya anye die “kakanyinlima” mɔɔ ‘bɛlie duma’ la anwo na bɛkanvo bɛ—yemɔti ɛnee bɛ nye balie Nɛfelem ne mɔ anwo. Nowa nee ɔ ye angola ambɔ ngakula ne mɔ anwo bane anvi menli mgbole ɛhye mɔ amile nyɛleɛ biala mɔɔ bɛdele la anwo ɛdeɛ, noko bɛholale bɛhilehilele bɛ Gyihova Nyamenle, mɔɔ kyi ɛtaneyɛlɛ kɔsɔɔti la anwo nɔhalɛ mɔɔ yɛ anyelielɛ la. Ɛnee ɔwɔ kɛ bɛboa ngakula mrenya ne mɔ bɛmaa bɛnwu kɛ basabasayɛlɛ nee atuadelɛ ne mɔɔ wɔ ewiade ne anu la yɛ Gyihova nyane.—Mɔlebɛbo 6:6.

Awovolɛ mɔɔ wɔ ɛkɛ ɛnɛ la bahola anwu mɔɔ Nowa nee ɔ ye vale nu la. Ɛnɛ, basabasayɛlɛ nee atuadelɛ noko ɛzɛkye ewiade ne. Ninyɛne zɛhae mɔ ɛbu zo wɔ ninyɛne bɔbɔ mɔɔ bɛfa bɛdielie ngakula nye la anu. Awovolɛ mɔɔ ze nrɛlɛbɛ la bɛayɛ biala mɔɔ bɛbahola la na bɛaho bɛatia ninyɛne ɛhye mɔ ɔlua bɛ mra mɔɔ bɛbahilehile bɛ anzondwolɛ Nyamenle, Gyihova, mɔɔ kenlebie bava basabasayɛlɛ ara awieleɛ anwo debie la. (Edwɛndolɛ 11:5; 37:10, 11) Bɛkola bɛyɛ bɛmaa ɔyɛ boɛ! Nowa nee ɔ ye holale yɛle zɔ. Bɛ mra mrenya ne mɔ nyinle na bɛbɔle ɛbɛla kpalɛ, bɛgyale mraalɛ mɔɔ bɛdabɛ noko bɛlɛ ɛhulolɛ kɛ bɛbava nɔhalɛ Nyamenle, Gyihova, bɛalumua wɔ bɛ ɛbɛlabɔlɛ nu la.

‘BOBƆ ƐLƐNE’

Kenle ko, Nowa ɛbɛlabɔlɛ hakyile bɔkɔɔ. Gyihova dendɛle hilele ye sonvolɛ ɛhye mɔɔ ɔkulo ye edwɛkɛ la, na ɔhanle Ye kpɔkɛ mɔɔ yebɔ kɛ ɔsɛkye zɔhane ewiade ne la ɔhilele ye. Nyamenle hanle hilele Nowa kɛ: ‘Fa gɔfa baka bobɔ ɛlɛne.’—Mɔlebɛbo 6:14.

Ɛnee ɛlɛne ɛhye ɛnle meli kɛmɔ bie mɔ bu ye la. Bɛanyɛ ye kɛ meli mɔɔ ninyɛne bie mɔ wɔ nwolɛ la. Ɛnee ɔle kɛ ɛlɛka la. Gyihova hilele Nowa kɛzi ɛlɛne ne kpole bayɛ, kɛzi ɔbayɛ nwolɛ nee ɔ nzi na ɔhilele ye kɛzi ɔwɔ kɛ ɔfa bilewu ɔka ɔ kunlu nee ɔ nzi la. Ɔhanle deɛmɔti ɔwɔ kɛ ɔyɛ ye zɔ la ɔhilele Nowa kɛ: “Mebamaa ezule kpole bie adɔ toonwo abu aze . . . debie biala mɔɔ wɔ azɛlɛ ye azo la bawu.” Noko akee, Gyihova hanle hilele Nowa kɛ: “Ɛ nee ɛ mra mrenya, nee ɛ ye, yɛɛ ɛ mra mrenya mraalɛ ne mɔ bavo ɛlɛne ne anu.” Eza Nowa bava nane biala nyinli nee belɛ ahɔ ɛlɛne ne anu. Bɛdabɛ mɔɔ bɛbahɔ ɛlɛne ne anu la a bɛbanyia ngoane wɔ Azuyilɛ ne mɔɔ ɛlɛba la anu a!—Mɔlebɛbo 6:17-20.

Ɛnee gyima kpole kpalɛ la Nowa anyunlu. Ɛnee ɛlɛne ne bayɛ kpole—ɛnee ye tendenle bayɛ mita 133, ye tɛtɛlɛ mita 22, yɛɛ ye anwumahɔlɛ mita 13. Ɛnee ɔle kpole ɔtɛla meli biala mɔɔ bɛva baka bɛyɛ wɔ ɛnɛ mekɛ ye bɔbɔ la. Asoo Nowa gyakyile gyima ɛhye, ɔdendɛle ɔ nzo abo kɛ ɔyɛ se, anzɛɛ ɔkakyi kɛzi ɔwɔ kɛ ɔyɛ la amaa yeanyɛ se yeammaa ye? Baebolo ne bua kɛ: “Nowa yɛle ɛhye mɔ na ɔyɛle debie biala mɔɔ Nyamenle zele ye la.”—Mɔlebɛbo 6:22.

Gyima ne lile ɛvolɛ dɔɔnwo, bie a ɛvolɛ 40 kɔdwu 50. Ɛnee ɔwɔ kɛ bɛpɛ mbaka, bɛtwe, na bɛpepɛ mbaka azinli nwo, bɛsiezie ye na bɛfa bɛwulowula nu. Ɛnee ɛlɛne ne bayɛ nzɛzo nsa, mɔɔ lɛ ekpumgbunli dɔɔnwo na anlenkɛ la ye foa ko la. Ɔda ali kɛ ɛnee nvɛnzɛlɛ gugua ɔ ti zo yɛɛ bɛdu ɛlɛne ne azo bɛmaa yehɔ anwuma mɔɔ ezule tɔ a ɔdua zo ɔgua aze a.—Mɔlebɛbo 6:14-16.

Ɛvolɛ dɔɔnwo pɛle nu mɔɔ ɛlɛne ne ɛlɛyɛ kɛnlɛma la, ɔbayɛ kɛ Nowa anye liele kpole kɛ ye abusua ne ɛlɛboa ye la! Ɛnee debie bieko boka gyima ne anwo mɔɔ ɔzɔho kɛ yemɔ yɛ se kpalɛ tɛla ɛlɛne ne ɛbobɔlɛ a. Baebolo ne ka kɛ ɛnee Nowa bɔ “pɛlepɛlelilɛ nwo nolo.” (2 Pita 2:5) Yemɔti ɔnyianle akɛnrazilɛ na ɔlile bɛ nyunlu ɔmanle bɛbɔle ɛtanevolɛma mɔɔ bɛnzonle Nyamenle la kɔkɔ wɔ ɛzɛkyelɛ ne mɔɔ ɛlɛba bɛ nwo zo la anwo. Duzu a bɛyɛle ye wɔ nwolɛ a? Gyisɛse Kelaese hanle mɔɔ hɔle zolɛ la anwo edwɛkɛ amozi kɛ, “bɛannwu” ye. Ɔhanle kɛ ɛbɛlabɔlɛ nu ninyɛne liele bɛ mekɛ—bɛlile, bɛnlonle, agyalɛ liele ebia—yemɔti bɛandie Nowa. (Mateyu 24:37-39) Ɔda ali kɛ menli dɔɔnwo golole Nowa nee ye abusua ne anwo; ɔbayɛ kɛ bie mɔ dule ye ahonle na bɛdwazole bɛtiale ye ɛsesebɛ.

Menli nwunle daselɛ mɔɔ kile kɛ Nyamenle ɛlɛyila Nowa la ɛdeɛ, noko bɛgolole ɔ nwo na bɛandie ye edwɛkɛ ne

Noko akee, Nowa nee ye abusua ne angyakyi gyima ne. Ɔwɔ nuhua kɛ menli mɔɔ wɔ ewiade ne anu la bule ɛlɛne ɛbobɔlɛ ne kɛ nwolɛ ɛngyia, nrɛlɛbɛ ɛnle nu, anzɛɛ koasea gyima ɛdeɛ, noko bɛvale nɔhalɛlilɛ bɛhɔle zo bɛyɛle. Keleseɛne mbusua mɔɔ wɔ ɛkɛ ɛnɛ la bahola azukoa dɔɔnwo avi Nowa nee ye abusua ne diedi ne anu. Ye biala anu, yɛdayɛ noko yɛde mekɛ mɔɔ Baebolo ne fɛlɛ ye kɛ ewiade ɛhye “awieleɛ mekɛ” la anu. (2 Temɔte 3:1) Gyisɛse hanle kɛ yɛ mekɛ ɛhye bayɛ kɛ mekɛ ne mɔɔ Nowa bobɔle ɛlɛne ne wɔ nu la. Saa Keleseɛnema ɛlɛka Nyamenle Belemgbunlililɛ ne anwo edwɛkɛ ne na ewiade amra ɛndie, bɛyɛ anyetele, bɛgolo nwolɛ anzɛɛ bɛkpɔ bɛ wɔ nwolɛ bɔbɔ a, bɛkakye Nowa. Tɛ bɛdabɛ a bɛlɛdumua bɛayia ngyegyelɛ zɛhae bie a.

“BƐVO ƐLƐNE NE ANU”

Ɛvolɛ dɔɔnwo pɛle nu, na ngyikyi ngyikyi bɛwiele ɛlɛne ne bobɔ. Nowa ɛlɛkɔ ɛvolɛ 600 la, ye alɔvolɛ wule. Ɔ ze, Leemɛke wule.b Ye ɛvolɛ nnu anzi, Leemɛke ɔ ze, mɔɔ le Nowa nenya Mɛtusɛla wule, wɔ mekɛ mɔɔ ɛnee yeli ɛvolɛ 969 la, ɛhye manle dasanli mɔɔ dɛnlanle aze hyɛle wɔ Baebolo ne anu la anwo kɛlɛtokɛ rale awieleɛ. (Mɔlebɛbo 5:27) Mɛtusɛla nee Leemɛke dɛnlanle aze wɔ nrenya ne mɔɔ lumua, Adam, mekɛ zo.

Zɔhane ɛvolɛ ne anu, tete selɛ Nowa nyianle nrɛlaleɛ fofolɛ vile Gyihova Nyamenle ɛkɛ ne kɛ: “Ɛ nee wɔ sua nu amra amuala bɛvo ɛlɛne ne anu.” Mekɛ ko ne ala, Nyamenle hanle hilele Nowa kɛ ɔva nane ngakyile kɔsɔɔti ɔhɔ ɛlɛne ne anu—nane ko biala mɔɔ anwo te, mɔɔ bɛfa bɛbɔ afɔle a ɔyɛ boɛ la nyinli nee belɛ nsuu, yɛɛ mɔɔ ɛha la nyinli nee belɛ ala.—Mɔlebɛbo 7:1-3.

Ɔbayɛ debie kɛnlɛma kpole. Nane dɔɔnwo ravole nu—bie ɛlɛtia, bie ɛlɛtu, bie ɛlɛkongo, bie tudu ɔ gyakɛ ngoko, bie kɔ ye foa ko foa ko—bɛ kɔsɔɔti asolo kɛzi bɛ mgbole, bɛ nwo nee bɛ subane de la. Nea kɛzi Nowa babɔ mɔdenle avɛlɛvɛlɛ nane anwo ɛzulolɛ ne mɔ bɛtɛbɛtɛ yeamaa bɛahɔ ɛlɛne ne anu, yeanlea bɛ anzɛɛ yeamaa bɛala ɛleka ekyi ne anzondwolɛ nu la. Bɛha nwolɛ edwɛkɛ kɛ “bɛhɔle ɛlɛne ne anu” wɔ Nowa anwo ɛkɛ.—Mɔlebɛbo 7:9.

Kpolerazulɛma bie mɔ babiza kɛ: ‘Kɛzi debie zɛhae bahola azi ɛ? Na kɛ ɔkɛyɛ na nane ɛhye mɔ kɔsɔɔti adɛnla anzondwolɛ nu wɔ ɛleka ekyi bie ɛ?’ Suzu ɛhye anwo nea: Asoo ɔbo Bɔvolɛ ne mɔɔ bɔle ewiade la anwo zo kɛ ɔbali nane mɔɔ yebɔ bɛ la anwo zo, na bɔbɔ ɔhyia a yeamaa bɛayɛ bɛtɛɛ mɔɔ bɛ nwo ɛnyɛ ɛzulolɛ ɔ? Kakye kɛ, Gyihova a le Nyamenle ne mɔɔ kpakyele Nyevile Kɔkɔlɛ ne anu na ɔmanle sɛnzɛne ne gyinlanle ɛleka ko a. Asoo ɔnrɛhola ɔnrɛyɛ debie biala mɔɔ zile wɔ Nowa mekɛ zo la? Nɔhalɛ nu, ɔbahola yɛɛ ɔyɛle ye zɔ!

Ɔle nɔhalɛ kɛ anrɛɛ Nyamenle bahola alua adenle gyɛne zo alie nane mɔɔ yebɔ bɛ la ngoane. Noko akee, ɔvile nrɛlɛbɛ nu ɔluale adenle mɔɔ kakye yɛ kɛ mɔlebɛbo ne, Nyamenle hanle kɛ alesama ɛnlea abɔdeɛ biala mɔɔ die ɛnwomenle wɔ azɛlɛ ye azo la anwo zo. (Mɔlebɛbo 1:28) Awovolɛ dɔɔnwo mɔɔ wɔ ɛkɛ ɛnɛ la fa Nowa edwɛkɛ ne kilehile bɛ mra kɛ Gyihova anye die menli nee nane mɔɔ yebɔ bɛ la anwo.

Gyihova hanle hilele Nowa kɛ Azuyilɛ ne bazi wɔ dapɛne ko anu. Ɔbayɛ kɛ ɛnee abusua ne ɛnlɛ alagye. Nea gyima mɔɔ wɔ nu kɛ bɛbanyia ɛleka bɛamaa nane ne mɔ amuala, bɛamaa bɛ sa aha bɛ aleɛ na bɛahwe abusua ne ninyɛne bɛahɔ ɛlɛne ne anu la. Ɔbayɛ kɛ Nowa aye nee Hyɛm, Ham yɛɛ Gyeefɛte aye mɔ dwenlenle kɛzi ɛlɛne ne anu bayɛ ɛleka kɛnlɛma mɔɔ bɛbadɛnla wɔ azule ne anye la anwo titile.

Na menli mɔɔ ɛha la ɛ? “Bɛannwu” mɔɔ ɛlɛba la—ɔnva nwo kɛ ɛnee daselɛ dɔɔnwo kile kɛ Gyihova ɛlɛyila Nowa nee ye gyima ne azo la. Bɛnwunle nane dɔɔnwo ne mɔɔ ɛlɛkɔ ɛlɛne ne anu la. Noko ɔnle kɛ bɛ anyetele ne si yɛ nwo. Ɛnɛ, menli dɔɔnwo ɛnnwu daselɛ dɔɔnwo mɔɔ kile kɛ yɛde ewiade ɛtane ɛhye awieleɛ mekɛ nu la. Kɛmɔ ɛzoanvolɛ Pita hanle dole ɛkɛ la, amgbuzilɛma ɛlɛsi bɛ amgbu, bɛlɛgolo menli mɔɔ tie Nyamenle kɔkɔbɔlɛ ne la anwo. (2 Pita 3:3-6) Ɔbayɛ kɛ menli golole Nowa nee ye abusua ne anwo amgba.

Mekɛ boni a agolobɛnwo ne rale awieleɛ a? Edwɛkɛ ne kile kɛ kenle ko ne mɔɔ Nowa nee ye abusua ne yɛɛ nane ne mɔ vole ɛlɛne ne anu la, “[Gyihova] dole ɛlɛne ne anlenkɛ ne anu.” Saa agolobɛnwoma bie mɔ bikye ɛkɛ a, zɔhane deɛ ne mɔɔ Nyamenle yɛle la manle bɛyɛle koonwu. Saa yeamba ye zɔ a, ezule ne manle bɛyɛle zɔ, ɔluakɛ ɔdɔle! Na ɔdɔle bilididi—ɔbule aze na ɔyɛle azɛlɛ ye azo fanwoo, kɛmɔ Gyihova hanle la.—Mɔlebɛbo 7:16-21.

Asoo Gyihova anye liele ɛtanevolɛma ne ewule nwo? Kyɛkyɛ! (Yizikeɛle 33:11) Emomu, ɔmanle bɛnyianle adenle biala kɛ bɛbahakyi bɛ subane na bɛayɛ kpalɛ. Anrɛɛ bɛbahola bɛayɛ zɔ ɔ? Nowa ɛbɛlabɔlɛ ne bua kpuyia ɛhye. Kɛmɔ ɔ nee Gyihova luale, na ɔdiele Nyamenle wɔ debie biala anu la ati, Nowa hilele kɛ ɛnee bɛkola bɛnyia ngoane. Adenle ɛhye azo, ye diedi buale ye mekɛ zo ewiade ne fɔlɛ; ɔmanle ye mekɛ zo amra ɛtaneyɛlɛ ne lale ali wienyi. Ye diedi ne liele ɔdaye nee ye abusua ne ngoane. Saa ɛsukoa Nowa diedi ne a, ɛ nee ɛ gɔnwo mɔ kɔsɔɔti banyia ngoane. Ɛdawɔ noko ɛ nee Gyihova Nyamenle balua kɛ Nowa la. Na wɔayɛ ɔ gɔnwo dahuu!

a Zɔhane mekɛ ne ɛnee menli tɛnla aze kyɛ tɛla ɛnɛ. Ɛnee bɛnyi bɛkyɛ ɔluakɛ bɛbikye mekɛ mɔɔ ɛnee Adam nee Yive kpɔkɛdelɛ kpalɛ nee munlililɛ vile bɛ sa ɛtɛkyɛle la.

b Leemɛke donle ɔ ra nrenya ne Nowa—mɔɔ bie a ɔ bo kile “Ɛnwomenlelielɛ; Arɛlekyekyelɛ” la, na ɔhanle ɔdole ɛkɛ ne kɛ Nowa babɔ ye duma ne anwo ɛbɛla ɔlua alesama mɔɔ ɔbamaa balie bɛ menle bɛavi azɛlɛ mɔɔ munzule ɛha ye anwo la. (Mɔlebɛbo 5:28, 29) Leemɛke wule kolaa na ngapezo ɛhye ara nu.

    Nzema Mbuluku Ngakyile (1982-2026)
    Fi Nu
    Kɔ Nu
    • Nzema
    • Fa Nwa Awie
    • Mɔɔ ɛkulo
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Nwolɛ Mɛla
    • Fealeranu Edwɛkɛ
    • Privacy Settings
    • JW.ORG
    • Kɔ Nu
    Fa Nwa Awie